JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Adi-līlā — Chapter 2: Original Text and IAST

Adi-līlā — Chapter 2: original text, IAST, and official Vedabase links.

Adi-līlā — Chapter 2

CC Adi 2.1

শ্রীচৈতন্যপ্রভুং বন্দে বালোঽপি যদনুগ্রহাৎ ।
তরেন্নানামতগ্রাহব্যাপ্তং সিদ্ধান্তসাগরম্‌ ॥ ১ ॥
śrī-caitanya-prabhuṁ vande
bālo ’pi yad-anugrahāt
taren nānā-mata-grāha-
vyāptaṁ siddhānta-sāgaram

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.2

কৃষ্ণোৎকীর্তনগাননর্তনকলাপাথোজনি–ভ্রাজিতা
সদ্ভক্তাবলিহংসচক্রমধুপশ্রেণীবিহারাস্পদম্‌ ।
কর্ণানন্দিকলধ্বনির্বহতু মে জিহ্বামরুপ্রাঙ্গণে
শ্রীচৈতন্যদয়ানিধে তব লসল্লীলাসুধাস্বর্ধুনী ॥ ২ ॥
kṛṣṇotkīrtana-gāna-nartana-kalā-pāthojani-bhrājitā
sad-bhaktāvali-haṁsa-cakra-madhupa-śreṇī-vihārāspadam
karṇānandi-kala-dhvanir vahatu me jihvā-maru-prāṅgaṇe
śrī-caitanya dayā-nidhe tava lasal-līlā-sudhā-svardhunī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.3

জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ৩ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.4

তৃতীয় শ্লোকের অর্থ করি বিবরণ ।
বস্তু–নির্দেশরূপ মঙ্গলাচরণ ॥ ৪ ॥
tṛtīya ślokera artha kari vivaraṇa
vastu-nirdeśa-rūpa maṅgalācaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.5

যদদ্বৈতং ব্রহ্মোপনিষদি তদপ্যস্য তনুভা
য আত্মান্তর্যামী পুরুষ ইতি সোঽস্যাংশবিভবঃ ।
ষড়ৈশ্বর্যেঃ পূর্ণো য ইহ ভগবান্‌ স স্বয়ময়ং
ন চৈতন্যাৎ কৃষ্ণাজ্জগতি পরতত্ত্বং পরমিহ ॥ ৫ ॥
yad advaitaṁ brahmopaniṣadi tad apy asya tanu-bhā
ya ātmāntar-yāmī puruṣa iti so ’syāṁśa-vibhavaḥ
ṣaḍ-aiśvaryaiḥ pūrṇo ya iha bhagavān sa svayam ayaṁ
na caitanyāt krṣṇāj jagati para-tattvaṁ param iha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.6

ব্রহ্ম, আত্মা, ভগবান্‌—অনুবাদ তিন ।
অঙ্গপ্রভা, অংশ, স্বরূপ—তিন বিধেয়–চিহ্ন ॥ ৬ ॥
brahma, ātmā, bhagavān — anuvāda tina
aṅga-prabhā, aṁśa, svarūpa — tina vidheya-cihna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.7

অনুবাদ আগে, পাছে বিধেয় স্থাপন ।
সেই অর্থ কহি, শুন শাস্ত্র–বিবরণ ॥ ৭ ॥
anuvāda āge, pāche vidheya sthāpana
sei artha kahi, śuna śāstra-vivaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.8

স্বয়ং ভগবান্‌ কৃষ্ণ, বিষ্ণু–পরতত্ত্ব ।
পূর্ণজ্ঞান পূর্ণানন্দ পরম মহত্ত্ব ॥ ৮ ॥
svayaṁ bhagavān kṛṣṇa, viṣṇu-paratattva
pūrṇa-jñāna pūrṇānanda parama mahattva

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.9

‘নন্দসুত’ বলি’ যাঁরে ভাগবতে গাই ।
সেই কৃষ্ণ অবতীর্ণ চৈতন্যগোসাঞি ॥ ৯ ॥
‘nanda-suta’ bali’ yāṅre bhāgavate gāi
sei kṛṣṇa avatīrṇa caitanya-gosāñi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.10

প্রকাশবিশেষে তেঁহ ধরে তিন নাম ।
ব্রহ্ম, পরমাত্মা আর স্বয়ং–ভগবান্‌ ॥ ১০ ॥
prakāśa-viśeṣe teṅha dhare tina nāma
brahma, paramātmā āra svayaṁ-bhagavān

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.11

বদন্তি তত্তত্ত্ববিদস্তত্ত্বং যজ্‌জ্ঞানমদ্বয়ম্‌ ।
ব্রহ্মেতি পরমাত্মেতি ভগবানিতি শব্দ্যতে ॥ ১১ ॥
vadanti tat tattva-vidas
tattvaṁ yaj jñānam advayam
brahmeti paramātmeti
bhagavān iti śabdyate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.12

তাঁহার অঙ্গের শুদ্ধ কিরণ–মণ্ডল ।
উপনিষৎ কহে তাঁরে ব্রহ্ম সুনির্মল ॥ ১২ ॥
tāṅhāra aṅgera śuddha kiraṇa-maṇḍala
upaniṣat kahe tāṅre brahma sunirmala

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.13

চর্মচক্ষে দেখে যৈছে সূর্য নির্বিশেষ ।
জ্ঞানমার্গে লৈতে নারে কৃষ্ণের বিশেষ ॥ ১৩ ॥
carma-cakṣe dekhe yaiche sūrya nirviśeṣa
jñāna-mārge laite nāre kṛṣṇera viśeṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.14

যস্য প্রভা প্রভবতো জগদণ্ডকোটি–
কোটিষ্বশেষবসুধাদিবিভূতিভিন্নম্‌ ।
তদ্‌ব্রহ্ম নিষ্কলমনন্তমশেষভূতং
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ১৪ ॥
yasya prabhā prabhavato jagad-aṇḍa-koṭi-
koṭīṣv aśeṣa-vasudhādi-vibhūti-bhinnam
tad brahma niṣkalam anantam aśeṣa-bhūtaṁ
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.15

কোটী কোটী ব্রহ্মাণ্ডে যে ব্রহ্মের বিভূতি ।
সেই ব্রহ্ম গোবিন্দের হয় অঙ্গকান্তি ॥ ১৫ ॥
koṭī koṭī brahmāṇḍe ye brahmera vibhūti
sei brahma govindera haya aṅga-kānti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.16

সেই গোবিন্দ ভজি আমি, তেহোঁ মোর পতি ।
তাঁহার প্রসাদে মোর হয় সৃষ্টিশক্তি ॥ ১৬ ॥
sei govinda bhaji āmi, tehoṅ mora pati
tāṅhāra prasāde mora haya sṛṣṭi-śakti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.17

মুনয়ো বাতবসনাঃ শ্রমণা ঊর্ধ্বমন্থিনঃ ।
ব্রহ্মাখ্যং ধাম তে যান্তি শান্তাঃ সন্ন্যাসিনোঽমলাঃ ॥ ১৭ ॥
munayo vāta-vāsanāḥ
śramaṇā ūrdhva-manthinaḥ
brahmākhyaṁ dhāma te yānti
śāntāḥ sannyāsino ’malāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.18

আত্মান্তর্যামী যাঁরে যোগশাস্ত্রে কয় ।
সেহ গোবিন্দের অংশ বিভূতি যে হয় ॥ ১৮ ॥
ātmāntaryāmī yāṅre yoga-śāstre kaya
seha govindera aṁśa vibhūti ye haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.19

অনন্ত স্ফটিকে যৈছে এক সূর্য ভাসে ।
তৈছে জীবে গোবিন্দের অংশ প্রকাশে ॥ ১৯ ॥
ananta sphaṭike yaiche eka sūrya bhāse
taiche jīve govindera aṁśa prakāśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.20

অথবা বহুনৈতেন কিং জ্ঞাতেন তবার্জুন ।
বিষ্টভ্যাহমিদং কৃৎস্নমেকাংশেন স্থিতো জগৎ ॥ ২০ ॥
atha vā bahunaitena
kiṁ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāham idaṁ kṛtsnam
ekāṁśena sthito jagat

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.21

তমিমমহমজং শরীরভাজাং
হৃদি হৃদি ধিষ্ঠিতমাত্মকল্পিতানাম্‌ ।
প্রতিদৃশমিব নৈকধার্কমেকং
সমধিগতোঽস্মি বিধূতভেদমোহঃ ॥ ২১ ॥
tam imam aham ajaṁ śarīra-bhājāṁ
hṛdi hṛdi dhiṣṭhitam ātma-kalpitānām
prati-dṛśam iva naikadhārkam ekaṁ
samadhigato ’smi vidhūta-bheda-mohaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.22

সেইত’ গোবিন্দ সাক্ষাচ্চৈতন্য গোসাঞি ।
জীব নিস্তারিতে ঐছে দয়ালু আর নাই ॥ ২২ ॥
seita govinda sākṣāc caitanya gosāñi
jīva nistārite aiche dayālu āra nāi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.23

পরব্যোমেতে বৈসে নারায়ণ নাম ।
ষড়ৈশ্বর্যপূর্ণ লক্ষ্মীকান্ত ভগবান্ ॥ ২৩ ॥
para-vyomete vaise nārāyaṇa nāma
ṣaḍ-aiśvarya-pūrṇa lakṣmī-kānta bhagavān

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.24

বেদ, ভাগবত, উপনিষৎ, আগম ।
‘পূর্ণতত্ত্ব’ যাঁরে কহে, নাহি যাঁর সম ॥ ২৪ ॥
veda, bhāgavata, upaniṣat, āgama
‘pūrṇa-tattva’ yāṅre kahe, nāhi yāṅra sama

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.25

ভক্তিযোগে ভক্ত পায় যাঁহার দর্শন ।
সূর্য যেন সবিগ্রহ দেখে দেবগণ ॥ ২৫ ॥
bhakti-yoge bhakta pāya yāṅhāra darśana
sūrya yena savigraha dekhe deva-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.26

জ্ঞানযোগমার্গে তাঁরে ভজে যেই সব ।
ব্রহ্ম–আত্মারূপে তাঁরে করে অনুভব ॥ ২৬ ॥
jñāna-yoga-mārge tāṅre bhaje yei saba
brahma-ātma-rūpe tāṅre kare anubhava

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.27

উপাসনা–ভেদে জানি ঈশ্বর–মহিমা ।
অতএব সূর্য তাঁর দিয়ে ত’ উপমা ॥ ২৭ ॥
upāsanā-bhede jāni īśvara-mahimā
ataeva sūrya tāṅra diyeta upamā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.28

সেই নারায়ণ কৃষ্ণের স্বরূপ–অভেদ ।
একই বিগ্রহ, কিন্তু আকার–বিভেদ ॥ ২৮ ॥
sei nārāyaṇa kṛṣṇera svarūpa-abheda
eka-i vigraha, kintu ākāra-vibheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.29

ইহোঁত দ্বিভুজ, তিঁহো ধরে চারি হাত ।
ইহোঁ বেণু ধরে, তিঁহো চক্রাদিক সাথ ॥ ২৯ ॥
iṅhota dvi-bhuja, tiṅho dhare cāri hātha
iṅho veṇu dhare, tiṅho cakrādika sātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.30

নারায়ণস্ত্বং ন হি সর্বদেহিনা–
মাত্মাস্যধীশাখিললোকসাক্ষী ।
নারায়ণোঽঙ্গং নরভূ–জলায়না–
ত্তচ্চাপি সত্যং ন তবৈব মায়া ॥ ৩০ ॥
nārāyaṇas tvaṁ na hi sarva-dehinām
ātmāsy adhīśākhila-loka-sākṣī
nārāyaṇo ’ṅgaṁ nara-bhū-jalāyanāt
tac cāpi satyaṁ na tavaiva māyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.31

শিশু বৎস হরি’ ব্রহ্মা করি অপরাধ ।
অপরাধ ক্ষমাইতে মাগেন প্রসাদ ॥ ৩১ ॥
śiśu vatsa hari’ brahmā kari aparādha
aparādha kṣamāite māgena prasāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.32

তোমার নাভিপদ্ম হৈতে আমার জন্মোদয় ।
তুমি পিতা–মাতা, আমি তোমার তনয় ॥ ৩২ ॥
tomāra nābhi-padma haite āmāra janmodaya
tumi pitā-mātā, āmi tomāra tanaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.33

পিতা–মাতা বালকের না লয় অপরাধ ।
অপরাধ ক্ষম, মোরে করহ প্রসাদ ॥ ৩৩ ॥
pitā mātā bālakera nā laya aparādha
aparādha kṣama, more karaha prasāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.34

কৃষ্ণ কহেন—ব্রহ্মা, তোমার পিতা নারায়ণ ।
আমি গোপ, তুমি কৈছে আমার নন্দন ॥ ৩৪ ॥
kṛṣṇa kahena — brahmā, tomāra pitā nārāyaṇa
āmi gopa, tumi kaiche āmāra nandana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.35

ব্রহ্মা বলেন, তুমি কি না হও নারায়ণ ।
তুমি নারায়ণ—শুন তাহার কারণ ॥ ৩৫ ॥
brahmā balena, tumi ki nā hao nārāyaṇa
tumi nārāyaṇa — śuna tāhāra kāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.36

প্রাকৃতাপ্রাকৃত–সৃষ্ট্যে যত জীবরূপ ।
তাহার যে আত্মা তুমি মূল–স্বরূপ ॥ ৩৬ ॥
prākṛtāprākṛta-sṛṣṭye yata jīva-rūpa
tāhāra ye ātmā tumi mūla-svarūpa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.37

পৃথ্বী যৈছে ঘটকুলের কারণ আশ্রয় ।
জীবের নিদান তুমি, তুমি সর্বাশ্রয় ॥ ৩৭ ॥
pṛthvī yaiche ghaṭa-kulera kāraṇa āśraya
jīvera nidāna tumi, tumi sarvāśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.38

‘নার’–শব্দে কহে সর্বজীবের নিচয় ।
‘অয়ন’–শব্দেতে কহে তাহার আশ্রয় ॥ ৩৮ ॥
‘nāra’-śabde kahe sarva jīvera nicaya
‘ayana’-śabdete kahe tāhāra āśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.39

অতএব তুমি হও মূল নারায়ণ ।
এই এক হেতু, শুন দ্বিতীয় কারণ ॥ ৩৯ ॥
ataeva tumi hao mūla nārāyaṇa
ei eka hetu, śuna dvitīya kāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.40

জীবের ঈশ্বর—পুরুষাদি অবতার ।
তাঁহা সবা হৈতে তোমার ঐশ্বর্য অপার ॥ ৪০ ॥
jīvera īśvara — puruṣādi avatāra
tāṅhā sabā haite tomāra aiśvarya apāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.41

অতএব অধীশ্বর তুমি সর্বপিতা ।
তোমার শক্তিতে তাঁরা জগৎ–রক্ষিতা ॥ ৪১ ॥
ataeva adhīśvara tumi sarva pitā
tomāra śaktite tāṅrā jagat-rakṣitā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.42

নারের অয়ন যাতে করহ পালন ।
অতএব হও তুমি মূল নারায়ণ ॥ ৪২ ॥
nārera ayana yāte karaha pālana
ataeva hao tumi mūla nārāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.43

তৃতীয় কারণ শুন শ্রীভগবান্‌ ।
অনন্ত ব্রহ্মাণ্ড বহু বৈকুণ্ঠাদি ধাম ॥ ৪৩ ॥
tṛtīya kāraṇa śuna śrī-bhagavān
ananta brahmāṇḍa bahu vaikuṇṭhādi dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.44

ইথে যত জীব, তার ত্রৈকালিক কর্ম ।
তাহা দেখ, সাক্ষী তুমি, জান সব মর্ম ॥ ৪৪ ॥
ithe yata jīva, tāra trai-kālika karma
tāhā dekha, sākṣī tumi, jāna saba marma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.45

তোমার দর্শনে সর্ব জগতের স্থিতি ।
তুমি না দেখিলে কারো নাহি স্থিতি গতি ॥ ৪৫ ॥
tomāra darśane sarva jagatera sthiti
tumi nā dekhile kāro nāhi sthiti gati

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.46

নারের অয়ন যাতে কর দরশন ।
তাহাতেও হও তুমি মূল নারায়ণ ॥ ৪৬ ॥
nārera ayana yāte kara daraśana
tāhāteo hao tumi mūla nārāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.47

কৃষ্ণ কহেন—ব্রহ্মা, তোমার না বুঝি বচন ।
জীব–হৃদি, জলে বৈসে সেই নারায়ণ ॥ ৪৭ ॥
kṛṣṇa kahena — brahmā, tomāra nā bujhi vacana
jīva-hṛdi, jale vaise sei nārāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.48

ব্রহ্মা কহে—জলে জীবে যেই নারায়ণ ।
সেই সব তোমার অংশ—এ সত্য বচন ॥ ৪৮ ॥
brahmā kahe — jale jīve yei nārāyaṇa
se saba tomāra aṁśa — e satya vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.49

কারণাব্ধি–গর্ভোদক–ক্ষীরোদকশায়ী ।
মায়াদ্বারে সৃষ্টি করে, তাতে সব মায়ী ॥ ৪৯ ॥
kāraṇābdhi-garbhodaka-kṣīrodaka-śāyī
māyā-dvāre sṛṣṭi kare, tāte saba māyī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.50

সেই তিন জলশায়ী সর্ব–অন্তর্যামী ।
ব্রহ্মাণ্ডবৃন্দের আত্মা যে পুরুষ–নামী ॥ ৫০ ॥
sei tina jala-śāyī sarva-antaryāmī
brahmāṇḍa-vṛndera ātmā ye puruṣa-nāmī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.51

হিরণ্যগর্ভের আত্মা গর্ভোদকশায়ী ।
ব্যষ্টিজীব–অন্তর্যামী ক্ষীরোদকশায়ী ॥ ৫১ ॥
hiraṇya-garbhera ātmā garbhodaka-śāyī
vyaṣṭi-jīva-antaryāmī kṣīrodaka-śāyī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.52

এ সবার দর্শনেতে আছে মায়াগন্ধ ।
তুরীয় কৃষ্ণের নাহি মায়ার সম্বন্ধ ॥ ৫২ ॥
e sabhāra darśanete āche māyā-gandha
turīya kṛṣṇera nāhi māyāra sambandha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.53

বিরাড়্‌ হিরণ্যগর্ভশ্চ কারণং চেত্যুপাধয়ঃ ।
ঈশস্য যত্রিভির্হীনং তুরীয়ং তৎ প্রচক্ষতে ॥ ৫৩ ॥
virāḍ hiraṇya-garbhaś ca
kāraṇaṁ cety upādhayaḥ
īśasya yat tribhir hīnaṁ
turīyaṁ tat pracakṣate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.54

যদ্যপি তিনের মায়া লইয়া ব্যবহার ।
তথাপি তৎস্পর্শ নাহি, সবে মায়া–পার ॥ ৫৪ ॥
yadyapi tinera māyā la-iyā vyavahāra
tathāpi tat-sparśa nāhi, sabhe māyā-pāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.55

এতদীশনমীশস্য প্রকৃতিস্থোঽপি তদ্‌গুণৈঃ ।
ন যুজ্যতে সদাত্মস্থৈর্যথা বুদ্ধিস্তদাশ্রয়া ॥ ৫৫ ॥
etad īśanam īśasya
prakṛti-stho ’pi tad-guṇaiḥ
na yujyate sadātma-sthair
yathā buddhis tad-āśrayā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.56

সেই তিন জনের তুমি পরম আশ্রয় ।
তুমি মূল নারায়ণ—ইথে কি সংশয় ॥ ৫৬ ॥
sei tina janera tumi parama āśraya
tumi mūla nārāyaṇa — ithe ki saṁśaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.57

সেই তিনের অংশী পরব্যোম–নারায়ণ ।
তেঁহ তোমার বিলাস, তুমি মূল–নারায়ণ ॥ ৫৭ ॥
sei tinera aṁśī paravyoma-nārāyaṇa
teṅha tomāra vilāsa, tumi mūla-nārāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.58

অতএব ব্রহ্মবাক্যে—পরব্যোম–নারায়ণ ।
তেঁহো কৃষ্ণের বিলাস—এই তত্ত্ব–বিবরণ ॥ ৫৮ ॥
ataeva brahma-vākye — paravyoma-nārāyaṇa
teṅho kṛṣṇera vilāsa — ei tattva-vivaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.59

এই শ্লোক তত্ত্ব–লক্ষণ ভাগবত–সার ।
পরিভাষা–রূপে ইহার সর্বত্রাধিকার ॥ ৫৯ ॥
ei śloka tattva-lakṣaṇa bhāgavata-sāra
paribhāṣā-rūpe ihāra sarvatrādhikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.60

ব্রহ্ম, আত্মা, ভগবান্‌—কৃষ্ণের বিহার ।
এ অর্থ না জানি’ মূর্খ অর্থ করে আর ॥ ৬০ ॥
brahma, ātmā, bhagavān — kṛṣṇera vihāra
e artha nā jāni’ mūrkha artha kare āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.61

অবতারী নারায়ণ, কৃষ্ণ অবতার ।
তেঁহ চতুর্ভুজ, ইঁহ মনুষ্য–আকার ॥ ৬১ ॥
avatārī nārāyaṇa, kṛṣṇa avatāra
teṅha catur-bhuja, iṅha manuṣya-ākāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.62

এইমতে নানারূপ করে পূর্বপক্ষ ।
তাহারে নির্জিতে ভাগবত–পদ্য দক্ষ ॥ ৬২ ॥
ei-mate nānā-rūpa kare pūrva-pakṣa
tāhāre nirjite bhāgavata-padya dakṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.63

বদন্তি তত্তত্ত্ববিদস্তত্ত্বং যজ্‌জ্ঞানমদ্বয়ম্ ।
ব্রহ্মেতি পরমাত্মেতি ভগবানিতি শব্দ্যতে ॥ ৬৩ ॥
vadanti tat tattva-vidas
tattvaṁ yaj jñānam advayam
brahmeti paramātmeti
bhagavān iti śabdyate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.64

শুন ভাই এই শ্লোক করহ বিচার ।
এক মুখ্যতত্ত্ব, তিন তাহার প্রচার ॥ ৬৪ ॥
śuna bhāi ei śloka karaha vicāra
eka mukhya-tattva, tina tāhāra pracāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.65

অদ্বয়জ্ঞান তত্ত্ববস্তু কৃষ্ণের স্বরূপ ।
ব্রহ্ম, আত্মা, ভগবান্‌—তিন তাঁর রূপ ॥ ৬৫ ॥
advaya-jñāna tattva-vastu kṛṣṇera svarūpa
brahma, ātmā, bhagavān — tina tāṅra rūpa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.66

এই শ্লোকের অর্থে তুমি হৈলা নির্বচন ।
আর এক শুন ভাগবতের বচন ॥ ৬৬ ॥
ei ślokera arthe tumi hailā nirvacana
āra eka śuna bhāgavatera vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.67

এতে চাংশকলাঃ পুংসঃ কৃষ্ণস্তু ভগবান্‌ স্বয়ম্‌ ।
ইন্দ্রারি–ব্যাকুলং লোকং মৃড়য়ন্তি যুগে যুগে ॥ ৬৭ ॥
ete cāṁśa-kalāḥ puṁsaḥ
kṛṣṇas tu bhagavān svayam
indrāri-vyākulaṁ lokaṁ
mṛḍayanti yuge yuge

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.68

সব অবতারের করি সামান্য–লক্ষণ ।
তার মধ্যে কৃষ্ণচন্দ্রের করিল গণন ॥ ৬৮ ॥
saba avatārera kari sāmānya-lakṣaṇa
tāra madhye kṛṣṇa-candrera karila gaṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.69

তবে সূত গোসাঞি মনে পাঞা বড় ভয় ।
যার যে লক্ষণ তাহা করিল নিশ্চয় ॥ ৬৯ ॥
tabe sūta gosāñi mane pāñā baḍa bhaya
yāra ye lakṣaṇa tāhā karila niścaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.70

অবতার সব—পুরুষের কলা, অংশ ।
স্বয়ং–ভগবান্‌ কৃষ্ণ সর্ব–অবতংস ॥ ৭০ ॥
avatāra saba — puruṣera kalā, aṁśa
svayaṁ-bhagavān kṛṣṇa sarva-avataṁsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.71

পূর্বপক্ষ কহে—তোমার ভাল ত’ ব্যাখ্যান ।
পরব্যোম–নারায়ণ স্বয়ং–ভগবান্ ॥ ৭১ ॥
pūrva-pakṣa kahe — tomāra bhāla ta’ vyākhyāna
paravyoma-nārāyaṇa svayaṁ-bhagavān

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.72

তেঁহ আসি’ কৃষ্ণরূপে করেন অবতার ।
এই অর্থ শ্লোকে দেখি কি আর বিচার ॥ ৭২ ॥
teṅha āsi’ kṛṣṇa-rūpe karena avatāra
ei artha śloke dekhi ki āra vicāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.73

তারে কহে—কেন কর কুতর্কানুমান ।
শাস্ত্রবিরুদ্ধার্থ কভু না হয় প্রমাণ ॥ ৭৩ ॥
tāre kahe — kene kara kutarkānumāna
śāstra-viruddhārtha kabhu nā haya pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.74

অনুবাদমনুক্ত্বা তু ন বিধেয়মুদীরয়েৎ
ন হ্যলব্ধাস্পদং কিঞ্চিৎ কুত্রচিৎ প্রতিতিষ্ঠতি ॥ ৭৪ ॥
anuvādam anuktvā tu
na vidheyam udīrayet
na hy alabdhāspadaṁ kiñcit
kutracit pratitiṣṭhati

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.75

অনুবাদ না কহিয়া না কহি বিধেয় ।
আগে অনুবাদ কহি, পশ্চাদ্বিধেয় ॥ ৭৫ ॥
anuvāda nā kahiyā nā kahi vidheya
āge anuvāda kahi, paścād vidheya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.76

‘বিধেয়’ কহিয়ে তারে, যে বস্তু অজ্ঞাত ।
‘অনুবাদ’ কহি তারে, যেই হয় জ্ঞাত ॥ ৭৬ ॥
‘vidheya’ kahiye tāre, ye vastu ajñāta
‘anuvāda’ kahi tāre, yei haya jñāta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.77

যৈছে কহি,—এই বিপ্র পরম পণ্ডিত ।
বিপ্র—অনুবাদ, ইহার বিধেয়—পাণ্ডিত্য ॥ ৭৭ ॥
yaiche kahi, — ei vipra parama paṇḍita
vipra — anuvāda, ihāra vidheya — pāṇḍitya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.78

বিপ্রত্ব বিখ্যাত তার পাণ্ডিত্য অজ্ঞাত ।
অতএব বিপ্র আগে, পাণ্ডিত্য পশ্চাত ॥ ৭৮ ॥
vipratva vikhyāta tāra pāṇḍitya ajñāta
ataeva vipra āge, pāṇḍitya paścāta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.79

তৈছে ইঁহ অবতার সব হৈল জ্ঞাত ।
কার অবতার?—এই বস্তু অবিজ্ঞাত ॥ ৭৯ ॥
taiche iṅha avatāra saba haila jñāta
kāra avatāra? — ei vastu avijñāta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.80

‘এতে’–শব্দে অবতারের আগে অনুবাদ ।
‘পুরুষের অংশ’ পাছে বিধেয়–সংবাদ ॥ ৮০ ॥
‘ete’-śabde avatārera āge anuvāda
‘puruṣera aṁśa’ pāche vidheya-saṁvāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.81

তৈছে কৃষ্ণ অবতার–ভিতরে হৈল জ্ঞাত ।
তাঁহার বিশেষ–জ্ঞান সেই অবিজ্ঞাত ॥ ৮১ ॥
taiche kṛṣṇa avatāra-bhitare haila jñāta
tāṅhāra viśeṣa-jñāna sei avijñāta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.82

অতএব ‘কৃষ্ণ’–শব্দ আগে অনুবাদ ।
‘স্বয়ং–ভগবত্তা’ পিছে বিধেয়–সংবাদ ॥ ৮২ ॥
ataeva ‘kṛṣṇa’-śabda āge anuvāda
‘svayaṁ-bhagavattā’ piche vidheya-saṁvāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.83

কৃষ্ণের স্বয়ং–ভগবত্তা—ইহা হৈল সাধ্য ।
স্বয়ং–ভগবানের কৃষ্ণত্ব হৈল বাধ্য ॥ ৮৩ ॥
kṛṣṇera svayaṁ-bhagavattā — ihā haila sādhya
svayaṁ-bhagavānera kṛṣṇatva haila bādhya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.84

কৃষ্ণ যদি অংশ হৈত, অংশী নারায়ণ ।
তবে বিপরীত হৈত সূতের বচন ॥ ৮৪ ॥
kṛṣṇa yadi aṁśa haita, aṁśī nārāyaṇa
tabe viparīta haita sūtera vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.85

নারায়ণ অংশী যেই স্বয়ং–ভগবান্‌ ।
তেঁহ শ্রীকৃষ্ণ—ঐছে করিত ব্যাখ্যান ॥ ৮৫ ॥
nārāyaṇa aṁśī yei svayaṁ-bhagavān
teṅha śrī-kṛṣṇa — aiche karita vyākhyāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.86

ভ্রম, প্রমাদ, বিপ্রলিপ্সা, করণাপাটব ।
আর্য–বিজ্ঞবাক্যে নাহি দোষ এই সব ॥ ৮৬ ॥
bhrama, pramāda, vipralipsā, karaṇāpāṭava
ārṣa-vijña-vākye nāhi doṣa ei saba

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.87

বিরুদ্ধার্থ কহ তুমি, কহিতে কর রোষ ।
তোমার অর্থে অবিমৃষ্টবিধেয়াংশ–দোষ ॥ ৮৭ ॥
viruddhārtha kaha tumi, kahite kara roṣa
tomāra arthe avimṛṣṭa-vidheyāṁśa-doṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.88

যাঁর ভগবত্তা হৈতে অন্যের ভগবত্তা ।
‘স্বয়ং–ভগবান্‌’–শব্দের তাহাতেই সত্তা ॥ ৮৮ ॥
yāṅra bhagavattā haite anyera bhagavattā
‘svayaṁ-bhagavān’-śabdera tāhātei sattā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.89

দীপ হৈতে যৈছে বহু দীপের জ্বলন ।
মূল এক দীপ তাহা করিয়ে গণন ॥ ৮৯ ॥
dīpa haite yaiche bahu dīpera jvalana
mūla eka dīpa tāhā kariye gaṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.90

তৈছে সব অবতারের কৃষ্ণ সে কারণ ।
আর এক শ্লোক শুন, কুব্যাখ্যা–খণ্ডন ॥ ৯০ ॥
taiche saba avatārera kṛṣṇa se kāraṇa
āra eka śloka śuna, kuvyākhyā-khaṇḍana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.91-92

অত্র সর্গো বিসর্গশ্চ স্থানং পোষণমূতয়ঃ ।
মন্বন্তরেশানুকথা নিরোধো মুক্তিরাশ্রয়ঃ ॥ ৯১ ॥
দশমস্য বিশুদ্ধ্যর্থং নবানামিহ লক্ষণম্‌ ।
বর্ণয়ন্তি মহাত্মানঃ শ্রুতোনার্থেন চাঞ্জসা ॥ ৯২ ॥
atra sargo visargaś ca
sthānaṁ poṣaṇam ūtayaḥ
manvantareśānukathā
nirodho muktir āśrayaḥ
daśamasya viśuddhy-arthaṁ
navānām iha lakṣaṇam
varṇayanti mahātmānaḥ
śrutenārthena cāñjasā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.93

আশ্রয় জানিতে কহি এ নব পদার্থ ।
এ নবের উৎপত্তি–হেতু সেই আশ্রয়ার্থ ॥ ৯৩ ॥
āśraya jānite kahi e nava padārtha
e navera utpatti-hetu sei āśrayārtha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.94

কৃষ্ণ এক সর্বাশ্রয়, কৃষ্ণ সর্বধাম ।
কৃষ্ণের শরীরে সর্ব–বিশ্বের বিশ্রাম ॥ ৯৪ ॥
kṛṣṇa eka sarvāśraya, kṛṣṇa sarva-dhāma
kṛṣṇera śarīre sarva-viśvera viśrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.95

দশমে দশমং লক্ষ্যমাশ্রিতাশ্রয়বিগ্রহম্‌ ।
শ্রীকৃষ্ণাখ্যং পরং ধাম জগদ্ধাম নমামি তৎ ॥ ৯৫ ॥
daśame daśamaṁ lakṣyam
āśritāśraya-vigraham
śrī-kṛṣṇākhyaṁ paraṁ dhāma
jagad-dhāma namāmi tat

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.96

কৃষ্ণের স্বরূপ, আর শক্তিত্রয়–জ্ঞান ।
যাঁর হয়, তাঁর নাহি কৃষ্ণেতে অজ্ঞান ॥ ৯৬ ॥
kṛṣṇera svarūpa, āra śakti-traya-jñāna
yāṅra haya, tāṅra nāhi kṛṣṇete ajñāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.97

কৃষ্ণের স্বরূপের হয় ষড়্‌বিধ বিলাস ।
প্রাভব–বৈভব–রূপে দ্বিবিধ প্রকাশ ॥ ৯৭ ॥
kṛṣṇera svarūpera haya ṣaḍ-vidha vilāsa
prābhava-vaibhava-rūpe dvi-vidha prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.98

অংশ–শক্ত্যাবেশরূপে দ্বিবিধাবতার ।
বাল্য পৌগণ্ড ধর্ম দুই ত’ প্রকার ॥ ৯৮ ॥
aṁśa-śaktyāveśa-rūpe dvi-vidhāvatāra
bālya paugaṇḍa dharma dui ta’ prakāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.99

কিশোরস্বরূপ কৃষ্ণ স্বয়ং অবতারী ।
ক্রীড়া করে এই ছয়–রূপে বিশ্ব ভরি’ ॥ ৯৯ ॥
kiśora-svarūpa kṛṣṇa svayaṁ avatārī
krīḍā kare ei chaya-rūpe viśva bhari’

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.100

এই ছয়–রূপে হয় অনন্ত বিভেদ ।
অনন্তরূপে একরূপ, নাহি কিছু ভেদ ॥ ১০০ ॥
ei chaya-rūpe haya ananta vibheda
ananta-rūpe eka-rūpa, nāhi kichu bheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.101

চিচ্ছক্তি, স্বরূপশক্তি, অন্তরঙ্গা নাম ।
তাহার বৈভব অনন্ত বৈকুণ্ঠাদি ধাম ॥ ১০১ ॥
cic-chakti, svarūpa-śakti, antaraṅgā nāma
tāhāra vaibhava ananta vaikuṇṭhādi dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.102

মায়াশক্তি, বহিরঙ্গা, জগৎকারণ ।
তাহার বৈভব অনন্ত ব্রহ্মাণ্ডের গণ ॥ ১০২ ॥
māyā-śakti, bahiraṅgā, jagat-kāraṇa
tāhāra vaibhava ananta brahmāṇḍera gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.103

জীবশক্তি তটস্থাখ্য, নাহি যার অন্ত ।
মুখ্য তিন শক্তি, তার বিভেদ অনন্ত ॥ ১০৩ ॥
jīva-śakti taṭasthākhya, nāhi yāra anta
mukhya tina śakti, tāra vibheda ananta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.104

এমত স্বরূপগণ, আর তিন শক্তি ।
সবার আশ্রয় কৃষ্ণ, কৃষ্ণে সবার স্থিতি ॥ ১০৪ ॥
e-mata svarūpa-gaṇa, āra tina śakti
sabhāra āśraya kṛṣṇa, kṛṣṇe sabhāra sthiti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.105

যদ্যপি ব্রহ্মাণ্ডগণের পুরুষ আশ্রয় ।
সেই পুরুষাদি সবার কৃষ্ণ মূলাশ্রয় ॥ ১০৫ ॥
yadyapi brahmāṇḍa-gaṇera puruṣa āśraya
sei puruṣādi sabhāra kṛṣṇa mūlāśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.106

স্বয়ং ভগবান কৃষ্ণ, কৃষ্ণ সর্বাশ্রয় ।
পরম ঈশ্বর কৃষ্ণ সর্বশাস্ত্রে কয় ॥ ১০৬ ॥
svayaṁ bhagavān kṛṣṇa, kṛṣṇa sarvāśraya
parama īśvara kṛṣṇa sarva-śāstre kaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.107

ঈশ্বরঃ পরমঃ কৃষ্ণঃ সচ্চিদানন্দবিগ্রহঃ ।
অনাদিরাদির্গোবিন্দঃ সর্বকারণকারণম্‌ ॥ ১০৭ ॥
īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ
sac-cid-ānanda-vigrahaḥ
anādir ādir govindaḥ
sarva-kāraṇa-kāraṇam

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.108

এ সব সিদ্ধান্ত তুমি জান ভালমতে ।
তবু পূর্বপক্ষ কর আমা চালাইতে ॥ ১০৮ ॥
e saba siddhānta tumi jāna bhāla-mate
tabu pūrva-pakṣa kara āmā cālāite

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.109

সেই কৃষ্ণ অবতারী ব্রজেন্দ্রকুমার ।
আপনে চৈতন্যরূপে কৈল অবতার ॥ ১০৯ ॥
sei kṛṣṇa avatārī vrajendra-kumāra
āpane caitanya-rūpe kaila avatāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.110

অতএব চৈতন্য গোসাঞি পরতত্ত্ব–সীমা ।
তাঁরে ক্ষীরোদশায়ী কহি, কি তার মহিমা ॥ ১১০ ॥
ataeva caitanya gosāñi paratattva-sīmā
tāṅre kṣīroda-śāyī kahi, ki tāṅra mahimā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.111

সেই ত’ ভক্তের বাক্য নহে ব্যভিচারী ।
সকল সম্ভবে তাঁতে, যাতে অবতারী ॥ ১১১ ॥
sei ta’ bhaktera vākya nahe vyabhicārī
sakala sambhave tāṅte, yāte avatārī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.112

অবতারীর দেহে সব অবতারের স্থিতি ।
কেহো কোনমতে কহে, যেমন যার মতি ॥ ১১২ ॥
avatārīra dehe saba avatārera sthiti
keho kona-mate kahe, yemana yāra mati

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.113

কৃষ্ণকে কহয়ে কেহ—নর–নারায়ণ ।
কেহো কহে, কৃষ্ণ হয় সাক্ষাৎ বামন ॥ ১১৩ ॥
kṛṣṇake kahaye keha — nara-nārāyaṇa
keho kahe, kṛṣṇa haya sākṣāṭ vāmana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.114

কেহো কহে, কৃষ্ণ ক্ষীরোদশায়ী অবতার ।
অসম্ভব নহে, সত্য বচন সবার ॥ ১১৪ ॥
keho kahe, kṛṣṇa kṣīroda-śāyī avatāra
asambhava nahe, satya vacana sabāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.115

কেহো কহে, পরব্যোমে নারায়ণ হরি ।
সকল সম্ভবে কৃষ্ণে, যাতে অবতারী ॥ ১১৫ ॥
keho kahe, para-vyome nārāyaṇa hari
sakala sambhave kṛṣṇe, yāte avatārī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.116

সব শ্রোতাগণের করি চরণ বন্দন ।
এ সব সিদ্ধান্ত শুন, করি’ এক মন ॥ ১১৬ ॥
saba śrotā-gaṇera kari caraṇa vandana
e saba siddhānta śuna, kari’ eka mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.117

সিদ্ধান্ত বলিয়া চিত্তে না কর অলস ।
ইহা হইতে কৃষ্ণে লাগে সুদৃঢ় মানস ॥ ১১৭ ॥
siddhānta baliyā citte nā kara alasa
ihā ha-ite kṛṣṇe lāge sudṛḍha mānasa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.118

চৈতন্য–মহিমা জানি এ সব সিদ্ধান্তে ।
চিত্ত দৃঢ় হঞা লাগে মহিমা–জ্ঞান হৈতে ॥ ১১৮ ॥
caitanya-mahimā jāni e saba siddhānte
citta dṛḍha hañā lāge mahimā-jñāna haite

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.119

চৈতন্যপ্রভুর মহিমা কহিবার তরে ।
কৃষ্ণের মহিমা কহি করিয়া বিস্তারে ॥ ১১৯ ॥
caitanya-prabhura mahimā kahibāra tare
kṛṣṇera mahimā kahi kariyā vistāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.120

চৈতন্য–গোসাঞির এই তত্ত্ব–নিরূপণ ।
স্বয়ং–ভগবান্‌ কৃষ্ণ ব্রজেন্দ্রনন্দন ॥ ১২০ ॥
caitanya-gosāñira ei tattva-nirūpaṇa
svayaṁ-bhagavān kṛṣṇa vrajendra-nandana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 2.121

শ্রীরূপ–রঘুনাথ–পদে যার আশ ।
চৈতন্য–চরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ১২১ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase