JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 17: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 17: original text, IAST, and official Vedabase links.

Madhya-līlā — Chapter 17

CC Madhya 17.1

গচ্ছন্ বৃন্দাবনং গৌরো ব্যাঘ্রেভৈণখগান্ বনে ।
প্রেমোন্মত্তান্ সহোন্নৃত্যান্ বিদধে কৃষ্ণজল্পিনঃ ॥ ১ ॥
gacchan vṛndāvanaṁ gauro
vyāghrebhaiṇa-khagān vane
premonmattān sahonnṛtyān
vidadhe kṛṣṇa-jalpinaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.2

জয় জয় গৌরচন্দ্র জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya gauracandra jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.3

শরৎকাল হৈল, প্রভুর চলিতে হৈল মতি ।
রামানন্দ-স্বরূপ-সঙ্গে নিভৃতে যুকতি ॥ ৩ ॥
śarat-kāla haila, prabhura calite haila mati
rāmānanda-svarūpa-saṅge nibhṛte yukati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.4

“মোর সহায় কর যদি, তুমি-দুই জন ।
তবে আমি যাঞা দেখি শ্রীবৃন্দাবন ॥ ৪ ॥
“mora sahāya kara yadi, tumi-dui jana
tabe āmi yāñā dekhi śrī-vṛndāvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.5

রাত্র্যে উঠি’ বনপথে পলাঞা যাব ।
একাকী যাইব, কাহোঁ সঙ্গে না লইব ॥ ৫ ॥
rātrye uṭhi’ vana-pathe palāñā yāba
ekākī yāiba, kāhoṅ saṅge nā la-iba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.6

কেহ যদি সঙ্গ লইতে পাছে উঠি’ ধায় ।
সবারে রাখিবা, যেন কেহ নাহি যায় ॥ ৬ ॥
keha yadi saṅga la-ite pāche uṭhi’ dhāya
sabāre rākhibā, yena keha nāhi yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.7

প্রসন্ন হঞা আজ্ঞা দিবা, না মানিবা ‘দুঃখ’ ।
তোমা-সবার ‘সুখে’ পথে হবে মোর ‘সুখ’ ॥” ৭ ॥
prasanna hañā ājñā dibā, nā mānibā ‘duḥkha’
tomā-sabāra ‘sukhe’ pathe habe mora ‘sukha’ ”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.8

দুইজন কহে, — ‘তুমি ঈশ্বর ‘স্বতন্ত্র’ ।
যেই ইচ্ছা, সেই করিবা, নহ ‘পরতন্ত্র’ ॥ ৮ ॥
dui-jana kahe, — ‘tumi īśvara ‘svatantra’
yei icchā, sei karibā, naha ‘paratantra’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.9

কিন্তু আমা-দুঁহার শুন এক নিবেদনে ।
‘তোমার সুখে আমার সুখ’ — কহিলা আপনে ॥ ৯ ॥
kintu āmā-duṅhāra śuna eka nivedane
‘tomāra sukhe āmāra sukha’ — kahilā āpane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.10

আমা-দুঁহার মনে তবে বড় ‘সুখ’ হয় ।
এক নিবেদন যদি ধর, দয়াময় ॥ ১০ ॥
āmā-duṅhāra mane tabe baḍa ‘sukha’ haya
eka nivedana yadi dhara, dayāmaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.11

‘উত্তম ব্রাহ্মণ’ এক সঙ্গে অবশ্য চাহি ।
ভিক্ষা করি’ ভিক্ষা দিবে, যাবে পাত্র বহি’ ॥ ১১ ॥
‘uttama brāhmaṇa’ eka saṅge avaśya cāhi
bhikṣā kari’ bhikṣā dibe, yābe pātra vahi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.12

বনপথে যাইতে নাহি ‘ভোজ্যান্ন’-ব্রাহ্মণ ।
আজ্ঞা কর, — সঙ্গে চলুক বিপ্র একজন ॥’ ১২ ॥
vana-pathe yāite nāhi ‘bhojyānna’-brāhmaṇa
ājñā kara, — saṅge caluka vipra eka-jana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.13

প্রভু কহে, — নিজ-সঙ্গী কাঁহো না লইব ।
একজনে নিলে, আনের মনে দুঃখ হইব ॥ ১৩ ॥
prabhu kahe, — nija-saṅgī kāṅho nā la-iba
eka-jane nile, ānera mane duḥkha ha-iba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.14

নূতন সঙ্গী হইবেক, — স্নিগ্ধ যাঁর মন ।
ঐছে যবে পাই, তবে লই ‘এক’ জন ॥ ১৪ ॥
nūtana saṅgī ha-ibeka, — snigdha yāṅra mana
aiche yabe pāi, tabe la-i ‘eka’ jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.15

স্বরূপ কহে, — এই বলভদ্র-ভট্টাচার্য ।
তোমাতে সুস্নিগ্ধ বড়, পণ্ডিত, সাধু, আর্য ॥ ১৫ ॥
svarūpa kahe, — ei balabhadra-bhaṭṭācārya
tomāte su-snigdha baḍa, paṇḍita, sādhu, ārya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.16

প্রথমেই তোমা-সঙ্গে আইলা গৌড় হৈতে ।
ইঁহার ইচ্ছা আছে ‘সর্বতীর্থ’ করিতে ॥ ১৬ ॥
prathamei tomā-saṅge āilā gauḍa haite
iṅhāra icchā āche ‘sarva-tīrtha’ karite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.17

ইঁহার সঙ্গে আছে বিপ্র এক ‘ভৃত্য’ ।
ইঁহো পথে করিবেন সেবা-ভিক্ষা-কৃত্য ॥ ১৭ ॥
iṅhāra saṅge āche vipra eka ‘bhṛtya’
iṅho pathe karibena sevā-bhikṣā-kṛtya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.18

ইঁহারে সঙ্গে লহ যদি, সবার হয় ‘সুখ’ ।
বন-পথে যাইতে তোমার নহিবে কোন ‘দুঃখ’ ॥ ১৮ ॥
iṅhāre saṅge laha yadi, sabāra haya ‘sukha’
vana-pathe yāite tomāra nahibe kona ‘duḥkha’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.19

সেই বিপ্র বহি’ নিবে বস্ত্রাম্বুভাজন ।
ভট্টাচার্য ভিক্ষা দিবে করি’ ভিক্ষাটন ॥ ১৯ ॥
sei vipra vahi’ nibe vastrāmbu-bhājana
bhaṭṭācārya bhikṣā dibe kari’ bhikṣāṭana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.20

তাঁহার বচন প্রভু অঙ্গীকার কৈল ।
বলভদ্র-ভট্টাচার্যে সঙ্গে করি’ নিল ॥ ২০ ॥
tāṅhāra vacana prabhu aṅgīkāra kaila
balabhadra-bhaṭṭācārye saṅge kari’ nila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.21

পূর্বরাত্র্যে জগন্নাথ দেখি’ ‘আজ্ঞা’ লঞা ।
শেষ-রাত্রে উঠি’ প্রভু চলিলা লুকাঞা ॥ ২১ ॥
pūrva-rātrye jagannātha dekhi’ ‘ājñā’ lañā
śeṣa-rātre uṭhi’ prabhu calilā lukāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.22

প্রাতঃকালে ভক্তগণ প্রভু না দেখিয়া ।
অন্বেষণ করি’ ফিরে ব্যাকুল হঞা ॥ ২২ ॥
prātaḥ-kāle bhakta-gaṇa prabhu nā dekhiyā
anveṣaṇa kari’ phire vyākula hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.23

স্বরূপ-গোসাঞি সবায় কৈল নিবারণ ।
নিবৃত্ত হঞা রহে সবে জানি’ প্রভুর মন ॥ ২৩ ॥
svarūpa-gosāñi sabāya kaila nivāraṇa
nivṛtta hañā rahe sabe jāni’ prabhura mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.24

প্রসিদ্ধ পথ ছাড়ি’ প্রভু উপপথে চলিলা ।
‘কটক’ ডাহিনে করি’ বনে প্রবেশিলা ॥ ২৪ ॥
prasiddha patha chāḍi’ prabhu upapathe calilā
‘kaṭaka’ ḍāhine kari’ vane praveśilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.25

নির্জন-বনে চলে প্রভু কৃষ্ণনাম লঞা ।
হস্তি-ব্যাঘ্র পথ ছাড়ে প্রভুরে দেখিয়া ॥ ২৫ ॥
nirjana-vane cale prabhu kṛṣṇa-nāma lañā
hasti-vyāghra patha chāḍe prabhure dekhiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.26

পালে-পালে ব্যাঘ্র, হস্তী, গণ্ডার, শূকরগণ ।
তার মধ্যে আবেশে প্রভু করিলা গমন ॥ ২৬ ॥
pāle-pāle vyāghra, hastī, gaṇḍāra, śūkara-gaṇa
tāra madhye āveśe prabhu karilā gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.27

দেখি’ ভট্টাচার্যের মনে হয় মহাভয় ।
প্রভুর প্রতাপে তারা এক পাশ হয় ॥ ২৭ ॥
dekhi’ bhaṭṭācāryera mane haya mahā-bhaya
prabhura pratāpe tārā eka pāśa haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.28

একদিন পথে ব্যাঘ্র করিয়াছে শয়ন ।
আবেশে তার গায়ে প্রভুর লাগিল চরণ ॥ ২৮ ॥
eka-dina pathe vyāghra kariyāche śayana
āveśe tāra gāye prabhura lāgila caraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.29

প্রভু কহে, — কহ ‘কৃষ্ণ’, ব্যাঘ্র উঠিল ।
‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ কহি’ ব্যাঘ্র নাচিতে লাগিল ॥ ২৯ ॥
prabhu kahe, — kaha ‘kṛṣṇa’, vyāghra uṭhila
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ kahi’ vyāghra nācite lāgila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.30

আর দিনে মহাপ্রভু করে নদী স্নান ।
মত্তহস্তিযূথ আইল করিতে জলপান ॥ ৩০ ॥
āra dine mahāprabhu kare nadī snāna
matta-hasti-yūtha āila karite jala-pāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.31

প্রভু জল-কৃত্য করে, আগে হস্তী আইলা ।
‘কৃষ্ণ কহ’ বলি’ প্রভু জল ফেলি’ মারিলা ॥ ৩১ ॥
prabhu jala-kṛtya kare, āge hastī āilā
‘kṛṣṇa kaha’ bali’ prabhu jala pheli’ mārilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.32

সেই জল-বিন্দু-কণা লাগে যার গায় ।
সেই ‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ কহে, প্রেমে নাচে, গায় ॥ ৩২ ॥
sei jala-bindu-kaṇā lāge yāra gāya
sei ‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ kahe, preme nāce, gāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.33

কেহ ভূমে পড়ে, কেহ করয়ে চিৎকার ।
দেখি’ ভট্টাচার্যের মনে হয় চমৎকার ॥ ৩৩ ॥
keha bhūme paḍe, keha karaye citkāra
dekhi’ bhaṭṭācāryera mane haya camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.34

পথে যাইতে করে প্রভু উচ্চ সংকীর্তন ।
মধুর কণ্ঠধ্বনি শুনি’ আইসে মৃগীগণ ॥ ৩৪ ॥
pathe yāite kare prabhu ucca saṅkīrtana
madhura kaṇṭha-dhvani śuni’ āise mṛgī-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.35

ডাহিনে-বামে ধ্বনি শুনি’ যায় প্রভু-সঙ্গে ।
প্রভু তার অঙ্গ মুছে, শ্লোক পড়ে রঙ্গে ॥ ৩৫ ॥
ḍāhine-vāme dhvani śuni’ yāya prabhu-saṅge
prabhu tāra aṅga muche, śloka paḍe raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.36

ধন্যাঃ স্ম মূঢ়মতয়োঽপি হরিণ্য এতা
যা নন্দনন্দনমুপাত্ত-বিচিত্রবেশম্‌ ।
আকর্ণ্য বেণুরণিতং সহকৃষ্ণসারাঃ
পূজাং দধুর্বিরচিতাং প্রণয়াবলোকৈঃ ॥ ৩৬ ॥
dhanyāḥ sma mūḍha-matayo ’pi hariṇya etā
yā nanda-nandanam upātta-vicitra-veśam
ākarṇya veṇu-raṇitaṁ saha-kṛṣṇa-sārāḥ
pūjāṁ dadhur viracitāṁ praṇayāvalokaiḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.37

হেনকালে ব্যাঘ্র তথা আইল পাঁচ-সাত ।
ব্যাঘ্র-মৃগী মিলি’ চলে মহাপ্রভুর সাথ ॥ ৩৭ ॥
hena-kāle vyāghra tathā āila pāṅca-sāta
vyāghra-mṛgī mili’ cale mahāprabhura sātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.38

দেখি’ মহাপ্রভুর ‘বৃন্দাবন’-স্মৃতি হৈল ।
বৃন্দাবন-গুণ-বর্ণন শ্লোক পড়িল ॥ ৩৮ ॥
dekhi’ mahāprabhura ‘vṛndāvana’-smṛti haila
vṛndāvana-guṇa-varṇana śloka paḍila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.39

যত্র নৈসর্গদুর্বৈরাঃ সহাসন্ নৃ-মৃগাদয়ঃ ।
মিত্রাণীবাজিতাবাস-দ্রুত-রুট্-তর্ষণাদিকম্ ॥ ৩৯ ॥
yatra naisarga-durvairāḥ
sahāsan nṛ-mṛgādayaḥ
mitrāṇīvājitāvāsa-
druta-ruṭ-tarṣaṇādikam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.40

‘কৃষ্ণ কৃষ্ণ কহ’ করি’ প্রভু যবে বলিল ।
‘কৃষ্ণ’ কহি’ ব্যাঘ্র-মৃগ নাচিতে লাগিল ॥ ৪০ ॥
‘kṛṣṇa kṛṣṇa kaha’ kari’ prabhu yabe balila
‘kṛṣṇa’ kahi’ vyāghra-mṛga nācite lāgila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.41

নাচে, কুন্দে ব্যাঘ্রগণ মৃগীগণ-সঙ্গে ।
বলভদ্র-ভট্টাচার্য দেখে অপূর্ব-রঙ্গে ॥ ৪১ ॥
nāce, kunde vyāghra-gaṇa mṛgī-gaṇa-saṅge
balabhadra-bhaṭṭācārya dekhe apūrva-raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.42

ব্যাঘ্র-মৃগ অন্যোন্যে করে আলিঙ্গন ।
মুখে মুখ দিয়া করে অন্যোন্যে চুম্বন ॥ ৪২ ॥
vyāghra-mṛga anyonye kare āliṅgana
mukhe mukha diyā kare anyonye cumbana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.43

কৌতুক দেখিয়া প্রভু হাসিতে লাগিলা ।
তা-সবাকে তাহাঁ ছাড়ি’ আগে চলি’ গেলা ॥ ৪৩ ॥
kautuka dekhiyā prabhu hāsite lāgilā
tā-sabāke tāhāṅ chāḍi’ āge cali’ gelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.44

ময়ূরাদি পক্ষিগণ প্রভুরে দেখিয়া ।
সঙ্গে চলে, ‘কৃষ্ণ’ বলি’ নাচে মত্ত হঞা ॥ ৪৪ ॥
mayūrādi pakṣi-gaṇa prabhure dekhiyā
saṅge cale, ‘kṛṣṇa’ bali’ nāce matta hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.45

‘হরিবোল’ বলি’ প্রভু করে উচ্চধ্বনি ।
বৃক্ষলতা — প্রফুল্লিত, সেই ধ্বনি শুনি’ ॥ ৪৫ ॥
‘hari-bola’ bali’ prabhu kare ucca-dhvani
vṛkṣa-latā — praphullita, sei dhvani śuni,

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.46

‘ঝাড়িখণ্ডে’ স্থাবর-জঙ্গম আছে যত ।
কৃষ্ণনাম দিয়া কৈল প্রেমেতে উন্মত্ত ॥ ৪৬ ॥
‘jhārikhaṇḍe’ sthāvara-jaṅgama āche yata
kṛṣṇa-nāma diyā kaila premete unmatta

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.47

যেই গ্রাম দিয়া যান, যাহাঁ করেন স্থিতি ।
সে-সব গ্রামের লোকের হয় ‘প্রেমভক্তি’ ॥ ৪৭ ॥
yei grāma diyā yāna, yāhāṅ karena sthiti
se-saba grāmera lokera haya ‘prema-bhakti’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.48-49

কেহ যদি তাঁর মুখে শুনে কৃষ্ণনাম ।
তাঁর মুখে আন শুনে তাঁর মুখে আন ॥ ৪৮ ॥
সবে ‘কৃষ্ণ’ ‘হরি’ বলি’ নাচে, কান্দে, হাসে ।
পরম্পরায় ‘বৈষ্ণব’ হইল সর্বদেশে ॥ ৪৯ ॥
keha yadi tāṅra mukhe śune kṛṣṇa-nāma
tāṅra mukhe āna śune tāṅra mukhe āna
sabe ‘kṛṣṇa’ ‘hari’ bali’ nāce, kānde, hāse
paramparāya ‘vaiṣṇava’ ha-ila sarva deśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.50

যদ্যপি প্রভু লোক-সংঘট্টের ত্রাসে ।
প্রেম ‘গুপ্ত’ করেন, বাহিরে না প্রকাশে ॥ ৫০ ॥
yadyapi prabhu loka-saṅghaṭṭera trāse
prema ‘gupta’ karena, bāhire nā prakāśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.51

তথাপি তাঁর দর্শন-শ্রবণ-প্রভাবে ।
সকল দেশের লোক হইল ‘বৈষ্ণবে’ ॥ ৫১ ॥
tathāpi tāṅra darśana-śravaṇa-prabhāve
sakala deśera loka ha-ila ‘vaiṣṇave’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.52

গৌড়, বঙ্গ, উৎকল, দক্ষিণ-দেশে গিয়া ।
লোকের নিস্তার কৈল আপনে ভ্রমিয়া ॥ ৫২ ॥
gauḍa, baṅga, utkala, dakṣiṇa-deśe giyā
lokera nistāra kaila āpane bhramiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.53

মথুরা যাইবার ছলে আসেন ঝারিখণ্ড ।
ভিল্লপ্রায় লোক তাহাঁ পরম-পাষণ্ড ॥ ৫৩ ॥
mathurā yāibāra chale āsena jhārikhaṇḍa
bhilla-prāya loka tāhāṅ parama-pāṣaṇḍa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.54

নাম-প্রেম দিয়া কৈল সবার নিস্তার ।
চৈতন্যের গূঢ়লীলা বুঝিতে শক্তি কার ॥ ৫৪ ॥
nāma-prema diyā kaila sabāra nistāra
caitanyera gūḍha-līlā bujhite śakti kāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.55

বন দেখি’ ভ্রম হয় — এই ‘বৃন্দাবন’ ।
শৈল দেখি’ মনে হয় — এই ‘গোবর্ধন’ ॥ ৫৫ ॥
vana dekhi’ bhrama haya — ei ‘vṛndāvana’
śaila dekhi’ mane haya — ei ‘govardhana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.56

যাহাঁ নদী দেখে তাহাঁ মানয়ে — ‘কালিন্দী’ ।
মহাপ্রেমাবেশে নাচে প্রভু পড়ে কান্দি’ ॥ ৫৬ ॥
yāhāṅ nadī dekhe tāhāṅ mānaye — ‘kālindī’
mahā-premāveśe nāce prabhu paḍe kāndi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.57

পথে যাইতে ভট্টাচার্য শাক-মূল-ফল ।
যাহাঁ যেই পায়েন তাহাঁ লয়েন সকল ॥ ৫৭ ॥
pathe yāite bhaṭṭācārya śāka-mūla-phala
yāhāṅ yei pāyena tāhāṅ layena sakala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.58

যে-গ্রামে রহেন প্রভু, তথায় ব্রাহ্মণ ।
পাঁচ-সাত জন আসি’ করে নিমন্ত্রণ ॥ ৫৮ ॥
ye-grāme rahena prabhu, tathāya brāhmaṇa
pāṅca-sāta jana āsi’ kare nimantraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.59

কেহ অন্ন আনি’ দেয় ভট্টাচার্য-স্থানে ।
কেহ দুগ্ধ, দধি, কেহ ঘৃত, খণ্ড আনে ॥ ৫৯ ॥
keha anna āni’ deya bhaṭṭācārya-sthāne
keha dugdha, dadhi, keha ghṛta, khaṇḍa āne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.60

যাহাঁ বিপ্র নাহি তাহাঁ ‘শূদ্রমহাজন’ ।
আসি’ সবে ভট্টাচার্যে করে নিমন্ত্রণ ॥ ৬০ ॥
yāhāṅ vipra nāhi tāhāṅ ‘śūdra-mahājana’
āsi’ sabe bhaṭṭācārye kare nimantraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.61

ভট্টাচার্য পাক করে বন্য-ব্যঞ্জন ।
বন্য-ব্যঞ্জনে প্ৰভুর আনন্দিত মন ॥ ৬১ ॥
bhaṭṭācārya pāka kare vanya-vyañjana
vanya-vyañjane prabhura ānandita mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.62-63

দুই-চারি দিনের অন্ন রাখেন সংহতি ।
যাহাঁ শূন্য বন, লোকের নাহিক বসতি ॥ ৬২ ॥
তাহাঁ সেই অন্ন ভট্টাচার্য করে পাক ।
ফল-মূলে ব্যঞ্জন করে, বন্য নানা শাক ॥ ৬৩ ॥
dui-cāri dinera anna rākhena saṁhati
yāhāṅ śūnya vana, lokera nāhika vasati
tāhāṅ sei anna bhaṭṭācārya kare pāka
phala-mūle vyañjana kare, vanya nānā śāka

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.64

পরম সন্তোষ প্রভুর বন্য-ভোজনে ।
মহাসুখ পান, যে দিন রহেন নির্জনে ॥ ৬৪ ॥
parama santoṣa prabhura vanya-bhojane
mahā-sukha pāna, ye dina rahena nirjane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.65

ভট্টাচার্য সেবা করে, স্নেহে যৈছে ‘দাস’ ।
তাঁর বিপ্র বহে জলপাত্র-বহিৰ্বাস ॥ ৬৫ ॥
bhaṭṭācārya sevā kare, snehe yaiche ‘dāsa’
tāṅra vipra vahe jala-pātra-bahirvāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.66

নির্ঝরেতে উষ্ণোদকে স্নান তিনবার ।
দুইসন্ধ্যা অগ্নিতাপ কাষ্ঠের অপার ॥ ৬৬ ॥
nirjharete uṣṇodake snāna tina-bāra
dui-sandhyā agni-tāpa kāṣṭhera apāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.67

নিরন্তর প্রেমাবেশে নির্জনে গমন ।
সুখ অনুভবি’ প্রভু কহেন বচন ॥ ৬৭ ॥
nirantara premāvese nirjane gamana
sukha anubhavi’ prabhu kahena vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.68

শুন, ভট্টাচার্য, — “আমি গেলাঙ বহু-দেশ ।
বনপথে দুঃখের কাহাঁ নাহি পাই লেশ ॥ ৬৮ ॥
śuna, bhaṭṭācārya, — “āmi gelāṅa bahu-deśa
vana-pathe duḥkhera kāhāṅ nāhi pāi leśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.69

কৃষ্ণ — কৃপালু, আমায় বহুত কৃপা কৈলা ।
বনপথে আনি’ আমায় বড় সুখ দিলা ॥ ৬৯ ॥
kṛṣṇa — kṛpālu, āmāya bahuta kṛpā kailā
vana-pathe āni’ āmāya baḍa sukha dilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.70

পূর্বে বৃন্দাবন যাইতে করিলাঙ বিচার ।
মাতা, গঙ্গা, ভক্তগণে দেখিব একবার ॥ ৭০ ॥
pūrve vṛndāvana yāite karilāṅa vicāra
mātā, gaṅgā, bhakta-gaṇe dekhiba eka-bāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.71

ভক্তগণ-সঙ্গে অবশ্য করিব মিলন ।
ভক্তগণে সঙ্গে লঞা যাব ‘বৃন্দাবন’ ॥ ৭১ ॥
bhakta-gaṇa-saṅge avaśya kariba milana
bhakta-gaṇe saṅge lañā yāba ‘vṛndāvana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.72

এত ভাবি’ গৌড়দেশে করিলুঁ গমন ।
মাতা, গঙ্গা ভক্তে দেখি’ সুখী হৈল মন ॥ ৭২ ॥
eta bhāvi’ gauḍa-deśe kariluṅ gamana
mātā, gaṅgā bhakte dekhi’ sukhī haila mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.73

ভক্তগণে লঞা তবে চলিলাঙ রঙ্গে ।
লক্ষকোটি লোক তাহাঁ হৈল আমা-সঙ্গে ॥ ৭৩ ॥
bhakta-gaṇe lañā tabe calilāṅa raṅge
lakṣa-koṭi loka tāhāṅ haila āmā-saṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.74

সনাতন-মুখে কৃষ্ণ আমা শিখাইলা ।
তাহা বিঘ্ন করি’ বনপথে লঞা আইলা ॥ ৭৪ ॥
sanātana-mukhe kṛṣṇa āmā śikhāilā
tāhā vighna kari’ vana-pathe lañā āilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.75

কৃপার সমুদ্র, দীন-হীনে দয়াময় ।
কৃষ্ণকৃপা বিনা কোন ‘সুখ’ নাহি হয় ॥” ৭৫ ॥
kṛpāra samudra, dīna-hīne dayāmaya
kṛṣṇa-kṛpā vinā kona ‘sukha’ nāhi haya”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.76

ভট্টাচার্যে আলিঙ্গিয়া তাঁহারে কহিল ।
‘তোমার প্রসাদে আমি এত সুখ পাইল’ ॥ ৭৬ ॥
bhaṭṭācārye āliṅgiyā tāṅhāre kahila
‘tomāra prasāde āmi eta sukha pāila’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.77

তেঁহো কহেন, — “তুমি ‘কৃষ্ণ’, তুমি ‘দয়াময়’ ।
অধম জীব মুঞি, মোরে হইলা সদয় ॥ ৭৭ ॥
teṅho kahena, — “tumi ‘kṛṣṇa’, tumi ‘dayāmaya’
adhama jīva muñi, more ha-ilā sadaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.78

মুঞি ছার, মোরে তুমি সঙ্গে লঞা আইলা ।
কৃপা করি’ মোর হাতে ‘প্রভু’ ভিক্ষা কৈলা ॥ ৭৮ ॥
muñi chāra, more tumi saṅge lañā āilā
kṛpā kari’ mora hāte ‘prabhu’ bhikṣā kailā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.79

অধম-কাকেরে কৈলা গরুড়-সমান ।
‘স্বতন্ত্র ঈশ্বর’ তুমি — স্বয়ং ভগবান্‌ ॥” ৭৯ ॥
adhama-kākere kailā garuḍa-samāna
‘svatantra īśvara’ tumi — svayaṁ bhagavān”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.80

মূকং করোতি বাচালং পঙ্গুং লঙ্ঘয়তে গিরিম্‌ ।
যৎকৃপা তমহং বন্দে পরমানন্দ-মাধবম্‌ ॥ ৮০ ॥
mūkaṁ karoti vācālaṁ
paṅguṁ laṅghayate girim
yat-kṛpā tam ahaṁ vande
paramānanda-mādhavam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.81

এইমত বলভদ্র করেন স্তবন ।
প্রেমসেবা করি’ তুষ্ট কৈল প্রভুর মন ॥ ৮১ ॥
ei-mata balabhadra karena stavana
prema-sevā kari’ tuṣṭa kaila prabhura mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.82

এইমত নানা-সুখে প্রভু আইলা ‘কাশী’ ।
মধ্যাহ্ন-স্নান কৈল মণিকর্ণিকায় আসি’ ॥ ৮২ ॥
ei-mata nānā-sukhe prabhu āilā ‘kāśī’
madhyāhna-snāna kaila maṇikarṇikāya āsi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.83

সেইকালে তপনমিশ্র করে গঙ্গাস্নান ।
প্রভু দেখি’ হৈল তাঁর কিছু বিস্ময় জ্ঞান ॥ ৮৩ ॥
sei-kāle tapana-miśra kare gaṅgā-snāna
prabhu dekhi’ haila tāṅra kichu vismaya jñāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.84

‘পূর্বে শুনিয়াছি প্রভু কর‌্যাছেন সন্ন্যাস’ ।
নিশ্চয় করিয়া হৈল হৃদয়ে উল্লাস ॥ ৮৪ ॥
‘pūrve śuniyāchi prabhu karyāchena sannyāsa’
niścaya kariyā haila hṛdaye ullāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.85

প্রভুর চরণ ধরি করেন রোদন ।
প্রভু তারে উঠাঞা কৈল আলিঙ্গন ॥ ৮৫ ॥
prabhura caraṇa dhari’ karena rodana
prabhu tāre uṭhāñā kaila āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.86

প্রভু লঞা গেলা বিশ্বেশ্বর-দরশনে ।
তবে আসি’ দেখে বিন্দুমাধব-চরণে ॥ ৮৬ ॥
prabhu lañā gelā viśveśvara-daraśane
tabe āsi’ dekhe bindu-mādhava-caraṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.87

ঘরে লঞা আইলা প্রভুকে আনন্দিত হঞা ।
সেবা করি’ নৃত্য করে বস্ত্র উড়াঞা ॥ ৮৭ ॥
ghare lañā āilā prabhuke ānandita hañā
sevā kari’ nṛtya kare vastra uḍāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.88

প্রভুর চরণোদক সবংশে কৈল পান ।
ভট্টাচার্যের পূজা কৈল করিয়া সম্মান ॥ ৮৮ ॥
prabhura caraṇodaka savaṁśe kaila pāna
bhaṭṭācāryera pūjā kaila kariyā sammāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.89

প্রভুরে নিমন্ত্রণ করি’ ঘরে ভিক্ষা দিল ।
বলভদ্র-ভট্টাচার্যে পাক করাইল ॥ ৮৯ ॥
prabhure nimantraṇa kari’ ghare bhikṣā dila
balabhadra-bhaṭṭācārye pāka karāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.90

ভিক্ষা করি’ মহাপ্রভু করিলা শয়ন ।
মিশ্রপুত্র রঘু করে পাদ-সম্বাহন ॥ ৯০ ॥
bhikṣā kari’ mahāprabhu karilā śayana
miśra-putra raghu kare pāda-samvāhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.91

প্রভুর ‘শেষান্ন’ মিশ্র সবংশে খাইল ।
‘প্রভু আইলা’ শুনি’ চন্দ্রশেখর আইল ॥ ৯১ ॥
prabhura ‘śeṣānna’ miśra savaṁśe khāila
‘prabhu āilā’ śuni’ candraśekhara āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.92

মিশ্রের সখা তেঁহো প্রভুর পূর্ব দাস ।
বৈদ্যজাতি, লিখনবৃত্তি, বারাণসী-বাস ॥ ৯২ ॥
miśrera sakhā teṅho prabhura pūrva dāsa
vaidya-jāti, likhana-vṛtti, vārāṇasī-vāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.93

আসি’ প্রভু-পদে পড়ি’ করেন রোদন ।
প্রভু উঠি’ তাঁরে কৃপায় কৈল আলিঙ্গন ॥ ৯৩ ॥
āsi’ prabhu-pade paḍi’ karena rodana
prabhu uṭhi’ tāṅre kṛpāya kaila āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.94

চন্দ্রশেখর কহে, — “প্রভু, বড় কৃপা কৈলা ।
আপনে আসিয়া ভৃত্যে দরশন দিলা ॥ ৯৪ ॥
candraśekhara kahe, — “prabhu, baḍa kṛpā kailā
āpane āsiyā bhṛtye daraśana dilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.95

আপন-প্রারব্ধে বসি’ বারাণসী-স্থানে ।
‘মায়া’, ‘ব্রহ্ম’ শব্দ বিনা নাহি শুনি কাণে ॥ ৯৫ ॥
āpana-prārabdhe vasi’ vārāṇasī-sthāne
‘māyā’, ‘brahma’ śabda vinā nāhi śuni kāṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.96

ষড়্‌ দর্শন-ব্যাখ্যা বিনা কথা নাহি এথা ।
মিশ্র কৃপা করি’ মোরে শুনান কৃষ্ণকথা ॥ ৯৬ ॥
ṣaḍ-darśana-vyākhyā vinā kathā nāhi ethā
miśra kṛpā kari’ more śunāna kṛṣṇa-kathā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.97

নিরন্তর দুঁহে চিন্তি তোমার চরণ ।
‘সর্বজ্ঞ ঈশ্বর’ তুমি দিলা দরশন ॥ ৯৭ ॥
nirantara duṅhe cinti tomāra caraṇa
‘sarvajña īśvara’ tumi dilā daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.98

শুনি, — ‘মহাপ্রভু’ যাবেন শ্রীবৃন্দাবনে ।
দিন কত রহি’ তার’ ভৃত্য দুইজনে ॥” ৯৮ ॥
śuni, — ‘mahāprabhu’ yābena śrī-vṛndāvane
dina kata rahi’ tāra’ bhṛtya dui-jane”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.99

মিশ্র কহে, — ‘প্রভু, যাবৎ কাশীতে রহিবা ।
মোর নিমন্ত্রণ বিনা অন্য না মানিবা ॥’ ৯৯ ॥
miśra kahe, — ‘prabhu, yāvat kāśīte rahibā
mora nimantraṇa vinā anya nā mānibā’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.100

এইমত মহাপ্রভু দুই ভৃত্যের বশে ।
ইচ্ছা নাহি, তবু তথা রহিলা দিন-দশে ॥ ১০০ ॥
ei-mata mahāprabhu dui bhṛtyera vaśe
icchā nāhi, tabu tathā rahilā dina-daśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.101

মহারাষ্ট্রীয় বিপ্র আইসে প্রভু দেখিবারে ।
প্রভুর রূপ-প্রেম দেখি’ হয় চমৎকারে ॥ ১০১ ॥
mahārāṣṭrīya vipra āise prabhu dekhibāre
prabhura rūpa-prema dekhi’ haya camatkāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.102

বিপ্র সব নিমন্ত্রয়, প্রভু নাহি মানে ।
প্রভু কহে, — ‘আজি মোর হঞাছে নিমন্ত্রণে’ ॥ ১০২ ॥
vipra saba nimantraya, prabhu nāhi māne
prabhu kahe, — ‘āji mora hañāche nimantraṇe’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.103

এইমত প্রতিদিন করেন বঞ্চন ।
সন্ন্যাসীর সঙ্গ-ভয়ে না মানেন নিমন্ত্রণ ॥ ১০৩ ॥
ei-mata prati-dina karena vañcana
sannyāsīra saṅga-bhaye nā mānena nimantraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.104

প্রকাশানন্দ শ্রীপাদ সভাতে বসিয়া ।
‘বেদান্ত’ পড়ান বহু শিষ্যগণ লঞা ॥ ১০৪ ॥
prakāśānanda śrīpāda sabhāte vasiyā
‘vedānta’ paḍāna bahu śiṣya-gaṇa lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.105

এক বিপ্র দেখি’ আইলা প্রভুর ব্যবহার ।
প্রকাশানন্দ-আগে কহে চরিত্র তাঁহার ॥ ১০৫ ॥
eka vipra dekhi’ āilā prabhura vyavahāra
prakāśānanda-āge kahe caritra tāṅhāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.106

“এক সন্ন্যাসী আইলা জগন্নাথ হৈতে ।
তাঁহার মহিমা-প্রতাপ না পারি বর্ণিতে ॥ ১০৬ ॥
“eka sannyāsī āilā jagannātha haite
tāṅhāra mahimā-pratāpa nā pāri varṇite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.107

সকল দেখিয়ে তাঁতে অদ্ভুত-কথন ।
প্রকাণ্ড-শরীর, শুদ্ধকাঞ্চন-বরণ ॥ ১০৭ ॥
sakala dekhiye tāṅte adbhuta-kathana
prakāṇḍa-śarīra, śuddha-kāñcana-varaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.108

আজানুলম্বিত ভুজ, কমল-নয়ন ।
যত কিছু ঈশ্বরের সর্ব সল্লক্ষণ ॥ ১০৮ ॥
ājānu-lambita bhuja, kamala-nayana
yata kichu īśvarera sarva sal-lakṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.109

তাহা দেখি’ জ্ঞান হয় — ‘এই নারায়ণ’ ।
যেই তাঁরে দেখে, করে কৃষ্ণসংকীর্তন ॥ ১০৯ ॥
tāhā dekhi’ jñāna haya — ‘ei nārāyaṇa
yei tāṅre dekhe, kare kṛṣṇa-saṅkīrtana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.110

‘মহাভাগবত’-লক্ষণ শুনি ভাগবতে ।
সে-সব লক্ষণ প্রকট দেখিয়ে তাঁহাতে ॥ ১১০ ॥
‘mahā-bhāgavata’-lakṣaṇa śuni bhāgavate
se-saba lakṣaṇa prakaṭa dekhiye tāṅhāte

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.111

‘নিরন্তর কৃষ্ণনাম’ জিহ্বা তাঁর গায় ।
দুই-নেত্রে অশ্রু বহে গঙ্গাধারা-প্রায় ॥ ১১১ ॥
‘nirantara kṛṣṇa-nāma’ jihvā tāṅra gāya
dui-netre aśru vahe gaṅgā-dhārā-prāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.112

ক্ষণে নাচে, হাসে, গায়, করয়ে ক্রন্দন ।
ক্ষণে হুহুঙ্কার করে, — সিংহের গর্জন ॥ ১১২ ॥
kṣaṇe nāce, hāse, gāya, karaye krandana
kṣaṇe huhuṅkāra kare, — siṁhera garjana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.113

জগৎমঙ্গল তাঁর ‘কৃষ্ণচৈতন্য’-নাম ।
নাম, রূপ, গুণ তাঁর, সব — অনুপম ॥ ১১৩ ॥
jagat-maṅgala tāṅra ‘kṛṣṇa-caitanya’-nāma
nāma, rūpa, guṇa tāṅra, saba — anupama

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.114

দেখিলে সে জানি তাঁর ‘ঈশ্বরের রীতি’ ।
অলৌকিক কথা শুনি’ কে করে প্রতীতি ?” ১১৪ ॥
dekhile se jāni tāṅra ‘īśvarera rīti’
alaukika kathā śuni’ ke kare pratīti?”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.115

শুনিয়া প্রকাশানন্দ বহুত হাসিলা ।
বিপ্রে উপহাস করি’ কহিতে লাগিলা ॥ ১১৫ ॥
śuniyā prakāśānanda bahuta hāsilā
vipre upahāsa kari’ kahite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.116

“শুনিয়াছি গৌড়দেশের সন্ন্যাসী — ‘ভাবুক’ ।
কেশব-ভারতী-শিষ্য, লোকপ্রতারক ॥ ১১৬ ॥
“śuniyāchi gauḍa-deśera sannyāsī — ‘bhāvuka’
keśava-bhāratī-śiṣya, loka-pratāraka

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.117

‘চৈতন্য’-নাম তাঁর, ভাবুকগণ লঞা ।
দেশে দেশে গ্রামে গ্রামে বুলে নাচাঞা ॥ ১১৭ ॥
‘caitanya’-nāma tāṅra, bhāvuka-gaṇa lañā
deśe deśe grāme grāme bule nācāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.118

যেই তাঁরে দেখে, সেই ঈশ্বর করি’ কহে ।
ঐছে মোহন-বিদ্যা — যে দেখে সে মোহে ॥ ১১৮ ॥
yei tāṅre dekhe, sei īśvara kari’ kahe
aiche mohana-vidyā — ye dekhe se mohe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.119

সার্বভৌম ভট্টাচার্য — পণ্ডিত প্রবল ।
শুনি’ চৈতন্যের সঙ্গে হইল পাগল ॥ ১১৯ ॥
sārvabhauma bhaṭṭācārya — paṇḍita prabala
śuni’ caitanyera saṅge ha-ila pāgala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.120

‘সন্ন্যাসী’ — নাম-মাত্র, মহা-ইন্দ্রজালী !
‘কাশীপুরে’ না বিকাবে তাঁর ভাবকালি ॥ ১২০ ॥
‘sannyāsī’ — nāma-mātra, mahā-indrajālī!
‘kāśīpure’ nā vikābe tāṅra bhāvakāli

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.121

‘বেদান্ত’ শ্রবণ কর, না যাইহ তাঁর পাশ ।
উচ্ছৃঙ্খল-লোক-সঙ্গে দুইলোক-নাশ ॥” ১২১ ॥
‘vedānta’ śravaṇa kara, nā yāiha tāṅra pāśa
ucchṛṅkhala-loka-saṅge dui-loka-nāśa”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.122

এত শুনি’ সেই বিপ্র মহাদুঃখ পাইলা ।
‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ কহি’ তথা হৈতে উঠি’ গেলা ॥ ১২২ ॥
eta śuni’ sei vipra mahā-duḥkha pāilā
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ kahi’ tathā haite uṭhi’ gelā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.123

প্রভুর দরশনে শুদ্ধ হঞাছে তাঁর মন ।
প্রভু-আগে দুঃখী হঞা কহে বিবরণ ॥ ১২৩ ॥
prabhura daraśane śuddha hañāche tāṅra mana
prabhu-āge duḥkhī hañā kahe vivaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.124

শুনি’ মহাপ্রভু তবে ঈষৎ হাসিলা ।
পুনরপি সেই বিপ্র প্রভুরে পুছিলা ॥ ১২৪ ॥
śuni’ mahāprabhu tabe īṣat hāsilā
punarapi sei vipra prabhure puchilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.125

“তার আগে যবে আমি তোমার নাম লইল ।
সেহ তোমার নাম জানে, — আপনে কহিল ॥ ১২৫ ॥
“tāra āge yabe āmi tomāra nāma la-ila
seha tomāra nāma jāne, — āpane kahila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.126

তোমার ‘দোষ’ কহিতে করে নামের উচ্চার ।
‘চৈতন্য’ ‘চৈতন্য’ করি’ কহে তিনবার ॥ ১২৬ ॥
tomāra ‘doṣa’ kahite kare nāmera uccāra
‘caitanya’ ‘caitanya’ kari’ kahe tina-bāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.127

তিনবারে ‘কৃষ্ণনাম’ না আইল তার মুখে ।
‘অবজ্ঞা’তে নাম লয়, শুনি’ পাই দুঃখে ॥ ১২৭ ॥
tina-bāre ‘kṛṣṇa-nāma’ nā āila tāra mukhe
‘avajñā’te nāma laya, śuni’ pāi duḥkhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.128

ইহার কারণ মোরে কহ কৃপা করি’ ।
তোমা দেখি’ মুখ মোর বলে ‘কৃষ্ণ’ ‘হরি’ ॥” ১২৮ ॥
ihāra kāraṇa more kaha kṛpā kari’
tomā dekhi’ mukha mora bale ‘kṛṣṇa’ ‘hari’ ”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.129

প্রভু কহে, — “মায়াবাদী কৃষ্ণে অপরাধী ।
‘ব্রহ্ম’, ‘আত্মা’ ‘চৈতন্য’ কহে নিরবধি ॥ ১২৯ ॥
prabhu kahe, — “māyāvādī kṛṣṇe aparādhī
‘brahma’, ‘ātmā’ ‘caitanya’ kahe niravadhi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.130

অতএব তার মুখে না আইসে কৃষ্ণনাম ।
‘কৃষ্ণনাম’, ‘কৃষ্ণস্বরূপ’ — দুইত ‘সমান’ ॥ ১৩০ ॥
ataeva tāra mukhe nā āise kṛṣṇa-nāma
‘kṛṣṇa-nāma’, ‘kṛṣṇa-svarūpa’ — duita ‘samāna’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.131

‘নাম’, ‘বিগ্রহ’, ‘স্বরূপ’ — তিন একরূপ ।
তিনে ‘ভেদ’ নাহি, — তিন ‘চিদানন্দ-রূপ’ ॥ ১৩১ ॥
‘nāma’, ‘vigraha’, ‘svarūpa’ — tina eka-rūpa
tine ‘bheda’ nāhi, — tina ‘cid-ānanda-rūpa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.132

দেহ-দেহীর, নাম-নামীর কৃষ্ণে নাহি ‘ভেদ’ ।
জীবের ধর্ম — নাম-দেহ-স্বরূপে ‘বিভেদ’ ॥ ১৩২ ॥
deha-dehīra, nāma-nāmīra kṛṣṇe nāhi ‘bheda’
jīvera dharma — nāma-deha-svarūpe ‘vibheda’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.133

নাম চিন্তামণিঃ কৃষ্ণশ্চৈতন্যরসবিগ্রহঃ ।
পূর্ণঃ শুদ্ধো নিত্যমুক্তোঽভিন্নত্বান্নামনামিনোঃ ॥ ১৩৩ ॥
nāma cintāmaṇiḥ kṛṣṇaś
caitanya-rasa-vigrahaḥ
pūrṇaḥ śuddho nitya-mukto
’bhinnatvān nāma-nāminoḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.134

অতএব কৃষ্ণের ‘নাম’, ‘দেহ’, ‘বিলাস’ ।
প্রাকৃতেন্দ্রিয়-গ্রাহ্য নহে, হয় স্বপ্রকাশ ॥ ১৩৪ ॥
ataeva kṛṣṇera ‘nāma’, ‘deha’, ‘vilāsa’
prākṛtendriya-grāhya nahe, haya sva-prakāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.135

কৃষ্ণনাম, কৃষ্ণগুণ কৃষ্ণলীলাবৃন্দ ।
কৃষ্ণের স্বরূপ-সম — সব চিদানন্দ ॥ ১৩৫ ॥
kṛṣṇa-nāma, kṛṣṇa-guṇa, kṛṣṇa-līlā-vṛnda
kṛṣṇera svarūpa-sama — saba cid-ānanda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.136

অতঃ শ্রীকৃষ্ণনামাদি ন ভবেদ্‌গ্রাহ্যমিন্দ্রিয়ৈঃ ।
সেবোন্মুখে হি জিহ্বাদৌ স্বয়মেব স্ফুরত্যদঃ ॥ ১৩৬ ॥
ataḥ śrī-kṛṣṇa-nāmādi
na bhaved grāhyam indriyaiḥ
sevonmukhe hi jihvādau
svayam eva sphuraty adaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.137

ব্রহ্মানন্দ হৈতে পূর্ণানন্দ লীলারস ।
ব্রহ্মজ্ঞানী আকর্ষিয়া করে আত্মবশ ॥ ১৩৭ ॥
brahmānanda haite pūrṇānanda līlā-rasa
brahma-jñānī ākarṣiyā kare ātma-vaśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.138

স্বসুখনিভৃতচেতাস্তদ্‌ব্যুদস্তান্যভাবো-
ঽপ্যজিতরুচিরলীলাকৃষ্টসারস্তদীয়ম্‌ ।
ব্যতনুত কৃপয়া যস্তত্ত্বদীপং পুরাণং
তমখিলবৃজিনঘ্নং ব্যাসসূনুং নতোঽস্মি ॥ ১৩৮ ॥
sva-sukha-nibhṛta-cetās tad vyudastānya-bhāvo
’py ajita-rucira-līlākṛṣṭa-sāras tadīyam
vyatanuta kṛpayā yas tattva-dīpaṁ purāṇaṁ
tam akhila-vṛjina-ghnaṁ vyāsa-sūnuṁ nato ’smi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.139

ব্রহ্মানন্দ হৈতে পূর্ণানন্দ কৃষ্ণগুণ ।
অতএব আকর্ষয়ে আত্মারামের মন ॥ ১৩৯ ॥
brahmānanda haite pūrṇānanda kṛṣṇa-guṇa
ataeva ākarṣaye ātmārāmera mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.140

আত্মারামাশ্চ মুনয়ো নির্গ্রন্থা অপ্যুরুক্রমে ।
কুর্বন্ত্যহৈতুকীং ভক্তিমিত্থম্ভূতগুণো হরিঃ ॥ ১৪০ ॥
ātmārāmāś ca munayo
nirgranthā apy urukrame
kurvanty ahaitukīṁ bhaktim
ittham-bhūta-guṇo hariḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.141

এই সব রহু — কৃষ্ণচরণ-সম্বন্ধে ।
আত্মারামের মন হরে তুলসীর গন্ধে ॥ ১৪১ ॥
ei saba rahu — kṛṣṇa-caraṇa-sambandhe
ātmārāmera mana hare tulasīra gandhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.142

তস্যারবিন্দনয়নস্য পদারবিন্দ-
কিঞ্জল্কমিশ্রতুলসীমকরন্দবায়ুঃ ।
অন্তর্গতঃ স্ববিবরেণ চকার তেষাং
সংক্ষোভমক্ষরজুষামপি চিত্ততন্বোঃ ॥ ১৪২ ॥
tasyāravinda-nayanasya padāravinda-
kiñjalka-miśra-tulasī-makaranda-vāyuḥ
antar-gataḥ sva-vivareṇa cakāra teṣāṁ
saṅkṣobham akṣara-juṣām api citta-tanvoḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.143

অতএব ‘কৃষ্ণনাম’ না আইসে তার মুখে ।
মায়াবাদি-গণ যাতে মহা বহির্মুখে ॥ ১৪৩ ॥
ataeva ‘kṛṣṇa-nāma’ nā āise tāra mukhe
māyāvādi-gaṇa yāte mahā bahirmukhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.144

ভাবকালি বেচিতে আমি আইলাঙ কাশীপুরে ।
গ্রাহক নাহি, না বিকায়, লঞা যাব ঘরে ॥ ১৪৪ ॥
bhāvakāli vecite āmi āilāṅa kāśīpure
grāhaka nāhi, nā vikāya, lañā yāba ghare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.145

ভারী বোঝা লঞা আইলাঙ, কেমনে লঞা যাব ?
অল্প-স্বল্প-মূল্য পাইলে, এথাই বেচিব ॥” ১৪৫ ॥
bhārī bojhā lañā āilāṅa, kemane lañā yāba?
alpa-svalpa-mūlya pāile, ethāi veciba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.146

এত বলি’ সেই বিপ্রে আত্মসাথ করি’ ।
প্রাতে উঠি’ মথুরা চলিলা গৌরহরি ॥ ১৪৬ ॥
eta bali’ sei vipre ātmasātha kari’
prāte uṭhi mathurā calilā gaurahari

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.147

সেই তিন সঙ্গে চলে, প্রভু নিষেধিল ।
দূর হৈতে তিনজনে ঘরে পাঠাইল ॥ ১৪৭ ॥
sei tina saṅge cale, prabhu niṣedhila
dūra haite tina-jane ghare pāṭhāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.148

প্রভুর বিরহে তিনে একত্র মিলিয়া ।
প্রভুগুণ গান করে প্রেমে মত্ত হঞা ॥ ১৪৮ ॥
prabhura virahe tine ekatra miliyā
prabhu-guṇa gāna kare preme matta hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.149

‘প্রয়াগে’ আসিয়া প্রভু কৈল বেণী-স্নান ।
‘মাধব’ দেখিয়া প্রেমে কৈল নৃত্যগান ॥ ১৪৯ ॥
‘prayāge’ āsiyā prabhu kaila veṇī-snāna
‘mādhava’ dekhiyā preme kaila nṛtya-gāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.150

যমুনা দেখিয়া প্রেমে পড়ে ঝাঁপ দিয়া ।
আস্তে-ব্যস্তে ভট্টাচার্য উঠায় ধরিয়া ॥ ১৫০ ॥
yamunā dekhiyā preme paḍe jhāṅpa diyā
āste-vyaste bhaṭṭācārya uṭhāya dhariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.151

এইমত তিনদিন প্রয়াগে রহিলা ।
কৃষ্ণ-নাম-প্রেম দিয়া লোক নিস্তারিলা ॥ ১৫১ ॥
ei-mata tina-dina prayāge rahilā
kṛṣṇa-nāma-prema diyā loka nistārilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.152

‘মথুরা’ চলিতে পথে যথা রহি’ যায় ।
কৃষ্ণ-নাম-প্রেম দিয়া লোকেরে নাচায় ॥ ১৫২ ॥
‘mathurā’ calite pathe yathā rahi’ yāya
kṛṣṇa-nāma-prema diyā lokere nācāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.153

পূর্বে যেন ‘দক্ষিণ’ যাইতে লোক নিস্তারিলা ।
‘পশ্চিম’-দেশে তৈছে সব ‘বৈষ্ণব’ করিলা ॥ ১৫৩ ॥
pūrve yena ‘dakṣiṇa’ yāite loka nistārilā
‘paścima’-deśe taiche saba ‘vaiṣṇava’ karilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.154

পথে যাহাঁ যাহাঁ হয় যমুনা-দর্শন ।
তাহাঁ ঝাঁপ দিয়া পড়ে প্রেমে অচেতন ॥ ১৫৪ ॥
pathe yāhāṅ yāhāṅ haya yamunā-darśana
tāhāṅ jhāṅpa diyā paḍe preme acetana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.155

মথুরা-নিকটে আইলা — মথুরা দেখিয়া ।
দণ্ডবৎ হঞা পড়ে প্রেমাবিষ্ট হঞা ॥ ১৫৫ ॥
mathurā-nikaṭe āilā — mathurā dekhiyā
daṇḍavat hañā paḍe premāviṣṭa hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.156

মথুরা আসিয়া কৈলা ‘বিশ্রান্তি-তীর্থে’ স্নান ।
‘জন্মস্থানে’ ‘কেশব’ দেখি’ করিলা প্রণাম ॥ ১৫৬ ॥
mathurā āsiyā kailā ‘viśrānti-tīrthe’ snāna
‘janma-sthāne’ ‘keśava’ dekhi’ karilā praṇāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.157

প্রেমানন্দে নাচে, গায়, সঘন হুঙ্কার ।
প্রভুর প্রেমাবেশ দেখি’ লোকে চমৎকার ॥ ১৫৭ ॥
premānande nāce, gāya, saghana huṅkāra
prabhura premāveśa dekhi’ loke camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.158

একবিপ্র পড়ে প্রভুর চরণ ধরিয়া ।
প্রভু-সঙ্গে নৃত্য করে প্রেমাবিষ্ট হঞা ॥ ১৫৮ ॥
eka-vipra paḍe prabhura caraṇa dhariyā
prabhu-saṅge nṛtya kare premāviṣṭa hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.159

দুঁহে প্রেমে নৃত্য করি’ করে কোলাকুলি ।
হরি কৃষ্ণ কহ দুঁহে বলে বাহু তুলি’ ॥ ১৫৯ ॥
duṅhe preme nṛtya kari’ kare kolākuli
hari kṛṣṇa kaha duṅhe bale bāhu tuli’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.160

লোক ‘হরি’ ‘হরি’ বলে, কোলাহল হৈল ।
‘কেশব’-সেবক প্রভুকে মালা পরাইল ॥ ১৬০ ॥
loka ‘hari’ ‘hari’ bale, kolāhala haila
‘keśava’-sevaka prabhuke mālā parāila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.161

লোকে কহে প্রভু দেখি’ হঞা বিস্ময় ।
ঐছে হেন প্রেম ‘লৌকিক’ কভু নয় ॥ ১৬১ ॥
loke kahe prabhu dekhi’ hañā vismaya
aiche hena prema ‘laukika’ kabhu naya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.162

যাঁহার দর্শনে লোকে প্রেমে মত্ত হঞা ।
হাসে, কান্দে, নাচে, গায়, কৃষ্ণনাম লঞা ॥ ১৬২ ॥
yāṅhāra darśane loke preme matta hañā
hāse, kānde, nāce, gāya, kṛṣṇa-nāma lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.163

সর্বথা-নিশ্চিত — ইঁহো কৃষ্ণ-অবতার ।
মথুরা আইলা লোকের করিতে নিস্তার ॥ ১৬৩ ॥
sarvathā-niścita — iṅho kṛṣṇa-avatāra
mathurā āilā lokera karite nistāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.164

তবে মহাপ্রভু সেই ব্রাহ্মণে লঞা ।
তাঁহারে পুছিলা কিছু নিভৃতে বসিয়া ॥ ১৬৪ ॥
tabe mahāprabhu sei brāhmaṇe lañā
tāṅhāre puchilā kichu nibhṛte vasiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.165

‘আর্য, সরল, তুমি — বৃদ্ধ ব্রাহ্মণ ।
কাহাঁ হৈতে পাইলে তুমি এই প্রেমধন?’ ॥ ১৬৫ ॥
‘ārya, sarala, tumi — vṛddha brāhmaṇa
kāhāṅ haite pāile tumi ei prema-dhana?’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.166

বিপ্র কহে, — ‘শ্রীপাদ শ্রীমাধবেন্দ্রপুরী ।
ভ্রমিতে ভ্রমিতে আইলা মথুরা-নগরী ॥ ১৬৬ ॥
vipra kahe, — ‘śrīpāda śrī-mādhavendra-purī
bhramite bhramite āilā mathurā-nagarī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.167

কৃপা করি’ তেঁহো মোর নিলয়ে আইলা ।
মোরে শিষ্য করি’ মোর হাতে ‘ভিক্ষা’ কৈলা ॥ ১৬৭ ॥
kṛpā kari’ teṅho mora nilaye āilā
more śiṣya kari’ mora hāte ‘bhikṣā’ kailā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.168

গোপাল প্রকট করি’ সেবা কৈল ‘মহাশয়’ ।
অদ্যাপিহ তাঁহার সেবা ‘গোবর্ধনে’ হয় ॥ ১৬৮ ॥
gopāla prakaṭa kari’ sevā kaila ‘mahāśaya’
adyāpiha tāṅhāra sevā ‘govardhane’ haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.169

শুনি’ প্রভু কৈল তাঁর চরণ বন্দন ।
ভয় পাঞা প্রভু-পায় পড়িলা ব্রাহ্মণ ॥ ১৬৯ ॥
śuni’ prabhu kaila tāṅra caraṇa vandana
bhaya pāñā prabhu-pāya paḍilā brāhmaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.170

প্রভু কহে, — “তুমি ‘গুরু,’ আমি ‘শিষ্য’-প্রায় ।
‘গুরু’ হঞা ‘শিষ্যে’ নমস্কার না যুয়ায় ॥” ১৭০ ॥
prabhu kahe, — “tumi ‘guru’, āmi ‘śiṣya’-prāya
‘guru’ hañā ‘śiṣye’ namaskāra nā yuyaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.171

শুনিয়া বিস্মিত বিপ্র কহে ভয় পাঞা ।
ঐছে বাত্‌ কহ কেনে সন্ন্যাসী হঞা ॥ ১৭১ ॥
śuniyā vismita vipra kahe bhaya pāñā
aiche bāt kaha kene sannyāsī hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.172

কিন্তু তোমার প্রেম দেখি’ মনে অনুমানি ।
মাধবেন্দ্র-পুরীর ‘সম্বন্ধ’ ধর — জানি ॥ ১৭২ ॥
kintu tomāra prema dekhi’ mane anumāni
mādhavendra-purīra ‘sambandha’ dhara — jāni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.173

কৃষ্ণপ্রেমা তাঁহা, যাঁহা তাঁহার ‘সম্বন্ধ’ ।
তাহাঁ বিনা এই প্রেমার কাহাঁ নাহি গন্ধ ॥ ১৭৩ ॥
kṛṣṇa-premā tāṅhā, yāṅhā tāṅhāra ‘sambandha’
tāhāṅ vinā ei premāra kāhāṅ nāhi gandha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.174

তবে ভট্টাচার্য তারে ‘সম্বন্ধ’ কহিল ।
শুনি’ আনন্দিত বিপ্র নাচিতে লাগিল ॥ ১৭৪ ॥
tabe bhaṭṭācārya tāre ‘sambandha’ kahila
śuni’ ānandita vipra nācite lāgila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.175

তবে বিপ্র প্রভুরে লঞা আইলা নিজ-ঘরে ।
আপন-ইচ্ছায় প্রভুর নানা সেবা করে ॥ ১৭৫ ॥
tabe vipra prabhure lañā āilā nija-ghare
āpana-icchāya prabhura nānā sevā kare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.176

ভিক্ষা লাগি’ ভট্টাচার্যে করাইলা রন্ধন ।
তবে মহাপ্রভু হাসি’ বলিলা বচন ॥ ১৭৬ ॥
bhikṣā lāgi’ bhaṭṭācārye karāilā randhana
tabe mahāprabhu hāsi’ balilā vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.177

“পুরী-গোসাঞি তোমার ঘরে কর‌্যাছেন ভিক্ষা ।
মোরে তুমি ভিক্ষা দেহ, — এই মোর ‘শিক্ষা’ ॥” ১৭৭ ॥
“purī-gosāñi tomāra ghare karyāchena bhikṣā
more tumi bhikṣā deha, — ei mora ‘śikṣā’ ”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.178

যদ্‌যদাচরতি শ্রেষ্ঠস্তত্তদেবেতরো জনঃ ।
স যৎ প্ৰমাণং কুরুতে লোকস্তদনুবর্ততে ॥ ১৭৮ ॥
yad yad ācarati śreṣṭhas
tat tad evetaro janaḥ
sa yat pramāṇaṁ kurute
lokas tad anuvartate

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.179

যদ্যপি ‘সনোড়িয়া’ হয় সেইত ব্রাহ্মণ ।
সনোড়িয়া-ঘরে সন্ন্যাসী না করে ভোজন ॥ ১৭৯ ॥
yadyapi ‘sanoḍiyā’ haya seita brāhmaṇa
sanoḍiyā-ghare sannyāsī nā kare bhojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.180

তথাপি পুরী দেখি’ তাঁর ‘বৈষ্ণব’-আচার ।
‘শিষ্য’ করি’ তাঁর ভিক্ষা কৈল অঙ্গীকার ॥ ১৮০ ॥
tathāpi purī dekhi’ tāṅra ‘vaiṣṇava’-ācāra
‘śiṣya’ kari’ tāṅra bhikṣā kaila aṅgīkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.181

মহাপ্রভু তাঁরে যদি ‘ভিক্ষা’ মাগিল ।
দৈন্য করি’ সেই বিপ্র কহিতে লাগিল ॥ ১৮১ ॥
mahāprabhu tāṅre yadi ‘bhikṣā’ māgila
dainya kari’ sei vipra kahite lāgila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.182

তোমারে ‘ভিক্ষা’ দিব — বড় ভাগ্য সে আমার ।
তুমি — ঈশ্বর, নাহি তোমার বিধি-ব্যবহার ॥ ১৮২ ॥
tomāre ‘bhikṣā’ diba — baḍa bhāgya se āmāra
tumi — īśvara, nāhi tomāra vidhi-vyavahāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.183

‘মূর্খ’-লোক করিবেক তোমার নিন্দন ।
সহিতে না পারিমু সেই ‘দুষ্টে’র বচন ॥ ১৮৩ ॥
‘mūrkha’-loka karibeka tomāra nindana
sahite nā pārimu sei ‘duṣṭe’ra vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.184

প্রভু কহে, — শ্রুতি, স্মৃতি, যত ঋষিগণ ।
সবে ‘এক’-মত নহে, ভিন্ন ভিন্ন ধর্ম ॥ ১৮৪ ॥
prabhu kahe, — śruti, smṛti, yata ṛṣi-gaṇa
sabe ‘eka’-mata nahe, bhinna bhinna dharma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.185

ধর্ম-স্থাপন-হেতু সাধুর ব্যবহার ।
পুরী-গোসাঞির যে আচরণ, সেই ধর্ম সার ॥ ১৮৫ ॥
dharma-sthāpana-hetu sādhura vyavahāra
purī-gosāñira ye ācaraṇa, sei dharma sāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.186

তর্কোঽপ্রতিষ্ঠঃ শ্রুতয়ো বিভিন্না
নাসাবৃষির্যস্য মতং ন ভিন্নম্‌ ।
ধর্মস্য তত্ত্বং নিহিতং গুহায়াং
মহাজনো যেন গতঃ স পন্থাঃ ॥ ১৮৬ ॥
tarko ’pratiṣṭhaḥ śrutayo vibhinnā
nāsāv ṛṣir yasya mataṁ na bhinnam
dharmasya tattvaṁ nihitaṁ guhāyāṁ
mahājano yena gataḥ sa panthāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.187

তবে সেই বিপ্র প্রভুকে ভিক্ষা করাইল ।
মধুপুরীর লোক সব প্রভুকে দেখিতে আইল ॥ ১৮৭ ॥
tabe sei vipra prabhuke bhikṣā karāila
madhu-purīra loka saba prabhuke dekhite āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.188

লক্ষ-সংখ্য লোক আইসে, নাহিক গণন ।
বাহির হঞা প্রভু দিল দরশন ॥ ১৮৮ ॥
lakṣa-saṅkhya loka āise, nāhika gaṇana
bāhira hañā prabhu dila daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.189

বাহু তুলি’ বলে প্রভু ‘হরিবোল’-ধ্বনি ।
প্রেমে মত্ত নাচে লোক করি’ হরিধ্বনি ॥ ১৮৯ ॥
bāhu tuli’ bale prabhu ‘hari-bola’-dhvani
preme matta nāce loka kari’ hari-dhvani

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.190

যমুনার ‘চব্বিশ ঘাটে’ প্রভু কৈল স্নান ।
সেই বিপ্র প্রভুকে দেখায় তীর্থস্থান ॥ ১৯০ ॥
yamunāra ‘cabbiśa ghāṭe’ prabhu kaila snāna
sei vipra prabhuke dekhāya tīrtha-sthāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.191

স্বয়ম্ভু, বিশ্রাম, দীর্ঘবিষ্ণু, ভূতেশ্বর ।
মহাবিদ্যা, গোকর্ণাদি দেখিলা বিস্তর ॥ ১৯১ ॥
svayambhu, viśrāma, dīrgha-viṣṇu, bhūteśvara
mahāvidyā, gokarṇādi dekhilā vistara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.192

‘বন’ দেখিবারে যদি প্রভুর মন হৈল ।
সেইত ব্রাহ্মণে প্রভু সঙ্গেতে লইল ॥ ১৯২ ॥
‘vana’ dekhibāre yadi prabhura mana haila
seita brāhmaṇe prabhu saṅgete la-ila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.193

মধুবন, তাল, কুমুদ, বহুলা-বন গেলা ।
তাহাঁ তাহাঁ স্নান করি’ প্রেমাবিষ্ট হৈলা ॥ ১৯৩ ॥
madhu-vana, tāla, kumuda, bahulā-vana gelā
tāhāṅ tāhāṅ snāna kari’ premāviṣṭa hailā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.194

পথে গাভীঘটা চরে প্রভুরে দেখিয়া ।
প্রভুকে বেড়য় আসি’ হুঙ্কার করিয়া ॥ ১৯৪ ॥
pathe gābhī-ghaṭā care prabhure dekhiyā
prabhuke beḍaya āsi’ huṅkāra kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.195

গাভী দেখি’ স্তব্ধ প্রভু প্রেমের তরঙ্গে ।
বাৎসল্যে গাভী প্রভুর চাটে সব-অঙ্গে ॥ ১৯৫ ॥
gābhī dekhi’ stabdha prabhu premera taraṅge
vātsalye gābhī prabhura cāṭe saba-aṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.196

সুস্থ হঞা প্রভু করে অঙ্গ-কণ্ডূয়ন ।
প্রভু-সঙ্গে চলে, নাহি ছাড়ে ধেনুগণ ॥ ১৯৬ ॥
sustha hañā prabhu kare aṅga-kaṇḍūyana
prabhu-saṅge cale, nāhi chāḍe dhenu-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.197

কষ্টেসৃষ্ট্যে ধেনু সব রাখিল গোয়াল ।
প্রভুকণ্ঠধ্বনি শুনি’ আইসে মৃগীপাল ॥ ১৯৭ ॥
kaṣṭe-sṛṣṭye dhenu saba rākhila goyāla
prabhu-kaṇṭha-dhvani śuni’ āise mṛgī-pāla

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.198

মৃগ-মৃগী মুখ দেখি’ প্রভু-অঙ্গ চাটে ।
ভয় নাহি করে, সঙ্গে যায় বাটে-বাটে ॥ ১৯৮ ॥
mṛga-mṛgī mukha dekhi’ prabhu-aṅga cāṭe
bhaya nāhi kare, saṅge yāya vāṭe-vāṭe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.199

শুক, পিক, ভৃঙ্গ প্রভুরে দেখি’ ‘পঞ্চম’ গায় ।
শিখিগণ নৃত্য করি’ প্রভু-আগে যায় ॥ ১৯৯ ॥
śuka, pika, bhṛṅga prabhure dekhi’ ‘pañcama’ gāya
śikhi-gaṇa nṛtya kari’ prabhu-āge yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.200

প্রভু দেখি’ বৃন্দাবনের বৃক্ষ-লতাগণে ।
অঙ্কুর-পুলক, মধু-অশ্রু বরিষণে ॥ ২০০ ॥
prabhu dekhi’ vṛndāvanera vṛkṣa-latā-gaṇe
aṅkura pulaka, madhu-aśru variṣaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.201

ফুল-ফল ভরি’ ডাল পড়ে প্রভু-পায় ।
বন্ধু দেখি’ বন্ধু যেন ‘ভেট’ লঞা যায় ॥ ২০১ ॥
phula-phala bhari’ ḍāla paḍe prabhu-pāya
bandhu dekhi’ bandhu yena ‘bheṭa’ lañā yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.202

প্রভু দেখি’ বৃন্দাবনের স্থাবর-জঙ্গম ।
আনন্দিত — বন্ধু যেন দেখে বন্ধুগণ ॥ ২০২ ॥
prabhu dekhi’ vṛndāvanera sthāvara-jaṅgama
ānandita — bandhu yena dekhe bandhu-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.203

তা-সবার প্রীতি দেখি’ প্রভু ভাবাবেশে ।
সবা-সনে ক্রীড়া করে হঞা তার বশে ॥ ২০৩ ॥
tā-sabāra prīti dekhi’ prabhu bhāvāveśe
sabā-sane krīḍā kare hañā tāra vaśe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.204

প্রতি বৃক্ষ-লতা প্রভু করেন আলিঙ্গন ।
পুষ্পাদি ধ্যানে করেন কৃষ্ণে সমর্পণ ॥ ২০৪ ॥
prati vṛkṣa-latā prabhu karena āliṅgana
puṣpādi dhyāne karena kṛṣṇe samarpaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.205

অশ্রু-কম্প-পুলক-প্রেমে শরীর অস্থিরে ।
‘কৃষ্ণ’ বল, ‘কৃষ্ণ’ বল — বলে উচ্চৈঃস্বরে ॥ ২০৫ ॥
aśru-kampa-pulaka-preme śarīra asthire
‘kṛṣṇa’ bala, ‘kṛṣṇa’ bala — bale uccaiḥsvare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.206

স্থাবর-জঙ্গম মিলি’ করে কৃষ্ণধ্বনি ।
প্রভুর গম্ভীর-স্বরে যেন প্রতিধ্বনি ॥ ২০৬ ॥
sthāvara-jaṅgama mili’ kare kṛṣṇa-dhvani
prabhura gambhīra-svare yena prati-dhvani

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.207

মৃগের গলা ধরি’ প্রভু করেন রোদনে ।
মৃগের পুলক অঙ্গে, অশ্রু নয়নে ॥ ২০৭ ॥
mṛgera galā dhari’ prabhu karena rodane
mṛgera pulaka aṅge, aśru nayane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.208

বৃক্ষডালে শুক-শারী দিল দরশন ।
তাহা দেখি’ প্রভুর কিছু শুনিতে হৈল মন ॥ ২০৮ ॥
vṛkṣa-ḍāle śuka-śārī dila daraśana
tāhā dekhi’ prabhura kichu śunite haila mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.209

শুক-শারিকা প্রভুর হাতে উড়ি’ পড়ে ।
প্রভুকে শুনাঞা কৃষ্ণের গুণ-শ্লোক পড়ে ॥ ২০৯ ॥
śuka-śārikā prabhura hāte uḍi’ paḍe
prabhuke śunāñā kṛṣṇera guṇa-śloka paḍe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.210

সৌন্দর্যং ললনালিধৈর্যদলনং লীলা রমাস্তম্ভিনী
বীর্যং কন্দুকিতাদ্রিবর্যমমলাঃ পারে-পরার্ধং গুণাঃ ।
শীলং সর্বজনানুরঞ্জনমহো যস্যায়মস্মৎপ্রভু-
র্বিশ্বং বিশ্বজনীনকীর্তিরবতাৎ কৃষ্ণো জগন্মোহনঃ ॥ ২১০ ॥
saundaryaṁ lalanāli-dhairya-dalanaṁ līlā ramā-stambhinī
vīryaṁ kandukitādri-varyam amalāḥ pāre-parārdhaṁ guṇāḥ
śīlaṁ sarva-janānurañjanam aho yasyāyam asmat-prabhur
viśvaṁ viśva-janīna-kīrtir avatāt kṛṣṇo jagan-mohanaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.211

শুক-মুখে শুনি’ তবে কৃষ্ণের বর্ণন ।
শারিকা পড়য়ে তবে রাধিকা-বর্ণন ॥ ২১১ ॥
śuka-mukhe śuni’ tabe kṛṣṇera varṇana
śārikā paḍaye tabe rādhikā-varṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.212

শ্রীরাধিকায়াঃ প্রিয়তা সুরূপতা
সুশীলতা নর্তনগানচাতুরী ।
গুণালিসম্পৎ কবিতা চ রাজতে
জগন্মনোমোহন-চিত্তমোহিনী ॥ ২১২ ॥
śrī-rādhikāyāḥ priyatā su-rūpatā
su-śīlatā nartana-gāna-cāturī
guṇāli-sampat kavitā ca rājate
jagan-mano-mohana-citta-mohinī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.213

পুনঃ শুক কহে, — কৃষ্ণ ‘মদনমোহন’ ।
তবে আর শ্লোক শুক করিল পঠন ॥ ২১৩ ॥
punaḥ śuka kahe, — kṛṣṇa ‘madana-mohana’
tabe āra śloka śuka karila paṭhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.214

বংশীধারী জগন্নারী-চিত্তহারী স শারিকে ।
বিহারী গোপনারীভির্জীয়ান্মদনমোহনঃ ॥ ২১৪ ॥
vaṁśī-dhārī jagan-nārī-
citta-hārī sa śārike
vihārī gopa-nārībhir
jīyān madana-mohanaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.215

পুনঃ শারী কহে শুকে করি’ পরিহাস ।
তাহা শুনি’ প্রভুর হৈল বিস্ময়-প্রেমোল্লাস ॥ ২১৫ ॥
punaḥ śārī kahe śuke kari’ parihāsa
tāhā śuni’ prabhura haila vismaya-premollāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.216

রাধা-সঙ্গে যদা ভাতি তদা ‘মদনমোহনঃ’ ।
অন্যথা বিশ্বমোহোঽপি স্বয়ং ‘মদনমোহিতঃ’ ॥ ২১৬ ॥
rādhā-saṅge yadā bhāti
tadā ‘madana-mohanaḥ’
anyathā viśva-moho ’pi
svayaṁ ‘madana-mohitaḥ’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.217

শুক-শারী উড়ি’ পুনঃ গেল বৃক্ষডালে ।
ময়ূরের নৃত্য প্রভু দেখে কুতূহলে ॥ ২১৭ ॥
śuka-śārī uḍi’ punaḥ gela vṛkṣa-ḍāle
mayūrera nṛtya prabhu dekhe kutūhale

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.218

ময়ূরের কণ্ঠ দেখি’ প্রভুর কৃষ্ণস্মৃতি হৈল ।
প্রেমাবেশে মহাপ্ৰভু ভূমিতে পড়িল ॥ ২১৮ ॥
mayūrera kaṇṭha dekhi’ prabhura kṛṣṇa-smṛti haila
premāveśe mahāprabhu bhūmite paḍila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.219

প্রভুরে মূর্ছিত দেখি’ সেই ত ব্রাহ্মণ ।
ভট্টাচার্য-সঙ্গে করে প্রভুর সন্তর্পণ ॥ ২১৯ ॥
prabhure mūrcchita dekhi’ sei ta brāhmaṇa
bhaṭṭācārya-saṅge kare prabhura santarpaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.220

আস্তে-ব্যস্তে মহাপ্রভুর লঞা বহিৰ্বাস ।
জলসেক করে অঙ্গে, বস্ত্রের বাতাস ॥ ২২০ ॥
āste-vyaste mahāprabhura lañā bahirvāsa
jala-seka kare aṅge, vastrera vātāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.221

প্রভু-কর্ণে কৃষ্ণনাম কহে উচ্চ করি’ ।
চেতন পাঞা প্রভু যা’ন গড়াগড়ি ॥ ২২১ ॥
prabhu-karṇe kṛṣṇa-nāma kahe ucca kari’
cetana pāñā prabhu yā’na gaḍāgaḍi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.222

কণ্টক-দুর্গম বনে অঙ্গ ক্ষত হৈল ।
ভট্টাচার্য কোলে করি’ প্রভুরে সুস্থ কৈল ॥ ২২২ ॥
kaṇṭaka-durgama vane aṅga kṣata haila
bhaṭṭācārya kole kari’ prabhure sustha kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.223

কৃষ্ণাবেশে প্ৰভুর প্রেমে গরগর মন ।
‘বোল্’ ‘বোল্’ করি’ উঠি’ করেন নর্তন ॥ ২২৩ ॥
kṛṣṇāveśe prabhura preme garagara mana
‘bol’ ‘bol’ kari’ uṭhi’ karena nartana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.224

ভট্টাচার্য, সেই বিপ্র ‘কৃষ্ণনাম’ গায় ।
নাচিতে নাচিতে পথে প্রভু চলি’ যায় ॥ ২২৪ ॥
bhaṭṭācārya, sei vipra ‘kṛṣṇa-nāma’ gāya
nācite nācite pathe prabhu cali’ yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.225

প্ৰভুর প্রেমাবেশ দেখি’ ব্রাহ্মণ — বিস্মিত ।
প্রভুর রক্ষা লাগি’ বিপ্র হইলা চিন্তিত ॥ ২২৫ ॥
prabhura premāveśa dekhi’ brāhmaṇa — vismita
prabhura rakṣā lāgi’ vipra ha-ilā cintita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.226

নীলাচলে ছিলা যৈছে প্রেমাবেশ মন ।
বৃন্দাবন যাইতে পথে হৈল শত-গুণ ॥ ২২৬ ॥
nīlācale chilā yaiche premāveśa mana
vṛndāvana yāite pathe haila śata-guṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.227

সহস্রগুণ প্রেম বাড়ে মথুরা দরশনে ।
লক্ষগুণ প্রেম বাড়ে, ভ্রমেন যবে বনে ॥ ২২৭ ॥
sahasra-guṇa prema bāḍe mathurā daraśane
lakṣa-guṇa prema bāḍe, bhramena yabe vane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.228-229

অন্য-দেশ প্রেম উছলে ‘বৃন্দাবন’ নামে ।
সাক্ষাৎ ভ্রময়ে এবে সেই বৃন্দাবনে ॥ ২২৮ ॥
প্রেমে গরগর মন রাত্রি-দিবসে ।
স্নান-ভিক্ষাদি-নির্বাহ করেন অভ্যাসে ॥ ২২৯ ॥
anya-deśa prema uchale ‘vṛndāvana’-nāme
sākṣāt bhramaye ebe sei vṛndāvane
preme garagara mana rātri-divase
snāna-bhikṣādi-nirvāha karena abhyāse

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.230

এইমত প্রেম — যাবৎ ভ্রমিল ‘বার’ বন ।
একত্র লিখিলুঁ, সর্বত্র না যায় বর্ণন ॥ ২৩০ ॥
ei-mata prema — yāvat bhramila ‘bāra’ vana
ekatra likhiluṅ, sarvatra nā yāya varṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.231

বৃন্দাবনে হৈল প্রভুর যতেক প্রেমের বিকার ।
কোটি-গ্রন্থে ‘অনন্ত’ লিখেন তাহার বিস্তার ॥ ২৩১ ॥
vṛndāvane haila prabhura yateka premera vikāra
koṭi-granthe ‘ananta’ likhena tāhāra vistāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.232

তবু লিখিবারে নারে তার এক কণ ।
উদ্দেশ করিতে করি দিগ্‌দরশন ॥ ২৩২ ॥
tabu likhibāre nāre tāra eka kaṇa
uddeśa karite kari dig-daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.233

জগৎ ভাসিল চৈতন্যলীলার পাথারে ।
যাঁর যত শক্তি তত পাথারে সাঁতারে ॥ ২৩৩ ॥
jagat bhāsila caitanya-līlāra pāthāre
yāṅra yata śakti tata pāthāre sāṅtāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 17.234

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৩৪ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase