JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 14: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 14: original text, IAST, and official Vedabase links.

Madhya-līlā — Chapter 14

CC Madhya 14.1

গৌরঃ পশ্যন্নাত্মবৃন্দৈঃ শ্রীলক্ষ্মীবিজয়োৎসবম্ ।
শ্রুত্বা গোপীরসোল্লাসং হৃষ্টঃ প্রেম্‌ণা ননর্ত সঃ ॥ ১ ॥
gauraḥ paśyann ātma-vṛndaiḥ
śrī-lakṣmī-vijayotsavam
śrutvā gopī-rasollāsaṁ
hṛṣṭaḥ premṇā nanarta saḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.2

জয় জয় গৌরচন্দ্র শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য ।
জয় জয় নিত্যানন্দ জয়াদ্বৈত ধন্য ॥ ২ ॥
jaya jaya gauracandra śrī-kṛṣṇa-caitanya
jaya jaya nityānanda jayādvaita dhanya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.3

জয় জয় শ্রীবাসাদি গৌরভক্তগণ ।
জয় শ্রোতাগণ, — যাঁর গৌর প্রাণধন ॥ ৩ ॥
jaya jaya śrīvāsādi gaura-bhakta-gaṇa
jaya śrotā-gaṇa, — yāṅra gaura prāṇa-dhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.4

এইমত প্রভু আছেন প্রেমের আবেশে ।
হেনকালে প্রতাপরুদ্র করিল প্রবেশে ॥ ৪ ॥
ei-mata prabhu āchena premera āveśe
hena-kāle pratāparudra karila praveśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.5

সার্বভৌম-উপদেশে ছাড়ি’ রাজবেশ ।
একলা বৈষ্ণব-বেশে করিল প্রবেশ ॥ ৫ ॥
sārvabhauma-upadeśe chāḍi’ rāja-veśa
ekalā vaiṣṇava-veśe karila praveśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.6

সব-ভক্তের আজ্ঞা নিল যোড়-হাত হঞা ।
প্রভু-পদ ধরি’ পড়ে সাহস করিয়া ॥ ৬ ॥
saba-bhaktera ājñā nila yoḍa-hāta hañā
prabhu-pada dhari’ paḍe sāhasa kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.7

আঁখি মুদি’ প্রভু প্রেমে ভূমিতে শয়ান ।
নৃপতি নৈপুণ্যে করে পাদ-সম্বাহন ॥ ৭ ॥
āṅkhi mudi’ prabhu preme bhūmite śayāna
nṛpati naipuṇye kare pāda-saṁvāhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.8

রাসলীলার শ্লোক পড়ি’ করেন স্তবন ।
“জয়তি তেঽধিকং” অধ্যায় করেন পঠন ॥ ৮ ॥
rāsa-līlāra śloka paḍi’ karena stavana
“jayati te ’dhikaṁ” adhyāya karena paṭhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.9

শুনিতে শুনিতে প্রভুর সন্তোষ অপার ।
‘বল, বল’ বলি’ প্রভু বলে বার বার ॥ ৯ ॥
śunite śunite prabhura santoṣa apāra
‘bala, bala’ bali’ prabhu bale bāra bāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.10

“তব কথামৃতং” শ্লোক রাজা যে পড়িল ।
উঠি’ প্রেমাবেশে প্রভু আলিঙ্গন কৈল ॥ ১০ ॥
“tava kathāmṛtaṁ” śloka rājā ye paḍila
uṭhi’ premāveśe prabhu āliṅgana kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.11

তুমি মোরে দিলে বহু অমূল্য রতন ।
মোর কিছু দিতে নাহি, দিলুঁ আলিঙ্গন ॥ ১১ ॥
tumi more dile bahu amūlya ratana
mora kichu dite nāhi, diluṅ āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.12

এত বলি’ সেই শ্লোক পড়ে বার বার ।
দুইজনার অঙ্গে কম্প, নেত্রে জলধার ॥ ১২ ॥
eta bali’ sei śloka paḍe bāra bāra
dui-janāra aṅge kampa, netre jala-dhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.13

তব কথামৃতং তপ্তজীবনং, কবিভিরীড়িতং কল্মষাপহম্ ।
শ্রবণমঙ্গলং শ্রীমদাততং, ভুবি গৃণন্তি যে ভূরিদা জনাঃ ॥ ১৩ ॥
tava kathāmṛtaṁ tapta-jīvanaṁ
kavibhir īḍitaṁ kalmaṣāpaham
śravaṇa-maṅgalaṁ śrīmad-ātataṁ
bhuvi gṛṇanti ye bhūridā janāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.14

‘ভূরিদা’ ‘ভূরিদা’ বলি’ করে আলিঙ্গন ।
ইঁহো নাহি জানে, ইহোঁ হয় কোন্ জন ॥ ১৪ ॥
‘bhūridā’ ‘bhūridā’ bali’ kare āliṅgana
iṅho nāhi jāne, — ihoṅ haya kon jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.15

পূর্ব-সেবা দেখি’ তাঁরে কৃপা উপজিল ।
অনুসন্ধান বিনা কৃপা-প্রসাদ করিল ॥ ১৫ ॥
pūrva-sevā dekhi’ tāṅre kṛpā upajila
anusandhāna vinā kṛpā-prasāda karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.16

এই দেখ, — চৈতন্যের কৃপা-মহাবল ।
তার অনুসন্ধান বিনা করায় সফল ॥ ১৬ ॥
ei dekha, — caitanyera kṛpā-mahābala
tāra anusandhāna vinā karāya saphala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.17

প্রভু বলে, — কে তুমি, করিলা মোর হিত ?
আচম্বিতে আসি’ পিয়াও কৃষ্ণলীলামৃত ? ১৭ ॥
prabhu bale, — ke tumi, karilā mora hita?
ācambite āsi’ piyāo kṛṣṇa-līlāmṛta?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.18

রাজা কহে, — আমি তোমার দাসের অনুদাস ।
ভৃত্যের ভৃত্য কর, — এই মোর আশ ॥ ১৮ ॥
rājā kahe, — āmi tomāra dāsera anudāsa
bhṛtyera bhṛtya kara, — ei mora āśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.19

তবে মহাপ্রভু তাঁরে ঐশ্বর্য দেখাইল ।
‘কারেহ না কহিবে’ এই নিষেধ করিল ॥ ১৯ ॥
tabe mahāprabhu tāṅre aiśvarya dekhāila
‘kāreha nā kahibe’ ei niṣedha karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.20

‘রাজা’ — হেন জ্ঞান কভু না কৈল প্রকাশ ।
অন্তরে সকল জানেন, বাহিরে উদাস ॥ ২০ ॥
‘rājā’ — hena jñāna kabhu nā kaila prakāśa
antare sakala jānena, bāhire udāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.21

প্রতাপরুদ্রের ভাগ্য দেখি’ ভক্তগণে ।
রাজারে প্রশংসে সবে আনন্দিত-মনে ॥ ২১ ॥
pratāparudrera bhāgya dekhi’ bhakta-gaṇe
rājāre praśaṁse sabe ānandita-mane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.22

দণ্ডবৎ করি’ রাজা বাহিরে চলিলা ।
যোড় হস্ত করি’ সব ভক্তেরে বন্দিলা ॥ ২২ ॥
daṇḍavat kari’ rājā bāhire calilā
yoḍa hasta kari’ saba bhaktere vandilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.23

মধ্যাহ্ন করিলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
বাণীনাথ প্রসাদ লঞা কৈল আগমন ॥ ২৩ ॥
madhyāhna karilā prabhu lañā bhakta-gaṇa
vāṇīnātha prasāda lañā kaila āgamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.24

সার্বভৌম-রামানন্দ-বাণীনাথে দিয়া ।
প্রসাদ পাঠা’ল রাজা বহুত করিয়া ॥ ২৪ ॥
sārvabhauma-rāmānanda-vāṇīnāthe diyā
prasāda pāṭhā’la rājā bahuta kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.25

‘বলগণ্ডি ভোগে’র প্রসাদ — উত্তম, অনন্ত ।
‘নি-সকড়ি’ প্রসাদ আইল, যার নাহি অন্ত ॥ ২৫ ॥
‘balagaṇḍi bhoge’ra prasāda — uttama, ananta
‘ni-sakaḍi’ prasāda āila, yāra nāhi anta

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.26

ছানা, পানা, পৈড়, আম্র, নারিকেল, কাঁঠাল ।
নানাবিধ কদলক, আর বীজ-তাল ॥ ২৬ ॥
chānā, pānā, paiḍa, āmra, nārikela, kāṅṭhāla
nānā-vidha kadalaka, āra bīja-tāla

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.27

নারঙ্গ, ছোলঙ্গ, টাবা, কমলা, বীজপূর ।
বাদাম, ছোহারা, দ্রাক্ষা, পিণ্ডখর্জুর ॥ ২৭ ॥
nāraṅga, cholaṅga, ṭābā, kamalā, bīja-pūra
bādāma, chohārā, drākṣā, piṇḍa-kharjura

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.28

মনোহরা-লাড়ু আদি শতেক প্রকার ।
অমৃতগুটিকা-আদি, ক্ষীরসা অপার ॥ ২৮ ॥
manoharā-lāḍu ādi śateka prakāra
amṛta-guṭikā-ādi, kṣīrasā apāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.29

অমৃতমণ্ডা, সরবতী, আর কুম্‌ড়া-কুরী ।
সরামৃত, সরভাজা, আর সরপুরী ॥ ২৯ ॥
amṛta-maṇḍā, saravatī, āra kumḍā-kurī
sarāmṛta, sarabhājā, āra sarapurī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.30

হরিবল্লভ, সেঁওতি, কর্পূর, মালতী ।
ডালিমা মরিচ-লাড়ু, নবাত, অমৃতি ॥ ৩০ ॥
hari-vallabha, seṅoti, karpūra, mālatī
ḍālimā marica-lāḍu, navāta, amṛti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.31

পদ্মচিনি, চন্দ্রকান্তি, খাজা, খণ্ডসার ।
বিয়রি, কদ্‌মা, তিলাখাজার প্রকার ॥ ৩১ ॥
padmacini, candrakānti, khājā, khaṇḍasāra
viyari, kadmā, tilākhājāra prakāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.32

নারঙ্গ-ছোলঙ্গ-আম্র-বৃক্ষের আকার ।
ফুল-ফল-পত্রযুক্ত খণ্ডের বিকার ॥ ৩২ ॥
nāraṅga-cholaṅga-āmra-vṛkṣera ākāra
phula-phala-patra-yukta khaṇḍera vikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.33

দধি, দুগ্ধ, ননী, তক্র, রসালা, শিখরিণী ।
স-লবণ মুদগাঙ্কুর, আদা খানি খানি ॥ ৩৩ ॥
dadhi, dugdha, nanī, takra, rasālā, śikhariṇī
sa-lavaṇa mudgāṅkura, ādā khāni khāni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.34

লেম্বু-কুল-আদি নানা-প্রকার আচার ।
লিখিতে না পারি প্রসাদ কতেক প্রকার ॥ ৩৪ ॥
lembu-kula-ādi nānā-prakāra ācāra
likhite nā pāri prasāda kateka prakāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.35

প্রসাদে পূরিত হইল অর্ধ উপবন ।
দেখিয়া সন্তোষ হৈল মহাপ্রভুর মন ॥ ৩৫ ॥
prasāde pūrita ha-ila ardha upavana
dekhiyā santoṣa haila mahāprabhura mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.36

এইমত জগন্নাথ করেন ভোজন ।
এই সুখে মহাপ্রভুর জুড়ায় নয়ন ॥ ৩৬ ॥
ei-mata jagannātha karena bhojana
ei sukhe mahāprabhura juḍāya nayana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.37

কেয়াপত্র-দ্রোণী আইল বোঝা পাঁচ-সাত ।
এক এক জনে দশ দোনা দিল, — এত পাত ॥ ৩৭ ॥
keyā-patra-droṇī āila bojhā pāṅca-sāta
eka eka jane daśa donā dila, — eta pāta

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.38

কীর্তনীয়ার পরিশ্রম জানি’ গৌররায় ।
তাঁ-সবারে খাওয়াইতে প্রভুর মন ধায় ॥ ৩৮ ॥
kīrtanīyāra pariśrama jāni’ gaurarāya
tāṅ-sabāre khāoyāite prabhura mana dhāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.39

পাঁতি পাঁতি করি’ ভক্তগণে বসাইলা ।
পরিবেশন করিবারে আপনে লাগিলা ॥ ৩৯ ॥
pāṅti pāṅti kari’ bhakta-gaṇe vasāilā
pariveśana karibāre āpane lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.40

প্রভু না খাইলে, কেহ না করে ভোজন ।
স্বরূপ-গোসাঞি তবে কৈল নিবেদন ॥ ৪০ ॥
prabhu nā khāile, keha nā kare bhojana
svarūpa-gosāñi tabe kaila nivedana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.41

আপনে বৈস, প্রভু, ভোজন করিতে ।
তুমি না খাইলে, কেহ না পারে খাইতে ॥ ৪১ ॥
āpane vaisa, prabhu, bhojana karite
tumi nā khāile, keha nā pāre khāite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.42

তবে মহাপ্রভু বৈসে নিজগণ লঞা ।
ভোজন করাইল সবাকে আকণ্ঠ পূরিয়া ॥ ৪২ ॥
tabe mahāprabhu vaise nija-gaṇa lañā
bhojana karāila sabāke ākaṇṭha pūriyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.43

ভোজন করি’ বসিলা প্রভু করি’ আচমন ।
প্রসাদ উবরিল, খায় সহস্রেক জন ॥ ৪৩ ॥
bhojana kari’ vasilā prabhu kari’ ācamana
prasāda ubarila, khāya sahasreka jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.44

প্রভুর আজ্ঞায় গোবিন্দ দীন-হীন জনে ।
দুঃখী কাঙ্গাল আনি’ করায় ভোজনে ॥ ৪৪ ॥
prabhura ājñāya govinda dīna-hīna jane
duḥkhī kāṅgāla āni’ karāya bhojane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.45

কাঙ্গালের ভোজন-রঙ্গ দেখে গৌরহরি ।
‘হরিবোল’ বলি’ তারে উপদেশ করি ॥ ৪৫ ॥
kāṅgālera bhojana-raṅga dekhe gaurahari
‘hari-bola’ bali’ tāre upadeśa kari

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.46

‘হরিবোল’ বলি’ কাঙ্গাল প্রেমে ভাসি’ যায় ।
ঐছন অদ্ভুত লীলা করে গৌররায় ॥ ৪৬ ॥
‘hari-bola’ bali’ kāṅgāla preme bhāsi’ yāya
aichana adbhuta līlā kare gaurarāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.47

ইহাঁ জগন্নাথের রথ-চলন-সময় ।
গৌড় সব রথ টানে, আগে নাহি যায় ॥ ৪৭ ॥
ihāṅ jagannāthera ratha-calana-samaya
gauḍa saba ratha ṭāne, āge nāhi yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.48

টানিতে না পারে গৌড়, রথ ছাড়ি’ দিল ।
পাত্র-মিত্র লঞা রাজা ব্যগ্র হঞা আইল ॥ ৪৮ ॥
ṭānite nā pāre gauḍa, ratha chāḍi’ dila
pātra-mitra lañā rājā vyagra hañā āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.49

মহামল্লগণে দিল রথ চালাইতে ।
আপনে লাগিলা রথ, না পারে টানিতে ॥ ৪৯ ॥
mahā-malla-gaṇe dila ratha cālāite
āpane lāgilā ratha, nā pāre ṭānite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.50

ব্যগ্র হঞা আনে রাজা মত্ত-হাতীগণ ।
রথ চালাইতে রথে করিল যোজন ॥ ৫০ ॥
vyagra hañā āne rājā matta-hātī-gaṇa
ratha cālāite rathe karila yojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.51

মত্ত-হস্তিগণ টানে যার যত বল ।
এক পদ না চলে রথ, হইল অচল ॥ ৫১ ॥
matta-hasti-gaṇa ṭāne yāra yata bala
eka pada nā cale ratha, ha-ila acala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.52

শুনি’ মহাপ্ৰভু আইলা নিজগণ লঞা ।
মত্তহস্তী রথ টানে, — দেখে দাণ্ডাঞা ॥ ৫২ ॥
śuni’ mahāprabhu āilā nija-gaṇa lañā
matta-hastī ratha ṭāne, — dekhe dāṇḍāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.53

অঙ্কুশের ঘায় হস্তী করয়ে চিৎকার ।
রথ নাহি চলে, লোকে করে হাহাকার ॥ ৫৩ ॥
aṅkuśera ghāya hastī karaye citkāra
ratha nāhi cale, loke kare hāhākāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.54

তবে মহাপ্রভু সব হস্তী ঘুচাইল ।
নিজগণে রথ-কাছি টানিবারে দিল ॥ ৫৪ ॥
tabe mahāprabhu saba hastī ghucāila
nija-gaṇe ratha-kāchi ṭānibāre dila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.55

আপনে রথের পাছে ঠেলে মাথা দিয়া ।
হড়্ হড়্ করি, রথ চলিল ধাইয়া ॥ ৫৫ ॥
āpane rathera pāche ṭhele māthā diyā
haḍ haḍ kari, ratha calila dhāiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.56

ভক্তগণ কাছি হাতে করি’ মাত্র ধায় ।
আপনে চলিল রথ, টানিতে না পায় ॥ ৫৬ ॥
bhakta-gaṇa kāchi hāte kari’ mātra dhāya
āpane calila ratha, ṭānite nā pāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.57

আনন্দে করয়ে লোক ‘জয়’ ‘জয়’-ধ্বনি ।
‘জয় জগন্নাথ’ বই আর নাহি শুনি ॥ ৫৭ ॥
ānande karaye loka ‘jaya’ ‘jaya’-dhvani
‘jaya jagannātha’ ba-i āra nāhi śuni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.58

নিমেষে ত’ গেল রথ গুণ্ডিচার দ্বার ।
চৈতন্য-প্রতাপ দেখি’ লোকে চমৎকার ॥ ৫৮ ॥
nimeṣe ta’ gela ratha guṇḍicāra dvāra
caitanya-pratāpa dekhi’ loke camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.59

‘জয় গৌরচন্দ্র’, ‘জয় শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য’ ।
এইমত কোলাহল লোকে ধন্য ধন্য ॥ ৫৯ ॥
‘jaya gauracandra’, ‘jaya śrī-kṛṣṇa-caitanya’
ei-mata kolāhala loke dhanya dhanya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.60

দেখিয়া প্রতাপরুদ্র পাত্র-মিত্র-সঙ্গে ।
প্রভুর মহিমা দেখি’ প্রেমে ফুলে অঙ্গে ॥ ৬০ ॥
dekhiyā pratāparudra pātra-mitra-saṅge
prabhura mahimā dekhi’ preme phule aṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.61

পাণ্ডুবিজয় তবে করে সেবকগণে ।
জগন্নাথ বসিলা গিয়া নিজ সিংহাসনে ॥ ৬১ ॥
pāṇḍu-vijaya tabe kare sevaka-gaṇe
jagannātha vasilā giyā nija-siṁhāsane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.62

সুভদ্রা-বলরাম নিজ-সিংহাসনে আইলা ।
জগন্নাথের স্নানভোগ হইতে লাগিলা ॥ ৬২ ॥
subhadrā-balarāma nija-siṁhāsane āilā
jagannāthera snāna-bhoga ha-ite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.63

আঙ্গিনাতে মহাপ্ৰভু লঞা ভক্তগণ ।
আনন্দে আরম্ভ কৈল নর্তন-কীর্তন ॥ ৬৩ ॥
āṅgināte mahāprabhu lañā bhakta-gaṇa
ānande ārambha kaila nartana-kīrtana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.64

আনন্দে মহাপ্রভুর প্রেম উথলিল ।
দেখি’ সব লোক প্রেম-সাগরে ভাসিল ॥ ৬৪ ॥
ānande mahāprabhura prema uthalila
dekhi’ saba loka prema-sāgare bhāsila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.65

নৃত্য করি’ সন্ধ্যাকালে আরতি দেখিল ।
আইটোটা আসি’ প্রভু বিশ্রাম করিল ॥ ৬৫ ॥
nṛtya kari’ sandhyā-kāle ārati dekhila
āiṭoṭā āsi’ prabhu viśrāma karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.66

অদ্বৈতাদি ভক্তগণ নিমন্ত্রণ কৈল ।
মুখ্য মুখ্য নব জন নব দিন পাইল ॥ ৬৬ ॥
advaitādi bhakta-gaṇa nimantraṇa kaila
mukhya mukhya nava jana nava dina pāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.67

আর ভক্তগণ চাতুর্মাস্যে যত দিন ।
এক এক দিন করি’ করিল বণ্টন ॥ ৬৭ ॥
āra bhakta-gaṇa cāturmāsye yata dina
eka eka dina kari’ karila baṇṭana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.68

চারি মাসের দিন মুখ্যভক্ত বাঁটি’ নিল ।
আর ভক্তগণ অবসর না পাইল ॥ ৬৮ ॥
cāri māsera dina mukhya-bhakta bāṅṭi’ nila
āra bhakta-gaṇa avasara nā pāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.69

এক দিন নিমন্ত্রণ করে দুই-তিনে মিলি’ ।
এইমত মহাপ্রভুর নিমন্ত্রণ-কেলি ॥ ৬৯ ॥
eka dina nimantraṇa kare dui-tine mili’
ei-mata mahāprabhura nimantraṇa-keli

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.70

প্রাতঃকালে স্নান করি’ দেখি’ জগন্নাথ ।
সংকীর্তনে নৃত্য করে ভক্তগণ সাথ ॥ ৭০ ॥
prātaḥ-kāle snāna kari’ dekhi’ jagannātha
saṅkīrtane nṛtya kare bhakta-gaṇa sātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.71

কভু অদ্বৈতে নাচায়, কভু নিত্যানন্দে ।
কভু হরিদাসে নাচায়, কভু অচ্যুতানন্দে ॥ ৭১ ॥
kabhu advaite nācāya, kabhu nityānande
kabhu haridāse nācāya, kabhu acyutānande

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.72

কভু বক্রেশ্বরে, কভু আর ভক্তগণে ।
ত্রিসন্ধ্যা কীর্তন করে গুণ্ডিচা-প্রাঙ্গণে ॥ ৭২ ॥
kabhu vakreśvare, kabhu āra bhakta-gaṇe
trisandhyā kīrtana kare guṇḍicā-prāṅgaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.73

বৃন্দাবনে আইলা কৃষ্ণ — এই প্রভুর জ্ঞান ।
কৃষ্ণের বিরহ-স্ফূর্তি হৈল অবসান ॥ ৭৩ ॥
vṛndāvane āilā kṛṣṇa — ei prabhura jñāna
kṛṣṇera viraha-sphūrti haila avasāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.74

রাধা-সঙ্গে কৃষ্ণ-লীলা — এই হৈল জ্ঞানে ।
এই রসে মগ্ন প্রভু হইলা আপনে ॥ ৭৪ ॥
rādhā-saṅge kṛṣṇa-līlā — ei haila jñāne
ei rase magna prabhu ha-ilā āpane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.75

নানোদ্যানে ভক্তসঙ্গে বৃন্দাবন-লীলা ।
‘ইন্দ্রদ্যুম্ন’-সরোবরে করে জলখেলা ॥ ৭৫ ॥
nānodyāne bhakta-saṅge vṛndāvana-līlā
‘indradyumna’-sarovare kare jala-khelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.76

আপনে সকল ভক্তে সিঞ্চে জল দিয়া ।
সব ভক্তগণ সিঞ্চে চৌদিকে বেড়িয়া ॥ ৭৬ ॥
āpane sakala bhakte siñce jala diyā
saba bhakta-gaṇa siñce caudike beḍiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.77

কভু এক মণ্ডল, কভু অনেক মণ্ডল ।
জলমণ্ডূক-বাদ্যে সবে বাজায় করতাল ॥ ৭৭ ॥
kabhu eka maṇḍala, kabhu aneka maṇḍala
jala-maṇḍūka-vādye sabe bājāya karatāla

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.78

দুই-দুই জনে মেলি’ করে জল-রণ ।
কেহ হারে, কেহ জিনে — প্ৰভু করে দরশন ॥ ৭৮ ॥
dui-dui jane meli’ kare jala-raṇa
keha hāre, keha jine — prabhu kare daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.79

অদ্বৈত-নিত্যানন্দে জল-ফেলাফেলি ।
আচার্য হারিয়া পাছে করে গালাগালি ॥ ৭৯ ॥
advaita-nityānande jala-phelāpheli
ācārya hāriyā pāche kare gālāgāli

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.80

বিদ্যানিধির জলকেলি স্বরূপের সনে ।
গুপ্ত-দত্তে জলকেলি করে দুইজনে ॥ ৮০ ॥
vidyānidhira jala-keli svarūpera sane
gupta-datte jala-keli kare dui jane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.81

শ্রীবাস সহিত জল খেলে গদাধর ।
রাঘব-পণ্ডিত সনে খেলে বক্রেশ্বর ॥ ৮১ ॥
śrīvāsa-sahita jala khele gadādhara
rāghava-paṇḍita sane khele vakreśvara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.82

সার্বভৌম-সঙ্গে খেলে রামানন্দ-রায় ।
গাম্ভীর্য গেল দোঁহার, হৈল শিশুপ্রায় ॥ ৮২ ॥
sārvabhauma-saṅge khele rāmānanda-rāya
gāmbhīrya gela doṅhāra, haila śiśu-prāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.83

মহাপ্ৰভু তাঁ দোঁহার চাঞ্চল্য দেখিয়া ।
গোপীনাথাচার্যে কিছু কহেন হাসিয়া ॥ ৮৩ ॥
mahāprabhu tāṅ doṅhāra cāñcalya dekhiyā
gopīnāthācārye kichu kahena hāsiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.84

পণ্ডিত, গম্ভীর, দুঁহে — প্রামাণিক জন ।
বাল-চাঞ্চল্য করে, করাহ বর্জন ॥ ৮৪ ॥
paṇḍita, gambhīra, duṅhe — prāmāṇika jana
bāla-cāñcalya kare, karāha varjana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.85

গোপীনাথ কহে, — তোমার কৃপা-মহাসিন্ধু ।
উছলিত করে যবে তার এক বিন্দু ॥ ৮৫ ॥
gopīnātha kahe, — tomāra kṛpā-mahāsindhu
uchalita kare yabe tāra eka bindu

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.86

মেরু-মন্দর-পর্বত ডুবায় যথা তথা ।
এই দুই — গণ্ড-শৈল, ইহার কা কথা ॥ ৮৬ ॥
meru-mandara-parvata ḍubāya yathā tathā
ei dui — gaṇḍa-śaila, ihāra kā kathā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.87

শুষ্কতর্ক-খলি খাইতে জন্ম গেল যাঁর ।
তাঁরে লীলামৃত পিয়াও, — এ কৃপা তোমার ॥ ৮৭ ॥
śuṣka-tarka-khali khāite janma gela yāṅra
tāṅre līlāmṛta piyāo, — e kṛpā tomāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.88

হাসি’ মহাপ্রভু তবে অদ্বৈতে আনিল ।
জলের উপরে তাঁরে শেষ-শয্যা কৈল ॥ ৮৮ ॥
hāsi’ mahāprabhu tabe advaite ānila
jalera upare tāṅre śeṣa-śayyā kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.89

আপনে তাঁহার উপর করিল শয়ন ।
‘শেষশায়ী-লীলা’ প্রভু কৈল প্রকটন ॥ ৮৯ ॥
āpane tāṅhāra upara karila śayana
‘śeṣa-śāyī-līlā’ prabhu kaila prakaṭana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.90

অদ্বৈত নিজ-শক্তি প্রকট করিয়া ।
মহাপ্রভু লঞা বুলে জলেতে ভাসিয়া ॥ ৯০ ॥
advaita nija-śakti prakaṭa kariyā
mahāprabhu lañā bule jalete bhāsiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.91

এইমত জলক্রীড়া করি’ কতক্ষণ ।
আইটোটা আইলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ॥ ৯১ ॥
ei-mata jala-krīḍā kari’ kata-kṣaṇa
āiṭoṭā āilā prabhu lañā bhakta-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.92

পুরী, ভারতী আদি যত মুখ্য ভক্তগণ ।
আচার্যের নিমন্ত্রণে করিলা ভোজন ॥ ৯২ ॥
purī, bhāratī ādi yata mukhya bhakta-gaṇa
ācāryera nimantraṇe karilā bhojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.93

বাণীনাথ আর যত প্রসাদ আনিল ।
মহাপ্ৰভুর গণে সেই প্রসাদ খাইল ॥ ৯৩ ॥
vāṇīnātha āra yata prasāda ānila
mahāprabhura gaṇe sei prasāda khāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.94

অপরাহ্ণে আসি’ কৈল দর্শন, নর্তন ।
নিশাতে উদ্যানে আসি’ করিলা শয়ন ॥ ৯৪ ॥
aparāhne āsi’ kaila darśana, nartana
niśāte udyāne āsi’ karilā śayana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.95

আর দিন আসি’ কৈল ঈশ্বর দরশন ।
প্রাঙ্গণে নৃত্য-গীত কৈল কতক্ষণ ॥ ৯৫ ॥
āra dina āsi’ kaila īśvara daraśana
prāṅgaṇe nṛtya-gīta kaila kata-kṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.96

ভক্তগণ-সঙ্গে প্রভু উদ্যানে আসিয়া ।
বৃন্দাবন-বিহার করে ভক্তগণ লঞা ॥ ৯৬ ॥
bhakta-gaṇa-saṅge prabhu udyāne āsiyā
vṛndāvana-vihāra kare bhakta-gaṇa lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.97

বৃক্ষবল্লী প্রফুল্লিত প্ৰভুর দরশনে ।
ভৃঙ্গ-পিক গায়, বহে শীতল পবনে ॥ ৯৭ ॥
vṛkṣa-vallī praphullita prabhura daraśane
bhṛṅga-pika gāya, vahe śītala pavane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.98

প্রতি-বৃক্ষতলে প্রভু করেন নর্তন ।
বাসুদেব-দত্ত মাত্র করেন গায়ন ॥ ৯৮ ॥
prati-vṛkṣa-tale prabhu karena nartana
vāsudeva-datta mātra karena gāyana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.99

এক এক বৃক্ষতলে এক এক গান গায় ।
পরম-আবেশে একা নাচে গৌররায় ॥ ৯৯ ॥
eka eka vṛkṣa-tale eka eka gāna gāya
parama-āveśe ekā nāce gaurarāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.100

তবে বক্রেশ্বরে প্রভু কহিলা নাচিতে ।
বক্রেশ্বর নাচে, প্রভু লাগিলা গাইতে ॥ ১০০ ॥
tabe vakreśvare prabhu kahilā nācite
vakreśvara nāce, prabhu lāgilā gāite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.101

প্রভু সঙ্গে স্বরূপাদি কীর্তনীয়া গায় ।
দিক্‌বিদিক্ নাহি জ্ঞান প্রেমের বন্যায় ॥ ১০১ ॥
prabhu-saṅge svarūpādi kīrtanīyā gāya
dik-vidik nāhi jñāna premera vanyāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.102

এই মত কতক্ষণ করি’ বন-লীলা ।
নরেন্দ্র-সরোবরে গেলা করিতে জলখেলা ॥ ১০২ ॥
ei mata kata-kṣaṇa kari’ vana-līlā
narendra-sarovare gelā karite jala-khelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.103

জলক্রীড়া করি’ পুনঃ আইলা উদ্যানে ।
ভোজনলীলা কৈলা প্রভু লঞা ভক্তগণে ॥ ১০৩ ॥
jala-krīḍā kari’ punaḥ āilā udyāne
bhojana-līlā kailā prabhu lañā bhakta-gaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.104

নব দিন গুণ্ডিচাতে রহে জগন্নাথ ।
মহাপ্রভু ঐছে লীলা করে ভক্ত-সাথ ॥ ১০৪ ॥
nava dina guṇḍicāte rahe jagannātha
mahāprabhu aiche līlā kare bhakta-sātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.105

‘জগন্নাথ-বল্লভ’ নাম বড় পুষ্পারাম ।
নব দিন করেন প্রভু তথাই বিশ্রাম ॥ ১০৫ ॥
‘jagannātha-vallabha’ nāma baḍa puṣpārāma
nava dina karena prabhu tathāi viśrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.106

‘হেরা-পঞ্চমী’র দিন আইল জানিয়া ।
কাশীমিশ্রে কহে রাজা সযত্ন করিয়া ॥ ১০৬ ॥
‘herā-pañcamī’ra dina āila jāniyā
kāśī-miśre kahe rājā sayatna kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.107

কল্য ‘হেরা-পঞ্চমী’ হবে লক্ষ্মীর বিজয় ।
ঐছে উৎসব কর যেন কভু নাহি হয় ॥ ১০৭ ॥
kalya ‘herā-pañcamī’ habe lakṣmīra vijaya
aiche utsava kara yena kabhu nāhi haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.108

মহোত্সব কর তৈছে বিশেষ সম্ভার ।
দেখি’ মহাপ্রভুর যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১০৮ ॥
mahotsava kara taiche viśeṣa sambhāra
dekhi’ mahāprabhura yaiche haya camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.109

ঠাকুরের ভাণ্ডারে আর আমার ভাণ্ডারে ।
চিত্রবস্ত্র-কিঙ্কিণী, আর ছত্র-চামরে ॥ ১০৯ ॥
ṭhākurera bhāṇḍāre āra āmāra bhāṇḍāre
citra-vastra-kiṅkiṇī, āra chatra-cāmare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.110

ধ্বজাবৃন্দ-পতাকা-ঘণ্টায় করহ মণ্ডন ।
নানাবাদ্য-নৃত্য-দোলায় করহ সাজন ॥ ১১০ ॥
dhvajāvṛnda-patākā-ghaṇṭāya karaha maṇḍana
nānā-vādya-nṛtya-dolāya karaha sājana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.111

দ্বিগুণ করিয়া কর সব উপহার ।
রথযাত্রা হৈতে যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১১১ ॥
dviguṇa kariyā kara saba upahāra
ratha-yātrā haite yaiche haya camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.112

সেইত’ করিহ, — প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
স্বচ্ছন্দে আসিয়া যৈছে করেন দরশন ॥ ১১২ ॥
seita’ kariha, — prabhu lañā bhakta-gaṇa
svacchande āsiyā yaiche karena daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.113

প্রাতঃকালে মহাপ্রভু নিজগণ লঞা ।
জগন্নাথ দর্শন কৈল সুন্দরাচলে যাঞা ॥ ১১৩ ॥
prātaḥ-kāle mahāprabhu nija-gaṇa lañā
jagannātha darśana kaila sundarācale yāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.114

নীলাচলে আইলা পুনঃ ভক্তগণ-সঙ্গে ।
দেখিতে উত্কণ্ঠা হেরা-পঞ্চমীর রঙ্গে ॥ ১১৪ ॥
nīlācale āilā punaḥ bhakta-gaṇa-saṅge
dekhite utkaṇṭhā herā-pañcamīra raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.115

কাশীমিশ্র প্রভুরে বহু আদর করিয়া ।
স্বগণ-সহ ভাল-স্থানে বসাইল লঞা ॥ ১১৫ ॥
kāśī-miśra prabhure bahu ādara kariyā
svagaṇa-saha bhāla-sthāne vasāila lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.116

রসবিশেষ প্রভুর শুনিতে মন হৈল ।
ঈষৎ হাসিয়া প্রভু স্বরূপে পুছিল ॥ ১১৬ ॥
rasa-viśeṣa prabhura śunite mana haila
īṣat hāsiyā prabhu svarūpe puchila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.117-118

যদ্যপি জগন্নাথ করেন দ্বারকায় বিহার ।
সহজ প্রকট করে পরম উদার ॥ ১১৭ ॥
তথাপি বত্সর-মধ্যে হয় একবার ।
বৃন্দাবন দেখিতে তাঁর উৎকণ্ঠা অপার ॥ ১১৮ ॥
yadyapi jagannātha karena dvārakāya vihāra
sahaja prakaṭa kare parama udāra
tathāpi vatsara-madhye haya eka-bāra
vṛndāvana dekhite tāṅra utkaṇṭhā apāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.119

বৃন্দাবন-সম এই উপবন-গণ ।
তাহা দেখিবারে উৎকণ্ঠিত হয় মন ॥ ১১৯ ॥
vṛndāvana-sama ei upavana-gaṇa
tāhā dekhibāre utkaṇṭhita haya mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.120

বাহির হইতে করে রথযাত্রা-ছল ।
সুন্দরাচলে যায় প্রভু ছাড়ি’ নীলাচল ॥ ১২০ ॥
bāhira ha-ite kare ratha-yātrā-chala
sundarācale yāya prabhu chāḍi’ nīlācala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.121

নানা-পুষ্পোদ্যানে তথা খেলে রাত্রি-দিনে ।
লক্ষ্মীদেবীরে সঙ্গে নাহি লয় কি কারণে ? ১২১ ॥
nānā-puṣpodyāne tathā khele rātri-dine
lakṣmīdevīre saṅge nāhi laya ki kāraṇe?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.122

স্বরূপ কহে, — শুন, প্রভু, কারণ ইহার ।
বৃন্দাবন-ক্রীড়াতে লক্ষ্মীর নাহি অধিকার ॥ ১২২ ॥
svarūpa kahe, — śuna, prabhu, kāraṇa ihāra
vṛndāvana-krīḍāte lakṣmīra nāhi adhikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.123

বৃন্দাবন-লীলায় কৃষ্ণের সহায় গোপীগণ ।
গোপীগণ বিনা কৃষ্ণের হরিতে নারে মন ॥ ১২৩ ॥
vṛndāvana-līlāya kṛṣṇera sahāya gopī-gaṇa
gopī-gaṇa vinā kṛṣṇera harite nāre mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.124

প্রভু কহে, — যাত্রা-ছলে কৃষ্ণের গমন ।
সুভদ্রা আর বলদেব, সঙ্গে দুই জন ॥ ১২৪ ॥
prabhu kahe, — yātrā-chale kṛṣṇera gamana
subhadrā āra baladeva, saṅge dui jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.125

গোপী-সঙ্গে যত লীলা হয় উপবনে ।
নিগূঢ় কৃষ্ণের ভাব কেহ নাহি জানে ॥ ১২৫ ॥
gopī-saṅge yata līlā haya upavane
nigūḍha kṛṣṇera bhāva keha nāhi jāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.126

অতএব কৃষ্ণের প্রাকট্যে নাহি কিছু দোষ ।
তবে কেনে লক্ষ্মীদেবী করে এত রোষ ? ১২৬ ॥
ataeva kṛṣṇera prākaṭye nāhi kichu doṣa
tabe kene lakṣmīdevī kare eta roṣa?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.127

স্বরূপ কহে, — প্রেমবতীর এই ত’ স্বভাব ।
কান্তের ঔদাস্য-লেশে হয় ক্রোধভাব ॥ ১২৭ ॥
svarūpa kahe, — premavatīra ei ta’ svabhāva
kāntera audāsya-leśe haya krodha-bhāva

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.128

হেনকালে, খচিত যাহে বিবিধ রতন ।
সুবর্ণের চৌদোলা করি’ আরোহণ ॥ ১২৮ ॥
hena-kāle, khacita yāhe vividha ratana
suvarṇera caudolā kari’ ārohaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.129

ছত্র-চামর-ধ্বজা পতাকার গণ ।
নানাবাদ্য-আগে নাচে দেবদাসীগণ ॥ ১২৯ ॥
chatra-cāmara-dhvajā patākāra gaṇa
nānā-vādya-āge nāce deva-dāsī-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.130

তাম্বূল-সম্পুট, ঝারি, ব্যজন, চামর ।
সাথে দাসী শত, হার দিব্য ভূষাম্বর ॥ ১৩০ ॥
tāmbūla-sampuṭa, jhāri, vyajana, cāmara
sāthe dāsī śata, hāra divya bhūṣāmbara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.131

অলৌকিক ঐশ্বর্য সঙ্গে বহুং পরিবার ।
ক্রুদ্ধ হঞা লক্ষ্মীদেবী আইলা সিংহদ্বার ॥ ১৩১ ॥
alaukika aiśvarya saṅge bahu-parivāra
kruddha hañā lakṣmīdevī āilā siṁha-dvāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.132

জগন্নাথের মুখ্য মুখ্য যত ভৃত্যগণে ।
লক্ষ্মীদেবীর দাসীগণ করেন বন্ধনে ॥ ১৩২ ॥
jagannāthera mukhya mukhya yata bhṛtya-gaṇe
lakṣmīdevīra dāsī-gaṇa karena bandhane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.133

বান্ধিয়া আনিয়া পাড়ে লক্ষ্মীর চরণে ।
চোরে যেন দণ্ড করি’ লয় নানা-ধনে ॥ ১৩৩ ॥
bāndhiyā āniyā pāḍe lakṣmīra caraṇe
core yena daṇḍa kari’ laya nānā-dhane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.134

অচেতনবৎ তারে করেন তাড়নে ।
নানামত গালি দেন ভণ্ড-বচনে ॥ ১৩৪ ॥
acetanavat tāre karena tāḍane
nānā-mata gāli dena bhaṇḍa-vacane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.135

লক্ষ্মী-সঙ্গে দাসীগণের প্রাগল্ভ্য দেখিয়া ।
হাসে মহাপ্রভুর গণ মুখে হস্ত দিয়া ॥ ১৩৫ ॥
lakṣmī-saṅge dāsī-gaṇera prāgalbhya dekhiyā
hāse mahāprabhura gaṇa mukhe hasta diyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.136

দামোদর কহে, — ঐছে মানের প্রকার ।
ত্রিজগতে কাহাঁ নাহি দেখি শুনি আর ॥ ১৩৬ ॥
dāmodara kahe, — aiche mānera prakāra
trijagate kāhāṅ nāhi dekhi śuni āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.137

মানিনী নিরুৎসাহে ছাড়ে বিভূষণ ।
ভূমে বসি’ নখে লেখে, মলিন-বদন ॥ ১৩৭ ॥
māninī nirutsāhe chāḍe vibhūṣaṇa
bhūme vasi’ nakhe lekhe, malina-vadana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.138

পূর্বে সত্যভামার শুনি এবম্বিধ মান ।
ব্রজে গোপীগণের মান — রসের নিধান ॥ ১৩৮ ॥
pūrve satyabhāmāra śuni evaṁ-vidha māna
vraje gopī-gaṇera māna — rasera nidhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.139

ইঁহো নিজ-সম্পত্তি সব প্রকট করিয়া ।
প্রিয়ের উপর যায় সৈন্য সাজাঞা ॥ ১৩৯ ॥
iṅho nija-sampatti saba prakaṭa kariyā
priyera upara yāya sainya sājāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.140

প্রভু কহে, — কহ ব্রজের মানের প্রকার ।
স্বরূপ কহে, — গোপীমান-নদী শতধার ॥ ১৪০ ॥
prabhu kahe, — kaha vrajera mānera prakāra
svarūpa kahe, — gopī-māna-nadī śata-dhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.141

নায়িকার স্বভাব, প্রেমবৃত্তে বহু ভেদ ।
সেই ভেদে নানা-প্ৰকার মানের উদ্ভেদ ॥ ১৪১ ॥
nāyikāra svabhāva, prema-vṛtte bahu bheda
sei bhede nānā-prakāra mānera udbheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.142

সম্যক্ গোপিকার মান না যায় কথন ।
এক-দুই-ভেদে করি দিগ্-দরশন ॥ ১৪২ ॥
samyak gopikāra māna nā yāya kathana
eka-dui-bhede kari dig-daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.143

মানে কেহ হয় ‘ধীরা’, কেহ ত’ ‘অধীরা’ ।
এই তিন-ভেদে, কেহ হয় ‘ধীরাধীরা’ ॥ ১৪৩ ॥
māne keha haya ‘dhīrā’, keha ta’ ‘adhīrā’
ei tina-bhede, keha haya ‘dhīrādhīrā’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.144

‘ধীরা’ কান্তে দূরে দেখি’ করে প্রত্যুত্থান ।
নিকটে আসিলে, করে আসন প্রদান ॥ ১৪৪ ॥
‘dhīrā’ kānte dūre dekhi’ kare pratyutthāna
nikaṭe āsile, kare āsana pradāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.145

হৃদয়ে কোপ, মুখে কহে মধুর বচন ।
প্রিয় আলিঙ্গিতে, তারে করে আলিঙ্গন ॥ ১৪৫ ॥
hṛdaye kopa, mukhe kahe madhura vacana
priya āliṅgite, tāre kare āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.146

সরল ব্যবহার, করে মানের পোষণ ।
কিম্বা সোল্লুণ্ঠ-বাক্যে করে প্রিয়-নিরসন ॥ ১৪৬ ॥
sarala vyavahāra, kare mānera poṣaṇa
kimvā solluṇṭha-vākye kare priya-nirasana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.147

‘অধীরা’ নিষ্ঠুর-বাক্যে করয়ে ভর্ৎসন ।
কর্ণোৎপলে তাড়ে, করে মালায় বন্ধন ॥ ১৪৭ ॥
‘adhīrā’ niṣṭhura-vākye karaye bhartsana
karṇotpale tāḍe, kare mālāya bandhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.148

‘ধীরাধীরা’ বক্র-বাক্যে করে উপহাস ।
কভু স্তুতি, কভু নিন্দা, কভু বা উদাস ॥ ১৪৮ ॥
‘dhīrādhīrā’ vakra-vākye kare upahāsa
kabhu stuti, kabhu nindā, kabhu vā udāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.149

‘মুগ্ধা’, ‘মধ্যা’, ‘প্রগল্ভা’, — তিন নায়িকার ভেদ ।
‘মুগ্ধা’ নাহি জানে মানের বৈদগ্ধ্য-বিভেদ ॥ ১৪৯ ॥
‘mugdhā’, ‘madhyā’, ‘pragalbhā’, — tina nāyikāra bheda
‘mugdhā’ nāhi jāne mānera vaidagdhya-vibheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.150

মুখ আচ্ছাদিয়া করে কেবল রোদন ।
কান্তের প্রিয়বাক্য শুনি’ হয় পরসন্ন ॥ ১৫০ ॥
mukha ācchādiyā kare kevala rodana
kāntera priya-vākya śuni’ haya parasanna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.151

‘মধ্যা’ ‘প্ৰগল্ভা’ ধরে ধীরাদি-বিভেদ ।
তার মধ্যে সবার স্বভাবে তিন ভেদ ॥ ১৫১ ॥
‘madhyā’ ‘pragalbhā’ dhare dhīrādi-vibheda
tāra madhye sabāra svabhāve tina bheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.152

কেহ ‘প্রখরা’, কেহ ‘মৃদু’, কেহ হয় ‘সমা’ ।
স্ব-স্বভাবে কৃষ্ণের বাড়ায় প্রেম-সীমা ॥ ১৫২ ॥
keha ‘prakharā’, keha ‘mṛdu’, keha haya ‘samā’
sva-svabhāve kṛṣṇera bāḍāya prema-sīmā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.153

প্রাখর্য, মার্দব, সাম্য স্বভাব নির্দোষ ।
সেই সেই স্বভাবে কৃষ্ণে করায় সন্তোষ ॥ ১৫৩ ॥
prākharya, mārdava, sāmya svabhāva nirdoṣa
sei sei svabhāve kṛṣṇe karāya santoṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.154

একথা শুনিয়া প্রভুর আনন্দ অপার ।
‘কহ, কহ, দামোদর’, — বলে বার বার ॥ ১৫৪ ॥
e-kathā śuniyā prabhura ānanda apāra
‘kaha, kaha, dāmodara’, — bale bāra bāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.155

দামোদর কহে, — কৃষ্ণ রসিকশেখর ।
রস-আস্বাদক, রসময়-কলেবর ॥ ১৫৫ ॥
dāmodara kahe, — kṛṣṇa rasika-śekhara
rasa-āsvādaka, rasamaya-kalevara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.156

প্রেমময়-বপু কৃষ্ণ ভক্ত-প্রেমাধীন ।
শুদ্ধপ্রেমে, রসগুণে, গোপিকা — প্ৰবীণ ॥ ১৫৬ ॥
premamaya-vapu kṛṣṇa bhakta-premādhīna
śuddha-preme, rasa-guṇe, gopikā — pravīṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.157

গোপিকার প্রেমে নাহি রসাভাস-দোষ ।
অতএব কৃষ্ণের করে পরম সন্তোষ ॥ ১৫৭ ॥
gopikāra preme nāhi rasābhāsa-doṣa
ataeva kṛṣṇera kare parama santoṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.158

এবং শশঙ্কাংশুবিরাজিতা নিশাঃ
স সত্যকামোঽনুরতাবলাগণঃ ।
সিষেব আত্মন্যবরুদ্ধ-সৌরতঃ
সর্বাঃ শরৎকাব্যকথারসাশ্রয়াঃ ॥ ১৫৮ ॥
evaṁ śaśaṅkāṁśu-virājitā niśāḥ
sa satya-kāmo ’nuratābalā-gaṇaḥ
siṣeva ātmany avaruddha-saurataḥ
sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.159

‘বামা’ এক গোপীগণ, ‘দক্ষিণা’ এক গণ ।
নানা-ভাবে করায় কৃষ্ণে রস আস্বাদন ॥ ১৫৯ ॥
‘vāmā’ eka gopī-gaṇa, ‘dakṣiṇā’ eka gaṇa
nānā-bhāve karāya kṛṣṇe rasa āsvādana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.160

গোপীগণ-মধ্যে শ্রেষ্ঠা রাধা-ঠাকুরাণী ।
নির্মল-উজ্জ্বল-রস-প্রেম-রত্নখনি ॥ ১৬০ ॥
gopī-gaṇa-madhye śreṣṭhā rādhā-ṭhākurāṇī
nirmala-ujjvala-rasa-prema-ratna-khani

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.161

বয়সে ‘মধ্যমা’তেঁহো স্বভাবেতে ‘সমা’ ।
গাঢ় প্রেমভাবে তেঁহো নিরন্তর ‘বামা’ ॥ ১৬১ ॥
vayase ‘madhyamā’ teṅho svabhāvete ‘samā’
gāḍha prema-bhāve teṅho nirantara ‘vāmā’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.162

বাম্য-স্বভাবে মান উঠে নিরন্তর ।
তার মধ্যে উঠে কৃষ্ণের আনন্দ-সাগর ॥ ১৬২ ॥
vāmya-svabhāve māna uṭhe nirantara
tāra madhye uṭhe kṛṣṇera ānanda-sāgara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.163

অহেরিব গতিঃ প্রেম্ণঃ স্বভাবকুটিলা ভবেৎ ।
অতো হেতোরহেতোশ্চ যূনোর্মান উদঞ্চতি ॥ ১৬৩ ॥
aher iva gatiḥ premṇaḥ
svabhāva-kuṭilā bhavet
ato hetor ahetoś ca
yūnor māna udañcati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.164

এত শুনি’ বাড়ে প্রভুর আনন্দ-সাগর ।
‘কহ, কহ’ কহে প্রভু, বলে দামোদর ॥ ১৬৪ ॥
eta śuni’ bāḍe prabhura ānanda-sāgara
‘kaha, kaha’ kahe prabhu, bale dāmodara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.165

‘অধিরূঢ় মহাভাব’ — রাধিকার প্রেম ।
বিশুদ্ধ, নির্মল, যৈছে দশবাণ হেম ॥ ১৬৫ ॥
‘adhirūḍha mahābhāva’ — rādhikāra prema
viśuddha, nirmala, yaiche daśa-vāṇa hema

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.166

কৃষ্ণের দর্শন যদি পায় আচম্বিতে ।
নানা-ভাব-বিভূষণে হয় বিভূষিতে ॥ ১৬৬ ॥
kṛṣṇera darśana yadi pāya ācambite
nānā-bhāva-vibhūṣaṇe haya vibhūṣite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.167

অষ্ট ‘সাত্ত্বিক’, হর্ষাদি ‘ব্যভিচারী’ যাঁর ।
‘সহজ প্রেম’, বিংশতি ‘ভাব’-অলঙ্কার ॥ ১৬৭ ॥
aṣṭa ‘sāttvika’, harṣādi ‘vyabhicārī’ yāṅra
‘sahaja prema’, viṁśati ‘bhāva’-alaṅkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.168

‘কিলকিঞ্চিত’, ‘কুট্টমিত’, ‘বিলাস’, ‘ললিত’ ।
‘বিব্বোক’, ‘মোট্টায়িত’, আর ‘মৌগ্ধ্য’, ‘চকিত’ ॥ ১৬৮ ॥
‘kila-kiñcita’, ‘kuṭṭamita’, ‘vilāsa’, ‘lalita’
‘vivvoka’, ‘moṭṭāyita’, āra ‘maugdhya’, ‘cakita’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.169

এত ভাবভূষায় ভূষিত শ্রীরাধার অঙ্গ ।
দেখিতে উথলে কৃষ্ণসুখাব্ধি-তরঙ্গ ॥ ১৬৯ ॥
eta bhāva-bhūṣāya bhūṣita śrī-rādhāra aṅga
dekhite uthale kṛṣṇa-sukhābdhi-taraṅga

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.170

কিলকিঞ্চিতাদি-ভাবের শুন বিবরণ ।
যে ভাব-ভূষায় রাধা হরে কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭০ ॥
kila-kiñcitādi-bhāvera śuna vivaraṇa
ye bhāva-bhūṣāya rādhā hare kṛṣṇa-mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.171

রাধা দেখি’ কৃষ্ণ যদি ছুঁইতে করে মন ।
দানঘাটি-পথে যবে বর্জেন গমন ॥ ১৭১ ॥
rādhā dekhi’ kṛṣṇa yadi chuṅite kare mana
dāna-ghāṭi-pathe yabe varjena gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.172

যবে আসি’ মানা করে পুষ্প উঠাইতে ।
সখী-আগে চাহে যদি গায়ে হাত দিতে ॥ ১৭২ ॥
yabe āsi’ mānā kare puṣpa uṭhāite
sakhī-āge cāhe yadi gāye hāta dite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.173

এইসব স্থানে ‘কিলকিঞ্চিত’ উদ্গম ।
প্রথমে ‘হর্ষ’ সঞ্চারী — মূল কারণ ॥ ১৭৩ ॥
ei-saba sthāne ‘kila-kiñcita’ udgama
prathame ‘harṣa’ sañcārī — mūla kāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.174

গর্বাভিলাষরুদিতস্মিতাসূয়াভয়ক্রুধাম্ ।
সঙ্করীকরণং হর্ষাদুচ্যতে কিলকিঞ্চিতম্ ॥ ১৭৪ ॥
garvābhilāṣa-rudita-
smitāsūyā-bhaya-krudhām
saṅkarī-karaṇaṁ harṣād
ucyate kila-kiñcitam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.175

আর সাত ভাব আসি’ সহজে মিলয় ।
অষ্টভাব-সম্মিলনে ‘মহাভাব’ হয় ॥ ১৭৫ ॥
āra sāta bhāva āsi’ sahaje milaya
aṣṭa-bhāva-sammilane ‘mahā-bhāva’ haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.176

গর্ব, অভিলাষ, ভয়, শুষ্করুদিত ।
ক্রোধ, অসূয়া হয়, আর মন্দস্মিত ॥ ১৭৬ ॥
garva, abhilāṣa, bhaya, śuṣka-rudita
krodha, asūyā haya, āra manda-smita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.177

নানা-স্বাদু অষ্টভাব একত্র মিলন ।
যাহার আস্বাদে তৃপ্ত হয় কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭৭ ॥
nānā-svādu aṣṭa-bhāva ekatra milana
yāhāra āsvāde tṛpta haya kṛṣṇa-mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.178

দধি, খণ্ড, ঘৃত, মধু, মরীচ, কর্পূর ।
এলাচি-মিলনে যৈছে রসালা মধুর ॥ ১৭৮ ॥
dadhi, khaṇḍa, ghṛta, madhu, marīca, karpūra
elāci-milane yaiche rasālā madhura

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.179

এই ভাব-যুক্ত দেখি’ রাধাস্য-নয়ন ।
সঙ্গম হইতে সুখ পায় কোটি-গুণ ॥ ১৭৯ ॥
ei bhāva-yukta dekhi’ rādhāsya-nayana
saṅgama ha-ite sukha pāya koṭi-guṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.180

অন্তঃস্মেরতয়োজ্জ্বলা জলকণব্যাকীর্ণপক্ষ্মাঙ্কুরা
কিঞ্চিৎপাটলিতাঞ্চলা রসিকতোৎসিক্তা পুরঃ কুঞ্চতী ।
রুদ্ধায়াঃ পথি মাধবেন মধুরব্যাভুগ্নতোরোত্তরা
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতস্তবকিনী দৃষ্টিঃ শ্রিয়ং বঃ ক্রিয়াৎ ॥ ১৮০ ॥
antaḥ smeratayojjvalā jala-kaṇa-vyākīrṇa-pakṣmāṅkurā
kiñcit pāṭalitāñcalā rasikatotsiktā puraḥ kuñcatī
ruddhāyāḥ pathi mādhavena madhura-vyābhugna-torottarā
rādhāyāḥ kila-kiñcita-stavakinī dṛṣṭiḥ śriyaṁ vaḥ kriyāt

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.181

বাষ্পব্যাকুলিতারুণাঞ্চলচলন্নেত্রং রসোল্লাসিতং
হেলোল্লাসচলাধরং কুটিলিতভ্রূযুগ্মমুদ্যৎস্মিতম্ ।
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতাঞ্চিতমসৌ বীক্ষ্যাননং সঙ্গমা-
দানন্দং তমবাপ কোটিগুণিতং যোঽভূন্ন গীর্গোচরঃ ॥ ১৮১ ॥
bāṣpa-vyākulitāruṇāñcala-calan-netraṁ rasollāsitaṁ
helollāsa-calādharaṁ kuṭilita-bhrū-yugmam udyat-smitam
rādhāyāḥ kila-kiñcitāñcitam asau vīkṣyānanaṁ saṅgamād
ānandaṁ tam avāpa koṭi-guṇitaṁ yo ’bhūn na gīr-gocaraḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.182

এত শুনি’প্রভু হৈলা আনন্দিত মন ।
সুখাবিষ্ট হঞা স্বরূপে কৈলা আলিঙ্গন ॥ ১৮২ ॥
eta śuni’ prabhu hailā ānandita mana
sukhāviṣṭa hañā svarūpe kailā āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.183

‘বিলাসাদি’-ভাব-ভূষার কহ ত’ লক্ষণ ।
যেই ভাবে রাধা হরে গোবিন্দের মন ? ১৮৩ ॥
‘vilāsādi’-bhāva-bhūṣāra kaha ta’ lakṣaṇa
yei bhāve rādhā hare govindera mana?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.184

তবে ত’ স্বরূপ-গোসাঞি কহিতে লাগিলা ।
শুনি’ প্ৰভুর ভক্তগণ মহাসুখ পাইলা ॥ ১৮৪ ॥
tabe ta’ svarūpa-gosāñi kahite lāgilā
śuni’ prabhura bhakta-gaṇa mahā-sukha pāilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.185

রাধা বসি’ আছে, কিবা বৃন্দাবনে যায় ।
তাহাঁ যদি আচম্বিতে কৃষ্ণ-দরশন পায় ॥ ১৮৫ ॥
rādhā vasi’ āche, kibā vṛndāvane yāya
tāhāṅ yadi ācambite kṛṣṇa-daraśana pāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.186

দেখিতে নানা-ভাব হয় বিলক্ষণ ।
যে বৈলক্ষণ্যের নাম ‘বিলাস’-ভূষণ ॥ ১৮৬ ॥
dekhite nānā-bhāva haya vilakṣaṇa
se vailakṣaṇyera nāma ‘vilāsa’-bhūṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.187

গতিস্থানাসনাদীনাং মুখনেত্রাদিকর্মণাম্ ।
তাৎকালিকন্তু বৈশিষ্ট্যং বিলাসঃ প্রিয়সঙ্গজম্ ॥ ১৮৭ ॥
gati-sthānāsanādīnāṁ
mukha-netrādi-karmaṇām
tātkālikaṁ tu vaiśiṣṭyaṁ
vilāsaḥ priya-saṅga-jam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.188

লজ্জা, হর্ষ, অভিলাষ, সম্ভ্রম, বাম্য, ভয় ।
এত ভাব মিলি’ রাধায় চঞ্চল করয় ॥ ১৮৮ ॥
lajjā, harṣa, abhilāṣa, sambhrama, vāmya, bhaya
eta bhāva mili’ rādhāya cañcala karaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.189

পুরঃ কৃষ্ণালোকাৎ স্থগিতকুটিলাস্যা গতিরভূৎ
তিরশ্চীনং কৃষ্ণাম্বরদরবৃতং শ্রীমুখমপি ।
চলত্তারং স্ফারং নয়নযুগমাভুগ্নমিতি সা
বিলাসাখ্য-স্বালঙ্করণবলিতাসীৎ প্রিয়মুদে ॥ ১৮৯ ॥
puraḥ kṛṣṇālokāt sthagita-kuṭilāsyā gatir abhūt
tiraścīnaṁ kṛṣṇāmbara-dara-vṛtaṁ śrī-mukham api
calat-tāraṁ sphāraṁ nayana-yugam ābhugnam iti sā
vilāsākhya-svālaṅkaraṇa-valitāsīt priya-mude

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.190

কৃষ্ণ-আগে রাধা যদি রহে দাণ্ডাঞা ।
তিন-অঙ্গ-ভঙ্গে রহে ভ্রূ নাচাঞা ॥ ১৯০ ॥
kṛṣṇa-āge rādhā yadi rahe dāṇḍāñā
tina-aṅga-bhaṅge rahe bhrū nācāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.191

মুখে-নেত্রে হয় নানা-ভাবের উদ্গার ।
এই কান্তা-ভাবের নাম ‘ললিত’-অলঙ্কার ॥ ১৯১ ॥
mukhe-netre haya nānā-bhāvera udgāra
ei kāntā-bhāvera nāma ‘lalita’-alaṅkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.192

বিন্যাস-ভঙ্গিরঙ্গানাং ভ্রূবিলাস-মনোহরা ।
সুকুমারা ভবেদ্‌যত্র ললিতং তদুদাহৃতম্ ॥ ১৯২ ॥
vinyāsa-bhaṅgir aṅgānāṁ
bhrū-vilāsa-manoharā
sukumārā bhaved yatra
lalitaṁ tad udāhṛtam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.193

ললিত-ভূষিত রাধা দেখে যদি কৃষ্ণ ।
দুঁহে দুঁহা মিলিবারে হয়েন সতৃষ্ণ ॥ ১৯৩ ॥
lalita-bhūṣita rādhā dekhe yadi kṛṣṇa
duṅhe duṅhā milibāre hayena satṛṣṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.194

হ্রিয়া তির্যগ্-গ্রীবা-চরণ-কটি-ভঙ্গী-সুমধুরা
চলচ্চিল্লী-বল্লী-দলিত-রতিনাথোর্জিত-ধনুঃ ।
প্রিয়-প্রেমোল্লাসোল্লসিত-ললিতালালিত-তনুঃ
প্রিয়প্রীত্যৈ সাসীদুদিতললিতালঙ্কৃতিযুতা ॥ ১৯৪ ॥
hriyā tiryag-grīvā-caraṇa-kaṭi-bhaṅgī-sumadhurā
calac-cillī-vallī-dalita-ratināthorjita-dhanuḥ
priya-premollāsollasita-lalitālālita-tanuḥ
priya-prītyai sāsīd udita-lalitālaṅkṛti-yutā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.195

লোভে আসি’ কৃষ্ণ করে কঞ্চুকাকর্ষণ ।
অন্তরে উল্লাস, রাধা করে নিবারণ ॥ ১৯৫ ॥
lobhe āsi’ kṛṣṇa kare kañcukākarṣaṇa
antare ullāsa, rādhā kare nivāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.196

বাহিরে বামতা-ক্রোধ, ভিতরে সুখ মনে ।
‘কুট্টমিত’-নাম এই ভাব-বিভূষণে ॥ ১৯৬ ॥
bāhire vāmatā-krodha, bhitare sukha mane
‘kuṭṭamita’-nāma ei bhāva-vibhūṣaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.197

স্তনাধরাদিগ্রহণে হৃৎপ্রীতাবপি সম্ভ্রমাৎ ।
বহিঃক্রোধো ব্যথিতবৎ প্রোক্তং কুট্টমিতং বুধৈঃ ॥ ১৯৭ ॥
stanādharādi-grahaṇe
hṛt-prītāv api sambhramāt
bahiḥ krodho vyathita-vat
proktaṁ kuṭṭamitaṁ budhaiḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.198

কৃষ্ণ-বাঞ্ছা পূর্ণ হয়, করে পাণি-রোধ ।
অন্তরে আনন্দ রাধা, বাহিরে বাম্য-ক্রোধ ॥ ১৯৮ ॥
kṛṣṇa-vāñchā pūrṇa haya, kare pāṇi-rodha
antare ānanda rādhā, bāhire vāmya-krodha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.199

ব্যথা পাঞা’ করে যেন শুষ্ক রোদন ।
ঈষৎ হাসিয়া কৃষ্ণে করেন ভর্ৎসন ॥ ১৯৯ ॥
vyathā pāñā’ kare yena śuṣka rodana
īṣat hāsiyā kṛṣṇe karena bhartsana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.200

পাণিরোধমবিরোধিতবাঞ্ছং ভর্ৎসনাশ্চ মধুরস্মিতগর্ভাঃ ।
মাধবস্য কুরুতে করভোরুর্হারি শুষ্করুদিতঞ্চ মুখেঽপি ॥ ২০০ ॥
pāṇi-rodham avirodhita-vāñchaṁ
bhartsanāś ca madhura-smita-garbhāḥ
mādhavasya kurute karabhorur
hāri śuṣka-ruditaṁ ca mukhe ’pi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.201

এইমত আর সব ভাব-বিভূষণ ।
যাহাতে ভূষিত রাধা হরে কৃষ্ণ মন ॥ ২০১ ॥
ei-mata āra saba bhāva-vibhūṣaṇa
yāhāte bhūṣita rādhā hare kṛṣṇa mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.202

অনন্ত কৃষ্ণের লীলা না যায় বর্ণন ।
আপনে বর্ণেন যদি ‘সহস্রবদন’ ॥ ২০২ ॥
ananta kṛṣṇera līlā nā yāya varṇana
āpane varṇena yadi ‘sahasra-vadana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.203

শ্রীবাস হাসিয়া কহে, — শুন, দামোদর ।
আমার লক্ষ্মীর দেখ সম্পত্তি বিস্তর ॥ ২০৩ ॥
śrīvāsa hāsiyā kahe, — śuna, dāmodara
āmāra lakṣmīra dekha sampatti vistara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.204

বৃন্দাবনের সম্পদ্ দেখ, — পুষ্প-কিসলয় ।
গিরিধাতু-শিখিপিচ্ছ-গুঞ্জাফল-ময় ॥ ২০৪ ॥
vṛndāvanera sampad dekha, — puṣpa-kisalaya
giridhātu-śikhipiccha-guñjāphala-maya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.205

বৃন্দাবন দেখিবারে গেলা জগন্নাথ ।
শুনি’ লক্ষ্মী-দেবীর মনে হৈল আসোয়াথ ॥ ২০৫ ॥
vṛndāvana dekhibāre gelā jagannātha
śuni’ lakṣmī-devīra mane haila āsoyātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.206

এত সম্পত্তি ছাড়ি, কেনে গেলা বৃন্দাবন ।
তাঁরে হাস্য করিতে লক্ষ্মী করিলা সাজন ॥ ২০৬ ॥
eta sampatti chāḍi’ kene gelā vṛndāvana
tāṅre hāsya karite lakṣmī karilā sājana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.207

“তোমার ঠাকুর, দেখ এত সম্পত্তি ছাড়ি’ ।
পত্র-ফল-ফুল-লোভে গেলা পুষ্পবাড়ী ॥ ২০৭ ॥
“tomāra ṭhākura, dekha eta sampatti chāḍi’
patra-phala-phula-lobhe gelā puṣpa-bāḍī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.208

এই কর্ম করে কাহাঁ বিদগ্ধ-শিরোমণি ?
লক্ষ্মীর অগ্রেতে নিজ প্রভুরে দেহ’ আনি’ ॥” ২০৮ ॥
ei karma kare kāhāṅ vidagdha-śiromaṇi?
lakṣmīra agrete nija prabhure deha’ āni’ ”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.209

এত বলি’ মহালক্ষ্মীর সব দাসীগণে ।
কটি-বস্ত্রে বান্ধি’ আনে প্রভুর নিজগণে ॥ ২০৯ ॥
eta bali’ mahā-lakṣmīra saba dāsī-gaṇe
kaṭi-vastre bāndhi’ āne prabhura nija-gaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.210

লক্ষ্মীর চরণে আনি’ করায় প্রণতি ।
ধন-দণ্ড লয়, আর করায় মিনতি ॥ ২১০ ॥
lakṣmīra caraṇe āni’ karāya praṇati
dhana-daṇḍa laya, āra karāya minati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.211

রথের উপরে করে দণ্ডের তাড়ন ।
চোর-প্রায় করে জগন্নাথের সেবকগণ ॥ ২১১ ॥
rathera upare kare daṇḍera tāḍana
cora-prāya kare jagannāthera sevaka-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.212

সব ভৃত্যগণ কহে, — যোড় করি’ হাত ।
‘কালি আনি দিব তোমার আগে জগন্নাথ’ ॥ ২১২ ॥
saba bhṛtya-gaṇa kahe, — yoḍa kari’ hāta
‘kāli āni diba tomāra āge jagannātha’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.213

তবে শান্ত হঞা লক্ষ্মী যায় নিজ ঘর ।
আমার লক্ষ্মীর সম্পদ্ — বাক্য অগোচর ॥ ২১৩ ॥
tabe śānta hañā lakṣmī yāya nija ghara
āmāra lakṣmīra sampad — vākya-agocara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.214

দুগ্ধ আউটি’ দধি মথে তোমার গোপীগণে ।
আমার ঠাকুরাণী বৈসে রত্নসিংহাসনে ॥ ২১৪ ॥
dugdha āuṭi’ dadhi mathe tomāra gopī-gaṇe
āmāra ṭhākurāṇī vaise ratna-siṁhāsane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.215

নারদ-প্রকৃতি শ্রীবাস করে পরিহাস ।
শুনি’ হাসে মহাপ্রভুর যত নিজ-দাস ॥ ২১৫ ॥
nārada-prakṛti śrīvāsa kare parihāsa
śuni’ hāse mahāprabhura yata nija-dāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.216

প্রভু কহে, — শ্রীবাস, তোমাতে নারদ-স্বভাব ।
ঐশ্বর্যভাবে তোমাতে, ঈশ্বর-প্রভাব ॥ ২১৬ ॥
prabhu kahe, — śrīvāsa, tomāte nārada-svabhāva
aiśvarya-bhāve tomāte, īśvara-prabhāva

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.217

ইঁহো দামোদর-স্বরূপ — শুদ্ধ-ব্রজবাসী ।
ঐশ্বর্য না জানে ইঁহো শুদ্ধপ্রেমে ভাসি’ ॥ ২১৭ ॥
iṅho dāmodara-svarūpa — śuddha-vrajavāsī
aiśvarya nā jāne iṅho śuddha-preme bhāsi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.218

স্বরূপ কহে, — শ্রীবাস, শুন সাবধানে ।
বৃন্দাবনসম্পদ্ তোমার নাহি পড়ে মনে ? ২১৮ ॥
svarūpa kahe, — śrīvāsa, śuna sāvadhāne
vṛndāvana-sampad tomāra nāhi paḍe mane?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.219

বৃন্দাবনে সাহজিক যে সম্পৎসিন্ধু ।
দ্বারকা-বৈকুণ্ঠ-সম্পৎ — তার এক বিন্দু ॥ ২১৯ ॥
vṛndāvane sāhajika ye sampat-sindhu
dvārakā-vaikuṇṭha-sampat — tāra eka bindu

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.220

পরম পুরুষোত্তম স্বয়ং ভগবান্ ।
কৃষ্ণ যাহাঁ ধনী তাহাঁ বৃন্দাবন-ধাম ॥ ২২০ ॥
parama puruṣottama svayaṁ bhagavān
kṛṣṇa yāhāṅ dhanī tāhāṅ vṛndāvana-dhāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.221

চিন্তামণিময় ভূমি রত্নের ভবন ।
চিন্তামণিগণ — দাসী-চরণ-ভূষণ ॥ ২২১ ॥
cintāmaṇi-maya bhūmi ratnera bhavana
cintāmaṇi-gaṇa dāsī-caraṇa-bhūṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.222

কল্পবৃক্ষ-লতার — যাহাঁ সাহজিক-বন ।
পুষ্প-ফল বিনা কেহ না মাগে অন্য ধন ॥ ২২২ ॥
kalpavṛkṣa-latāra — yāhāṅ sāhajika-vana
puṣpa-phala vinā keha nā māge anya dhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.223

অনন্ত কামধেনু তাহাঁ ফিরে বনে বনে ।
দুগ্ধমাত্র দেন, কেহ না মাগে অন্য ধনে ॥ ২২৩ ॥
ananta kāma-dhenu tāhāṅ phire vane vane
dugdha-mātra dena, keha nā māge anya dhane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.224

সহজ লোকের কথা — যাহাঁ দিব্য-গীত ।
সহজ গমন করে, — যৈছে নৃত্য-প্ৰতীত ॥ ২২৪ ॥
sahaja lokera kathā — yāhāṅ divya-gīta
sahaja gamana kare, — yaiche nṛtya-pratīta

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.225

সর্বত্র জল — যাহাঁ অমৃত-সমান ।
চিদানন্দ জ্যোতিঃ স্বাদ্য — যাহাঁ মূর্তিমান্ ॥ ২২৫ ॥
sarvatra jala — yāhāṅ amṛta-samāna
cid-ānanda jyotiḥ svādya — yāhāṅ mūrtimān

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.226

লক্ষ্মী জিনি’ গুণ যাহাঁ লক্ষ্মীর সমাজ ।
কৃষ্ণ-বংশী করে যাহাঁ প্রিয়সখী-কায ॥ ২২৬ ॥
lakṣmī jini’ guṇa yāhāṅ lakṣmīra samāja
kṛṣṇa-vaṁśī kare yāhāṅ priya-sakhī-kāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.227

শ্রিয়ঃ কান্তাঃ কান্তঃ পরমপুরুষঃ কল্পতরবো
দ্রুমা ভূমিশ্চিন্তামণিগণময়ী তোয়মমৃতম্ ।
কথা গানং নাট্যং গগনমপি বংশী প্রিয়সখী
চিদানন্দং জ্যোতিঃ পরমপি তদাস্বাদ্যমপি চ ॥ ২২৭ ॥
śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ parama-puruṣaḥ kalpa-taravo
drumā bhūmiś cintāmaṇi-gaṇa-mayī toyam amṛtam
kathā gānaṁ nāṭyaṁ gamanam api vaṁśī priya-sakhī
cid-ānandaṁ jyotiḥ param api tad āsvādyam api ca

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.228

চিন্তামণিশ্চরণভূষণমঙ্গনানাং
শৃঙ্গারপুষ্পতরবস্তরবঃ সুরাণাম্ ।
বৃন্দাবনে ব্রজধনং ননু কামধেনু-
বৃন্দানি চেতি সুখসিন্ধুরহো বিভূতিঃ ॥ ২২৮ ॥
cintāmaṇiś caraṇa-bhūṣaṇam aṅganānāṁ
śṛṅgāra-puṣpa-taravas taravaḥ surāṇām
vṛndāvane vraja-dhanaṁ nanu kāma-dhenu-
vṛndāni ceti sukha-sindhur aho vibhūtiḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.229

শুনি’প্রেমাবেশে নৃত্য করে শ্রীনিবাস ।
কক্ষতালি বাজায়, করে অট্ট-অট্ট হাস ॥ ২২৯ ॥
śuni’ premāveśe nṛtya kare śrīnivāsa
kakṣa-tāli bājāya, kare aṭṭa-aṭṭa hāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.230

রাধার শুদ্ধরস প্রভু আবেশে শুনিল ।
সেই রসাবেশে প্রভু নৃত্য আরম্ভিল ॥ ২৩০ ॥
rādhāra śuddha-rasa prabhu āveśe śunila
sei rasāveśe prabhu nṛtya ārambhila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.231

রসাবেশে প্রভুর নৃত্য, স্বরূপের গান ।
‘বল’ ‘বল’ বলি’ প্রভু পাতে নিজ-কাণ ॥ ২৩১ ॥
rasāveśe prabhura nṛtya, svarūpera gāna
‘bala’ ‘bala’ bali’ prabhu pāte nija-kāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.232

ব্রজরস-গীত শুনি’ প্রেম উথলিল ।
পুরুষোত্তম-গ্রাম প্রভু প্রেমে ভাসাইল ॥ ২৩২ ॥
vraja-rasa-gīta śuni’ prema uthalila
puruṣottama-grāma prabhu preme bhāsāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.233

লক্ষ্মী-দেবী যথাকালে গেলা নিজ-ঘর ।
প্রভু নৃত্য করে, হৈল তৃতীয় প্ৰহর ॥ ২৩৩ ॥
lakṣmī-devī yathā-kāle gelā nija-ghara
prabhu nṛtya kare, haila tṛtīya prahara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.234

চারি সম্প্রদায় গান করি’ বহু শ্রান্ত হৈল ।
মহাপ্রভুর প্রেমাবেশ দ্বিগুণ বাড়িল ॥ ২৩৪ ॥
cāri sampradāya gāna kari’ bahu śrānta haila
mahāprabhura premāveśa dviguṇa bāḍila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.235

রাধা-প্রেমাবেশে প্রভু হৈলা সেই মূর্তি ।
নিত্যানন্দ দূরে দেখি’ করিলেন স্তুতি ॥ ২৩৫ ॥
rādhā-premāveśe prabhu hailā sei mūrti
nityānanda dūre dekhi’ karilena stuti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.236

নিত্যানন্দ দেখিয়া প্রভুর ভাবাবেশ ।
নিকটে না আইসে, রহে কিছু দূরদেশ ॥ ২৩৬ ॥
nityānanda dekhiyā prabhura bhāvāveśa
nikaṭe nā āise, rahe kichu dūra-deśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.237

নিত্যানন্দ বিনা প্রভুকে ধরে কোন্ জন ।
প্রভুর আবেশ না যায়, না রহে কীর্তন ॥ ২৩৭ ॥
nityānanda vinā prabhuke dhare kon jana
prabhura āveśa nā yāya, nā rahe kīrtana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.238

ভঙ্গি করি’ স্বরূপ সবার শ্রম জানাইল ।
ভক্তগণের শ্রম দেখি’ প্রভুর বাহ্য হৈল ॥ ২৩৮ ॥
bhaṅgi kari’ svarūpa sabāra śrama jānāila
bhakta-gaṇera śrama dekhi’ prabhura bāhya haila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.239

সব ভক্ত লঞা প্রভু গেলা পুষ্পোদ্যানে ।
বিশ্রাম করিয়া কৈলা মাধ্যাহ্নিক স্নানে ॥ ২৩৯ ॥
saba bhakta lañā prabhu gelā puṣpodyāne
viśrāma kariyā kailā mādhyāhnika snāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.240

জগন্নাথের প্রসাদ আইল বহু উপহার ।
লক্ষ্মীর প্রসাদ আইল বিবিধ প্রকার ॥ ২৪০ ॥
jagannāthera prasāda āila bahu upahāra
lakṣmīra prasāda āila vividha prakāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.241

সবা লঞা নানা-রঙ্গে করিলা ভোজন ।
সন্ধ্যা স্নান করি’ কৈল জগন্নাথ দরশন ॥ ২৪১ ॥
sabā lañā nānā-raṅge karilā bhojana
sandhyā snāna kari’ kaila jagannātha daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.242

জগন্নাথ দেখি’ করেন নর্তন-কীর্তন ।
নরেন্দ্র জলক্রীড়া করে লঞা ভক্তগণ ॥ ২৪২ ॥
jagannātha dekhi’ karena nartana-kīrtana
narendre jala-krīḍā kare lañā bhakta-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.243

উদ্যানে আসিয়া কৈল বন-ভোজন ।
এইমত ক্রীড়া কৈল প্রভু অষ্টদিন ॥ ২৪৩ ॥
udyāne āsiyā kaila vana-bhojana
ei-mata krīḍā kaila prabhu aṣṭa-dina

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.244

আর দিনে জগন্নাথের ভিতর-বিজয় ।
রথে চড়ি’ জগন্নাথ চলে নিজালয় ॥ ২৪৪ ॥
āra dine jagannāthera bhitara-vijaya
rathe caḍi’ jagannātha cale nijālaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.245

পূর্ববৎ কৈল প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
পরম আনন্দে করেন নর্তন-কীর্তন ॥ ২৪৫ ॥
pūrvavat kaila prabhu lañā bhakta-gaṇa
parama ānande karena nartana-kīrtana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.246

জগন্নাথের পুনঃ পাণ্ডু-বিজয় হইল ।
এক গুটি পট্টডোরী তাঁহা টুটি’ গেল ॥ ২৪৬ ॥
jagannāthera punaḥ pāṇḍu-vijaya ha-ila
eka guṭi paṭṭa-ḍorī tāṅhā ṭuṭi’ gela

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.247

পাণ্ডু-বিজয়ের তুলি ফাটি-ফুটি যায় ।
জগন্নাথের ভরে তুলা উড়িয়া পলায় ॥ ২৪৭ ॥
pāṇḍu-vijayera tuli phāṭi-phuṭi yāya
jagannāthera bhare tulā uḍiyā palāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.248

কুলীনগ্রামী রামানন্দ, সত্যরাজ খাঁন ।
তাঁরে আজ্ঞা দিল প্রভু করিয়া সম্মান ॥ ২৪৮ ॥
kulīna-grāmī rāmānanda, satyarāja khāṅna
tāṅre ājñā dila prabhu kariyā sammāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.249

এই পট্টডোরীর তুমি হও যজমান ।
প্রতিবৎসর আনিবে ‘ডোরী’ করিয়া নির্মাণ ॥ ২৪৯ ॥
ei paṭṭa-ḍorīra tumi hao yajamāna
prati-vatsara ānibe ‘ḍorī’ kariyā nirmāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.250

এত বলি’ দিল তাঁরে ছিণ্ডা পট্টডোরী ।
ইহা দেখি’ করিবে ডোরী অতি দৃঢ় করি’ ॥ ২৫০ ॥
eta bali’ dila tāṅre chiṇḍā paṭṭa-ḍorī
ihā dekhi’ karibe ḍorī ati dṛḍha kari’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.251

এই পট্টডোরীতে হয় ‘শেষ’-অধিষ্ঠান ।
দশ-মূর্তি হঞা যেঁহো সেবে ভগবান্ ॥ ২৫১ ॥
ei paṭṭa-ḍorīte haya ‘śeṣa’-adhiṣṭhāna
daśa-mūrti hañā yeṅho seve bhagavān

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.252

ভাগ্যবান্ সত্যরাজ বসু রামানন্দ ।
সেবা-আজ্ঞা পাঞা হৈল পরম-আনন্দ ॥ ২৫২ ॥
bhāgyavān satyarāja vasu rāmānanda
sevā-ājñā pāñā haila parama-ānanda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.253

প্রতি বৎসর গুণ্ডিচাতে ভক্তগণ-সঙ্গে ।
পট্টডোরী লঞা আইসে অতি বড় রঙ্গে ॥ ২৫৩ ॥
prati vatsara guṇḍicāte bhakta-gaṇa-saṅge
paṭṭa-ḍorī lañā āise ati baḍa raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.254

তবে জগন্নাথ যাই’ বসিলা সিংহাসনে ।
মহাপ্রভু ঘরে আইলা লঞা ভক্তগণে ॥ ২৫৪ ॥
tabe jagannātha yāi’ vasilā siṁhāsane
mahāprabhu ghare āilā lañā bhakta-gaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.255

এইমত ভক্তগণে যাত্রা দেখাইল ।
ভক্তগণ লঞা বৃন্দাবন-কেলি কৈল ॥ ২৫৫ ॥
ei-mata bhakta-gaṇe yātrā dekhāila
bhakta-gaṇa lañā vṛndāvana-keli kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.256

চৈতন্য-গোসাঞির লীলা — অনন্ত, অপার ।
‘সহস্র-বদন’ যার নাহি পায় পার ॥ ২৫৬ ॥
caitanya-gosāñira līlā — ananta, apāra
‘sahasra-vadana’ yāra nāhi pāya pāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 14.257

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৫৭ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase