Madhya-līlā — Chapter 19: original text, IAST, and official Vedabase links.
JAPA TIME publishes the original text and IAST transliteration here for study. Śrīla Prabhupāda’s translations and purports are not reproduced; official Vedabase links are provided.
Madhya-līlā — Chapter 19
CC Madhya 19.1
বৃন্দাবনীয়াং রসকেলিবার্তাং
কালেন লুপ্তাং নিজশক্তিমুৎকঃ ।
সঞ্চার্য রূপে ব্যতনোৎ পুনঃ স
প্রভুর্বিধৌ প্রাগিব লোকসৃষ্টিম্ ॥ ১ ॥
vṛndāvanīyāṁ rasa-keli-vārtāṁ
kālena luptāṁ nija-śaktim utkaḥ
sañcārya rūpe vyatanot punaḥ sa
prabhur vidhau prāg iva loka-sṛṣṭim
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.2
জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.3
শ্রীরূপ-সনাতন রহে রামকেলি-গ্রামে ।
প্রভুরে মিলিয়া গেলা আপন-ভবনে ॥ ৩ ॥
śrī-rūpa-sanātana rahe rāmakeli-grāme
prabhure miliyā gelā āpana-bhavane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.4
দুইভাই বিষয়-ত্যাগের উপায় সৃজিল ।
বহুধন দিয়া দুই ব্রাহ্মণে বরিল ॥ ৪ ॥
dui-bhāi viṣaya-tyāgera upāya sṛjila
bahu-dhana diyā dui brāhmaṇe varila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.5
কৃষ্ণমন্ত্রে করাইল দুই পুরশ্চরণ ।
অচিরাৎ পাইবারে চৈতন্য-চরণ ॥ ৫ ॥
kṛṣṇa-mantre karāila dui puraścaraṇa
acirāt pāibāre caitanya-caraṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.6
শ্রীরূপ-গোসাঞি তবে নৌকাতে ভরিয়া ।
আপনার ঘরে আইলা বহুধন লঞা ॥ ৬ ॥
śrī-rūpa-gosāñi tabe naukāte bhariyā
āpanāra ghare āilā bahu-dhana lañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.7
ব্রাহ্মণ-বৈষ্ণবে দিলা তার অর্ধ-ধনে ।
এক চৌঠি ধন দিলা কুটুম্ব-ভরণে ॥ ৭ ॥
brāhmaṇa-vaiṣṇave dilā tāra ardha-dhane
eka cauṭhi dhana dilā kuṭumba-bharaṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.8
দণ্ডবন্ধ লাগি’ চৌঠি সঞ্চয় করিলা ।
ভাল-ভাল বিপ্র-স্থানে স্থাপ্য রাখিলা ॥ ৮ ॥
daṇḍa-bandha lāgi’ cauṭhi sañcaya karilā
bhāla-bhāla vipra-sthāne sthāpya rākhilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.9
গৌড়ে রাখিল মুদ্রা দশ-হাজারে ।
সনাতন ব্যয় করে, রাখে মুদি-ঘরে ॥ ৯ ॥
gauḍe rākhila mudrā daśa-hājāre
sanātana vyaya kare, rākhe mudi-ghare
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.10
শ্রীরূপ শুনিল প্রভুর নীলাদ্রি-গমন ।
বনপথে যাবেন প্রভু শ্রীবৃন্দাবন ॥ ১০ ॥
śrī-rūpa śunila prabhura nīlādri-gamana
vana-pathe yābena prabhu śrī-vṛndāvana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.11
রূপ-গোসাঞি নীলাচলে পাঠাইল দুইজন ।
প্রভু যবে বৃন্দাবন করেন গমন ॥ ১১ ॥
rūpa-gosāñi nīlācale pāṭhāila dui-jana
prabhu yabe vṛndāvana karena gamana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.12
শীঘ্র আসি’ মোরে তাঁর দিবা সমাচার ।
শুনিয়া তদনুরূপ করিব ব্যবহার ॥ ১২ ॥
śīghra āsi’ more tāṅra dibā samācāra
śuniyā tad-anurūpa kariba vyavahāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.13
এথা সনাতন-গোসাঞি ভাবে মনে মন ।
রাজা মোরে প্রীতি করে, সে — মোর বন্ধন ॥ ১৩ ॥
ethā sanātana-gosāñi bhāve mane mana
rājā more prīti kare, se — mora bandhana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.14
কোন মতে রাজা যদি মোরে ক্রুদ্ধ হয় ।
তবে অব্যাহতি হয়, করিলুঁ নিশ্চয় ॥ ১৪ ॥
kona mate rājā yadi more kruddha haya
tabe avyāhati haya, kariluṅ niścaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.15
অস্বাস্থ্যের ছদ্ম করি’ রহে নিজ-ঘরে ।
রাজকার্য ছাড়িলা, না যায় রাজদ্বারে ॥ ১৫ ॥
asvāsthyera chadma kari’ rahe nija-ghare
rāja-kārya chāḍilā, nā yāya rāja-dvāre
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.16
লোভী কায়স্থগণ রাজকার্য করে ।
আপনে স্বগৃহে করে শাস্ত্রের বিচারে ॥ ১৬ ॥
lobhī kāyastha-gaṇa rāja-kārya kare
āpane svagṛhe kare śāstrera vicāre
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.17
ভট্টাচার্য পণ্ডিত বিশ ত্রিশ লঞা ।
ভাগবত বিচার করেন সভাতে বসিয়া ॥ ১৭ ॥
bhaṭṭācārya paṇḍita biśa triśa lañā
bhāgavata vicāra karena sabhāte vasiyā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.18
আর দিন গৌড়েশ্বর, সঙ্গে একজন ।
আচম্বিতে গোসাঞি-সভাতে কৈল আগমন ॥ ১৮ ॥
āra dina gauḍeśvara, saṅge eka-jana
ācambite gosāñi-sabhāte kaila āgamana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.19
পাৎসাহ দেখিয়া সবে সম্ভ্রমে উঠিলা ।
সম্ভ্রমে আসন দিয়া রাজারে বসাইলা ॥ ১৯ ॥
pātsāha dekhiyā sabe sambhrame uṭhilā
sambhrame āsana diyā rājāre vasāilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.20
রাজা কহে, — তোমার স্থানে বৈদ্য পাঠাইলুঁ ।
বৈদ্য কহে, — ব্যাধি নাহি, সুস্থ যে দেখিলুঁ ॥ ২০ ॥
rājā kahe, — tomāra sthāne vaidya pāṭhāiluṅ
vaidya kahe, — vyādhi nāhi, sustha ye dekhiluṅ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.21
আমার যে কিছু কার্য, সব তোমা লঞা ।
কার্য ছাড়ি’ রহিলা তুমি ঘরেতে বসিয়া ॥ ২১ ॥
āmāra ye kichu kārya, saba tomā lañā
kārya chāḍi’ rahilā tumi gharete vasiyā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.22
মোর যত কার্য-কাম, সব কৈলা নাশ ।
কি তোমার হৃদয়ে আছে, কহ মোর পাশ ॥ ২২ ॥
mora yata kārya-kāma, saba kailā nāśa
ki tomāra hṛdaye āche, kaha mora pāśa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.23
সনাতন কহে — নহে আমা হৈতে কাম ।
আর একজন দিয়া কর সমাধান ॥ ২৩ ॥
sanātana kahe, — nahe āmā haite kāma
āra eka-jana diyā kara samādhāna
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.24
তবে ক্রুদ্ধ হঞা রাজা কহে আরবার ।
তোমার ‘বড় ভাই’ করে দস্যুব্যবহার ॥ ২৪ ॥
tabe kruddha hañā rājā kahe āra-bāra
tomāra ‘baḍa bhāi’ kare dasyu-vyavahāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.25
জীব-বহু মারি’ কৈল চাক্লা সব নাশ ।
এথা তুমি কৈলা মোর সর্ব কার্য নাশ ॥ ২৫ ॥
jīva-bahu māri’ kaila cāklā saba nāśa
ethā tumi kailā mora sarva kārya nāśa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.26
সনাতন কহে, — তুমি স্বতন্ত্র গৌড়েশ্বর ।
যে যেই দোষ করে, দেহ’ তার ফল ॥ ২৬ ॥
sanātana kahe, — tumi svatantra gauḍeśvara
ye yei doṣa kare, deha’ tāra phala
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.27
এত শুনি’ গৌড়েশ্বর উঠি’ ঘরে গেলা ।
পলাইব বলি’ সনাতনেরে বান্ধিলা ॥ ২৭ ॥
eta śuni’ gauḍeśvara uṭhi’ ghare gelā
palāiba bali’ sanātanere bāndhilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.28
হেনকালে গেল রাজা উড়িয়া মারিতে ।
সনাতনে কহে, — তুমি চল মোর সাথে ॥ ২৮ ॥
hena-kāle gela rājā uḍiyā mārite
sanātane kahe, — tumi cala mora sāthe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.29
তেঁহো কহে, — যাবে তুমি দেবতায় দুঃখ দিতে ।
মোর শক্তি নাহি, তোমার সঙ্গে যাইতে ॥ ২৯ ॥
teṅho kahe, — yābe tumi devatāya duḥkha dite
mora śakti nāhi, tomāra saṅge yāite
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.30
তবে তাঁরে বান্ধি’ রাখি’ করিলা গমন ।
এথা নীলাচল হৈতে প্রভু চলিলা বৃন্দাবন ॥ ৩০ ॥
tabe tāṅre bāndhi’ rākhi’ karilā gamana
ethā nīlācala haite prabhu calilā vṛndāvana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.31
তবে সেই দুই চর রূপ-ঠাঞি আইল ।
‘বৃন্দাবন চলিলা প্রভু’ — আসিয়া কহিল ॥ ৩১ ॥
tabe sei dui cara rūpa-ṭhāñi āila
‘vṛndāvana calilā prabhu’ — āsiyā kahila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.32
শুনিয়া শ্রীরূপ লিখিল সনাতন-ঠাঞি ।
‘বৃন্দাবন চলিলা শ্রীচৈতন্য-গোসাঞি ॥ ৩২ ॥
śuniyā śrī-rūpa likhila sanātana-ṭhāñi
‘vṛndāvana calilā śrī-caitanya-gosāñi
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.33
আমি-দুইভাই চলিলাঙ তাঁহারে মিলিতে ।
তুমি যৈছে তৈছে ছুটি’ আইস তাহাঁ হৈতে ॥ ৩৩ ॥
āmi-dui-bhāi calilāṅa tāṅhāre milite
tumi yaiche taiche chuṭi’ āisa tāhāṅ haite
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.34
দশসহস্র মুদ্রা তথা আছে মুদি-স্থানে ।
তাহা দিয়া কর শীঘ্র আত্ম-বিমোচনে ॥ ৩৪ ॥
daśa-sahasra mudrā tathā āche mudi-sthāne
tāhā diyā kara śīghra ātma-vimocane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.35
যৈছে তৈছে ছুটি’ তুমি আইস বৃন্দাবন ।’
এত লিখি’ দুইভাই করিলা গমন ॥ ৩৫ ॥
yaiche taiche chuṭi’ tumi āisa vṛndāvana’
eta likhi’ dui-bhāi karilā gamana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.36
অনুপম মল্লিক, তাঁর নাম — ‘শ্রীবল্লভ’ ।
রূপ-গোসাঞির ছোটভাই — পরম-বৈষ্ণব ॥ ৩৬ ॥
anupama mallika, tāṅra nāma — ‘śrī-vallabha’
rūpa-gosāñira choṭa-bhāi — parama-vaiṣṇava
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.37
তাঁহা লঞা রূপ-গোসাঞি প্রয়াগে আইলা ।
মহাপ্রভু তাহাঁ শুনি’ আনন্দিত হৈলা ॥ ৩৭ ॥
tāṅhā lañā rūpa-gosāñi prayāge āilā
mahāprabhu tāhāṅ śuni’ ānandita hailā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.38
প্রভু চলিয়াছেন বিন্দুমাধব-দরশনে ।
লক্ষ লক্ষ লোক আইসে প্রভুর মিলনে ॥ ৩৮ ॥
prabhu caliyāchena bindu-mādhava-daraśane
lakṣa lakṣa loka āise prabhura milane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.39
কেহ কান্দে, কেহ হাসে, কেহ নাচে, গায় ।
‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ বলি’ কেহ গড়াগড়ি যায় ॥ ৩৯ ॥
keha kānde, keha hāse, keha nāce, gāya
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ bali’ keha gaḍāgaḍi yāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.40
গঙ্গা-যমুনা প্রয়াগ নারিল ডুবাইতে ।
প্রভু ডুবাইল কৃষ্ণপ্রেমের বন্যাতে ॥ ৪০ ॥
gaṅgā-yamunā prayāga nārila ḍubāite
prabhu ḍubāila kṛṣṇa-premera vanyāte
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.41
ভিড় দেখি’ দুই ভাই রহিলা নির্জনে ।
প্রভুর আবেশ হৈল মাধব-দরশনে ॥ ৪১ ॥
bhiḍa dekhi’ dui bhāi rahilā nirjane
prabhura āveśa haila mādhava-daraśane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.42
প্রেমাবেশে নাচে প্রভু হরিধ্বনি করি’ ।
ঊর্ধ্ববাহু করি’ বলে — বল ‘হরি’ ‘হরি’ ॥ ৪২ ॥
premāveśe nāce prabhu hari-dhvani kari’
ūrdhva-bāhu kari’ bale — bala ‘hari’ ‘hari’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.43
প্রভুর মহিমা দেখি’ লোকে চমৎকার ।
প্রয়াগে প্রভুর লীলা নারি বর্ণিবার ॥ ৪৩ ॥
prabhura mahimā dekhi’ loke camatkāra
prayāge prabhura līlā nāri varṇibāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.44
দাক্ষিণাত্য-বিপ্র-সনে আছে পরিচয় ।
সেই বিপ্র নিমন্ত্রিয়া নিল নিজালয় ॥ ৪৪ ॥
dākṣiṇātya-vipra-sane āche paricaya
sei vipra nimantriyā nila nijālaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.45
বিপ্র-গৃহে আসি’ প্রভু নিভৃতে বসিলা ।
শ্রীরূপ-বল্লভ দুঁহে আসিয়া মিলিলা ॥ ৪৫ ॥
vipra-gṛhe āsi’ prabhu nibhṛte vasilā
śrī-rūpa-vallabha duṅhe āsiyā mililā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.46
দুইগুচ্ছ তৃণ দুঁহে দশনে ধরিয়া ।
প্রভু দেখি’ দূরে পড়ে দণ্ডবৎ হঞা ॥ ৪৬ ॥
dui-guccha tṛṇa duṅhe daśane dhariyā
prabhu dekhi’ dūre paḍe daṇḍavat hañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.47
নানা শ্লোক পড়ি’ উঠে, পড়ে বার বার ।
প্রভু দেখি’ প্রেমাবেশ হইল দুঁহার ॥ ৪৭ ॥
nānā śloka paḍi’ uṭhe, paḍe bāra bāra
prabhu dekhi’ premāveśa ha-ila duṅhara
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.48
শ্রীরূপে দেখিয়া প্রভুর প্রসন্ন হৈল মন ।
‘উঠ, উঠ, রূপ, আইস’, বলিলা বচন ॥ ৪৮ ॥
śrī-rūpe dekhiyā prabhura prasanna haila mana
‘uṭha, uṭha, rūpa, āisa’, balilā vacana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.49
কৃষ্ণের করুণা কিছু না যায় বর্ণনে ।
বিষয়কূপ হৈতে কাড়িল তোমা দুইজনে ॥ ৪৯ ॥
kṛṣṇera karuṇā kichu nā yāya varṇane
viṣaya-kūpa haite kāḍila tomā dui-jane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.50
ন মেঽভক্তশ্চতুর্বেদী মদ্ভক্তঃ শ্বপচঃ প্রিয়ঃ ।
তস্মৈ দেয়ং ততো গ্রাহ্যং স চ পূজ্যো যথা হ্যহম্ ॥ ৫০ ॥
na me ’bhaktaś catur-vedī
mad-bhaktaḥ śva-pacaḥ priyaḥ
tasmai deyaṁ tato grāhyaṁ
sa ca pūjyo yathā hy aham
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.51
এই শ্লোক পড়ি’ দুঁহারে কৈলা আলিঙ্গন ।
কৃপাতে দুঁহার মাথায় ধরিলা চরণ ॥ ৫১ ॥
ei śloka paḍi’ duṅhāre kailā āliṅgana
kṛpāte duṅhāra māthāya dharilā caraṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.52
প্রভু-কৃপা পাঞা দুঁহে দুই হাত যুড়ি’ ।
দীন হঞা স্তুতি করে বিনয় আচরি’ ॥ ৫২ ॥
prabhu-kṛpā pāñā duṅhe dui hāta yuḍi’
dīna hañā stuti kare vinaya ācari’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.53
নমো মহাবদান্যায় কৃষ্ণপ্রেমপ্রদায় তে ।
কৃষ্ণায় কৃষ্ণচৈতন্যনাম্নে গৌরত্বিষে নমঃ ॥ ৫৩ ॥
namo mahā-vadānyāya
kṛṣṇa-prema-pradāya te
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya-
nāmne gaura-tviṣe namaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.54
যোঽজ্ঞানমত্তং ভুবনং দয়ালুরুল্লাঘয়ন্নপ্যকরোৎ প্ৰমত্তম্ ।
স্বপ্রেমসম্পৎসুধয়াদ্ভুতেহং শ্রীকৃষ্ণচৈতন্যমমুং প্ৰপদ্যে ॥ ৫৪ ॥
yo ’jñāna-mattaṁ bhuvanaṁ dayālur
ullāghayann apy akarot pramattam
sva-prema-sampat-sudhayādbhutehaṁ
śrī-kṛṣṇa-caitanyam amuṁ prapadye
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.55
তবে মহাপ্রভু তাঁরে নিকটে বসাইলা ।
‘সনাতনের বার্তা কহ’ — তাঁহারে পুছিলা ॥ ৫৫ ॥
tabe mahāprabhu tāṅre nikaṭe vasāilā
‘sanātanera vārtā kaha’ — tāṅhāre puchilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.56
রূপ কহেন, — তেঁহো বন্দী হয় রাজ-ঘরে ।
তুমি যদি উদ্ধার’, তবে হইবে উদ্ধারে ॥ ৫৬ ॥
rūpa kahena, — teṅho bandī haya rāja-ghare
tumi yadi uddhāra’, tabe ha-ibe uddhāre
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.57
প্রভু কহে — সনাতনের হঞাছে মোচন ।
অচিরাৎ আমা-সহ হইবে মিলন ॥ ৫৭ ॥
prabhu kahe, — sanātanera hañāche mocana
acirāt āmā-saha ha-ibe milana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.58
মধ্যাহ্ন করিতে বিপ্র প্রভুরে কহিলা ।
রূপ-গোসাঞি সে-দিবস তথাঞি রহিলা ॥ ৫৮ ॥
madhyāhna karite vipra prabhure kahilā
rūpa-gosāñi se-divasa tathāñi rahilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.59
ভট্টাচার্য দুই ভাইয়ে নিমন্ত্রণ কৈল ।
প্রভুর শেষ প্রসাদ-পাত্র দুইভাই পাইল ॥ ৫৯ ॥
bhaṭṭācārya dui bhāiye nimantraṇa kaila
prabhura śeṣa prasāda-pātra dui-bhāi pāila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.60
ত্রিবেণী-উপর প্রভুর বাসা-ঘর স্থান ।
দুই ভাই বাসা কৈল প্রভু-সন্নিধান ॥ ৬০ ॥
triveṇī-upara prabhura vāsā-ghara sthāna
dui bhāi vāsā kaila prabhu-sannidhāna
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.61
সে-কালে বল্লভ-ভট্ট রহে আড়াইল-গ্রামে ।
মহাপ্রভু আইলা শুনি’ আইল তাঁর স্থানে ॥ ৬১ ॥
se-kāle vallabha-bhaṭṭa rahe āḍāila-grāme
mahāprabhu āilā śuni’ āila tāṅra sthāne
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.62
তেঁহো দণ্ডবৎ কৈল, প্রভু কৈলা আলিঙ্গন ।
দুই জনে কৃষ্ণকথা হৈল কতক্ষণ ॥ ৬২ ॥
teṅho daṇḍavat kaila, prabhu kailā āliṅgana
dui jane kṛṣṇa-kathā haila kata-kṣaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.63
কৃষ্ণকথায় প্রভুর মহাপ্রেম উথলিল ।
ভট্টের সঙ্কোচে প্রভু সম্বরণ কৈল ॥ ৬৩ ॥
kṛṣṇa-kathāya prabhura mahā-prema uthalila
bhaṭṭera saṅkoce prabhu samvaraṇa kaila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.64
অন্তরে গর-গর প্রেম, নহে সম্বরণ ।
দেখি’ চমৎকার হৈল বল্লভ-ভট্টের মন ॥ ৬৪ ॥
antare gara-gara prema, nahe samvaraṇa
dekhi’ camatkāra haila vallabha-bhaṭṭera mana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.65
তবে ভট্ট মহাপ্রভুরে নিমন্ত্রণ কৈলা ।
মহাপ্রভু দুইভাই তাঁহারে মিলাইলা ॥ ৬৫ ॥
tabe bhaṭṭa mahāprabhure nimantraṇa kailā
mahāprabhu dui-bhāi tāṅhāre milāilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.66
দুইভাই দূর হৈতে ভূমিতে পড়িয়া ।
ভট্টে দণ্ডবৎ কৈলা অতি দীন হঞা ॥ ৬৬ ॥
dui-bhāi dūra haite bhūmite paḍiyā
bhaṭṭe daṇḍavat kailā ati dīna hañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.67
ভট্ট মিলিবারে যায়, দুঁহে পলায় দূরে ।
‘অস্পৃশ্য পামর মুঞি, না ছুঁইহ মোরে ॥’ ৬৭ ॥
bhaṭṭa milibāre yāya, duṅhe palāya dūre
‘aspṛśya pāmara muñi, nā chuṅiha more’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.68
ভট্টের বিস্ময় হৈল, প্রভুর হর্ষ মন ।
ভট্টেরে কহিলা প্রভু তাঁর বিবরণ ॥ ৬৮ ॥
bhaṭṭera vismaya haila, prabhura harṣa mana
bhaṭṭere kahilā prabhu tāṅra vivaraṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.69
‘ইঁহো না স্পর্শিহ, ইঁহো জাতি অতি-হীন !
বৈদিক, যাজ্ঞিক তুমি কুলীন প্রবীণ !’ ৬৯ ॥
‘iṅho nā sparśiha, iṅho jāti ati-hīna!
vaidika, yājñika tumi kulīna pravīṇa!’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.70
দুঁহার মুখে নিরন্তর কৃষ্ণনাম শুনি’ ।
ভট্ট কহে, প্রভুর কিছু ইঙ্গিত-ভঙ্গী জানি’ ॥ ৭০ ॥
duṅhāra mukhe nirantara kṛṣṇa-nāma śuni’
bhaṭṭa kahe, prabhura kichu iṅgita-bhaṅgī jāni’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.71
‘দুঁহার মুখে কৃষ্ণনাম করিছে নর্তন ।
এই-দুই ‘অধম’ নহে, হয় ‘সর্বোত্তম’ ॥ ৭১ ॥
‘duṅhāra mukhe kṛṣṇa-nāma kariche nartana
ei-dui ‘adhama’ nahe, haya ‘sarvottama’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.72
অহোবত শ্বপচোঽতো গরীয়ান্
যজ্জিহ্বাগ্রে বর্ততে নাম তুভ্যম্ ।
তেপুস্তপস্তে জুহুবুঃ সস্নুরার্যা
ব্রহ্মানূচুর্নাম গৃণন্তি যে তে ॥ ৭২ ॥
aho bata śva-paco ’to garīyān
yaj-jihvāgre vartate nāma tubhyam
tepus tapas te juhuvuḥ sasnur āryā
brahmānūcur nāma gṛṇanti ye te
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.73
শুনি’ মহাপ্রভু তাঁরে বহু প্রশংসিলা ।
প্রেমাবিষ্ট হঞা শ্লোক পড়িতে লাগিলা ॥ ৭৩ ॥
śuni’ mahāprabhu tāṅre bahu praśaṁsilā
premāviṣṭa hañā śloka paḍite lāgilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.74
শুচিঃ সদ্ভক্তিদীপ্তাগ্নিদগ্ধদুর্জাতিকল্মষঃ ।
শ্বপাকোঽপি বুধৈঃ শ্লাঘ্যো ন বেদজ্ঞোহপি নাস্তিকঃ ॥ ৭৪ ॥
śuciḥ sad-bhakti-dīptāgni-
dagdha-durjāti-kalmaṣaḥ
śva-pāko ’pi budhaiḥ ślāghyo
na veda-jño ’pi nāstikaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.75
ভগবদ্ভক্তিহীনস্য জাতিঃ শাস্ত্রং জপস্তপঃ ।
অপ্রাণস্যেব দেহস্য মণ্ডনং লোকরঞ্জনম্ ॥ ৭৫ ॥
bhagavad-bhakti-hīnasya
jātiḥ śāstraṁ japas tapaḥ
aprāṇasyeva dehasya
maṇḍanaṁ loka-rañjanam
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.76
প্রভুর প্রেমাবেশ, আর প্রভাব ভক্তিসার ।
সৌন্দর্যাদি দেখি’ ভট্টের হৈল চমৎকার ॥ ৭৬ ॥
prabhura premāveśa, āra prabhāva bhakti-sāra
saundaryādi dekhi’ bhaṭṭera haila camatkāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.77
সগণে প্রভুরে ভট্ট নৌকাতে চড়াঞা ।
ভিক্ষা দিতে নিজ-ঘরে চলিলা লঞা ॥ ৭৭ ॥
sagaṇe prabhure bhaṭṭa naukāte caḍāñā
bhikṣā dite nija-ghare calilā lañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.78
যমুনার জল দেখি’ চিক্কণ শ্যামল ।
প্রেমাবেশে মহাপ্রভু হইলা বিহ্বল ॥ ৭৮ ॥
yamunāra jala dekhi’ cikkaṇa śyāmala
premāveśe mahāprabhu ha-ilā vihvala
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.79
হুঙ্কার করি’ যমুনার জলে দিলা ঝাঁপ ।
প্রভু দেখি’ সবার মনে হৈল ভয়-কাঁপ ॥ ৭৯ ॥
huṅkāra kari’ yamunāra jale dilā jhāṅpa
prabhu dekhi’ sabāra mane haila bhaya-kāṅpa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.80
আস্তে-ব্যস্তে সবে ধরি’ প্রভুরে উঠাইল ।
নৌকার উপরে প্রভু নাচিতে লাগিল ॥ ৮০ ॥
āste-vyaste sabe dhari’ prabhure uṭhāila
naukāra upare prabhu nācite lāgila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.81
মহাপ্রভুর ভরে নৌকা করে টলমল ।
ডুবিতে লাগিল নৌকা, ঝলকে ভরে জল ॥ ৮১ ॥
mahāprabhura bhare naukā kare ṭalamala
ḍubite lāgila naukā, jhalake bhare jala
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.82
যদ্যপি ভট্টের আগে প্রভুর ধৈর্য হৈল মন ।
দুর্বার উদ্ভট প্রেম নহে সম্বরণ ॥ ৮২ ॥
yadyapi bhaṭṭera āge prabhura dhairya haila mana
durvāra udbhaṭa prema nahe samvaraṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.83
দেশ-পাত্র দেখি’ মহাপ্রভু ধৈর্য হইল ।
আড়াইলের ঘাটে নৌকা আসি’ উত্তরিল ॥ ৮৩ ॥
deśa-pātra dekhi’ mahāprabhu dhairya ha-ila
āḍāilera ghāṭe naukā āsi’ uttarila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.84
ভয়ে ভট্ট সঙ্গে রহে, মধ্যাহ্ন করাঞা ।
নিজ-গৃহে আনিলা প্রভুরে সঙ্গেতে লঞা ॥ ৮৪ ॥
bhaye bhaṭṭa saṅge rahe, madhyāhna karāñā
nija-gṛhe ānilā prabhure saṅgete lañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.85
আনন্দিত হঞা ভট্ট দিল দিব্যাসন ।
আপনে করিল প্রভুর পাদপ্রক্ষালন ॥ ৮৫ ॥
ānandita hañā bhaṭṭa dila divyāsana
āpane karila prabhura pāda-prakṣālana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.86
সবংশে সেই জল মস্তকে ধরিল ।
নূতন কৌপীন-বহির্বাস পরাইল ॥ ৮৬ ॥
savaṁśe sei jala mastake dharila
nūtana kaupīna-bahirvāsa parāila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.87
গন্ধ-পুষ্প-ধূপ-দীপে মহাপূজা কৈল ।
ভট্টাচার্যে মান্য করি’ পাক করাইল ॥ ৮৭ ॥
gandha-puṣpa-dhūpa-dīpe mahā-pūjā kaila
bhaṭṭācārye mānya kari’ pāka karāila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.88
ভিক্ষা করাইল প্রভুরে সস্নেহ যতনে ।
রূপগোসাঞি দুইভাইয়ে করাইল ভোজনে ॥ ৮৮ ॥
bhikṣā karāila prabhure sasneha yatane
rūpa-gosāñi dui-bhāiye karāila bhojane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.89
ভট্টাচার্য শ্রীরূপে দেওয়াইল ‘অবশেষ’ ।
তবে সেই প্রসাদ কৃষ্ণদাস পাইল শেষ ॥ ৮৯ ॥
bhaṭṭācārya śrī-rūpe deoyāila ‘avaśeṣa’
tabe sei prasāda kṛṣṇadāsa pāila śeṣa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.90
মুখবাস দিয়া প্রভুরে করাইল শয়ন ।
আপনে ভট্ট করেন প্রভুর পাদ-সম্বাহন ॥ ৯০ ॥
mukha-vāsa diyā prabhure karāila śayana
āpane bhaṭṭa karena prabhura pāda-samvāhana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.91
প্রভু পাঠাইল তাঁরে করিতে ভোজনে ।
ভোজন করি’ আইলা তেঁহো প্রভুর চরণে ॥ ৯১ ॥
prabhu pāṭhāila tāṅre karite bhojane
bhojana kari’ āilā teṅho prabhura caraṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.92
হেনকালে আইলা রঘুপতি উপাধ্যায় ।
তিরুহিতা পণ্ডিত, বড় বৈষ্ণব, মহাশয় ॥ ৯২ ॥
hena-kāle āilā raghupati upādhyāya
tiruhitā paṇḍita, baḍa vaiṣṇava, mahāśaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.93
আসি’তেঁহো কৈল প্রভুর চরণ বন্দন ।
‘কৃষ্ণে মতি রহু’ বলি’ প্রভুর বচন ॥ ৯৩ ॥
āsi’ teṅho kaila prabhura caraṇa vandana
‘kṛṣṇe mati rahu’ bali’ prabhura vacana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.94
শুনি’ আনন্দিত হৈল উপাধ্যায়ের মন ।
প্রভু তাঁরে কহিল, — ‘কহ কৃষ্ণের বর্ণন’ ॥ ৯৪ ॥
śuni’ ānandita haila upādhyāyera mana
prabhu tāṅre kahila, — ‘kaha kṛṣṇera varṇana’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.95
নিজ-কৃত কৃষ্ণলীলা-শ্লোক পড়িল ।
শুনি’ মহাপ্রভুর মহা প্রেমাবেশ হৈল ॥ ৯৫ ॥
nija-kṛta kṛṣṇa-līlā-śloka paḍila
śuni’ mahāprabhura mahā premāveśa haila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.96
শ্রুতিমপরে স্মৃতিমিতরে ভারতমন্যে ভজন্তু ভবভীতাঃ ।
অহমিহ নন্দং বন্দে যস্যালিন্দে পরং ব্রহ্ম ॥ ৯৬ ॥
śrutim apare smṛtim itare bhāratam anye bhajantu bhava-bhītāḥ
aham iha nandaṁ vande yasyālinde paraṁ brahma
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.97
‘আগে কহ’ — প্রভু-বাক্যে উপাধ্যায় কহিল ।
রঘুপতি উপাধ্যায় নমস্কার কৈল ॥ ৯৭ ॥
‘āge kaha’ — prabhu-vākye upādhyāya kahila
raghupati upādhyāya namaskāra kaila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.98
কম্প্রতি কথয়িতুমীশে সম্প্রতি কো বা প্রতীতিমায়াতু ।
গোপতি-তনয়াকুঞ্জে গোপবধূটী-বিটং ব্রহ্ম ॥ ৯৮ ॥
kaṁ prati kathayitum īśe
samprati ko vā pratītim āyātu
go-pati-tanayā-kuñje
gopa-vadhūṭī-viṭaṁ brahma
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.99
প্রভু কহেন, — কহ, তেঁহো পড়ে কৃষ্ণলীলা ।
প্রেমাবেশে প্রভুর দেহ-মন আলুয়াইলা ॥ ৯৯ ॥
prabhu kahena, — kaha, teṅho paḍe kṛṣṇa-līlā
premāveśe prabhura deha-mana āluyāilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.100
প্রেম দেখি’ উপাধ্যায়ের হৈল চমৎকার ।
‘মনুষ্য নহে, ইঁহো — কৃষ্ণ’ — করিল নির্ধার ॥ ১০০ ॥
prema dekhi’ upādhyāyera haila camatkāra
‘manuṣya nahe, iṅho — kṛṣṇa’ — karila nirdhāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.101
প্রভু কহে, — উপাধ্যায়, শ্রেষ্ঠ মান’ কায় ?
‘শ্যামমেব পরং রূপং’ — কহে উপাধ্যায় ॥ ১০১ ॥
prabhu kahe, — upādhyāya, śreṣṭha māna’ kāya?
‘śyāmam eva paraṁ rūpaṁ’ — kahe upādhyāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.102
শ্যাম-রূপের বাসস্থান শ্রেষ্ঠ মান’ কায় ?
‘পুরী মধুপুরী বরা’ — কহে উপাধ্যায় ॥ ১০২ ॥
śyāma-rūpera vāsa-sthāna śreṣṭha māna’ kāya?
‘purī madhu-purī varā’ — kahe upādhyāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.103
বাল্য, পৌগণ্ড, কৈশোরে, শ্রেষ্ঠ মান’ কায় ?
‘বয়ঃ কৈশোরকং ধ্যেয়ং’ — কহে উপাধ্যায় ॥ ১০৩ ॥
bālya, paugaṇḍa, kaiśore, śreṣṭha māna’ kāya?
‘vayaḥ kaiśorakaṁ dhyeyaṁ’ — kahe upādhyāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.104
রসগণ-মধ্যে তুমি শ্রেষ্ঠ মান’ কায় ?
‘আদ্য এব পরো রসঃ’ — কহে উপাধ্যায় ॥ ১০৪ ॥
rasa-gaṇa-madhye tumi śreṣṭha māna’ kāya?
‘ādya eva paro rasaḥ’ — kahe upādhyāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.105
প্রভু কহে, — ভাল তত্ত্ব শিখাইলা মোরে ।
এত বলি’ শ্লোক পড়ে গদ্গদ-স্বরে ॥ ১০৫ ॥
prabhu kahe, — bhāla tattva śikhāilā more
eta bali’ śloka paḍe gadgada-svare
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.106
শ্যামমেব পরং রূপং পুরী মধুপুরী বরা ।
বয়ঃ কৈশোরকং ধ্যেয়মাদ্য এব পরো রসঃ ॥ ১০৬ ॥
śyāmam eva paraṁ rūpaṁ
purī madhu-purī varā
vayaḥ kaiśorakaṁ dhyeyam
ādya eva paro rasaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.107
প্রেমাবেশে প্রভু তাঁরে কৈলা আলিঙ্গন ।
প্রেম মত্ত হঞা তেঁহো করেন নর্তন ॥ ১০৭ ॥
premāveśe prabhu tāṅre kailā āliṅgana
prema matta hañā teṅho karena nartana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.108
দেখি’ বল্লভ-ভট্ট মনে চমৎকার হৈল ।
দুই পুত্র আনি’ প্রভুর চরণে পাড়িল ॥ ১০৮ ॥
dekhi’ vallabha-bhaṭṭa mane camatkāra haila
dui putra āni’ prabhura caraṇe pāḍila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.109
প্রভু দেখিবারে গ্রামের সব-লোক আইল ।
প্রভু-দরশনে সবে ‘কৃষ্ণভক্ত’ হইল ॥ ১০৯ ॥
prabhu dekhibāre grāmera saba-loka āila
prabhu-daraśane sabe ‘kṛṣṇa-bhakta’ ha-ila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.110
ব্রাহ্মণসকল করেন প্রভুর নিমন্ত্রণ ।
বল্লভ-ভট্ট তাঁ-সবারে করেন নিবারণ ॥ ১১০ ॥
brāhmaṇa-sakala karena prabhura nimantraṇa
vallabha-bhaṭṭa tāṅ-sabāre karena nivāraṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.111
‘প্রেমোন্মাদে পড়ে গোসাঞি মধ্য-যমুনাতে ।
প্ৰয়াগে চালাইব, ইহাঁ না দিব রহিতে ॥ ১১১ ॥
‘premonmāde paḍe gosāñi madhya-yamunāte
prayāge cālāiba, ihāṅ nā diba rahite
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.112
যাঁর ইচ্ছা, প্ৰয়াগে যাঞা করিবে নিমন্ত্রণ’ ।
এত বলি’ প্রভু লঞা করিল গমন ॥ ১১২ ॥
yāṅra icchā, prayāge yāñā karibe nimantraṇa’
eta bali’ prabhu lañā karila gamana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.113
গঙ্গা-পথে মহাপ্ৰভুরে নৌকাতে বসাঞা ।
প্রয়াগে আইলা ভট্ট গোসাঞিরে লইয়া ॥ ১১৩ ॥
gaṅgā-pathe mahāprabhure naukāte vasāñā
prayāge āilā bhaṭṭa gosāñire lañā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.114
লোক-ভিড়-ভয়ে প্রভু ‘দশাশ্বমেধে’ যাঞা ।
রূপ গোসাঞিরে শিক্ষা করা’ন শক্তি সঞ্চারিয়া ॥ ১১৪ ॥
loka-bhiḍa-bhaye prabhu ‘daśāśvamedhe’ yāñā
rūpa-gosāñire śikṣā karā’na śakti sañcāriyā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.115
কৃষ্ণতত্ত্ব-ভক্তিতত্ত্ব-রসতত্ত্ব-প্রান্ত ।
সব শিখাইল প্রভু ভাগবত-সিদ্ধান্ত ॥ ১১৫ ॥
kṛṣṇatattva-bhaktitattva-rasatattva-prānta
saba śikhāila prabhu bhāgavata-siddhānta
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.116
রামানন্দ-পাশে যত সিদ্ধান্ত শুনিলা ।
রূপে কৃপা করি’ তাহা সব সঞ্চারিলা ॥ ১১৬ ॥
rāmānanda-pāśe yata siddhānta śunilā
rūpe kṛpā kari’ tāhā saba sañcārilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.117
শ্রীরূপ-হৃদয়ে প্রভু শক্তি সঞ্চারিলা ।
সর্বতত্ত্ব-নিরূপণে ‘প্ৰবীণ’ করিলা ॥ ১১৭ ॥
śrī-rūpa-hṛdaye prabhu śakti sañcārilā
sarva-tattva-nirūpaṇe ‘pravīṇa’ karilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.118
শিবানন্দ-সেনের পুত্র ‘কবিকর্ণপূর’ ।
‘রূপের মিলন’ স্ব-গ্রন্থে লিখিয়াছেন প্রচুর ॥ ১১৮ ॥
śivānanda-senera putra ‘kavi-karṇapūra’
‘rūpera milana’ sva-granthe likhiyāchena pracura
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.119
কালেন বৃন্দাবনকেলিবার্তা
লুপ্তেতি তাং খ্যাপয়িতুং বিশিষ্য ।
কৃপামৃতেনাভিষিষেচ দেব-
স্তত্রৈব রূপঞ্চ সনাতনঞ্চ ॥ ১১৯ ॥
kālena vṛndāvana-keli-vārtā
lupteti tāṁ khyāpayituṁ viśiṣya
kṛpāmṛtenābhiṣiṣeca devas
tatraiva rūpaṁ ca sanātanaṁ ca
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.120
যঃ প্রাগেব প্রিয়গুণগণৈর্গাঢ়বদ্ধোঽপি মুক্তো
গেহাধ্যাসাদ্ৰস ইব পরো মূর্ত এবাপ্যমূর্তঃ ।
প্রেমালাপৈর্দৃঢ়তরপরিষ্বঙ্গরঙ্গৈঃ প্রয়াগে
তং শ্রীরূপং সমমনুপমেনানুজগ্রাহ দেবঃ ॥ ১২০ ॥
yaḥ prāg eva priya-guṇa-gaṇair gāḍha-baddho ’pi mukto
gehādhyāsād rasa iva paro mūrta evāpy amūrtaḥ
premālāpair dṛḍhatara-pariṣvaṅga-raṅgaiḥ prayāge
taṁ śrī-rūpaṁ samam anupamenānujagrāha devaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.121
প্রিয়স্বরূপে দয়িতস্বরূপে প্রেমস্বরূপে সহজাভিরূপে ।
নিজানুরূপে প্রভুরেকরূপে ততান রূপে স্ববিলাসরূপে ॥ ১২১ ॥
priya-svarūpe dayita-svarūpe
prema-svarūpe sahajābhirūpe
nijānurūpe prabhur eka-rūpe
tatāna rūpe sva-vilāsa-rūpe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.122
এইমত কর্ণপূর লিখে স্থানে-স্থানে ।
প্রভু কৃপা কৈলা যৈছে রূপ-সনাতনে ॥ ১২২ ॥
ei-mata karṇapūra likhe sthāne-sthāne
prabhu kṛpā kailā yaiche rūpa-sanātane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.123
মহাপ্ৰভুর যত বড় বড় ভক্ত মাত্র ।
রূপ-সনাতন — সবার কৃপা-গৌরব-পাত্র ॥ ১২৩ ॥
mahāprabhura yata baḍa baḍa bhakta mātra
rūpa-sanātana — sabāra kṛpā-gaurava-pātra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.124
কেহ যদি দেশে যায় দেখি’ বৃন্দাবন ।
তাঁরে প্রশ্ন করেন প্ৰভুর পারিষদগণ ॥ ১২৪ ॥
keha yadi deśe yāya dekhi’ vṛndāvana
tāṅre praśna karena prabhura pāriṣada-gaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.125
“কহ, — তাহাঁ কৈছে রহে রূপ-সনাতন ?
কৈছে রহে, কৈছে বৈরাগ্য, কৈছে ভোজন ? ১২৫ ॥
“kaha, — tāhāṅ kaiche rahe rūpa-sanātana?
kaiche rahe, kaiche vairāgya, kaiche bhojana?
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.126
কৈছে অষ্টপ্রহর করেন শ্রীকৃষ্ণ-ভজন ?”
তবে প্ৰশংসিয়া কহে সেই ভক্তগণ ॥ ১২৬ ॥
kaiche aṣṭa-prahara karena śrī-kṛṣṇa-bhajana?”
tabe praśaṁsiyā kahe sei bhakta-gaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.127
“অনিকেত দুঁহে, বনে যত বৃক্ষগণ ।
এক এক বৃক্ষের তলে এক এক রাত্রি শয়ন ॥ ১২৭ ॥
“aniketa duṅhe, vane yata vṛkṣa-gaṇa
eka eka vṛkṣera tale eka eka rātri śayana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.128
‘বিপ্রগৃহে’ স্থূলভিক্ষা, কাহাঁ মাধুকরী ।
শুষ্ক রুটী-চানা চিবায় ভোগ পরিহরি’ ॥ ১২৮ ॥
‘vipra-gṛhe’ sthūla-bhikṣā, kāhāṅ mādhu-karī
śuṣka ruṭī-cānā civāya bhoga parihari’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.129
করোঁয়া-মাত্র হাতে, কাঁথা ছিঁড়া, বহির্বাস ।
কৃষ্ণকথা, কৃষ্ণনাম, নর্তন-উল্লাস ॥ ১২৯ ॥
karoṅyā-mātra hāte, kāṅthā chiṅḍā, bahirvāsa
kṛṣṇa-kathā, kṛṣṇa-nāma, nartana-ullāsa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.130
অষ্টপ্রহর কৃষ্ণভজন, চারি দণ্ড শয়নে ।
নাম-সঙ্কীর্তনে সেহ নহে কোন দিনে ॥ ১৩০ ॥
aṣṭa-prahara kṛṣṇa-bhajana, cāri daṇḍa śayane
nāma-saṅkīrtane seha nahe kona dine
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.131
কভু ভক্তিরসশাস্ত্র করয়ে লিখন ।
চৈতন্যকথা শুনে, করে চৈতন্য-চিন্তন ॥” ১৩১ ॥
kabhu bhakti-rasa-śāstra karaye likhana
caitanya-kathā śune, kare caitanya-cintana”
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.132
এইকথা শুনি’ মহান্তের মহাসুখ হয় ।
চৈতন্যের কৃপা যাঁহে, তাঁহে কি বিস্ময় ? ১৩২ ॥
ei-kathā śuni’ mahāntera mahā-sukha haya
caitanyera kṛpā yāṅhe, tāṅhe ki vismaya?
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.133
চৈতন্যের কৃপা রূপ লিখিয়াছেন আপনে ।
রসামৃতসিন্ধু-গ্রন্থের মঙ্গলাচরণে ॥ ১৩৩ ॥
caitanyera kṛpā rūpa likhiyāchena āpane
rasāmṛta-sindhu-granthera maṅgalācaraṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.134
হৃদি যস্য প্রেরণয়া প্রবর্তিতোঽহং বরাকরূপোঽপি ।
তস্য হরেঃ পদকমলং বন্দে চৈতন্যদেবস্য ॥ ১৩৪ ॥
hṛdi yasya preraṇayā pravartito ’haṁ varāka-rūpo ’pi
tasya hareḥ pada-kamalaṁ vande caitanya-devasya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.135
এইমত দশদিন প্রয়াগে রহিয়া ।
শ্রীরূপে শিক্ষা দিল শক্তি সঞ্চারিয়া ॥ ১৩৫ ॥
ei-mata daśa-dina prayāge rahiyā
śrī-rūpe śikṣā dila śakti sañcāriyā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.136
প্রভু কহে, — শুন, রূপ, ভক্তিরসের লক্ষণ ।
সূত্ররূপে কহি, বিস্তার না যায় বর্ণন ॥ ১৩৬ ॥
prabhu kahe, — śuna, rūpa, bhakti-rasera lakṣaṇa
sūtra-rūpe kahi, vistāra nā yāya varṇana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.137
পারাপার-শূন্য গভীর ভক্তিরস-সিন্ধু ।
তোমায় চাখাইতে তার কহি এক ‘বিন্দু’ ॥ ১৩৭ ॥
pārāpāra-śūnya gabhīra bhakti-rasa-sindhu
tomāya cākhāite tāra kahi eka ‘bindu’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.138
এইত ব্রহ্মাণ্ড ভরি’ অনন্ত জীবগণ ।
চৌরাশী-লক্ষ যোনিতে করয়ে ভ্রমণ ॥ ১৩৮ ॥
eita brahmāṇḍa bhari’ ananta jīva-gaṇa
caurāśī-lakṣa yonite karaye bhramaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.139
কেশাগ্র-শতেক-ভাগ পুনঃ শতাংশ করি ।
তার সম সূক্ষ্ম জীবের ‘স্বরূপ’ বিচারি ॥ ১৩৯ ॥
keśāgra-śateka-bhāga punaḥ śatāṁśa kari
tāra sama sūkṣma jīvera ‘svarūpa’ vicāri
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.140
কেশাগ্রশতভাগস্য শতাংশসদৃশাত্মকঃ ।
জীবঃ সূক্ষ্মস্বরূপোঽয়ং সংখ্যাতীতো হি চিৎকণঃ ॥ ১৪০ ॥
keśāgra-śata-bhāgasya
śatāṁśa-sadṛśātmakaḥ
jivaḥ sūkṣma-svarūpo ’yaṁ
saṅkhyātīto hi cit-kaṇaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.141
বালাগ্রশতভাগস্য শতধা কল্পিতস্য চ ।
ভাগো জীবঃ স বিজ্ঞেয় ইতি চাহ পরা শ্রুতিঃ ॥ ১৪১ ॥
bālāgra-śata-bhāgasya
śatadhā kalpitasya ca
bhāgo jīvaḥ sa vijñeya
iti cāha parā śrutiḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.142
সূক্ষ্মাণামপ্যহং জীবঃ ॥ ১৪২ ॥
sūkṣmāṇām apy ahaṁ jīvaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.143
অপরিমিতা ধ্রুবাস্তনুভৃতো যদি সর্বগতা-
স্তর্হি ন শাস্যতেতি নিয়মো ধ্রুব নেতরথা ।
অজনি চ যন্ময়ং তদবিমুচ্য নিয়ন্তৃ ভবেৎ
সমমনুজানতাং যদমতং মতদুষ্টতয়া ॥ ১৪৩ ॥
aparimitā dhruvās tanu-bhṛto yadi sarva-gatās
tarhi na śāsyateti niyamo dhruva netarathā
ajani ca yan-mayaṁ tad avimucya niyantṛ bhavet
samam anujānatāṁ yad amataṁ mata-duṣṭatayā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.144
তার মধ্যে ‘স্থাবর’, ‘জঙ্গম’ — দুই ভেদ ।
জঙ্গমে তির্যক্-জল-স্থলচর-বিভেদ ॥ ১৪৪ ॥
tāra madhye ‘sthāvara’, ‘jaṅgama’ — dui bheda
jaṅgame tiryak-jala-sthalacara-vibheda
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.145
তার মধ্যে মনুষ্য-জাতি অতি অল্পতর ।
তার মধ্যে ম্লেচ্ছ, পুলিন্দ, বৌদ্ধ, শবর ॥ ১৪৫ ॥
tāra madhye manuṣya-jāti ati alpatara
tāra madhye mleccha, pulinda, bauddha, śabara
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.146
বেদনিষ্ঠ-মধ্যে অর্ধেক বেদ ‘মুখে’ মানে ।
বেদনিষিদ্ধ পাপ করে, ধর্ম নাহি গণে ॥ ১৪৬ ॥
veda-niṣṭha-madhye ardheka veda ‘mukhe’ māne
veda-niṣiddha pāpa kare, dharma nāhi gaṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.147
ধর্মাচারি-মধ্যে বহুত ‘কর্মনিষ্ঠ’ ।
কোটি-কর্মনিষ্ঠ-মধ্যে এক ‘জ্ঞানী’ শ্রেষ্ঠ ॥ ১৪৭ ॥
dharmācāri-madhye bahuta ‘karma-niṣṭha’
koṭi-karma-niṣṭha-madhye eka ‘jñānī’ śreṣṭha
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.148
কোটিজ্ঞানি-মধ্যে হয় একজন ‘মুক্ত’ ।
কোটিমুক্ত-মধ্যে ‘দুর্লভ’ এক কৃষ্ণভক্ত ॥ ১৪৮ ॥
koṭi-jñāni-madhye haya eka-jana ‘mukta’
koṭi-mukta-madhye ‘durlabha’ eka kṛṣṇa-bhakta
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.149
কৃষ্ণভক্ত — নিষ্কাম, অতএব ‘শান্ত’ ।
ভুক্তি-মুক্তি-সিদ্ধি — কামী সকলি ‘অশান্ত’ ॥ ১৪৯ ॥
kṛṣṇa-bhakta — niṣkāma, ataeva ‘śānta’
bhukti-mukti-siddhi-kāmī — sakali ‘aśānta’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.150
মুক্তানামপি সিদ্ধানাং নারায়ণপরায়ণঃ ।
সুদুর্লভঃ প্রশান্তাত্মা কোটিষ্বপি মহামুনে ॥ ১৫০ ॥
muktānām api siddhānāṁ
nārāyaṇa-parāyaṇaḥ
sudurlabhaḥ praśāntātmā
koṭiṣv api mahā-mune
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.151
ব্রহ্মাণ্ড ভ্রমিতে কোন ভাগ্যবান্ জীব ।
গুরু-কৃষ্ণ-প্রসাদে পায় ভক্তিলতা-বীজ ॥ ১৫১ ॥
brahmāṇḍa bhramite kona bhāgyavān jīva
guru-kṛṣṇa-prasāde pāya bhakti-latā-bīja
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.152
মালী হঞা করে সেই বীজ আরোপণ ।
শ্রবণ-কীর্তন-জলে করয়ে সেচন ॥ ১৫২ ॥
mālī hañā kare sei bīja āropaṇa
śravaṇa-kīrtana-jale karaye secana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.153
উপজিয়া বাড়ে লতা ‘ব্রহ্মাণ্ড’ ভেদি’ যায় ।
‘বিরজা’, ‘ব্রহ্মলোক’ ভেদি’ ‘পরব্যোম’ পায় ॥ ১৫৩ ॥
upajiyā bāḍe latā ‘brahmāṇḍa’ bhedi’ yāya
‘virajā’, ‘brahma-loka’ bhedi’ ‘para-vyoma’ pāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.154
তবে যায় তদুপরি ‘গোলোক-বৃন্দাবন’ ।
‘কৃষ্ণচরণ’-কল্পবৃক্ষে করে আরোহণ ॥ ১৫৪ ॥
tabe yāya tad-upari ‘goloka-vṛndāvana’
‘kṛṣṇa-caraṇa’-kalpa-vṛkṣe kare ārohaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.155
তাহাঁ বিস্তারিত হঞা ফলে প্রেম-ফল ।
ইহাঁ মালী সেচে নিত্য শ্রবণাদি জল ॥ ১৫৫ ॥
tāhāṅ vistārita hañā phale prema-phala
ihāṅ mālī sece nitya śravaṇādi jala
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.156
যদি বৈষ্ণব-অপরাধ উঠে হাতী মাতা ।
উপাড়ে বা ছিণ্ডে, তার শুখি’ যায় পাতা ॥ ১৫৬ ॥
yadi vaiṣṇava-aparādha uṭhe hātī mātā
upāḍe vā chiṇḍe, tāra śukhi’ yāya pātā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.157
তাতে মালী যত্ন করি’ করে আবরণ ।
অপরাধ-হস্তীর যৈছে না হয় উদ্গম ॥ ১৫৭ ॥
tāte mālī yatna kari’ kare āvaraṇa
aparādha-hastīra yaiche nā haya udgama
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.158
কিন্তু যদি লতার অঙ্গে উঠে ‘উপশাখা’ ।
ভুক্তি-মুক্তি-বাঞ্ছা, যত অসংখ্য তার লেখা ॥ ১৫৮ ॥
kintu yadi latāra saṅge uṭhe ‘upaśākhā’
bhukti-mukti-vāñchā, yata asaṅkhya tāra lekhā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.159
‘নিষিদ্ধাচার’, ‘কুটীনাটী’, ‘জীবহিংসন’ ।
‘লাভ’, ‘পূজা’, ‘প্রতিষ্ঠাদি’ যত উপশাখাগণ ॥ ১৫৯ ॥
‘niṣiddhācāra’, ‘kuṭīnāṭī’, ‘jīva-hiṁsana’
‘lābha’, ‘pūjā’, ‘pratiṣṭhādi’ yata upaśākhā-gaṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.160
সেকজল পাঞা উপশাখা বাড়ি’ যায় ।
স্তব্ধ হঞা মূলশাখা বাড়িতে না পায় ॥ ১৬০ ॥
seka-jala pāñā upaśākhā bāḍi’ yāya
stabdha hañā mūla-śākhā bāḍite nā pāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.161
প্রথমেই উপশাখার করয়ে ছেদন ।
তবে মূলশাখা বাড়ি’ যায় বৃন্দাবন ॥ ১৬১ ॥
prathamei upaśākhāra karaye chedana
tabe mūla-śākhā bāḍi’ yāya vṛndāvana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.162
‘প্রেমফল’ পাকি’ পড়ে, মালী আস্বাদয় ।
লতা অবলম্বি’ মালী ‘কল্পবৃক্ষ’ পায় ॥ ১৬২ ॥
‘prema-phala’ pāki’ paḍe, mālī āsvādaya
latā avalambi’ mālī ‘kalpa-vṛkṣa’ pāya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.163
তাহাঁ সেই কল্পবৃক্ষের করয়ে সেবন ।
সুখে প্রেমফল-রস করে আস্বাদন ॥ ১৬৩ ॥
tāhāṅ sei kalpa-vṛkṣera karaye sevana
sukhe prema-phala-rasa kare āsvādana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.164
এইত পরম-ফল ‘পরম-পুরুষার্থ’ ।
যাঁর আগে তৃণ-তুল্য চারি পুরুষার্থ ॥ ১৬৪ ॥
eita parama-phala ‘parama-puruṣārtha’
yāṅra āge tṛṇa-tulya cāri puruṣārtha
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.165
ঋদ্ধা সিদ্ধিব্রজ-বিজয়িতা সত্যধর্মা সমাধি-
র্ব্রহ্মানন্দো গুরুরপি চমৎকারয়ত্যেব তাবৎ ।
যাবৎ প্রেম্ণাং মধুরিপু-বশীকার-সিদ্ধৌষধীনাং
গন্ধোঽপ্যন্তঃকরণসরণী-পান্থতাং ন প্রযাতি ॥ ১৬৫ ॥
ṛddhā siddhi-vraja-vijayitā satya-dharmā samādhir
brahmānando gurur api camatkārayaty eva tāvat
yāvat premṇāṁ madhu-ripu-vaśī-kāra-siddhauṣadhīnāṁ
gandho ’py antaḥ-karaṇa-saraṇī-pānthatāṁ na prayāti
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.166
‘শুদ্ধভক্তি’ হৈতে হয় ‘প্রেমা’ উৎপন্ন ।
অতএব শুদ্ধভক্তির কহিয়ে ‘লক্ষণ’ ॥ ১৬৬ ॥
‘śuddha-bhakti’ haite haya ‘premā’ utpanna
ataeva śuddha-bhaktira kahiye ‘lakṣaṇa’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.167
অন্যাভিলাষিতা-শূন্যং জ্ঞান-কর্মাদ্যনাবৃতম্ ।
আনুকূল্যেন কৃষ্ণানুশীলনং ভক্তিরুত্তমা ॥ ১৬৭ ॥
anyābhilāṣitā-śūnyaṁ
jñāna-karmādy-anāvṛtam
ānukūlyena kṛṣṇānu-
śīlanaṁ bhaktir uttamā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.168
অন্য-বাঞ্ছা, অন্য-পূজা ছাড়ি’ ‘জ্ঞান’, ‘কর্ম’ ।
আনুকূল্যে সর্বেন্দ্রিয়ে কৃষ্ণানুশীলন ॥ ১৬৮ ॥
anya-vāñchā, anya-pūjā chāḍi’ ‘jñāna’, ‘karma’
ānukūlye sarvendriye kṛṣṇānuśīlana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.169
এই ‘শুদ্ধভক্তি’ — ইহা হৈতে ‘প্রেমা’ হয় ।
পঞ্চরাত্রে, ভাগবতে এই লক্ষণ কয় ॥ ১৬৯ ॥
ei ‘śuddha-bhakti’ — ihā haite ‘premā’ haya
pañcarātre, bhāgavate ei lakṣaṇa kaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.170
সর্বোপাধিবিনির্মুক্তং তৎপরত্বেন নির্মলম্ ।
হৃষীকেণ হৃষীকেশ-সেবনং ভক্তিরুচ্যতে ॥ ১৭০ ॥
sarvopādhi-vinirmuktaṁ
tat-paratvena nirmalam
hṛṣīkeṇa hṛṣīkeśa-
sevanaṁ bhaktir ucyate
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.171
মদ্গুণশ্রুতিমাত্রেণ ময়ি সর্বগুহাশয়ে ।
মনোগতিরবিচ্ছিন্না যথা গঙ্গাম্ভসোঽম্বুধৌ ॥ ১৭১ ॥
mad-guṇa-śruti-mātreṇa
mayi sarva-guhāśaye
mano-gatir avicchinnā
yathā gaṅgāmbhaso ’mbudhau
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.172
লক্ষণং ভক্তিযোগস্য নির্গুণস্য হ্যুদাহৃতম্ ।
অহৈতুক্যব্যবহিতা যা ভক্তিঃ পুরুষোত্তমে ॥ ১৭২ ॥
lakṣaṇaṁ bhakti-yogasya
nirguṇasya hy udāhṛtam
ahaituky avyavahitā
yā bhaktiḥ puruṣottame
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.173
সালোক্যসার্ষ্টিসামীপ্য-সারূপ্যৈকত্বমপ্যুত ।
দীয়মানং ন গৃহ্ণন্তি বিনা মৎসেবনং জনাঃ ॥ ১৭৩ ॥
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya-
sārūpyaikatvam apy uta
dīyamānaṁ na gṛhṇanti
vinā mat-sevanaṁ janāḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.174
স এব ভক্তিযোগাখ্য আত্যন্তিক উদাহৃতঃ ।
যেনাতিব্রজ্য ত্রিগুণং মদ্ভাবায়োপপদ্যতে ॥ ১৭৪ ॥
sa eva bhakti-yogākhya
ātyantika udāhṛtaḥ
yenātivrajya tri-guṇaṁ
mad-bhāvāyopapadyate
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.175
ভুক্তি-মুক্তি আদি-বাঞ্ছা যদি মনে হয় ।
সাধন করিলে প্রেম উৎপন্ন না হয় ॥ ১৭৫ ॥
bhukti-mukti ādi-vāñchā yadi mane haya
sādhana karile prema utpanna nā haya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.176
ভুক্তি-মুক্তি-স্পৃহা যাবৎ পিশাচী হৃদি বর্ততে ।
তাবদ্ভক্তিসুখস্যাত্র কথমভ্যুদয়ো ভবেৎ ॥ ১৭৬ ॥
bhukti-mukti-spṛhā yāvat
piśācī hṛdi vartate
tāvad bhakti-sukhasyātra
katham abhyudayo bhavet
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.177
সাধনভক্তি হৈতে হয় ‘রতি’র উদয় ।
রতি গাঢ় হৈলে তার ‘প্রেম’ নাম কয় ॥ ১৭৭ ॥
sādhana-bhakti haite haya ‘rati’ra udaya
rati gāḍha haile tāra ‘prema’ nāma kaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.178
প্রেম বৃদ্ধিক্রমে নাম — স্নেহ, মান, প্রণয় ।
রাগ, অনুরাগ, ভাব, মহাভাব হয় ॥ ১৭৮ ॥
prema vṛddhi-krame nāma — sneha, māna, praṇaya
rāga, anurāga, bhāva, mahābhāva haya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.179
যৈছে বীজ, ইক্ষু, রস, গুড়, খণ্ড-সার ।
শর্করা, সিতা, মিছরি, উত্তম-মিছরি আর ॥ ১৭৯ ॥
yaiche bīja, ikṣu, rasa, guḍa, khaṇḍa-sāra
śarkarā, sitā, michari, uttama-michari āra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.180
এই সব কৃষ্ণভক্তি-রসের স্থায়িভাব ।
স্থায়িভাবে মিলে যদি বিভাব, অনুভাব ॥ ১৮০ ॥
ei saba kṛṣṇa-bhakti-rasera sthāyibhāva
sthāyibhāve mile yadi vibhāva, anubhāva
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.181
সাত্ত্বিক-ব্যভিচারি-ভাবের মিলনে ।
কৃষ্ণভক্তি-রস হয় অমৃত আস্বাদনে ॥ ১৮১ ॥
sāttvika-vyabhicāri-bhāvera milane
kṛṣṇa-bhakti-rasa haya amṛta āsvādane
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.182
যৈছে দধি, সিতা, ঘৃত, মরীচ, কর্পূর ।
মিলনে ‘রসালা’ হয় অমৃত মধুর ॥ ১৮২ ॥
yaiche dadhi, sitā, ghṛta, marīca, karpūra
milane, ‘rasālā’ haya amṛta madhura
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.183-184
ভক্তভেদে রতি-ভেদ পঞ্চ পরকার ।
শান্তরতি, দাস্যরতি, সখ্যরতি আর ॥ ১৮৩ ॥
বাৎসল্যরতি, মধুররতি, — এ পঞ্চ বিভেদ ।
রতিভেদে কৃষ্ণভক্তিরসে পঞ্চ ভেদ ॥ ১৮৪ ॥
bhakta-bhede rati-bheda pañca parakāra
śānta-rati, dāsya-rati, sakhya-rati āra
vātsalya-rati, madhura-rati, — ei pañca vibheda
rati-bhede kṛṣṇa-bhakti-rase pañca bheda
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.185
শান্ত, দাস্য, সখ্য, বাৎসল্য, মধুর-রস নাম ।
কৃষ্ণভক্তি-রস-মধ্যে এ পঞ্চ প্রধান ॥ ১৮৫ ॥
śānta, dāsya, sakhya, vātsalya, madhura-rasa nāma
kṛṣṇa-bhakti-rasa-madhye e pañca pradhāna
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.186
হাস্যোঽদ্ভুতস্তথা বীরঃ করুণো রৌদ্র ইত্যপি ।
ভয়ানকঃ সবীভৎস ইতি গৌণশ্চ সপ্তধা ॥ ১৮৬ ॥
hāsyo ’dbhutas tathā vīraḥ
karuṇo raudra ity api
bhayānakaḥ sa-bībhatsa
iti gauṇaś ca saptadhā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.187
হাস্য, অদ্ভুত, বীর, করুণ, রৌদ্র, বীভৎস, ভয় ।
পঞ্চবিধ-ভক্তে গৌণ সপ্তরস হয় ॥ ১৮৭ ॥
hāsya, adbhuta, vīra, karuṇa, raudra, bībhatsa, bhaya
pañca-vidha-bhakte gauṇa sapta-rasa haya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.188
পঞ্চরস ‘স্থায়ী’ ব্যাপী রহে ভক্ত-মনে ।
সপ্ত গৌণ ‘আগন্তুক’ পাইয়ে কারণে ॥ ১৮৮ ॥
pañca-rasa ‘sthāyī’ vyāpī rahe bhakta-mane
sapta gauṇa ‘āgantuka’ pāiye kāraṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.189
শান্তভক্ত — নব-যোগেন্দ্র, সনকাদি আর ।
দাস্যভাব-ভক্ত — সর্বত্র সেবক অপার ॥ ১৮৯ ॥
śānta-bhakta — nava-yogendra, sanakādi āra
dāsya-bhāva-bhakta — sarvatra sevaka apāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.190
সখ্য-ভক্ত — শ্রীদামাদি, পুরে ভীমার্জুন ।
বাৎসল্য-ভক্ত — মাতা পিতা, যত গুরুজন ॥ ১৯০ ॥
sakhya-bhakta — śrīdāmādi, pure bhīmārjuna
vātsalya-bhakta — mātā pitā, yata guru-jana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.191
মধুর-রসে ভক্তমুখ্য — ব্রজে গোপীগণ ।
মহিষীগণ, লক্ষ্মীগণ, অসংখ্য গণন ॥ ১৯১ ॥
madhura-rase bhakta-mukhya — vraje gopī-gaṇa
mahiṣī-gaṇa, lakṣmī-gaṇa, asaṅkhya gaṇana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.192
পুনঃ কৃষ্ণরতি হয় দুইত প্রকার ।
ঐশ্বর্যজ্ঞানমিশ্রা, কেবলা-ভেদ আর ॥ ১৯২ ॥
punaḥ kṛṣṇa-rati haya duita prakāra
aiśvarya-jñāna-miśrā, kevalā-bheda āra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.193
গোকুলে ‘কেবলা’ রতি ঐশ্বর্যজ্ঞানহীন ।
পুরীদ্বয়ে, বৈকুণ্ঠাদ্যে — ঐশ্বর্য-প্রবীণ ॥ ১৯৩ ॥
gokule ‘kevalā’ rati — aiśvarya-jñāna-hīna
purī-dvaye, vaikuṇṭhādye — aiśvarya-pravīṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.194
ঐশ্বর্যজ্ঞানপ্রাধান্যে সঙ্কুচিত প্রীতি ।
দেখিয়া না মানে ঐশ্বর্য — কেবলার রীতি ॥ ১৯৪ ॥
aiśvarya-jñāna-prādhānye saṅkucita prīti
dekhiyā nā māne aiśvarya — kevalāra rīti
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.195
শান্ত-দাস্য-রসে ঐশ্বর্য কাহাঁ উদ্দীপন ।
বাৎসল্য-সখ্য-মধুরে ত’ করে সঙ্কোচন ॥ ১৯৫ ॥
śānta-dāsya-rase aiśvarya kāhāṅ uddīpana
vātsalya-sakhya-madhure ta’ kare saṅkocana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.196
বসুদেব-দেবকীর কৃষ্ণ চরণ বন্দিল ।
ঐশ্বর্যজ্ঞানে দুঁহার মনে ভয় হৈল ॥ ১৯৬ ॥
vasudeva-devakīra kṛṣṇa caraṇa vandila
aiśvarya-jñāne duṅhāra mane bhaya haila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.197
দেবকী বসুদেবশ্চ বিজ্ঞায় জগদীশ্বরৌ ।
কৃতসংবন্দনৌ পুত্রৌ সস্বজাতে ন শঙ্কিতৌ ॥ ১৯৭ ॥
devakī vasudevaś ca
vijñāya jagad-īśvarau
kṛta-saṁvandanau putrau
sasvajāte na śaṅkitau
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.198
কৃষ্ণের বিশ্বরূপ দেখি’ অর্জুনের হৈল ভয় ।
সখ্যভাবে ধার্ষ্ট্য ক্ষমাপয় করিয়া বিনয় ॥ ১৯৮ ॥
kṛṣṇera viśva-rūpa dekhi’ arjunera haila bhaya
sakhya-bhāve dhārṣṭya kṣamāpaya kariyā vinaya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.199-200
সখেতি মত্বা প্রসভং যদুক্তং ।
হে কৃষ্ণ হে যাদব হে সখেতি ।
অজানতা মহিমানং তবেদং
ময়া প্রমাদাৎ প্রণয়েন বাপি ॥ ১৯৯ ॥
যচ্চাবহাসার্থমসৎকৃতোঽসি
বিহার-শয্যাসন-ভোজনেষু ।
একোঽথ বাপ্যচ্যুত তৎসমক্ষং
তৎ ক্ষাময়ে ত্বামহমপ্রমেয়ম্ ॥ ২০০ ॥
sakheti matvā prasabhaṁ yad uktaṁ
he kṛṣṇa he yādava he sakheti
ajānatā mahimānaṁ tavedaṁ
mayā pramādāt praṇayena vāpi
yac cāvahāsārtham asat-kṛto ’si
vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu
eko ’tha vāpy acyuta tat-samakṣaṁ
tat kṣāmaye tvām aham aprameyam
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.201
কৃষ্ণ যদি রুক্মিণীরে কৈলা পরিহাস ।
‘কৃষ্ণ ছাড়িবেন’ — জানি’ রুক্মিণীর হৈল ত্রাস ॥ ২০১ ॥
kṛṣṇa yadi rukmiṇīre kailā parihāsa
‘kṛṣṇa chāḍibena’ — jāni’ rukmiṇīra haila trāsa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.202
তস্যাঃ সুদুঃখভয় শোক-বিনষ্ট-বুদ্ধে-
র্হস্তাচ্ছ্লথদ্বলয়তো ব্যজনং পপাত ।
দেহশ্চ বিক্লবধিয়ঃ সহসৈব মুহ্যন্
রম্ভেব বাতবিহতা প্রবিকীর্য কেশান্ ॥ ২০২ ॥
tasyāḥ su-duḥkha-bhaya-śoka-vinaṣṭa-buddher
hastāc chlathad-valayato vyajanaṁ papāta
dehaś ca viklava-dhiyaḥ sahasaiva muhyan
rambheva vāta-vihatā pravikīrya keśān
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.203
‘কেবলা’র শুদ্ধপ্রেম ‘ঐশ্বর্য’ না জানে ।
ঐশ্বর্য দেখিলেও নিজ-সম্বন্ধ সে মানে ॥ ২০৩ ॥
‘kevalā’ra śuddha-prema ‘aiśvarya’ nā jāne
aiśvarya dekhileo nija-sambandha se māne
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.204
ত্রয্যা চোপনিষদ্ভিশ্চ সাংখ্যযোগৈশ্চ সাত্বতৈঃ ।
উপগীয়মানমাহাত্ম্যং হরিং সাঽমন্যতাত্মজম্ ॥ ২০৪ ॥
trayyā copaniṣadbhiś ca
sāṅkhya-yogaiś ca sātvataiḥ
upagīyamāna-māhātmyaṁ
hariṁ sāmanyatātmajam
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.205
তং মত্বাত্মজমব্যক্তং মর্ত্যলিঙ্গমধোক্ষজম্ ।
গোপিকোলূখলে দাম্না ববন্ধ প্রাকৃতং যথা ॥ ২০৫ ॥
taṁ matvātmajam avyaktaṁ
martya-liṅgam adhokṣajam
gopikolūkhale dāmnā
babandha prākṛtaṁ yathā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.206
উবাহ কৃষ্ণো ভগবান্ শ্রীদামানং পরাজিতঃ ।
বৃষভং ভদ্রসেনস্তু প্রলম্বো রোহিণীসুতম্ ॥ ২০৬ ॥
uvāha kṛṣṇo bhagavān
śrīdāmānaṁ parājitaḥ
vṛṣabhaṁ bhadrasenas tu
pralambo rohiṇī-sutam
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.207-209
সা চ মেনে তদাত্মানং বরিষ্ঠাং সর্বযোষিতাম্ ।
হিত্বা গোপীঃ কামযানা মামসৌ ভজতে প্রিয়ঃ ॥ ২০৭ ॥
ততো গত্বা বনোদ্দেশং দৃপ্তা কেশবমব্রবীৎ ।
ন পারয়েঽহং চলিতুং নয় মাং যত্র তে মনঃ ॥ ২০৮ ॥
এবমুক্তঃ প্রিয়ামাহ স্কন্ধমারুহ্যতামিতি ।
ততশ্চান্তর্দধে কৃষ্ণঃ সা বধূরন্বতপ্যত ॥ ২০৯ ॥
sā ca mene tadātmānaṁ
variṣṭhāṁ sarva-yoṣitām
hitvā gopīḥ kāma-yānā
mām asau bhajate priyaḥ
tato gatvā vanoddeśaṁ
dṛptā keśavam abravīt
na pāraye ’haṁ calituṁ
naya māṁ yatra te manaḥ
evam uktaḥ priyām āha
skandham āruhyatām iti
tataś cāntardadhe kṛṣṇaḥ
sā vadhūr anvatapyata
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.210
পতিসুতান্বয়ভ্রাতৃবান্ধবা-
নতিবিলঙ্ঘ্য তেঽন্ত্যচ্যুতাগতাঃ ।
গতিবিদস্তবোদ্গীতমোহিতাঃ
কিতব যোষিতঃ কস্ত্যজেন্নিশি ॥ ২১০ ॥
pati-sutānvaya-bhrātṛ-bāndhavān
ativilaṅghya te ’nty acyutāgatāḥ
gati-vidas tavodgīta-mohitāḥ
kitava yoṣitaḥ kas tyajen niśi
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.211
শান্তরসে — ‘স্বরূপবুদ্ধ্যে কৃষ্ণৈকনিষ্ঠতা’ ।
“শমো মন্নিষ্ঠতা বুদ্ধেঃ” ইতি শ্ৰীমুখ-গাথা ॥ ২১১ ॥
śānta-rase — ‘svarūpa-buddhye kṛṣṇaika-niṣṭhatā’
“śamo man-niṣṭhatā buddheḥ” iti śrī-mukha-gāthā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.212
শমো মন্নিষ্ঠতা বুদ্ধেরিতি শ্রীভগবদ্বচঃ ।
তনিষ্ঠা দুর্ঘটা বুদ্ধেরেতাং শান্তরতিং বিনা ॥ ২১২ ॥
śamo man-niṣṭhatā buddher
iti śrī-bhagavad-vacaḥ
tan-niṣṭhā durghaṭā buddher
etāṁ śānta-ratiṁ vinā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.213
শমো মন্নিষ্ঠতা বুদ্ধের্দম ইন্দ্রিয়সংযমঃ ।
তিতিক্ষা দুঃখসংমর্ষো জিহ্বোপস্থজয়ো ধৃতিঃ ॥ ২১৩ ॥
śamo man-niṣṭhatā buddher
dama indriya-saṁyamaḥ
titikṣā duḥkha-sammarṣo
jihvopastha-jayo dhṛtiḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.214
কৃষ্ণ বিনা তৃষ্ণা-ত্যাগ — তার কার্য মানি ।
অতএব ‘শান্ত’ কৃষ্ণভক্ত এক জানি ॥ ২১৪ ॥
kṛṣṇa vinā tṛṣṇā-tyāga — tāra kārya māni
ataeva ‘śānta’ kṛṣṇa-bhakta eka jāni
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.215
স্বর্গ, মোক্ষ কৃষ্ণভক্ত ‘নরক’ করি’ মানে ।
কৃষ্ণনিষ্ঠা, তৃষ্ণা-ত্যাগ — শান্তের ‘দুই’ গুণে ॥ ২১৫ ॥
svarga, mokṣa kṛṣṇa-bhakta ‘naraka’ kari’ māne
kṛṣṇa-niṣṭhā, tṛṣṇā-tyāga — śāntera ‘dui’ guṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.216
নারায়ণপরাঃ সর্বে ন কুতশ্চন বিভ্যতি ।
স্বর্গাপবর্গনরকেষ্বপি তুল্যার্থদর্শিনঃ ॥ ২১৬ ॥
nārāyaṇa-parāḥ sarve
na kutaścana bibhyati
svargāpavarga-narakeṣv
api tulyārtha-darśinaḥ
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.217
এই দুই গুণ ব্যাপে সব ভক্তজনে ।
আকাশের ‘শব্দ’-গুণ যেন ভূতগণে ॥ ২১৭ ॥
ei dui guṇa vyāpe saba bhakta-jane
ākāśera ‘śabda’-guṇa yena bhūta-gaṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.218
শান্তের স্বভাব — কৃষ্ণে মমতা-গন্ধহীন ।
‘পরংব্রহ্ম’-‘পরমাত্মা’-জ্ঞান-প্রবীণ ॥ ২১৮ ॥
śāntera svabhāva — kṛṣṇe mamatā-gandha-hīna
‘paraṁ-brahma’-‘paramātmā’-jñāna pravīṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.219
কেবল ‘স্বরূপ-জ্ঞান’ হয় শান্ত-রসে ।
‘পূর্ণৈশ্বর্যপ্ৰভু প্ৰভু-জ্ঞান’ অধিক হয় দাস্যে ॥ ২১৯ ॥
kevala ‘svarūpa-jñāna’ haya śānta-rase
‘pūrṇaiśvarya-prabhu-jñāna’ adhika haya dāsye
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.220
ঈশ্বরজ্ঞান, সম্ভ্রম-গৌরব প্রচুর ।
‘সেবা’ করি’ কৃষ্ণে সুখ দেন নিরন্তর ॥ ২২০ ॥
īśvara-jñāna, sambhrama-gaurava pracura
‘sevā’ kari’ kṛṣṇe sukha dena nirantara
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.221
শান্তের গুণ দাস্যে আছে, অধিক — ‘সেবন’ ।
অতএব দাস্যরসের এই ‘দুই’ গুণ ॥ ২২১ ॥
śāntera guṇa dāsye āche, adhika — ‘sevana’
ataeva dāsya-rasera ei ‘dui’ guṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.222
শান্তের গুণ, দাস্যের সেবন — সখ্যে দুই হয় ।
দাস্যের ‘সম্ভ্রমংগৌরব’-সেবা, সখ্যে ‘বিশ্বাস’-ময় ॥ ২২২ ॥
śāntera guṇa, dāsyera sevana — sakhye dui haya
dāsyera ‘sambhrama-gaurava’-sevā, sakhye ‘viśvāsa’-maya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.223
কান্ধে চড়ে, কান্ধে চড়ায়, করে ক্রীড়া-রণ ।
কৃষ্ণে সেবে, কৃষ্ণে করায় আপন-সেবন ॥ ২২৩ ॥
kāndhe caḍe, kāndhe caḍāya, kare krīḍā-raṇa
kṛṣṇe seve, kṛṣṇe karāya āpana-sevana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.224
বিশ্রম্ভ-প্রধান সখ্য — গৌরব-সম্ভ্রম-হীন ।
অতএব সখ্য-রসের ‘তিন’ গুণ — চিহ্ন ॥ ২২৪ ॥
viśrambha-pradhāna sakhya — gaurava-sambhrama-hīna
ataeva sakhya-rasera ‘tina’ guṇa — cihna
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.225
‘মমতা’ অধিক, কৃষ্ণে আত্মসম জ্ঞান ।
অতএব সখ্যরসের বশ ভগবান্ ॥ ২২৫ ॥
‘mamatā’ adhika, kṛṣṇe ātma-sama jñāna
ataeva sakhya-rasera vaśa bhagavān
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.226
বাৎসল্যে শান্তের গুণ, দাস্যের সেবন ।
সেই সেই সেবনের ইহাঁ নাম — ‘পালন’ ॥ ২২৬ ॥
vātsalye śāntera guṇa, dāsyera sevana
sei sei sevanera ihāṅ nāma — ‘pālana’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.227
সখ্যের গুণ — ‘অসঙ্কোচ’, ‘অগৌরব’ সার ।
মমতাধিক্যে তাড়ন-ভর্ত্সন-ব্যবহার ॥ ২২৭ ॥
sakhyera guṇa — ‘asaṅkoca’, ‘agaurava’ sāra
mamatādhikye tāḍana-bhartsana-vyavahāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.228
আপনারে ‘পালক’ জ্ঞান, কৃষ্ণে ‘পাল্য’-জ্ঞান ।
‘চারি’ গুণে বাৎসল্য রস — অমৃত-সমান ॥ ২২৮ ॥
āpanāre ‘pālaka’ jñāna, kṛṣṇe ‘pālya’-jñāna
‘cāri’ guṇe vātsalya rasa — amṛta-samāna
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.229
সে অমৃতানন্দে ভক্ত সহ ডুবেন আপনে ।
‘কৃষ্ণ — ভক্তবশ’ গুণ কহে ঐশ্বর্য-জ্ঞানিগণে ॥ ২২৯ ॥
se amṛtānande bhakta saha ḍubena āpane
‘kṛṣṇa — bhakta-vaśa’ guṇa kahe aiśvarya-jñāni-gaṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.230
ইতীদৃক্স্বলীলাভিরানন্দকুণ্ডে
স্বঘোষং নিমজ্জন্তমাখ্যাপয়ন্তম্ ।
তদীয়েশিতজ্ঞেষু ভক্তৈর্জিতত্বং
পুনঃ প্রেমতস্তং শতাবৃত্তি বন্দে ॥ ২৩০ ॥
itīdṛk-sva-līlābhir ānanda-kuṇḍe
sva-ghoṣaṁ nimajjantam ākhyāpayantam
tadīyeśita-jñeṣu bhaktair jitatvaṁ
punaḥ prematas taṁ śatāvṛtti vande
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.231
মধুর-রসে — কৃষ্ণনিষ্ঠা, সেবা অতিশয় ।
সখ্যের অসঙ্কোচ, লালন-মমতাধিক্য হয় ॥ ২৩১ ॥
madhura-rase — kṛṣṇa-niṣṭhā, sevā atiśaya
sakhyera asaṅkoca, lālana-mamatādhikya haya
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.232
কান্তভাবে নিজাঙ্গ দিয়া করেন সেবন ।
অতএব মধুর-রসের হয় ‘পঞ্চ’ গুণ ॥ ২৩২ ॥
kānta-bhāve nijāṅga diyā karena sevana
ataeva madhura-rasera haya ‘pañca’ guṇa
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.233
আকাশাদি গুণ যেন পর পর ভূতে ।
এক-দুই-তিন-চারি ক্রমে পঞ্চ পৃথিবীতে ॥ ২৩৩ ॥
ākāśādi guṇa yena para para bhūte
eka-dui-tina-cāri krame pañca pṛthivīte
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.234
এইমত মধুরে সব ভাব-সমাহার ।
অতএব আস্বাদাধিক্যে করে চমৎকার ॥ ২৩৪ ॥
ei-mata madhure saba bhāva-samāhāra
ataeva āsvādādhikye kare camatkāra
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.235
এই ভক্তিরসের করিলাঙ, দিগ্দরশন ।
ইহার বিস্তার মনে করিহ ভাবন ॥ ২৩৫ ॥
ei bhakti-rasera karilāṅa, dig-daraśana
ihāra vistāra mane kariha bhāvana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.236
ভাবিতে ভাবিতে কৃষ্ণ স্ফুরয়ে অন্তরে ।
কৃষ্ণকৃপায় অজ্ঞ পায় রসসিন্ধু-পারে ॥ ২৩৬ ॥
bhāvite bhāvite kṛṣṇa sphuraye antare
kṛṣṇa-kṛpāya ajña pāya rasa-sindhu-pāre
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.237
এত বলি’ প্রভু তাঁরে কৈলা আলিঙ্গন ।
বারাণসী চলিবারে প্রভুর হৈল মন ॥ ২৩৭ ॥
eta bali’ prabhu tāṅre kailā āliṅgana
vārāṇasī calibāre prabhura haila mana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.238
প্রভাতে উঠিয়া যবে করিলা গমন ।
তবে তাঁর পদে রূপ করে নিবেদন ॥ ২৩৮ ॥
prabhāte uṭhiyā yabe karilā gamana
tabe tāṅra pade rūpa kare nivedana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.239
‘আজ্ঞা হয়, আসি মুঞি শ্রীচরণ-সঙ্গে ।
সহিতে না পারি মুঞি বিরহ-তরঙ্গে ॥’ ২৩৯ ॥
‘ājñā haya, āsi muñi śrī-caraṇa-saṅge
sahite nā pāri muñi viraha-taraṅge’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.240
প্রভু কহে, — তোমার কর্তব্য, আমার বচন ।
নিকটে আসিয়াছ তুমি, যাহ বৃন্দাবন ॥ ২৪০ ॥
prabhu kahe, — tomāra kartavya, āmāra vacana
nikaṭe āsiyācha tumi, yāha vṛndāvana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.241
বৃন্দাবন হৈতে তুমি গৌড়দেশ দিয়া ।
আমারে মিলিবা নীলাচলেতে আসিয়া ॥ ২৪১ ॥
vṛndāvana haite tumi gauḍa-deśa diyā
āmāre milibā nīlācalete āsiyā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.242
তাঁরে আলিঙ্গিয়া প্রভু নৌকাতে চড়িলা ।
মূর্চ্ছিত হঞা তেঁহো তাহাঞি পড়িলা ॥ ২৪২ ॥
tāṅre āliṅgiyā prabhu naukāte caḍilā
mūrcchita hañā teṅho tāhāñi paḍilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.243
দাক্ষিণাত্য-বিপ্র তাঁরে ঘরে লঞা গেলা ।
তবে দুই ভাই বৃন্দাবনেরে চলিলা ॥ ২৪৩ ॥
dākṣiṇātya-vipra tāṅre ghare lañā gelā
tabe dui bhāi vṛndāvanere calilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.244
মহাপ্রভু চলি’ চলি’ আইলা বারাণসী ।
চন্দ্রশেখর মিলিলা গ্রামের বাহিরে আসি’ ॥ ২৪৪ ॥
mahāprabhu cali’ cali’ āilā vārāṇasī
candraśekhara mililā grāmera bāhire āsi’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.245
রাত্রে তেঁহো স্বপ্ন দেখে, — প্রভু আইলা ঘরে ।
প্রাতঃকালে আসি’ রহে গ্রামের বাহিরে ॥ ২৪৫ ॥
rātre teṅho svapna dekhe, — prabhu āilā ghare
prātaḥ-kāle āsi’ rahe grāmera bāhire
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.246
আচম্বিতে প্রভু দেখি’ চরণে পড়িলা ।
আনন্দিত হঞা নিজ-গৃহে লঞা গেলা ॥ ২৪৬ ॥
ācambite prabhu dekhi’ caraṇe paḍilā
ānandita hañā nija-gṛhe lañā gelā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.247
তপনমিশ্র শুনি’ আসি’ প্রভুরে মিলিলা ।
ইষ্টগোষ্ঠী করি’ প্রভুর নিমন্ত্রণ কৈলা ॥ ২৪৭ ॥
tapana-miśra śuni’ āsi’ prabhure mililā
iṣṭa-goṣṭhī kari’ prabhura nimantraṇa kailā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.248
নিজ ঘরে লঞা প্রভুরে ভিক্ষা করাইল ।
ভট্টাচার্যে চন্দ্রশেখর নিমন্ত্রণ কৈল ॥ ২৪৮ ॥
nija ghare lañā prabhure bhikṣā karāila
bhaṭṭācārye candraśekhara nimantraṇa kaila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.249
ভিক্ষা করাঞা মিশ্র কহে প্রভু-পায় ধরি’ ।
এক ভিক্ষা মাগি, মোরে দেহ’ কৃপা করি’ ॥ ২৪৯ ॥
bhikṣā karāñā miśra kahe prabhu-pāya dhari’
eka bhikṣā māgi, more deha’ kṛpā kari’
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.250
যাবৎ তোমার হয় কাশীপুরে স্থিতি ।
মোর ঘর বিনা ভিক্ষা না করিবা কতি ॥ ২৫০ ॥
yāvat tomāra haya kāśī-pure sthiti
mora ghara vinā bhikṣā nā karibā kati
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.251
প্রভু জানেন — দিন পাঁচ-সাত সে রহিব ।
সন্ন্যাসীর সঙ্গে ভিক্ষা কাহাঁ না করিব ॥ ২৫১ ॥
prabhu jānena — dina pāṅca-sāta se rahiba
sannyāsīra saṅge bhikṣā kāhāṅ nā kariba
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.252
এত জানি’ তাঁর ভিক্ষা কৈলা অঙ্গীকার ।
বাসা-নিষ্ঠা কৈলা চন্দ্রশেখরের ঘর ॥ ২৫২ ॥
eta jāni’ tāṅra bhikṣā kailā aṅgīkāra
vāsā-niṣṭhā kailā candraśekharera ghara
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.253
মহারাষ্ট্রীয় বিপ্র আসি’ তাঁহারে মিলিলা ।
প্রভু তাঁরে স্নেহ করি’ কৃপা প্রকাশিলা ॥ ২৫৩ ॥
mahārāṣṭrīya vipra āsi’ tāṅhāre mililā
prabhu tāṅre sneha kari’ kṛpā prakāśilā
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.254
মহাপ্রভু আইলা শুনি’ শিষ্ট শিষ্ট জন ।
ব্রাহ্মণ, ক্ষত্রিয় আসি’ করেন দরশন ॥ ২৫৪ ॥
mahāprabhu āilā śuni’ śiṣṭa śiṣṭa jana
brāhmaṇa, kṣatriya āsi’ karena daraśana
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.255
শ্রীরূপ-উপরে প্রভুর যত কৃপা হৈল ।
অত্যন্ত বিস্তার-কথা সংক্ষেপে কহিল ॥ ২৫৫ ॥
śrī-rūpa-upare prabhura yata kṛpā haila
atyanta vistāra-kathā saṅkṣepe kahila
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.256
শ্রদ্ধা করি’ এই কথা শুনে যেই জনে ।
প্রেমভক্তি পায় সেই চৈতন্য-চরণে ॥ ২৫৬ ॥
śraddhā kari’ ei kathā śune ye jane
prema-bhakti pāya sei caitanya-caraṇe
Official translation and purport on Vedabase
CC Madhya 19.257
শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৫৭ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa
Official translation and purport on Vedabase