JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Adi-līlā — Chapter 5: Original Text and IAST

Adi-līlā — Chapter 5: original text, IAST, and official Vedabase links.

Adi-līlā — Chapter 5

CC Adi 5.1

বন্দেঽনন্তাদ্ভুতৈশ্বর্যং শ্রীনিত্যানন্দমীশ্বরম্‌ ।
যস্যেচ্ছয়া তৎস্বরূপমজ্ঞেনাপি নিরূপ্যতে ॥ ১ ॥
vande ’nantādbhutaiśvaryaṁ
śrī-nityānandam īśvaram
yasyecchayā tat-svarūpam
ajñenāpi nirūpyate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.2

জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.3

এই ষট্‌শ্লোকে কহিল কৃষ্ণচৈতন্য–মহিমা ।
পঞ্চশ্লোকে কহি নিত্যানন্দতত্ত্ব–সীমা ॥ ৩ ॥
ei ṣaṭ-śloke kahila kṛṣṇa-caitanya-mahimā
pañca-śloke kahi nityānanda-tattva-sīmā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.4

সর্ব–অবতারী কৃষ্ণ স্বয়ং ভগবান্‌ ।
তাঁহার দ্বিতীয় দেহ শ্রীবলরাম ॥ ৪ ॥
sarva-avatārī kṛṣṇa svayaṁ bhagavān
tāṅhāra dvitīya deha śrī-balarāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.5

একই স্বরূপ দোঁহে, ভিন্নমাত্র কায় ।
আদ্য কায়ব্যূহ, কৃষ্ণলীলার সহায় ॥ ৫ ॥
eka-i svarūpa doṅhe, bhinna-mātra kāya
ādya kāya-vyūha, kṛṣṇa-līlāra sahāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.6

সেই কৃষ্ণ—নবদ্বীপে শ্রীচৈতন্যচন্দ্র ।
সেই বলরাম—সঙ্গে শ্রীনিত্যানন্দ ॥ ৬ ॥
sei kṛṣṇa — navadvīpe śrī-caitanya-candra
sei balarāma — saṅge śrī-nityānanda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.7

সঙ্কর্ষণঃ কারণতোয়শায়ী
গর্ভোদশায়ী চ পয়োঽব্ধিশায়ী ।
শেষশ্চ যস্যাংশকলাঃ স
নিত্যানন্দাখ্যরামঃ শরণং মমাস্তু ॥ ৭ ॥
saṅkarṣaṇaḥ kāraṇa-toya-śāyī
garbhoda-śāyī ca payo ’bdhi-śāyī
śeṣaś ca yasyāṁśa-kalāḥ sa nityā-
nandākhya-rāmaḥ śaraṇaṁ mamāstu

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.8

শ্রীবলরাম গোসাঞি মূল–সঙ্কর্ষণ ।
পঞ্চরূপ ধরি’ করেন কৃষ্ণের সেবন ॥ ৮ ॥
śrī-balarāma gosāñi mūla-saṅkarṣaṇa
pañca-rūpa dhari’ karena kṛṣṇera sevana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.9

আপনে করেন কৃষ্ণলীলার সহায় ।
সৃষ্টিলীলা–কার্য করে ধরি’ চারি কায় ॥ ৯ ॥
āpane karena kṛṣṇa-līlāra sahāya
sṛṣṭi-līlā-kārya kare dhari’ cāri kāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.10

সৃষ্ট্যাদিক সেবা,—তাঁর আজ্ঞার পালন ।
‘শেষ’–রূপে করে কৃষ্ণের বিবিধ সেবন ॥ ১০ ॥
sṛṣṭy-ādika sevā, — tāṅra ājñāra pālana
‘śeṣa’-rūpe kare kṛṣṇera vividha sevana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.11

সর্বরূপে আস্বাদয়ে কৃষ্ণ–সেবানন্দ ।
সেই বলরাম—গৌরসঙ্গে নিত্যানন্দ ॥ ১১ ॥
sarva-rūpe āsvādaye kṛṣṇa-sevānanda
sei balarāma — gaura-saṅge nityānanda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.12

সপ্তম শ্লোকের অর্থ করি চারিশ্লোকে ।
যাতে নিত্যানন্দতত্ত্ব জানে সর্বলোকে ॥ ১২ ॥
saptama ślokera artha kari cāri-śloke
yāte nityānanda-tattva jāne sarva-loke

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.13

মায়াতীতে ব্যাপিবৈকুণ্ঠলোকে
পূর্ণৈশ্বর্যে শ্রীচতুর্ব্যূহমধ্যে ।
রূপং যস্যোদ্ভাতি সঙ্কর্ষণাখ্যং
তং শ্রীনিত্যানন্দরামং প্রপদ্যে ॥ ১৩ ॥
māyātīte vyāpi-vaikuṇṭha-loke
pūrṇaiśvarye śrī-catur-vyūha-madhye
rūpaṁ yasyodbhāti saṅkarṣaṇākhyaṁ
taṁ śrī-nityānanda-rāmaṁ prapadye

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.14

প্রকৃতির পার ‘পরব্যোম’–নামে ধাম ।
কৃষ্ণবিগ্রহ যৈছে বিভুত্যাদি–গুণবান্‌ ॥ ১৪ ॥
prakṛtira pāra ‘paravyoma’-nāme dhāma
kṛṣṇa-vigraha yaiche vibhūty-ādi-guṇavān

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.15

সর্বগ, অনন্ত, বিভু—বৈকুণ্ঠাদি ধাম ।
কৃষ্ণ, কৃষ্ণ–অবতারের তাহাঞি বিশ্রাম ॥ ১৫ ॥
sarvaga, ananta, vibhu — vaikuṇṭhādi dhāma
kṛṣṇa, kṛṣṇa-avatārera tāhāñi viśrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.16

তাহার উপরিভাগে ‘কৃষ্ণলোক’–খ্যাতি ।
দ্বারকা–মথুরা–গোকুল—ত্রিবিধত্বে স্থিতি ॥ ১৬ ॥
tāhāra upari-bhāge ‘kṛṣṇa-loka’-khyāti
dvārakā-mathurā-gokula — tri-vidhatve sthiti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.17

সর্বোপরি শ্রীগোকুল—ব্রজলোক–ধাম ।
শ্রীগোলোক, শ্বেতদ্বীপ, বৃন্দাবন নাম ॥ ১৭ ॥
sarvopari śrī-gokula — vrajaloka-dhāma
śrī-goloka, śvetadvīpa, vṛndāvana nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.18

সর্বগ, অনন্ত, বিভু, কৃষ্ণতনুসম ।
উপর্যধো ব্যাপিয়াছে, নাহিক নিয়ম ॥ ১৮ ॥
sarvaga, ananta, vibhu, kṛṣṇa-tanu-sama
upary-adho vyāpiyāche, nāhika niyama

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.19

ব্রহ্মাণ্ডে প্রকাশ তার কৃষ্ণের ইচ্ছায়।
একই স্বরূপ তার, নাহি দুই কায় ॥ ১৯ ॥
brahmāṇḍe prakāśa tāra kṛṣṇera icchāya
eka-i svarūpa tāra, nāhi dui kāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.20

চিন্তামণিভূমি, কল্পবৃক্ষময় বন ।
চর্মচক্ষে দেখে তারে প্রপঞ্চের সম ॥ ২০ ॥
cintāmaṇi-bhūmi, kalpa-vṛkṣa-maya vana
carma-cakṣe dekhe tāre prapañcera sama

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.21

প্রেমনেত্রে দেখে তার স্বরূপ–প্রকাশ ।
গোপ–গোপীসঙ্গে যাঁহা কৃষ্ণের বিলাস ॥ ২১ ॥
prema-netre dekhe tāra svarūpa-prakāśa
gopa-gopī-saṅge yāṅhā kṛṣṇera vilāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.22

চিন্তামণিপ্রকরসদ্মসু কল্পবৃক্ষ–
লক্ষাবৃতেষু সুরভীরভিপালয়ন্তম্‌ ।
লক্ষ্মীসহস্রশতসম্ভ্রমসেব্যমানং
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ২২ ॥
cintāmaṇi-prakara-sadmasu kalpa-vṛkṣa-
lakṣāvṛteṣu surabhīr abhipālayantam
lakṣmī-sahasra-śata-sambhrama-sevyamānaṁ
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.23

মথুরা–দ্বারকায় নিজরূপ প্রকাশিয়া ।
নানারূপে বিলসয়ে চতুর্ব্যূহ হৈঞা ॥ ২৩ ॥
mathurā-dvārakāya nija-rūpa prakāśiyā
nānā-rūpe vilasaye catur-vyūha haiñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.24

বাসুদেব–সঙ্কর্ষণ–প্রদ্যুম্নানিরুদ্ধ।
সর্বচতুর্ব্যূহ–অংশী, তুরীয়, বিশুদ্ধ ॥ ২৪ ॥
vāsudeva-saṅkarṣaṇa-pradyumnāniruddha
sarva-catur-vyūha-aṁśī, turīya, viśuddha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.25

এই তিন লোকে কৃষ্ণ কেবল–লীলাময় ।
নিজগণ লঞা খেলে অনন্ত সময় ॥ ২৫ ॥
ei tina loke kṛṣṇa kevala-līlā-maya
nija-gaṇa lañā khele ananta samaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.26

পরব্যোম–মধ্যে করি’ স্বরূপ প্রকাশ ।
নারায়ণরূপে করেন বিবিধ বিলাস ॥ ২৬ ॥
para-vyoma-madhye kari’ svarūpa prakāśa
nārāyaṇa-rūpe karena vividha vilāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.27-28

স্বরূপবিগ্রহ কৃষ্ণের কেবল দ্বিভুজ ।
নারায়ণরূপে সেই তনু চতুর্ভুজ ॥ ২৭ ॥
শঙ্খ–চক্র–গদা–পদ্ম, মহৈশ্বর্যময় ।
শ্রী–ভূ–নীলা–শক্তি যাঁর চরণ সেবয় ॥ ২৮ ॥
svarūpa-vigraha kṛṣṇera kevala dvi-bhuja
nārāyaṇa-rūpe sei tanu catur-bhuja
śaṅkha-cakra-gadā-padma, mahaiśvarya-maya
śrī-bhū-nīlā-śakti yāṅra caraṇa sevaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.29

যদ্যপি কেবল তাঁর ক্রীড়ামাত্র ধর্ম ।
তথাপি জীবেরে কৃপায় করে এক কর্ম ॥ ২৯ ॥
yadyapi kevala tāṅra krīḍā-mātra dharma
tathāpi jīvere kṛpāya kare eka karma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.30

সালোক্য–সামীপ্য–সার্ষ্টি–সারূপ্যপ্রকার ।
চারি মুক্তি দিয়া করে জীবের নিস্তার ॥ ৩০ ॥
sālokya-sāmīpya-sārṣṭi-sārūpya-prakāra
cāri mukti diyā kare jīvera nistāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.31

ব্রহ্মসাযুজ্য–মুক্তের তাহা নাহি গতি ।
বৈকুণ্ঠ–বাহিরে হয় তা’ সবার স্থিতি ॥ ৩১ ॥
brahma-sāyujya-muktera tāhā nāhi gati
vaikuṇṭha-bāhire haya tā’-sabāra sthiti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.32

বৈকুণ্ঠ–বাহিরে এক জ্যোতির্ময় মণ্ডল ।
কৃষ্ণের অঙ্গের প্রভা, পরম উজ্জ্বল ॥ ৩২ ॥
vaikuṇṭha-bāhire eka jyotir-maya maṇḍala
kṛṣṇera aṅgera prabhā, parama ujjvala

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.33

‘সিদ্ধলোক’ নাম তার প্রকৃতির পার ।
চিৎস্বরূপ, তাঁহা নাহি চিচ্ছক্তি–বিকার ॥ ৩৩ ॥
‘siddha-loka’ nāma tāra prakṛtira pāra
cit-svarūpa, tāṅhā nāhi cic-chakti vikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.34

সূর্যমণ্ডল যেন বাহিরে নির্বিশেষ ।
ভিতরে সূর্যের রথ–আদি সবিশেষ ॥ ৩৪ ॥
sūrya-maṇḍala yena bāhire nirviśeṣa
bhitare sūryera ratha-ādi saviśeṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.35

কামাদ্দ্বেষাদ্‌ ভয়াৎ স্নেহাদ্‌ যথা ভক্ত্যেশ্বরে মনঃ ।
আবেশ্য তদঘং হিত্বা বহবস্তদ্গতিং গতাঃ ॥ ৩৫ ॥
kāmād dveṣād bhayāt snehād
yathā bhaktyeśvare manaḥ
āveśya tad aghaṁ hitvā
bahavas tad gatiṁ gatāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.36

যদরীণাং প্রিয়াণাঞ্চ প্রাপ্যমেকমিবোদিতম্‌ ।
তদ্‌ব্রহ্মকৃষ্ণয়োরৈক্যাৎ কিরণার্কোপমাজুষোঃ ॥ ৩৬ ॥
yad arīṇāṁ priyāṇāṁ ca
prāpyam ekam ivoditam
tad brahma-kṛṣṇayor aikyāt
kiraṇārkopamā-juṣoḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.37

তৈছে পরব্যোমে নানা চিচ্ছক্তিবিলাস ।
নির্বিশেষ জ্যোতির্বিম্ব বাহিরে প্রকাশ ॥ ৩৭ ॥
taiche para-vyome nānā cic-chakti-vilāsa
nirviśeṣa jyotir-bimba bāhire prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.38

নির্বিশেষ–ব্রহ্ম সেই কেবল জ্যোতির্ময় ।
সাযুজ্যের অধিকারী তাঁহা পায় লয় ॥ ৩৮ ॥
nirviśeṣa-brahma sei kevala jyotir-maya
sāyujyera adhikārī tāṅhā pāya laya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.39

সিদ্ধলোকস্তু তমসঃ পারে যত্র বসন্তি হি ।
সিদ্ধা ব্রহ্মসুখে মগ্না দৈত্যাশ্চ হরিণা হতাঃ ॥ ৩৯ ॥
siddha-lokas tu tamasaḥ
pāre yatra vasanti hi
siddhā brahma-sukhe magnā
daityāś ca hariṇā hatāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.40

সেই পরব্যোমে নারায়ণের চারি পাশে ।
দ্বারকা–চতুর্ব্যূহের দ্বিতীয় প্রকাশে ॥ ৪০ ॥
sei para-vyome nārāyaṇera cāri pāśe
dvārakā-catur-vyūhera dvitīya prakāśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.41

বাসুদেব–সঙ্কর্ষণ–প্রদ্যুম্নানিরুদ্ধ ।
‘দ্বিতীয় চতুর্ব্যূহ’ এই—তুরীয়, বিশুদ্ধ ॥ ৪১ ॥
vāsudeva-saṅkarṣaṇa-pradyumnāniruddha
‘dvitīya catur-vyūha’ ei — turīya, viśuddha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.42

তাঁহা যে রামের রূপ—মহাসঙ্কর্ষণ ।
চিচ্ছক্তি–আশ্রয় তিহোঁ, কারণের কারণ ॥ ৪২ ॥
tāṅhā ye rāmera rūpa — mahā-saṅkarṣaṇa
cic-chakti-āśraya tiṅho, kāraṇera kāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.43

চিচ্ছক্তি–বিলাস এক—‘শুদ্ধসত্ত্ব’ নাম ।
শুদ্ধসত্ত্বময় যত বৈকুণ্ঠাদি–ধাম ॥ ৪৩ ॥
cic-chakti-vilāsa eka — ‘śuddha-sattva’ nāma
śuddha-sattva-maya yata vaikuṇṭhādi-dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.44

ষড়্‌বিধৈশ্বর্য তাঁহা সকল চিন্ময় ।
সঙ্কর্ষণের বিভূতি সব, জানিহ নিশ্চয় ॥ ৪৪ ॥
ṣaḍ-vidhaiśvarya tāṅhā sakala cinmaya
saṅkarṣaṇera vibhūti saba, jāniha niścaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.45

‘জীব’–নাম তটস্থাখ্য এক শক্তি হয় ।
মহাসঙ্কর্ষণ—সব জীবের আশ্রয় ॥ ৪৫ ॥
‘jīva’-nāma taṭasthākhya eka śakti haya
mahā-saṅkarṣaṇa — saba jīvera āśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.46

যাঁহা হৈতে বিশ্বোৎপত্তি, যাঁহাতে প্রলয় ।
সেই পুরুষের সঙ্কর্ষণ সমাশ্রয় ॥ ৪৬ ॥
yāṅhā haite viśvotpatti, yāṅhāte pralaya
sei puruṣera saṅkarṣaṇa samāśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.47

সর্বাশ্রয়, সর্বাদ্ভুত, ঐশ্বর্য অপার ।
‘অনন্ত’ কহিতে নারে মহিমা যাঁহার ॥ ৪৭ ॥
sarvāśraya, sarvādbhuta, aiśvarya apāra
‘ananta’ kahite nāre mahimā yāṅhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.48

তুরীয়, বিশুদ্ধসত্ত্ব, ‘সঙ্কর্ষণ’ নাম ।
তিঁহো যাঁর অংশ, সেই নিত্যানন্দ–রাম ॥ ৪৮ ॥
turīya, viśuddha-sattva, ‘saṅkarṣaṇa’ nāma
tiṅho yāṅra aṁśa, sei nityānanda-rāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.49

অষ্টম শ্লোকের কৈল সংক্ষেপে বিবরণ ।
নবম শ্লোকের অর্থ শুন দিয়া মন ॥ ৪৯ ॥
aṣṭama ślokera kaila saṅkṣepe vivaraṇa
navama ślokera artha śuna diyā mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.50

মায়াভর্তাজাণ্ডসঙ্ঘাশ্রয়াঙ্গঃ
শেতে সাক্ষাৎ কারণাম্ভোধি–মধ্যে ।
যস্যৈকাংশঃ শ্রীপুমানাদিদেব–
স্তং শ্রীনিত্যানন্দরামং প্রপদ্যে ॥ ৫০ ॥
māyā-bhartājāṇḍa-saṅghāśrayāṅgaḥ
śete sākṣāt kāraṇāmbhodhi-madhye
yasyaikāṁśaḥ śrī-pumān ādi-devas
taṁ śrī-nityānanda-rāmaṁ prapadye

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.51

বৈকুণ্ঠ–বাহিরে যেই জ্যোতির্ময় ধাম ।
তাহার বাহিরে ‘কারণার্ণব’ নাম ॥ ৫১ ॥
vaikuṇṭha-bāhire yei jyotir-maya dhāma
tāhāra bāhire ‘kāraṇārṇava’ nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.52

বৈকুণ্ঠ বেড়িয়া এক আছে জলনিধি ।
অনন্ত, অপার—তার নাহিক অবধি ॥ ৫২ ॥
vaikuṇṭha beḍiyā eka āche jala-nidhi
ananta, apāra — tāra nāhika avadhi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.53

বৈকুণ্ঠের পৃথিব্যাদি সকল চিন্ময় ।
মায়িক ভূতের তথি জন্ম নাহি হয় ॥ ৫৩ ॥
vaikuṇṭhera pṛthivy-ādi sakala cinmaya
māyika bhūtera tathi janma nāhi haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.54

চিন্ময়–জল সেই পরম কারণ ।
যার এক কণা গঙ্গা পতিতপাবন ॥ ৫৪ ॥
cinmaya-jala sei parama kāraṇa
yāra eka kaṇā gaṅgā patita-pāvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.55

সেই ত’ কারণার্ণবে সেই সঙ্কর্ষণ ।
আপনার এক অংশে করেন শয়ন ॥ ৫৫ ॥
sei ta’ kāraṇārṇave sei saṅkarṣaṇa
āpanāra eka aṁśe karena śayana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.56

মহৎস্রষ্টা পুরুষ, তিঁহো জগৎ–কারণ ।
আদ্য–অবতার করে মায়ায় ঈক্ষণ ॥ ৫৬ ॥
mahat-sraṣṭā puruṣa, tiṅho jagat-kāraṇa
ādya-avatāra kare māyāya īkṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.57

মায়াশক্তি রহে কারণাব্ধির বাহিরে ।
কারণ–সমুদ্র মায়া পরশিতে নারে ॥ ৫৭ ॥
māyā-śakti rahe kāraṇābdhira bāhire
kāraṇa-samudra māyā paraśite nāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.58

সেই ত’ মায়ার দুইবিধ অবস্থিতি ।
জগতের উপাদান ‘প্রধান’, প্রকৃতি ॥ ৫৮ ॥
sei ta’ māyāra dui-vidha avasthiti
jagatera upādāna ‘pradhāna’, prakṛti

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.59

জগৎকারণ নহে প্রকৃতি জড়রূপা ।
শক্তি সঞ্চারিয়া তারে কৃষ্ণ করে কৃপা ॥ ৫৯ ॥
jagat-kāraṇa nahe prakṛti jaḍa-rūpā
śakti sañcāriyā tāre kṛṣṇa kare kṛpā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.60

কৃষ্ণশক্ত্যে প্রকৃতি হয় গৌণ কারণ ।
অগ্নিশক্ত্যে লৌহ যৈছে করয়ে জারণ ॥ ৬০ ॥
kṛṣṇa-śaktye prakṛti haya gauṇa kāraṇa
agni-śaktye lauha yaiche karaye jāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.61

অতএব কৃষ্ণ মূল–জগৎকারণ ।
প্রকৃতি—কারণ যৈছে অজাগলস্তন ॥ ৬১ ॥
ataeva kṛṣṇa mūla-jagat-kāraṇa
prakṛti — kāraṇa yaiche ajā-gala-stana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.62

মায়া–অংশে কহি তারে নিমিত্ত–কারণ ।
সেহ নহে, যাতে কর্তা–হেতু—নারায়ণ ॥ ৬২ ॥
māyā-aṁśe kahi tāre nimitta-kāraṇa
seha nahe, yāte kartā-hetu — nārāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.63

ঘটের নিমিত্ত–হেতু যৈছে কুম্ভকার ।
তৈছে জগতের কর্তা—পুরুষাবতার ॥ ৬৩ ॥
ghaṭera nimitta-hetu yaiche kumbhakāra
taiche jagatera kartā — puruṣāvatāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.64

কৃষ্ণ—কর্তা, মায়া তাঁর করেন সহায় ।
ঘটের কারণ—চক্র–দণ্ডাদি উপায় ॥ ৬৪ ॥
kṛṣṇa — kartā, māyā tāṅra karena sahāya
ghaṭera kāraṇa — cakra-daṇḍādi upāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.65

দূর হৈতে পুরুষ করে মায়াতে অবধান ।
জীবরূপ বীর্য তাতে করেন আধান ॥ ৬৫ ॥
dūra haite puruṣa kare māyāte avadhāna
jīva-rūpa vīrya tāte karena ādhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.66

এক অঙ্গাভাসে করে মায়াতে মিলন ।
মায়া হৈতে জন্মে তবে ব্রহ্মাণ্ডের গণ ॥ ৬৬ ॥
eka aṅgābhāse kare māyāte milana
māyā haite janme tabe brahmāṇḍera gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.67

অগণ্য, অনন্ত যত অণ্ড–সন্নিবেশ ।
ততরূপে পুরুষ করে সবাতে প্রকাশ ॥ ৬৭ ॥
agaṇya, ananta yata aṇḍa-sanniveśa
tata-rūpe puruṣa kare sabāte prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.68

পুরুষ–নাসাতে যবে বাহিরায় শ্বাস ।
নিশ্বাস সহিতে হয় ব্রহ্মাণ্ড–প্রকাশ ॥ ৬৮ ॥
puruṣa-nāsāte yabe bāhirāya śvāsa
niśvāsa sahite haya brahmāṇḍa-prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.69

পুনরপি শ্বাস যবে প্রবেশে অন্তরে ।
শ্বাস–সহ ব্রহ্মাণ্ড পৈশে পুরুষ–শরীরে ॥ ৬৯ ॥
punarapi śvāsa yabe praveśe antare
śvāsa-saha brahmāṇḍa paiśe puruṣa-śarīre

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.70

গবাক্ষের রন্ধ্রে যেন ত্রসরেণু চলে ।
পুরুষের লোমকূপে ব্রহ্মাণ্ডের জালে ॥ ৭০ ॥
gavākṣera randhre yena trasareṇu cale
puruṣera loma-kūpe brahmāṇḍera jāle

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.71

যস্যৈকনিশ্বসিত–কালমথাবলম্ব্য
জীবন্তি লোমবিলজা জগদণ্ডনাথাঃ ।
বিষ্ণুর্মহান্‌ স ইহ যস্য কলাবিশেষো
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ৭১ ॥
yasyaika-niśvasita-kālam athāvalambya
jīvanti loma-vila-jā jagad-aṇḍa-nāthāḥ
viṣṇur mahān sa iha yasya kalā-viśeṣo
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.72

ক্কাহং তমো–মহদহং–খ–চরাগ্নিবার্ভূ–
সংবেষ্টিতাণ্ডঘট–সপ্তবিতস্তিকায়ঃ ।
ক্কেদৃগ্বিধাঽবিগণিতাণ্ডপরাণুচর্যা–
বাতাধ্বরোমবিবরস্য চ তে মহিত্বম্‌ ॥ ৭২ ॥
kvāhaṁ tamo-mahad-ahaṁ-kha-carāgni-vār-bhū-
saṁveṣṭitāṇḍa-ghaṭa-sapta-vitasti-kāyaḥ
kvedṛg-vidhāvigaṇitāṇḍa-parāṇu-caryā-
vātādhva-roma-vivarasya ca te mahitvam

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.73

অংশের অংশ যেই, ‘কলা’ তার নাম ।
গোবিন্দের প্রতিমূর্তি শ্রীবলরাম ॥ ৭৩ ॥
aṁśera aṁśa yei, ‘kalā’ tāra nāma
govindera pratimūrti śrī-balarāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.74

তাঁর এক স্বরূপ—শ্রীমহাসঙ্কর্ষণ ।
তাঁর অংশ ‘পুরুষ’ হয় কলাতে গণন ॥ ৭৪ ॥
tāṅra eka svarūpa — śrī-mahā-saṅkarṣaṇa
tāṅra aṁśa ‘puruṣa’ haya kalāte gaṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.75

যাঁহাকে ত’ কলা কহি, তিঁহো মহাবিষ্ণু ।
মহাপুরুষাবতারী তেঁহো সর্বজিষ্ণু ॥ ৭৫ ॥
yāṅhāke ta’ kalā kahi, tiṅho mahā-viṣṇu
mahā-puruṣāvatārī teṅho sarva-jiṣṇu

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.76

গর্ভোদ–ক্ষীরোদশায়ী দোঁহে ‘পুরুষ’ নাম ।
সেই দুই, যাঁর অংশ,—বিষ্ণু, বিশ্বধাম ॥ ৭৬ ॥
garbhoda-kṣīroda-śāyī doṅhe ‘puruṣa’ nāma
sei dui, yāṅra aṁśa, — viṣṇu, viśva-dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.77

বিষ্ণোস্তু ত্রীণি রূপাণি পুরুষাখ্যান্যথো বিদুঃ ।
একন্তু মহতঃ স্রষ্টৃ দ্বিতীয়ং ত্বণ্ডসংস্থিতম্‌ ।
তৃতীয়ং সর্বভূতস্থং তানি জ্ঞাত্বা বিমুচ্যতে ॥ ৭৭ ॥
viṣṇos tu trīṇi rūpāṇi
puruṣākhyāny atho viduḥ
ekaṁ tu mahataḥ sraṣṭṛ
dvitīyaṁ tv aṇḍa-saṁsthitam
tṛtīyaṁ sarva-bhūta-sthaṁ
tāni jñātvā vimucyate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.78

যদ্যপি কহিয়ে তাঁরে কৃষ্ণের ‘কলা’ করি ।
মৎস্য–কূর্মাদ্যবতারের তিঁহো অবতারী ॥ ৭৮ ॥
yadyapi kahiye tāṅre kṛṣṇera ‘kalā’ kari
matsya-kūrmādy-avatārera tiṅho avatārī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.79

এতে চাংশকলাঃ পুংসঃ কৃষ্ণস্তু ভগবান্‌ স্বয়ম্ ।
ইন্দ্রারি–ব্যাকুলং লোকং মৃড়য়ন্তি যুগে যুগে ॥ ৭৯ ॥
ete cāṁśa-kalāḥ puṁsaḥ
kṛṣṇas tu bhagavān svayam
indrāri-vyākulaṁ lokaṁ
mṛḍayanti yuge yuge

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.80

সেই পুরুষ সৃষ্টি–স্থিতি–প্রলয়ের কর্তা ।
নানা অবতার করে, জগতের ভর্তা ॥ ৮০ ॥
sei puruṣa sṛṣṭi-sthiti-pralayera kartā
nānā avatāra kare, jagatera bhartā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.81

সৃষ্ট্যাদি–নিমিত্তে যেই অংশের অবধান ।
সেই ত’ অংশেরে কহি ‘অবতার’ নাম ॥ ৮১ ॥
sṛṣṭy-ādi-nimitte yei aṁśera avadhāna
sei ta’ aṁśere kahi ‘avatāra’ nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.82

আদ্যাবতার, মহাপুরুষ, ভগবান্‌ ।
সর্ব–অবতার–বীজ, সর্বাশ্রয়–ধাম ॥ ৮২ ॥
ādyāvatāra, mahā-puruṣa, bhagavān
sarva-avatāra-bīja, sarvāśraya-dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.83

আদ্যোঽবতারঃ পুরুষঃ পরস্য
কালঃ স্বভাবঃ সদসন্মনশ্চ ।
দ্রব্যং বিকারো গুণ ইন্দ্রিয়াণি
বিরাট্‌ স্বরাট্‌ স্থাস্নু চরিষ্ণু ভূম্নঃ ॥ ৮৩ ॥
ādyo ’vatāraḥ puruṣaḥ parasya
kālaḥ svabhāvaḥ sad-asan manaś ca
dravyaṁ vikāro guṇa indriyāṇi
virāṭ svarāṭ sthāsnu cariṣṇu bhūmnaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.84

জগৃহে পৌরুষং রূপং ভগবান্মহদাদিভিঃ ।
সম্ভূতং ষোড়শকলমাদৌ লোকসিসৃক্ষয়া ॥ ৮৪ ॥
jagṛhe pauruṣaṁ rūpaṁ
bhagavān mahad-ādibhiḥ
sambhūtaṁ ṣoḍaśa-kalam
ādau loka-sisṛkṣayā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.85

যদ্যপি সর্বাশ্রয় তিঁহো, তাঁহাতে সংসার ।
অন্তরাত্মা–রূপে তিঁহো জগৎ–আধার ॥ ৮৫ ॥
yadyapi sarvāśraya tiṅho, tāṅhāte saṁsāra
antarātmā-rūpe tiṅho jagat-ādhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.86

প্রকৃতি–সহিতে তাঁর উভয় সম্বন্ধ ।
তথাপি প্রকৃতি–সহ নাহি স্পর্শগন্ধ ॥ ৮৬ ॥
prakṛti-sahite tāṅra ubhaya sambandha
tathāpi prakṛti-saha nāhi sparśa-gandha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.87

এতদীশনমীশস্য প্রকৃতিস্থোঽপি তদ্‌গুনৈঃ ।
ন যুজ্যতে সদাত্মস্থৈর্যথা বুদ্ধিস্তদাশ্রয়া ॥ ৮৭ ॥
etad īśanam īśasya
prakṛti-stho ’pi tad-guṇaiḥ
na yujyate sadātma-sthair
yathā buddhis tad-āśrayā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.88

এই মত গীতাতেহ পুনঃ পুনঃ কয় ।
সর্বদা ঈশ্বর–তত্ত্ব অচিন্ত্যশক্তি হয় ॥ ৮৮ ॥
ei mata gītāteha punaḥ punaḥ kaya
sarvadā īśvara-tattva acintya-śakti haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.89

আমি ত’ জগতে বসি, জগৎ আমাতে ।
না আমি জগতে বসি, না আমা জগতে ॥ ৮৯ ॥
āmi ta’ jagate vasi, jagat āmāte
nā āmi jagate vasi, nā āmā jagate

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.90

অচিন্ত্য ঐশ্বর্য এই জানিহ আমার ।
এই ত’ গীতার অর্থ কৈল পরচার ॥ ৯০ ॥
acintya aiśvarya ei jāniha āmāra
ei ta’ gītāra artha kaila paracāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.91

সেই ত’ পুরুষ যাঁর ‘অংশ’ ধরে নাম ।
চৈতন্যের সঙ্গে সেই নিত্যানন্দ–রাম ॥ ৯১ ॥
sei ta’ puruṣa yāṅra ‘aṁśa’ dhare nāma
caitanyera saṅge sei nityānanda-rāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.92

এই ত’ নবম শ্লোকের অর্থ–বিবরণ ।
দশম শ্লোকের অর্থ শুন দিয়া মন ॥ ৯২ ॥
ei ta’ navama ślokera artha-vivaraṇa
daśama ślokera artha śuna diyā mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.93

যস্যাংশাংশঃ শ্রীল–গর্ভোদশায়ী
যন্নাভ্যব্জং লোকসংঘাতনালম্‌ ।
লোকস্রষ্টুঃ সূতিকাধাম ধাতু–
স্তং শ্রীনিত্যানন্দরামং প্রপদ্যে ॥ ৯৩ ॥
yasyāṁśāṁśaḥ śrīla-garbhoda-śāyī
yan-nābhy-abjaṁ loka-saṅghāta-nālam
loka-sraṣṭuḥ sūtikā-dhāma dhātus
taṁ śrī-nityānanda-rāmaṁ prapadye

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.94

সেই ত’ পুরুষ অনন্তব্রহ্মাণ্ড সৃজিয়া ।
সব অণ্ডে5 প্রবেশিলা বহু–মূর্তি হঞা ॥ ৯৪ ॥
sei ta’ puruṣa ananta-brahmāṇḍa sṛjiyā
saba aṇḍe praveśilā bahu-mūrti hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.95

ভিতরে প্রবেশি’ দেখে সব অন্ধকার ।
রহিতে নাহিক স্থান করিল বিচার॥ ৯৫ ॥
bhitare praveśi’ dekhe saba andhakāra
rahite nāhika sthāna karila vicāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.96

নিজাঙ্গ–স্বেদজল করিল সৃজন ।
সেই জলে কৈল অর্ধ–ব্রহ্মাণ্ড ভরণ ॥ ৯৬ ॥
nijāṅga-sveda-jala karila sṛjana
sei jale kaila ardha-brahmāṇḍa bharaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.97

ব্রহ্মাণ্ড–প্রমাণ পঞ্চাশৎকোটি–যোজন ।
আয়াম, বিস্তার, দুই হয় এক সম ॥ ৯৭ ॥
brahmāṇḍa-pramāṇa pañcāśat-koṭi-yojana
āyāma, vistāra, dui haya eka sama

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.98

জলে ভরি’ অর্ধ তাঁহা কৈল নিজ–বাস ।
আর অর্ধে কৈল চৌদ্দভুবন প্রকাশ ॥ ৯৮ ॥
jale bhari’ ardha tāṅhā kaila nija-vāsa
āra ardhe kaila caudda-bhuvana prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.99

তাঁহাই প্রকট কৈল বৈকুণ্ঠ নিজ–ধাম ।
শেষ–শয়ন–জলে করিল বিশ্রাম ॥ ৯৯ ॥
tāṅhāi prakaṭa kaila vaikuṇṭha nija-dhāma
śeṣa-śayana-jale karila viśrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.100-101

অনন্তশয্যাতে তাঁহা করিল শয়ন ।
সহস্র মস্তক তাঁর সহস্র বদন ॥ ১০০ ॥
সহস্র–চরন–হস্ত, সহস্র–নয়ন ।
সর্ব–অবতার–বীজ, জগৎ–কারণ ॥ ১০১ ॥
ananta-śayyāte tāṅhā karila śayana
sahasra mastaka tāṅra sahasra vadana
sahasra-caraṇa-hasta, sahasra-nayana
sarva-avatāra-bīja, jagat-kāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.102

তাঁর নাভিপদ্ম হৈতে উঠিল এক পদ্ম ।
সেই পদ্মে হৈল ব্রহ্মার জন্ম–সদ্ম ॥ ১০২ ॥
tāṅra nābhi-padma haite uṭhila eka padma
sei padme haila brahmāra janma-sadma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.103

সেই পদ্মনালে হৈল চৌদ্দভুবন ।
তেঁহো ব্রহ্মা হঞা সৃষ্টি করিল সৃজন ॥ ১০৩ ॥
sei padma-nāle haila caudda-bhuvana
teṅho brahmā hañā sṛṣṭi karila sṛjana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.104

বিষ্ণুরূপ হঞা করে জগৎ পালনে ।
গুণাতীত–বিষ্ণু স্পর্শ নাহি মায়া–গুণে ॥ ১০৪ ॥
viṣṇu-rūpa hañā kare jagat pālane
guṇātīta-viṣṇu sparśa nāhi māyā-guṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.105

রুদ্ররূপ ধরি’ করে জগৎ সংহার ।
সৃষ্টি–স্থিতি–প্রলয়—ইচ্ছায় যাঁহার ॥ ১০৫ ॥
rudra-rūpa dhari’ kare jagat saṁhāra
sṛṣṭi-sthiti-pralaya — icchāya yāṅhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.106

হিরণ্যগর্ভ, অন্তর্যামী, জগৎ–কারণ ।
যাঁর অংশ করি’ করে বিরাট–কল্পন ॥ ১০৬ ॥
hiraṇya-garbha, antaryāmī, jagat-kāraṇa
yāṅra aṁśa kari’ kare virāṭa-kalpana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.107

হেন নারায়ণ,—যাঁর অংশের অংশ ।
সেই প্রভু নিত্যানন্দ—সর্ব–অবতংস ॥ ১০৭ ॥
hena nārāyaṇa, — yāṅra aṁśera aṁśa
sei prabhu nityānanda — sarva-avataṁsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.108

দশম শ্লোকের অর্থ কৈল বিবরণ ।
একাদশ শ্লোকের অর্থ শুন দিয়া মন ॥ ১০৮ ॥
daśama ślokera artha kaila vivaraṇa
ekādaśa ślokera artha śuna diyā mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.109

যস্যাংশাংশাংশঃ পরাত্মাখিলানাং
পোষ্টা বিষ্ণুর্ভাতি দুগ্ধাব্ধিশায়ী ।
ক্ষৌণীভর্তা যৎকলা সোঽপ্যনন্ত–
স্তং শ্রীনিত্যানন্দরামং প্রপদ্যে ॥ ১০৯ ॥
yasyāṁśāṁśāṁśaḥ parātmākhilānāṁ
poṣṭā viṣṇur bhāti dugdhābdhi-śāyī
kṣauṇī-bhartā yat-kalā so ’py anantas
taṁ śrī-nityānanda-rāmaṁ prapadye

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.110

নারায়ণের নাভিনাল–মধ্যেতে ধরণী ।
ধরণীর মধ্যে সপ্ত সমুদ্র যে গণি ॥ ১১০ ॥
nārāyaṇera nābhi-nāla-madhyete dharaṇī
dharaṇīra madhye sapta samudra ye gaṇi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.111

তাঁহা ক্ষীরোদধি–মধ্যে ‘শ্বেতদ্বীপ’ নাম ।
পালয়িতা বিষ্ণু,—তাঁর সেই নিজ ধাম ॥ ১১১ ॥
tāṅhā kṣīrodadhi-madhye ‘śvetadvīpa’ nāma
pālayitā viṣṇu, — tāṅra sei nija dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.112

সকল জীবের তিঁহো হয়ে অন্তর্যামী ।
জগৎ–পালক তিঁহো জগতের স্বামী ॥ ১১২ ॥
sakala jīvera tiṅho haye antaryāmī
jagat-pālaka tiṅho jagatera svāmī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.113

যুগ–মন্বন্তরে ধরি’ নানা অবতার ।
ধর্ম সংস্থাপন করে, অধর্ম সংহার ॥ ১১৩ ॥
yuga-manvantare dhari’ nānā avatāra
dharma saṁsthāpana kare, adharma saṁhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.114

দেবগণে না পায় যাঁহার দরশন ।
ক্ষীরোদকতীরে যাই’ করেন স্তবন ॥ ১১৪ ॥
deva-gaṇe nā pāya yāṅhāra daraśana
kṣīrodaka-tīre yāi’ karena stavana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.115

তবে অবতরি’ করে জগৎ পালন ।
অনন্ত বৈভব তাঁর নাহিক গণন ॥ ১১৫ ॥
tabe avatari’ kare jagat pālana
ananta vaibhava tāṅra nāhika gaṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.116

সেই বিষ্ণু হয় যাঁর অংশাংশের অংশ ।
সেই প্রভু নিত্যানন্দ—সর্ব–অবতংস ॥ ১১৬ ॥
sei viṣṇu haya yāṅra aṁśāṁśera aṁśa
sei prabhu nityānanda — sarva-avataṁsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.117

সেই বিষ্ণু ‘শেষ’–রূপে ধরেন ধরণী ।
কাঁহা আছে মহী, শিরে, হেন নাহি জানি ॥ ১১৭ ॥
sei viṣṇu ‘śeṣa’-rūpe dharena dharaṇī
kāṅhā āche mahī, śire, hena nāhi jāni

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.118

সহস্র বিস্তীর্ণ যাঁর ফণার মণ্ডল ।
সূর্য জিনি’ মণিগণ করে ঝলমল ॥ ১১৮ ॥
sahasra vistīrṇa yāṅra phaṇāra maṇḍala
sūrya jini’ maṇi-gaṇa kare jhala-mala

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.119

পঞ্চাশৎকোটি–যোজন পৃথিবী–বিস্তার ।
যাঁর একফণে রহে সর্ষপ–আকার ॥ ১১৯ ॥
pañcāśat-koṭi-yojana pṛthivī-vistāra
yāṅra eka-phaṇe rahe sarṣapa-ākāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.120

সেই ত’ ‘অনন্ত’ ‘শেষ’—ভক্ত–অবতার ।
ঈশ্বরের সেবা বিনা নাহি জানে আর ॥ ১২০ ॥
sei ta’ ‘ananta’ ‘śeṣa’ — bhakta-avatāra
īśvarera sevā vinā nāhi jāne āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.121

সহস্র–বদনে করে কৃষ্ণগুণ গান ।
নিরবধি গুণ গা’ন, অন্ত নাহি পা’ন ॥ ১২১ ॥
sahasra-vadane kare kṛṣṇa-guṇa gāna
niravadhi guṇa gā’na, anta nāhi pā’na

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.122

সনকাদি ভাগবত শুনে যাঁর মুখে ।
ভগবানের গুণ কহে, ভাসে প্রেমসুখে ॥ ১২২ ॥
sanakādi bhāgavata śune yāṅra mukhe
bhagavānera guṇa kahe, bhāse prema-sukhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.123

ছত্র, পাদুকা, শয্যা, উপাধান, বসন ।
আরাম, আবাস, যজ্ঞসূত্র, সিংহাসন ॥ ১২৩ ॥
chatra, pādukā, śayyā, upādhāna, vasana
ārāma, āvāsa, yajña-sūtra, siṁhāsana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.124

এত মূর্তিভেদ করি’ কৃষ্ণসেবা করে ।
কৃষ্ণের শেষতা পাঞা ‘শেষ’ নাম ধরে ॥ ১২৪ ॥
eta mūrti-bheda kari’ kṛṣṇa-sevā kare
kṛṣṇera śeṣatā pāñā ‘śeṣa’ nāma dhare

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.125

সেই ত’ অনন্ত, যাঁর কহি এক কলা ।
হেন প্রভু নিত্যানন্দ, কে জানে তাঁর খেলা ॥ ১২৫ ॥
sei ta’ ananta, yāṅra kahi eka kalā
hena prabhu nityānanda, ke jāne tāṅra khelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.126

এসব প্রমাণে জানি নিত্যানন্দতত্ত্বসীমা ।
তাঁহাকে ‘অনন্ত’ কহি, কি তাঁর মহিমা ॥ ১২৬ ॥
e-saba pramāṇe jāni nityānanda-tattva-sīmā
tāṅhāke ‘ananta’ kahi, ki tāṅra mahimā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.127

অথবা ভক্তের বাক্য মানি সত্য করি’ ।
সকল সম্ভবে তাঁতে, যাতে অবতারী ॥ ১২৭ ॥
athavā bhaktera vākya māni satya kari’
sakala sambhave tāṅte, yāte avatārī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.128

অবতার–অবতারী—অভেদ, যে জানে ।
পূর্বে যৈছে কৃষ্ণেকে কেহো কাহো করি’ মানে ॥ ১২৮ ॥
avatāra-avatārī — abheda, ye jāne
pūrve yaiche kṛṣṇake keho kāho kari’ māne

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.129

কেহো কহে, কৃষ্ণ সাক্ষাৎ নরনারায়ণ ।
কেহো কহে, কৃষ্ণ হয় সাক্ষাৎ বামন ॥ ১২৯ ॥
keho kahe, kṛṣṇa sākṣāt nara-nārāyaṇa
keho kahe, kṛṣṇa haya sākṣāt vāmana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.130

কেহো কহে, কৃষ্ণ ক্ষীরোদশায়ী অবতার ।
অসম্ভব নহে, সত্য বচন সবার ॥ ১৩০ ॥
keho kahe, kṛṣṇa kṣīroda-śāyī avatāra
asambhava nahe, satya vacana sabāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.131

কৃষ্ণ যবে অবতরে সর্বাংশ–আশ্রয় ।
সর্বাংশ আসি’ তবে কৃষ্ণেতে মিলয় ॥ ১৩১ ॥
kṛṣṇa yabe avatare sarvāṁśa-āśraya
sarvāṁśa āsi’ tabe kṛṣṇete milaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.132

যেই যেই রূপে জানে, সেই তাহা কহে ।
সকল সম্ভবে কৃষ্ণে, কিছু মিথ্যা নহে ॥ ১৩২ ॥
yei yei rūpe jāne, sei tāhā kahe
sakala sambhave kṛṣṇe, kichu mithyā nahe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.133

অতএব শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য গোসাঞি ।
সর্ব অবতার–লীলা করি’ সবারে দেখাই ॥ ১৩৩ ॥
ataeva śrī-kṛṣṇa-caitanya gosāñi
sarva avatāra-līlā kari’ sabāre dekhāi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.134

এইরূপে নিত্যানন্দ ‘অনন্ত’–প্রকাশ ।
সেইভাবে—কহে মুঞি চৈতন্যের দাস ॥ ১৩৪ ॥
ei-rūpe nityānanda ‘ananta’-prakāśa
sei-bhāve — kahe muñi caitanyera dāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.135

কভু গুরু, কভু সখা, কভু ভৃত্য–লীলা ।
পূর্বে যেন তিনভাবে ব্রজে কৈল খেলা ॥ ১৩৫ ॥
kabhu guru, kabhu sakhā, kabhu bhṛtya-līlā
pūrve yena tina-bhāve vraje kaila khelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.136

বৃষ হঞা কৃষ্ণসনে মাথামাথি রণ ।
কভু কৃষ্ণ করে তাঁর পাদ–সম্বাহন ॥ ১৩৬ ॥
vṛṣa hañā kṛṣṇa-sane māthā-māthi raṇa
kabhu kṛṣṇa kare tāṅra pāda-saṁvāhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.137

আপনাকে ভৃত্য করি’ কৃষ্ণে প্রভু জানে ।
কৃষ্ণের কলার কলা আপনাকে মানে ॥ ১৩৭ ॥
āpanāke bhṛtya kari’ kṛṣṇe prabhu jāne
kṛṣṇera kalāra kalā āpanāke māne

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.138

বৃষায়মাণৌ নর্দন্তৌ যুযুধাতে পরস্পরম্‌ ।
অনুকৃত্য রুতৈর্জন্তূংশ্চেরতুঃ প্রাকৃতৌ যথা ॥ ১৩৮ ॥
vṛṣāyamāṇau nardantau
yuyudhāte parasparam
anukṛtya rutair jantūṁś
ceratuḥ prākṛtau yathā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.139

ক্কচিৎ ক্রীড়া–পরিশ্রান্তং গোপোৎসঙ্গোপবর্হণম্‌ ।
স্বয়ং বিশ্রাময়ত্যার্যং পাদসম্বাহনাদিভিঃ ॥ ১৩৯ ॥
kvacit krīḍā-pariśrāntaṁ
gopotsaṅgopabarhaṇam
svayaṁ viśrāmayaty āryaṁ
pāda-saṁvāhanādibhiḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.140

কেয়ং বা কুত আয়াতা দৈবী বা নার্যুতাসুরী ।
প্রায়ো মায়াস্তু মে ভর্তুর্নান্যা মেঽপি বিমোহিনী ॥ ১৪০ ॥
keyaṁ vā kuta āyātā
daivī vā nāry utāsurī
prāyo māyāstu me bhartur
nānyā me ’pi vimohinī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.141

যস্যাঙ্ঘ্রিপঙ্কজরজোঽখিললোক–পালৈ–
র্মৌল্যুত্তমৈর্ধৃতমুপাসিত–তীর্থতীর্থম্‌ ।
ব্রহ্মা ভবোঽহমপি যস্য কলাঃ কলায়াঃ
শ্রীশ্চোদ্বহেম চিরমস্য নৃপাসনং ক্ব?॥ ১৪১ ॥
yasyāṅghri-paṅkaja-rajo ’khila-loka-pālair
mauly-uttamair dhṛtam upāsita-tīrtha-tīrtham
brahmā bhavo ’ham api yasya kalāḥ kalāyāḥ
śrīś codvahema ciram asya nṛpāsanaṁ kva

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.142

একলে ঈশ্বর কৃষ্ণ, আর সব ভৃত্য ।
যারে যৈছে নাচায়, সে তৈছে করে নৃত্য ॥ ১৪২ ॥
ekale īśvara kṛṣṇa, āra saba bhṛtya
yāre yaiche nācāya, se taiche kare nṛtya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.143

এই মত চৈতন্যগোসাঞি একলে ঈশ্বর ।
আর সব পারিষদ, কেহ বা কিঙ্কর ॥ ১৪৩ ॥
ei mata caitanya-gosāñi ekale īśvara
āra saba pāriṣada, keha vā kiṅkara

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.144-145

গুরুবর্গ,—নিত্যানন্দ, অদ্বৈত আচার্য ।
শ্রীবাসাদি, আর যত—লঘু, সম, আর্য ॥ ১৪৪ ॥
সবে পারিষদ, সবে লীলার সহায় ।
সবা লঞা নিজ–কার্য সাধে গৌর–রায় ॥ ১৪৫ ॥
guru-varga, — nityānanda, advaita ācārya
śrīvāsādi, āra yata — laghu, sama, ārya
sabe pāriṣada, sabe līlāra sahāya
sabā lañā nija-kārya sādhe gaura-rāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.146

অদ্বৈত আচার্য, নিত্যানন্দ,—দুই অঙ্গ ।
দুইজন লঞা প্রভুর যত কিছু রঙ্গ ॥ ১৪৬ ॥
advaita ācārya, nityānanda, — dui aṅga
dui-jana lañā prabhura yata kichu raṅga

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.147

অদ্বৈত–আচার্য–গোসাঞি সাক্ষাৎ ঈশ্বর ।
প্রভু গুরু করি’ মানে, তিঁহো ত’ কিঙ্কর ॥ ১৪৭ ॥
advaita-ācārya-gosāñi sākṣāt īśvara
prabhu guru kari’ māne, tiṅho ta’ kiṅkara

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.148

আচার্য–গোসাঞির তত্ত্ব না যায় কথন ।
কৃষ্ণ অবতারি যেঁহো তারিল ভুবন ॥ ১৪৮ ॥
ācārya-gosāñira tattva nā yāya kathana
kṛṣṇa avatāri yeṅho tārila bhuvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.149

নিত্যানন্দ–স্বরূপ পূর্বে হইলা লক্ষ্মণ ।
লঘুভ্রাতা হৈয়া করে রামের সেবন ॥ ১৪৯ ॥
nityānanda-svarūpa pūrve ha-iyā lakṣmaṇa
laghu-bhrātā haiyā kare rāmera sevana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.150

রামের চরিত্র সব,—দুঃখের কারণ ।
স্বতন্ত্র লীলায় দুঃখ সহেন লক্ষ্মণ ॥ ১৫০ ॥
rāmera caritra saba, — duḥkhera kāraṇa
svatantra līlāya duḥkha sahena lakṣmaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.151

নিষেধ করিতে নারে, যাতে ছোট ভাই ।
মৌন ধরি’ রহে লক্ষ্মণ মনে দুঃখ পাই’ ॥ ১৫১ ॥
niṣedha karite nāre, yāte choṭa bhāi
mauna dhari’ rahe lakṣmaṇa mane duḥkha pāi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.152

কৃষ্ণ–অবতারে জ্যেষ্ঠ হৈলা সেবার কারণ ।
কৃষ্ণকে করাইল নানা সুখ আস্বাদন ॥ ১৫২ ॥
kṛṣṇa-avatāre jyeṣṭha hailā sevāra kāraṇa
kṛṣṇake karāila nānā sukha āsvādana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.153

রাম–লক্ষ্মণ—কৃষ্ণ–রামের অংশবিশেষ ।
অবতার–কালে দোঁহে দোঁহাতে প্রবেশ ॥ ১৫৩ ॥
rāma-lakṣmaṇa — kṛṣṇa-rāmera aṁśa-viśeṣa
avatāra-kāle doṅhe doṅhāte praveśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.154

সেই অংশ লঞা জ্যেষ্ঠ–কনিষ্ঠাভিমান ।
অংশাংশি–রূপে শাস্ত্রে করয়ে ব্যাখ্যান ॥ ১৫৪ ॥
sei aṁśa lañā jyeṣṭha-kaniṣṭhābhimāna
aṁśāṁśi-rūpe śāstre karaye vyākhyāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.155

রামাদিমূর্তিষু কলানিয়মেন তিষ্ঠন্‌
নানাবতারমকরোদ্ভুবনেষু কিন্তু ।
কৃষ্ণঃ স্বয়ং সমভবৎ পরমঃ পুমান্‌ যো
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ১৫৫ ॥
rāmādi-mūrtiṣu kalā-niyamena tiṣṭhan
nānāvatāram akarod bhuvaneṣu kintu
kṛṣṇaḥ svayaṁ samabhavat paramaḥ pumān yo
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.156

শ্রীচৈতন্য—সেই কৃষ্ণ, নিত্যানন্দ—রাম ।
নিত্যানন্দ পূর্ণ করে চৈতন্যের কাম ॥ ১৫৬ ॥
śrī-caitanya — sei kṛṣṇa, nityānanda — rāma
nityānanda pūrṇa kare caitanyera kāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.157

নিত্যানন্দ–মহিমা–সিন্ধু অনন্ত, অপার ।
এক কণা স্পর্শি মাত্র,—সে কৃপা তাঁহার ॥ ১৫৭ ॥
nityānanda-mahimā-sindhu ananta, apāra
eka kaṇā sparśi mātra, — se kṛpā tāṅhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.158

আর এক শুন তাঁর কৃপার মহিমা ।
অধম জীবেরে চড়াইল ঊর্ধ্বসীমা ॥ ১৫৮ ॥
āra eka śuna tāṅra kṛpāra mahimā
adhama jīvere caḍhāila ūrdhva-sīmā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.159

বেদগুহ্য কথা এই অযোগ্য কহিতে ।
তথাপি কহিয়ে তাঁর কৃপা প্রকাশিতে ॥ ১৫৯ ॥
veda-guhya kathā ei ayogya kahite
tathāpi kahiye tāṅra kṛpā prakāśite

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.160

উল্লাস–উপরি লেখোঁ তোমার প্রসাদ ।
নিত্যানন্দ প্রভু, মোর ক্ষম অপরাধ ॥ ১৬০ ॥
ullāsa-upari lekhoṅ tomāra prasāda
nityānanda prabhu, mora kṣama aparādha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.161

অবধূত গোসাঞির এক ভৃত্য প্রেমধাম ।
মীনকেতন রামদাস হয় তাঁর নাম ॥ ১৬১ ॥
avadhūta gosāñira eka bhṛtya prema-dhāma
mīnaketana rāmadāsa haya tāṅra nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.162

আমার আলয়ে অহোরাত্র–সংকীর্তন ।
তাহাতে আইলা তেঁহো পাঞা নিমন্ত্রণ ॥ ১৬২ ॥
āmāra ālaye aho-rātra-saṅkīrtana
tāhāte āilā teṅho pāñā nimantraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.163

মহাপ্রেমময় তিঁহো বসিলা অঙ্গনে ।
সকল বৈষ্ণব তাঁর বন্দিলা চরণে ॥ ১৬৩ ॥
mahā-prema-maya tiṅho vasilā aṅgane
sakala vaiṣṇava tāṅra vandilā caraṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.164

নমস্কার করিতে, কা’র উপরেতে চড়ে ।
প্রেমে কা’রে বংশী মারে, কাহাকে চাপড়ে ॥ ১৬৪ ॥
namaskāra karite, kā’ra uparete caḍe
preme kā’re vaṁśī māre, kāhāke cāpaḍe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.165

যে নয়ন দেখিতে অশ্রু হয় মনে যার ।
সেই নেত্রে অবিচ্ছিন্ন বহে অশ্রুধার ॥ ১৬৫ ॥
ye nayana dekhite aśru haya mane yāra
sei netre avicchinna vahe aśru-dhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.166

কভু কোন অঙ্গে দেখি পুলক–কদম্ব ।
এক অঙ্গে জাড্য তাঁর, আর অঙ্গে কম্প ॥ ১৬৬ ॥
kabhu kona aṅge dekhi pulaka-kadamba
eka aṅge jāḍya tāṅra, āra aṅge kampa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.167

নিত্যানন্দ বলি’ যবে করেন হুঙ্কার ।
তাহা দেখি’ লোকের হয় মহা–চমৎকার ॥ ১৬৭ ॥
nityānanda bali’ yabe karena huṅkāra
tāhā dekhi’ lokera haya mahā-camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.168

গুণার্ণব মিশ্র নামে এক বিপ্র আর্য ।
শ্রীমূর্তি–নিকটে তেঁহো করে সেবা–কার্য ॥ ১৬৮ ॥
guṇārṇava miśra nāme eka vipra ārya
śrī-mūrti-nikaṭe teṅho kare sevā-kārya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.169

অঙ্গনে আসিয়া তেঁহো না কৈল সম্ভাষ ।
তাহা দেখি’ ক্রুদ্ধ হঞা বলে রামদাস ॥ ১৬৯ ॥
aṅgane āsiyā teṅho nā kaila sambhāṣa
tāhā dekhi’ kruddha hañā bale rāmadāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.170

‘এই ত’ দ্বিতীয় সূত রোমহরষণ ।
বলদেব দেখি’ যে না কৈল প্রত্যুদ্গম’ ॥ ১৭০ ॥
‘ei ta’ dvitīya sūta romaharaṣaṇa
baladeva dekhi’ ye nā kaila pratyudgama’

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.171

এত বলি’ নাচে গায়, করয়ে সন্তোষ ।
কৃষ্ণকার্য করে বিপ্র—না করিলে রোষ ॥ ১৭১ ॥
eta bali’ nāce gāya, karaye santoṣa
kṛṣṇa-kārya kare vipra — nā karila roṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.172

উৎসবান্তে গেলা তিঁহো করিয়া প্রসাদ ।
মোর ভ্রাতা–সনে তাঁর কিছু হইল বাদ ॥ ১৭২ ॥
utsavānte gelā tiṅho kariyā prasāda
mora bhrātā-sane tāṅra kichu haila vāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.173

চৈতন্যপ্রভুতে তাঁর সুদৃঢ় বিশ্বাস ।
নিত্যানন্দ–প্রতি তাঁর বিশ্বাস–আভাস ॥ ১৭৩ ॥
caitanya-prabhute tāṅra sudṛḍha viśvāsa
nityānanda-prati tāṅra viśvāsa-ābhāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.174

ইহা জানি’ রামদাসের দুঃখ হইল মনে ।
তবে ত’ ভ্রাতারে আমি করিনু ভর্ৎসনে ॥ ১৭৪ ॥
ihā jāni’ rāmadāsera duḥkha ha-ila mane
tabe ta’ bhrātāre āmi karinu bhartsane

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.175

দুই ভাই একতনু—সমান–প্রকাশ ।
নিত্যানন্দ না মান, তোমার হবে সর্বনাশ ॥ ১৭৫ ॥
dui bhāi eka-tanu — samāna-prakāśa
nityānanda nā māna, tomāra habe sarva-nāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.176

একেতে বিশ্বাস, অন্যে না কর সম্মান ।
“অর্ধকুক্কুটী–ন্যায়” তোমার প্রমাণ ॥ ১৭৬ ॥
ekete viśvāsa, anye nā kara sammāna
“ardha-kukkuṭī-nyāya” tomāra pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.177

কিংবা, দোঁহা না মানিঞা হও ত’ পাষণ্ড ।
একে মানি’ আরে না মানি,—এইমত ভণ্ড ॥ ১৭৭ ॥
kiṁvā, doṅhā nā māniñā hao ta’ pāṣaṇḍa
eke māni’ āre nā māni, — ei-mata bhaṇḍa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.178

ক্রুদ্ধ হৈয়া বংশী ভাঙ্গি’ চলে রামদাস ।
তৎকালে আমার ভ্রাতার হৈল সর্বনাশ ॥ ১৭৮ ॥
kruddha haiyā vaṁśī bhāṅgi’ cale rāmadāsa
tat-kāle āmāra bhrātāra haila sarva-nāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.179

এই ত’ কহিল তাঁর সেবক–প্রভাব ।
আর এক কহি তাঁর দয়ার স্বভাব ॥ ১৭৯ ॥
ei ta’ kahila tāṅra sevaka-prabhāva
āra eka kahi tāṅra dayāra svabhāva

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.180

ভাইকে ভর্ৎসিনু মুঞি, লঞা এই গুণ ।
সেই রাত্রে প্রভু মোরে দিলা দরশন ॥ ১৮০ ॥
bhāike bhartsinu muñi, lañā ei guṇa
sei rātre prabhu more dilā daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.181

নৈহাটি নিকটে ‘ঝামটপুর’ নামে গ্রাম ।
তাঁহা স্বপ্নে দেখা দিলা নিত্যানন্দ–রাম ॥ ১৮১ ॥
naihāṭi-nikaṭe ‘jhāmaṭapura’ nāme grāma
tāṅhā svapne dekhā dilā nityānanda-rāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.182

দণ্ডবৎ হৈয়া আমি পড়িনু পায়েতে ।
নিজপাদপদ্ম প্রভু দিলা মোর মাথে ॥ ১৮২ ॥
daṇḍavat haiyā āmi paḍinu pāyete
nija-pāda-padma prabhu dilā mora māthe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.183

‘উঠ’, ‘উঠ’ বলি’ মোরে বলে বার বার ।
উঠি’ তাঁর রূপ দেখি’ হৈনু চমৎকার ॥ ১৮৩ ॥
‘uṭha’, ‘uṭha’ bali’ more bale bāra bāra
uṭhi’ tāṅra rūpa dekhi’ hainu camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.184

শ্যাম–চিক্কণ কান্তি, প্রকাণ্ড শরীর ।
সাক্ষাৎ কন্দর্প, যৈছে মহামল্ল–বীর ॥ ১৮৪ ॥
śyāma-cikkaṇa kānti, prakāṇḍa śarīra
sākṣāt kandarpa, yaiche mahā-malla-vīra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.185

সুবলিত হস্ত, পদ, কমল–নয়ান ।
পট্টবস্ত্র শিরে, পট্টবস্ত্র পরিধান ॥ ১৮৫ ॥
suvalita hasta, pada, kamala-nayāna
paṭṭa-vastra śire, paṭṭa-vastra paridhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.186

সুবর্ণ–কুণ্ডল কর্ণে, স্বর্ণাঙ্গদ–বালা ।
পায়েতে নূপুর বাজে, কণ্ঠে পুষ্পমালা ॥ ১৮৬ ॥
suvarṇa-kuṇḍala karṇe, svarṇāṅgada-vālā
pāyete nūpura bāje, kaṇṭhe puṣpa-mālā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.187

চন্দনলেপিত–অঙ্গ, তিলক সুঠাম ।
মত্তগজ জিনি’ মদ–মন্থর পয়ান ॥ ১৮৭ ॥
candana-lepita-aṅga, tilaka suṭhāma
matta-gaja jini’ mada-manthara payāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.188

কোটিচন্দ্র জিনি’ মুখ উজ্জ্বল–বরণ ।
দাড়িম্ব–বীজ–সম দন্ত তাম্বুল–চর্বণ ॥ ১৮৮ ॥
koṭi-candra jini’ mukha ujjvala-varaṇa
dāḍimba-bīja-sama danta tāmbūla-carvaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.189

প্রেমে মত্ত অঙ্গ ডাহিনে–বামে দোলে ।
‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ বলিয়া গম্ভীর বোল বলে ॥ ১৮৯ ॥
preme matta aṅga ḍāhine-vāme dole
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ baliyā gambhīra bola bale

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.190

রাঙ্গা–যষ্টি হস্তে দোলে যেন মত্ত সিংহ ।
চারিপাশে বেড়ি আছে চরণেতে ভৃঙ্গ ॥ ১৯০ ॥
rāṅgā-yaṣṭi haste dole yena matta siṁha
cāri-pāśe veḍi āche caraṇete bhṛṅga

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.191

পারিষদগণে দেখি’ সব গোপ–বেশে।
‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ কহে সবে সপ্রেম আবেশে ॥ ১৯১ ॥
pāriṣada-gaṇe dekhi’ saba gopa-veśe
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ kahe sabe saprema āveśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.192

শিঙ্গা বাঁশী বাজায় কেহ, কেহ নাচে গায় ।
সেবক যোগায় তাম্বুল, চামর ঢুলায় ॥ ১৯২ ॥
śiṅgā vāṁśī bājāya keha, keha nāce gāya
sevaka yogāya tāmbūla, cāmara ḍhulāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.193

নিত্যানন্দ–স্বরূপের দেখিয়া বৈভব ।
কিবা রূপ, গুণ, লীলা—অলৌকিক সব ॥ ১৯৩ ॥
nityānanda-svarūpera dekhiyā vaibhava
kibā rūpa, guṇa, līlā — alaukika saba

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.194

আনন্দে বিহ্বল আমি, কিছু নাহি জানি ।
তবে হাসি’ প্রভু মোরে কহিলেন বাণী ॥ ১৯৪ ॥
ānande vihvala āmi, kichu nāhi jāni
tabe hāsi’ prabhu more kahilena vāṇī

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.195

আরে আরে কৃষ্ণদাস, না করহ ভয় ।
বৃন্দাবনে যাহ,—তাঁহা সর্ব লভ্য হয় ॥ ১৯৫ ॥
āre āre kṛṣṇadāsa, nā karaha bhaya
vṛndāvane yāha, — tāṅhā sarva labhya haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.196

এত বলি’ প্রেরিলা মোরে হাতসানি দিয়া ।
অন্তর্ধান কৈল প্রভু নিজগণ লঞা ॥ ১৯৬ ॥
eta bali’ prerilā more hātasāni diyā
antardhāna kaila prabhu nija-gaṇa lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.197

মূর্চ্ছিত হইয়া মুঞি পড়িনু ভূমিতে ।
স্বপ্নভঙ্গ হৈল, দেখি, হঞাছে প্রভাতে ॥ ১৯৭ ॥
mūrcchita ha-iyā muñi paḍinu bhūmite
svapna-bhaṅga haila, dekhi, hañāche prabhāte

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.198

কি দেখিনু কি শুনিনু, করিয়ে বিচার ।
প্রভু–আজ্ঞা হৈল বৃন্দাবন যাইবার ॥ ১৯৮ ॥
ki dekhinu ki śuninu, kariye vicāra
prabhu-ājñā haila vṛndāvana yāibāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.199

সেইক্ষণে বৃন্দাবনে করিনু গমন ।
প্রভুর কৃপাতে সুখে আইনু বৃন্দাবন ॥ ১৯৯ ॥
sei kṣaṇe vṛndāvane karinu gamana
prabhura kṛpāte sukhe āinu vṛndāvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.200

জয় জয় নিত্যানন্দ, নিত্যানন্দ–রাম ।
যাঁহার কৃপাতে পাইনু বৃন্দাবন–ধাম ॥ ২০০ ॥
jaya jaya nityānanda, nityānanda-rāma
yāṅhāra kṛpāte pāinu vṛndāvana-dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.201

জয় জয় নিত্যানন্দ, জয় কৃপাময় ।
যাঁহা হৈতে পাইনু রূপ–সনাতনাশ্রয় ॥ ২০১ ॥
jaya jaya nityānanda, jaya kṛpā-maya
yāṅhā haite pāinu rūpa-sanātanāśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.202

যাঁহা হৈতে পাইনু রঘুনাথ–মহাশয় ।
যাঁহা হৈতে পাইনু শ্রীস্বরূপ–আশ্রয় ॥ ২০২ ॥
yāṅhā haite pāinu raghunātha-mahāśaya
yāṅhā haite pāinu śrī-svarūpa-āśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.203

সনাতন–কৃপায় পাইনু ভক্তির সিদ্ধান্ত ।
শ্রীরূপ–কৃপায় পাইনু ভক্তিরসপ্রান্ত ॥ ২০৩ ॥
sanātana-kṛpāya pāinu bhaktira siddhānta
śrī-rūpa-kṛpāya pāinu bhakti-rasa-prānta

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.204

জয় জয় নিত্যানন্দ–চরণারবিন্দ ।
যাঁহা হৈতে পাইনু শ্রীরাধাগোবিন্দ ॥ ২০৪ ॥
jaya jaya nityānanda-caraṇāravinda
yāṅhā haite pāinu śrī-rādhā-govinda

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.205

জগাই মাধাই হৈতে মুঞি সে পাপিষ্ঠ ।
পুরীষের কীট হৈতে মুঞি সে লঘিষ্ঠ ॥ ২০৫ ॥
jagāi mādhāi haite muñi se pāpiṣṭha
purīṣera kīṭa haite muñi se laghiṣṭha

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.206

মোর নাম শুনে যেই তার পুণ্য ক্ষয় ।
মোর নাম লয় যেই তার পাপ হয় ॥ ২০৬ ॥
mora nāma śune yei tāra puṇya kṣaya
mora nāma laya yei tāra pāpa haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.207

এমন নির্ঘৃণ মোরে কেবা কৃপা করে ।
এক নিত্যানন্দ বিনু জগৎ ভিতরে ॥ ২০৭ ॥
emana nirghṛṇa more kebā kṛpā kare
eka nityānanda vinu jagat bhitare

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.208

প্রেমে মত্ত নিত্যানন্দ কৃপা–অবতার ।
উত্তম, অধম, কিছু না করে বিচার ॥ ২০৮ ॥
preme matta nityānanda kṛpā-avatāra
uttama, adhama, kichu nā kare vicāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.209

যে আগে পড়য়ে, তারে করয়ে নিস্তার ।
অতএব নিস্তারিলা মো–হেন দুরাচার ॥ ২০৯ ॥
ye āge paḍaye, tāre karaye nistāra
ataeva nistārilā mo-hena durācāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.210

মো–পাপিষ্ঠে আনিলেন শ্রীবৃন্দাবন ।
মো–হেন অধমে দিলা শ্রীরূপ–চরণ ॥ ২১০ ॥
mo-pāpiṣṭhe ānilena śrī-vṛndāvana
mo-hena adhame dilā śrī-rūpa-caraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.211

শ্রীমদনগোপাল–শ্রীগোবিন্দ–দরশন ।
কহিবার যোগ্য নহে এসব কথন ॥ ২১১ ॥
śrī-madana-gopāla-śrī-govinda-daraśana
kahibāra yogya nahe e-saba kathana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.212

বৃন্দাবন–পুরন্দর শ্রীমদনগোপাল ।
রাসবিলাসী সাক্ষাৎ ব্রজেন্দ্রকুমার ॥ ২১২ ॥
vṛndāvana-purandara śrī-madana-gopāla
rāsa-vilāsī sākṣāt vrajendra-kumāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.213

শ্রীরাধা–ললিতা–সঙ্গে রাস–বিলাস ।
মন্মথ–মন্মথরূপে যাঁহার প্রকাশ ॥ ২১৩ ॥
śrī-rādhā-lalitā-saṅge rāsa-vilāsa
manmatha-manmatha-rūpe yāṅhāra prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.214

তাসামাবিরভূচ্ছৌরিঃ স্ময়মানমুখাম্বুজঃ ।
পীতাম্বরধরঃ স্রগ্বী সাক্ষান্মন্মথমন্মথঃ ॥ ২১৪ ॥
tāsām āvirabhūc chauriḥ
smayamāna-mukhāmbujaḥ
pītāmbara-dharaḥ sragvī
sākṣān manmatha-manmathaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.215

স্বমাধুর্যে লোকের মন করে আকর্ষণ ।
দুই পাশে রাধা ললিতা করেন সেবন ॥ ২১৫ ॥
sva-mādhurye lokera mana kare ākarṣaṇa
dui pāśe rādhā lalitā karena sevana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.216

নিত্যানন্দ–দয়া মোরে তাঁরে দেখাইল ।
শ্রীরাধা–মদনমোহনে প্রভু করি’ দিল ॥ ২১৬ ॥
nityānanda-dayā more tāṅre dekhāila
śrī-rādhā-madana-mohane prabhu kari’ dila

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.217

মো–অধমে দিল শ্রীগোবিন্দ দরশন ।
কহিবার কথা নহে অকথ্য–কথন ॥ ২১৭ ॥
mo-adhame dila śrī-govinda daraśana
kahibāra kathā nahe akathya-kathana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.218-219

বৃন্দাবনে যোগপীঠে কল্পতরু–বনে ।
রত্নমণ্ডপ, তাহে রত্নসিংহাসনে ॥ ২১৮ ॥
শ্রীগোবিন্দ বসিয়াছেন ব্রজেন্দ্রনন্দন ।
মাধুর্য প্রকাশি’ করেন জগৎ মোহন ॥ ২১৯ ॥
vṛndāvane yoga-pīṭhe kalpa-taru-vane
ratna-maṇḍapa, tāhe ratna-siṁhāsane
śrī-govinda vasiyāchena vrajendra-nandana
mādhurya prakāśi’ karena jagat mohana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.220

বাম–পার্শ্বে শ্রীরাধিকা সখীগণ–সঙ্গে ।
রাসাদিক–লীলা প্রভু করে কত রঙ্গে ॥ ২২০ ॥
vāma-pārśve śrī-rādhikā sakhī-gaṇa-saṅge
rāsādika-līlā prabhu kare kata raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.221

যাঁর ধ্যান নিজ–লোকে করে পদ্মাসন ।
অষ্টাদশাক্ষর–মন্ত্রে করে উপাসন ॥ ২২১ ॥
yāṅra dhyāna nija-loke kare padmāsana
aṣṭādaśākṣara-mantre kare upāsana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.222

চৌদ্দভুবনে যাঁর সবে করে ধ্যান ।
বৈকুণ্ঠাদি–পুরে যাঁর লীলাগুণ গান ॥ ২২২ ॥
caudda-bhuvane yāṅra sabe kare dhyāna
vaikuṇṭhādi-pure yāṅra līlā-guṇa gāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.223

যাঁর মাধুরীতে করে লক্ষ্মী আকর্ষণ ।
রূপগোসাঞি করিয়াছেন সে–রূপ বর্ণন ॥ ২২৩ ॥
yāṅra mādhurīte kare lakṣmī ākarṣaṇa
rūpa-gosāñi kariyāchena se-rūpa varṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.224

স্মেরাং ভঙ্গীত্রয়পরিচিতাং সাচিবিস্তীর্ণদৃষ্টিং
বংশীন্যস্তাধরকিশলয়ামুজ্জ্বলাং চন্দ্রকেণ ।
গোবিন্দাখ্যাং হরিতনুমিতঃ কেশিতীর্থোপকণ্ঠে
মা প্রেক্ষিষ্ঠাস্তব যদি সখে বন্ধুসঙ্গেঽস্তি রঙ্গঃ ॥ ২২৪ ॥
smerāṁ bhaṅgī-traya-paricitāṁ sāci-vistīrṇa-dṛṣṭiṁ
vaṁśī-nyastādhara-kiśalayām ujjvalāṁ candrakeṇa
govindākhyāṁ hari-tanum itaḥ keśi-tīrthopakaṇṭhe
mā prekṣiṣṭhās tava yadi sakhe bandhu-saṅge ’sti raṅgaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.225

সাক্ষাৎ ব্রজেন্দ্রসুত ইথে নাহি আন ।
যেবা অজ্ঞে করে তাঁরে প্রতিমা–হেন জ্ঞান ॥ ২২৫ ॥
sākṣāt vrajendra-suta ithe nāhi āna
yebā ajñe kare tāṅre pratimā-hena jñāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.226

সেই অপরাধে তার নাহিক নিস্তার ।
ঘোর নরকেতে পড়ে, কি বলিব আর ॥ ২২৬ ॥
sei aparādhe tāra nāhika nistāra
ghora narakete paḍe, ki baliba āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.227

হেন যে গোবিন্দ প্রভু, পাইনু যাঁহা হৈতে ।
তাঁহার চরণ–কৃপা কে পারে বর্ণিতে ॥ ২২৭ ॥
hena ye govinda prabhu, pāinu yāṅhā haite
tāṅhāra caraṇa-kṛpā ke pāre varṇite

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.228

বৃন্দাবনে বৈসে যত বৈষ্ণব–মণ্ডল ।
কৃষ্ণনাম–পরায়ণ, পরম–মঙ্গল ॥ ২২৮ ॥
vṛndāvane vaise yata vaiṣṇava-maṇḍala
kṛṣṇa-nāma-parāyaṇa, parama-maṅgala

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.229

যাঁর প্রাণধন—নিত্যানন্দ–শ্রীচৈতন্য ।
রাধাকৃষ্ণ–ভক্তি বিনে নাহি জানে অন্য ॥ ২২৯ ॥
yāṅra prāṇa-dhana — nityānanda-śrī-caitanya
rādhā-kṛṣṇa-bhakti vine nāhi jāne anya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.230

সে বৈষ্ণবের পদরেণু, তার পদছায়া ।
অধমেরে দিল প্রভু–নিত্যানন্দ–দয়া ॥ ২৩০ ॥
se vaiṣṇavera pada-reṇu, tāra pada-chāyā
adhamere dila prabhu-nityānanda-dayā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.231

‘তাঁহা সর্ব লভ্য হয়’—প্রভুর বচন ।
সেই সূত্র—এই তার কৈল বিবরণ ॥ ২৩১ ॥
‘tāṅhā sarva labhya haya’ — prabhura vacana
sei sūtra — ei tāra kaila vivaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.232

সে সব পাইনু আমি বৃন্দাবনে আয় ।
সেই সব লভ্য এই প্রভুর কৃপ্রায় ॥ ২৩২ ॥
se saba pāinu āmi vṛndāvane āya
sei saba labhya ei prabhura kṛpāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.233

আপনার কথা লিখি নির্লজ্জ হইয়া ।
নিত্যানন্দগুণে লেখায় উন্মত্ত করিয়া ॥ ২৩৩ ॥
āpanāra kathā likhi nirlajja ha-iyā
nityānanda-guṇe lekhāya unmatta kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.234

নিত্যানন্দ–প্রভুর গুণ–মহিমা অপার ।
‘সহস্রবদনে’ শেষ নাহি পায় যাঁর ॥ ২৩৪ ॥
nityānanda-prabhura guṇa-mahimā apāra
‘sahasra-vadane’ śeṣa nāhi pāya yāṅra

Official translation and purport on Vedabase

CC Adi 5.235

শ্রীরূপ–রঘুনাথ–পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৩৫ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase