Sanskrit, IAST, and JAPA TIME Library links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā, Chapter 20 — The science of the Absolute Truth: original text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 20: original text, IAST, and JAPA TIME Library links.

About this chapter

This chapter is titled The science of the Absolute Truth and contains 400 numbered verses. This page preserves the Bengali text and IAST for careful reading and citation.

Open verse 1 with the complete library text · Browse every original-text chapter

Madhya-līlā — Chapter 20

CC Madhya 20.1

বন্দেঽনন্তাদ্ভুতৈশ্বর্যং শ্রীচৈতন্যমহাপ্রভুম্‌ ।
নীচোঽপি যৎপ্রসাদাৎ স্যাদ্‌ভক্তিশাস্ত্রপ্রবর্তকঃ ॥ ১ ॥
vande ’nantādbhutaiśvaryaṁ
śrī-caitanya-mahāprabhum
nīco ’pi yat-prasādāt syād
bhakti-śāstra-pravartakaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.2

জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.3

এথা গৌড়ে সনাতন আছে বন্দিশালে ।
শ্রীরূপ-গোসাঞির পত্রী আইল হেনকালে ॥ ৩ ॥
ethā gauḍe sanātana āche bandi-śāle
śrī-rūpa-gosāñīra patrī āila hena-kāle

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.4

পত্রী পাঞা সনাতন আনন্দিত হৈলা ।
যবন-রক্ষক-পাশ কহিতে লাগিলা ॥ ৪ ॥
patrī pāñā sanātana ānandita hailā
yavana-rakṣaka-pāśa kahite lāgilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.5

“তুমি এক জিন্দাপীর মহাভাগ্যবান্‌ ।
কেতাব-কোরাণ-শাস্ত্রে আছে তোমার জ্ঞান ॥ ৫ ॥
“tumi eka jindā-pīra mahā-bhāgyavān
ketāba-korāṇa-śāstre āche tomāra jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.6

এক বন্দী ছাড়ে যদি নিজ-ধর্ম দেখিয়া ।
সংসার হইতে তারে মুক্ত করেন গোসাঞা ॥ ৬ ॥
eka bandī chāḍe yadi nija-dharma dekhiyā
saṁsāra ha-ite tāre mukta karena gosāñā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.7

পূর্বে আমি তোমার করিয়াছি উপকার ।
তুমি আমা ছাড়ি’ কর প্রত্যুপকার ॥ ৭ ॥
pūrve āmi tomāra kariyāchi upakāra
tumi āmā chāḍi’ kara pratyupakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.8

পাঁচ সহস্র মুদ্রা তুমি কর অঙ্গীকার ।
পুণ্য, অর্থ, — দুই লাভ হইবে তোমার ॥” ৮ ॥
pāṅca sahasra mudrā tumi kara aṅgīkāra
puṇya, artha, — dui lābha ha-ibe tomāra”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.9

তবে সেই যবন কহে, — “শুন, মহাশয় ।
তোমারে ছাড়িব, কিন্তু করি রাজভয় ॥” ৯ ॥
tabe sei yavana kahe, — “śuna, mahāśaya
tomāre chāḍiba, kintu kari rāja-bhaya”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.10-11

সনাতন কহে, — “তুমি না কর রাজ-ভয় ।
দক্ষিণ গিয়াছে যদি লেউটি’ আওয়য় ॥ ১০ ॥
তাঁহারে কহিও — সেই বাহ্যকৃত্যে গেল ।
গঙ্গার নিকট গঙ্গা দেখি’ ঝাঁপ দিল ॥ ১১ ॥
sanātana kahe, — “tumi nā kara rāja-bhaya
dakṣiṇa giyāche yadi leuṭi’ āoyaya
tāṅhāre kahio — sei bāhya-kṛtye gela
gaṅgāra nikaṭa gaṅgā dekhi’ jhāṅpa dila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.12

অনেক দেখিল, তার লাগ্‌ না পাইল ।
দাড়ুকা-সহিত ডুবি কাহাঁ বহি’ গেল ॥ ১২ ॥
aneka dekhila, tāra lāg nā pāila
dāḍukā-sahita ḍubi kāhāṅ vahi’ gela

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.13

কিছু ভয় নাহি, আমি এ-দেশে না রব ।
দরবেশ হঞা আমি মক্কাকে যাইব ॥” ১৩ ॥
kichu bhaya nāhi, āmi e-deśe nā raba
daraveśa hañā āmi makkāke yāiba”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.14

তথাপি যবন-মন প্রসন্ন না দেখিলা ।
সাত-হাজার মুদ্রা তার আগে রাশি কৈলা ॥ ১৪ ॥
tathāpi yavana-mana prasanna nā dekhilā
sāta-hājāra mudrā tāra āge rāśi kailā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.15

লোভ হইল যবনের মুদ্রা দেখিয়া ।
রাত্রে গঙ্গাপার কৈল দাড়ুকা কাটিয়া ॥ ১৫ ॥
lobha ha-ila yavanera mudrā dekhiyā
rātre gaṅgā-pāra kaila dāḍukā kāṭiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.16

গড়দ্বার-পথ ছাড়িলা, নারে তাহাঁ যাইতে ।
রাত্রি-দিন চলি’ আইলা পাতড়া-পর্বতে ॥ ১৬ ॥
gaḍa-dvāra-patha chāḍilā, nāre tāhāṅ yāite
rātri-dina cali’ āilā pātaḍā-parvate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.17

তথা এক ভৌমিক হয়, তার ঠাঞি গেলা ।
‘পর্বত পার কর আমা’ — বিনতি করিলা ॥ ১৭ ॥
tathā eka bhaumika haya, tāra ṭhāñi gelā
‘parvata pāra kara āmā’ — vinati karilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.18

সেই ভূঞার সঙ্গে হয় হাতগণিতা ।
ভূঞার কাণে কহে সেই জানি’ এই কথা ॥ ১৮ ॥
sei bhūñāra saṅge haya hāta-gaṇitā
bhūñāra kāṇe kahe sei jāni’ ei kathā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.19

‘ইহার ঠাঞি সুবর্ণের অষ্ট মোহর হয়’ ।
শুনি’ আনন্দিত ভূঞা সনাতনে কয় ॥ ১৯ ॥
‘iṅhāra ṭhāñi suvarṇera aṣṭa mohara haya’
śuni’ ānandita bhūñā sanātane kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.20

“রাত্র্যে পর্বত পার করিব নিজ-লোক দিয়া ।
ভোজন করহ তুমি রন্ধন করিয়া ॥” ২০ ॥
“rātrye parvata pāra kariba nija-loka diyā
bhojana karaha tumi randhana kariyā”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.21

এত বলি’ অন্ন দিল করিয়া সম্মান ।
সনাতন আসি’ তবে কৈল নদীস্নান ॥ ২১ ॥
eta bali’ anna dila kariyā sammāna
sanātana āsi’ tabe kaila nadī-snāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.22

দুই উপবাসে কৈলা রন্ধন-ভোজনে ।
রাজমন্ত্রী সনাতন বিচারিলা মনে ॥ ২২ ॥
dui upavāse kailā randhana-bhojane
rāja-mantrī sanātana vicārilā mane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.23

‘এই ভূঞা কেনে মোরে সম্মান করিল ?’
এত চিন্তি’ সনাতন ঈশানে পুছিল ॥ ২৩ ॥
‘ei bhūñā kene more sammāna karila?’
eta cinti’ sanātana īśāne puchila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.24

‘তোমার ঠাঞি জানি কিছু দ্রব্য আছয়’ ।
ঈশান কহে, — ‘মোর ঠাঞি সাত মোহর হয়’ ॥ ২৪ ॥
‘tomāra ṭhāñi jāni kichu dravya āchaya’
īśāna kahe, — ‘mora ṭhāñi sāta mohara haya’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.25

শুনি’ সনাতন তারে করিয়া ভর্ৎসন ।
‘সঙ্গে কেনে আনিয়াছ এই কাল-যম ?’ ২৫ ॥
śuni’ sanātana tāre karilā bhartsana
‘saṅge kene āniyācha ei kāla-yama?’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.26

তবে সেই সাত মোহর হস্তেতে করিয়া ।
ভূঞার কাছে যাঞা কহে মোহর ধরিয়া ॥ ২৬ ॥
tabe sei sāta mohara hastete kariyā
bhūñāra kāche yāñā kahe mohara dhariyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.27

“এই সাত সুবর্ণ মোহর আছিল আমার ।
ইহা লঞা ধর্ম দেখি’ পর্বত কর পার ॥ ২৭ ॥
“ei sāta suvarṇa mohara āchila āmāra
ihā lañā dharma dekhi’ parvata kara pāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.28

রাজবন্দী আমি, গড়দ্বার যাইতে না পারি ।
পুণ্য হবে, পর্বত আমা দেহ’ পার করি ॥” ২৮ ॥
rāja-bandī āmi, gaḍa-dvāra yāite nā pāri
puṇya habe, parvata āmā deha’ pāra kari”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.29

ভূঞা হাসি’ কহে, — “আমি জানিয়াছি পহিলে ।
অষ্ট মোহর হয় তোমার সেবক-আঁচলে ॥ ২৯ ॥
bhūñā hāsi’ kahe, — “āmi jāniyāchi pahile
aṣṭa mohara haya tomāra sevaka-āṅcale

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.30

তোমা মারি’ মোহর লইতাম আজিকার রাত্র্যে ।
ভাল হৈল, কহিলা তুমি, ছুটিলাঙ পাপ হৈতে ॥ ৩০ ॥
tomā māri’ mohara la-itāma ājikāra rātrye
bhāla haila, kahilā tumi, chuṭilāṅa pāpa haite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.31

সন্তুষ্ট হইলাঙ আমি, মোহর না লইব ।
পুণ্য লাগি’ পর্বত তোমা’ পার করি’ দিব ॥” ৩১ ॥
santuṣṭa ha-ilāṅa āmi, mohara nā la-iba
puṇya lāgi’ parvata tomā’ pāra kari’ diba”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.32

গোসাঞি কহে, — “কেহ দ্রব্য লইবে আমা মারি’ ।
আমার প্রাণ রক্ষা কর দ্রব্য অঙ্গীকরি’ ॥” ৩২ ॥
gosāñi kahe, — “keha dravya la-ibe āmā māri’
āmāra prāṇa rakṣā kara dravya aṅgīkari’ ”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.33

তবে ভূঞা গোসাঞির সঙ্গে চারি পাইক দিল ।
রাত্র্যে রাত্র্যে বনপথে পর্বত পার কৈল ॥ ৩৩ ॥
tabe bhūñā gosāñira saṅge cāri pāika dila
rātrye rātrye vana-pathe parvata pāra kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.34

তবে পার হঞা গোসাঞি পুছিলা ঈশানে ।
“জানি, — শেষ দ্রব্য কিছু আছে তোমা স্থানে ॥” ৩৪ ॥
tabe pāra hañā gosāñi puchilā īśāne
“jāni, — śeṣa dravya kichu āche tomā sthāne”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.35

ঈশান কহে, — “এক মোহর আছে অবশেষ ।”
গোসাঞি কহে, — “মোহর লঞা যাহ’ তুমি দেশ ॥” ৩৫ ॥
īśāna kahe, — “eka mohara āche avaśeṣa”
gosāñi kahe, — “mohara lañā yāha’ tumi deśa”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.36

তারে বিদায় দিয়া গোসাঞি চলিলা একলা ।
হাতে করোঁয়া, ছিঁড়া কান্থা, নির্ভয় হইলা ॥ ৩৬ ॥
tāre vidāya diyā gosāñi calilā ekalā
hāte karoṅyā, chiṅḍā kānthā, nirbhaya ha-ilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.37

চলি’ চলি’ গোসাঞি তবে আইলা হাজিপুরে ।
সন্ধ্যাকালে বসিলা এক উদ্যান-ভিতরে ॥ ৩৭ ॥
cali’ cali’ gosāñi tabe āilā hājipure
sandhyā-kāle vasilā eka udyāna-bhitare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.38

সেই হাজিপুরে রহে — শ্রীকান্ত তার নাম ।
গোসাঞির ভগিনীপতি, করে রাজকাম ॥ ৩৮ ॥
sei hājipure rahe — śrīkānta tāra nāma
gosāñira bhaginī-pati, kare rāja-kāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.39

তিন লক্ষ মুদ্রা রাজা দিয়াছে তার স্থানে ।
ঘোড়া মূল্য লঞা পাঠায় পাৎসার স্থানে ॥ ৩৯ ॥
tina lakṣa mudrā rājā diyāche tāra sthāne
ghoḍā mūlya lañā pāṭhāya pātsāra sthāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.40

টুঙ্গি উপর বসি’ সেই গোসাঞিরে দেখিল ।
রাত্র্যে একজন-সঙ্গে গোসাঞি-পাশ আইল ॥ ৪০ ॥
ṭuṅgi upara vasi’ sei gosāñire dekhila
rātrye eka-jana-saṅge gosāñi-pāśa āila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.41

দুইজন মিলি’ তথা ইষ্টগোষ্ঠী কৈল ।
বন্ধন-মোক্ষণ-কথা গোসাঞি সকলি কহিল ॥ ৪১ ॥
dui-jana mili’ tathā iṣṭa-goṣṭhī kaila
bandhana-mokṣaṇa-kathā gosāñi sakali kahila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.42

তেঁহো কহে, — “দিন-দুই রহ এইস্থানে ।
ভদ্র হও, ছাড়’ এই মলিন বসনে ॥” ৪২ ॥
teṅho kahe, — “dina-dui raha ei-sthāne
bhadra hao, chāḍa’ ei malina vasane”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.43

গোসাঞি কহে, — “একক্ষণ ইহা না রহিব ।
গঙ্গা পার করি’ দেহ’, এক্ষণে চলিব ॥” ৪৩ ॥
gosāñi kahe, — ‘eka-kṣaṇa ihā nā rahiba
gaṅgā pāra kari’ deha’ e-kṣaṇe caliba”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.44

যত্ন করি’ তেঁহো এক ভোটকম্বল দিল ।
গঙ্গা পার করি’ দিল — গোসাঞি চলিল ॥ ৪৪ ॥
yatna kari’ teṅho eka bhoṭa-kambala dila
gaṅgā pāra kari’ dila — gosāñi calila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.45

তবে বারাণসী গোসাঞি আইলা কতদিনে ।
শুনি আনন্দিত হইলা প্রভুর আগমনে ॥ ৪৫ ॥
tabe vārāṇasī gosāñi āilā kata-dine
śuni ānandita ha-ilā prabhura āgamane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.46

চন্দ্রশেখরের ঘরে আসি’ দ্বারেতে বসিলা ।
মহাপ্রভু জানি’ চন্দ্রশেখরে কহিলা ॥ ৪৬ ॥
candraśekharera ghare āsi’ dvārete vasilā
mahāprabhu jāni’ candraśekhare kahilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.47

‘দ্বারে এক ‘বৈষ্ণব’ হয়, বোলাহ তাঁহারে’ ।
চন্দ্রশেখর দেখে — ‘বৈষ্ণব’ নাহিক দ্বারে ॥ ৪৭ ॥
‘dvāre eka ‘vaiṣṇava’ haya, bolāha tāṅhāre’
candraśekhara dekhe — ‘vaiṣṇava’ nāhika dvāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.48

‘দ্বারেতে বৈষ্ণব নাহি’ — প্রভুরে কহিল ।
‘কেহ হয়’ করি’ প্রভু তাহারে পুছিল ॥ ৪৮ ॥
‘dvārete vaiṣṇava nāhi’ — prabhure kahila
‘keha haya’ kari’ prabhu tāhāre puchila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.49

তেঁহো কহে, — এক ‘দরবেশ’ আছে দ্বারে ।
‘তাঁরে আন’ প্রভুর বাক্যে কহিল তাঁহারে ॥ ৪৯ ॥
teṅho kahe, — eka ‘daraveśa’ āche dvāre
‘tāṅre āna’ prabhura vākye kahila tāṅhāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.50

‘প্রভু তোমায় বোলায়, আইস, দরবেশ !’
শুনি’ আনন্দে সনাতন করিলা প্রবেশ ॥ ৫০ ॥
‘prabhu tomāya bolāya, āisa, daraveśa!’
śuni’ ānande sanātana karilā praveśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.51

তাঁহারে অঙ্গনে দেখি’ প্রভু ধাঞা আইলা ।
তাঁরে আলিঙ্গন করি’ প্রেমাবিষ্ট হৈলা ॥ ৫১ ॥
tāṅhāre aṅgane dekhi’ prabhu dhāñā āilā
tāṅre āliṅgana kari’ premāviṣṭa hailā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.52

প্রভুস্পর্শে প্রেমাবিষ্ট হইলা সনাতন ।
‘মোরে না ছুঁইহ’ — কহে গদ্গদ-বচন ॥ ৫২ ॥
prabhu-sparśe premāviṣṭa ha-ilā sanātana
‘more nā chuṅiha’ — kahe gadgada-vacana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.53

দুইজনে গলাগলি রোদন অপার ।
দেখি’ চন্দ্রশেখরের হইল চমৎকার ॥ ৫৩ ॥
dui-jane galāgali rodana apāra
dekhi’ candraśekharera ha-ila camatkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.54

তবে প্রভু তাঁর হাত ধরি’ লঞা গেলা ।
পিণ্ডার উপরে আপন-পাশে বসাইলা ॥ ৫৪ ॥
tabe prabhu tāṅra hāta dhari’ lañā gelā
piṇḍāra upare āpana-pāśe vasāilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.55

শ্রীহস্তে করেন তাঁর অঙ্গ সম্মার্জন ।
তেঁহো কহে, — ‘মোরে, প্রভু, না কর স্পর্শন’ ॥ ৫৫ ॥
śrī-haste karena tāṅra aṅga sammārjana
teṅho kahe, — ‘more, prabhu, nā kara sparśana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.56

প্রভু কহে, — “তোমা স্পর্শি আত্ম পবিত্রিতে ।
ভক্তি-বলে পার তুমি ব্রহ্মাণ্ড শোধিতে ॥ ৫৬ ॥
prabhu kahe, — “tomā sparśi ātma pavitrite
bhakti-bale pāra tumi brahmāṇḍa śodhite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.57

ভবদ্বিধা ভাগবতাস্তীর্থভূতাঃ স্বয়ং প্রভো ।
তীর্থীকুর্বন্তি তীর্থানি স্বান্তঃস্থেন গদাভৃতা ॥ ৫৭ ॥
bhavad-vidhā bhāgavatās
tīrtha-bhūtāḥ svayaṁ prabho
tīrthī-kurvanti tīrthāni
svāntaḥ-sthena gadā-bhṛtā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.58

ন মেঽভক্তশ্চতুর্বেদী মদ্ভক্তঃ শ্বপচঃ প্রিয়ঃ ।
তস্মৈ দেয়ং ততো গ্রাহ্যং স চ পূজ্যো যথা হ্যহম্‌ ॥ ৫৮ ॥
na me ’bhaktaś catur-vedī
mad-bhaktaḥ śva-pacaḥ priyaḥ
tasmai deyaṁ tato grāhyaṁ
sa ca pūjyo yathā hy aham

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.59

বিপ্রাদ্‌দ্বিষড়্ গুণযুতাদরবিন্দনাভ-
পাদারবিন্দবিমুখাৎ শ্বপচং বরিষ্ঠম্‌ ।
মন্যে তদর্পিত-মনোবচনেহিতার্থ-
প্রাণং পুনাতি স কুলং ন তু ভূরিমানঃ ॥ ৫৯ ॥
viprād dvi-ṣaḍ-guṇa-yutād aravinda-nābha-
pādāravinda-vimukhāt śva-pacaṁ variṣṭham
manye tad-arpita-mano-vacanehitārtha-
prāṇaṁ punāti sa kulaṁ na tu bhūri-mānaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.60

তোমা দেখি, তোমা স্পর্শি, গাই তোমার গুণ ।
সর্বেন্দ্রিয়-ফল, — এই শাস্ত্র-নিরূপণ ॥ ৬০ ॥
tomā dekhi, tomā sparśi, gāi tomāra guṇa
sarvendriya-phala, — ei śāstra-nirūpaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.61

অক্ষ্ণোঃ ফলং ত্বাদৃশ-দর্শনং হি
তনোঃ ফলং ত্বাদৃশ-গাত্রসঙ্গঃ ।
জিহ্বা-ফলং ত্বাদৃশ-কীর্তনং হি
সুদুর্লভা ভাগবতা হি লোকে ॥” ৬১ ॥
akṣṇoḥ phalaṁ tvādṛśa-darśanaṁ hi
tanoḥ phalaṁ tvādṛśa-gātra-saṅgaḥ
jihvā-phalaṁ tvādṛśa-kīrtanaṁ hi
su-durlabhā bhāgavatā hi loke

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.62

এত কহি কহে প্রভু, — “শুন, সনাতন ।
কৃষ্ণ — বড় দয়াময়, পতিত-পাবন ॥ ৬২ ॥
eta kahi kahe prabhu, — “śuna, sanātana
kṛṣṇa — baḍa dayāmaya, patita-pāvana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.63

মহা-রৌরব হৈতে তোমা করিলা উদ্ধার ।
কৃপার সমুদ্র কৃষ্ণ গম্ভীর অপার ॥” ৬৩ ॥
mahā-raurava haite tomā karilā uddhāra
kṛpāra samudra kṛṣṇa gambhīra apāra”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.64

সনাতন কহে, — ‘কৃষ্ণ আমি নাহি জানি ।
আমার উদ্ধার-হেতু তোমার কৃপা মানি ॥’ ৬৪ ॥
sanātana kahe, — ‘kṛṣṇa āmi nāhi jāni
āmāra uddhāra-hetu tomāra kṛpā māni’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.65

‘কেমনে ছুটিলা’ বলি প্রভু প্রশ্ন কৈলা ।
আদ্যোপান্ত সব কথা তেঁহো শুনাইলা ॥ ৬৫ ॥
‘kemane chuṭilā’ bali prabhu praśna kailā
ādyopānta saba kathā teṅho śunāilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.66

প্রভু কহে, — “তোমার দুইভাই প্রয়াগে মিলিলা ।
রূপ, অনুপম — দুঁহে বৃন্দাবন গেলা” ॥ ৬৬ ॥
prabhu kahe, — “tomāra dui-bhāi prayāge mililā
rūpa, anupama — duṅhe vṛndāvana gelā”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.67

তপনমিশ্রেরে আর চন্দ্রশেখরেরে ।
প্রভু-আজ্ঞায় সনাতন মিলিলা দোঁহারে ॥ ৬৭ ॥
tapana-miśrere āra candraśekharere
prabhu-ājñāya sanātana mililā doṅhāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.68

তপনমিশ্র তবে তাঁরে কৈলা নিমন্ত্রণ ।
প্রভু কহে, — ‘ক্ষৌর করাহ, যাহ, সনাতন ॥’ ৬৮ ॥
tapana-miśra tabe tāṅre kailā nimantraṇa
prabhu kahe, — ‘kṣaura karāha, yāha, sanātana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.69

চন্দ্রশেখরেরে প্রভু কহে বোলাঞা ।
‘এই বেষ দূর কর, যাহ ইঁহারে লঞা’ ॥ ৬৯ ॥
candraśekharere prabhu kahe bolāñā
‘ei veṣa dūra kara, yāha iṅhāre lañā’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.70

ভদ্র করাঞা তাঁরে গঙ্গাস্নান করাইল ।
শেখর আনিয়া তাঁরে নূতন বস্ত্র দিল ॥ ৭০ ॥
bhadra karāñā tāṅre gaṅgā-snāna karāila
śekhara āniyā tāṅre nūtana vastra dila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.71

সেই বস্ত্র সনাতন না কৈল অঙ্গীকার ।
শুনিয়া প্রভুর মনে আনন্দ অপার ॥ ৭১ ॥
sei vastra sanātana nā kaila aṅgīkāra
śuniyā prabhura mane ānanda apāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.72

মধ্যাহ্ন করিয়া প্রভু গেলা ভিক্ষা করিবারে ।
সনাতনে লঞা গেলা তপনমিশ্রের ঘরে ॥ ৭২ ॥
madhyāhna kariyā prabhu gelā bhikṣā karibāre
sanātane lañā gelā tapana-miśrera ghare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.73

পাদপ্রক্ষালন করি’ ভিক্ষাতে বসিলা ।
‘সনাতনে ভিক্ষা দেহ’ — মিশ্রেরে কহিলা ॥ ৭৩ ॥
pāda-prakṣālana kari’ bhikṣāte vasilā
‘sanātane bhikṣā deha’ — miśrere kahilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.74

মিশ্র কহে, — ‘সনাতনের কিছু কৃত্য আছে ।
তুমি ভিক্ষা কর, প্রসাদ তাঁরে দিব পাছে ॥’ ৭৪ ॥
miśra kahe, — ‘sanātanera kichu kṛtya āche
tumi bhikṣā kara, prasāda tāṅre diba pāche’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.75

ভিক্ষা করি’ মহাপ্রভু বিশ্রাম করিল ।
মিশ্র প্রভুর শেষপাত্র সনাতনে দিল ॥ ৭৫ ॥
bhikṣā kari’ mahāprabhu viśrāma karila
miśra prabhura śeṣa-pātra sanātane dila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.76

মিশ্র সনাতনে দিলা নূতন বসন ।
বস্ত্র নাহি নিলা, তেঁহো কৈল নিবেদন ॥ ৭৬ ॥
miśra sanātane dilā nūtana vasana
vastra nāhi nilā, teṅho kaila nivedana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.77

“মোরে বস্ত্র দিতে যদি তোমার হয় মন ।
নিজ পরিধান এক দেহ’ পুরাতন ॥” ৭৭ ॥
“more vastra dite yadi tomāra haya mana
nija paridhāna eka deha’ purātana”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.78

তবে মিশ্র পুরাতন এক ধুতি দিল ।
তেঁহো দুই বহির্বাস-কৌপীন করিল ॥ ৭৮ ॥
tabe miśra purātana eka dhuti dila
teṅho dui bahirvāsa-kaupīna karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.79

মহারাষ্ট্রীয় দ্বিজে প্রভু মিলাইলা সনাতনে ।
সেই বিপ্র তাঁরে কৈল মহা-নিমন্ত্রণে ॥ ৭৯ ॥
mahārāṣṭrīya dvije prabhu milāilā sanātane
sei vipra tāṅre kaila mahā-nimantraṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.80

“সনাতন, তুমি যাবৎ কাশীতে রহিবা ।
তাবৎ আমার ঘরে ভিক্ষা যে করিবা ॥” ৮০ ॥
“sanātana, tumi yāvat kāśīte rahibā
tāvat āmāra ghare bhikṣā ye karibā”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.81

সনাতন কহে, — “আমি মাধুকরী করিব ।
ব্রাহ্মণের ঘরে কেনে একত্র ভিক্ষা লব ?” ৮১ ॥
sanātana kahe, — “āmi mādhukarī kariba
brāhmaṇera ghare kene ekatra bhikṣā laba?”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.82

সনাতনের বৈরাগ্যে প্রভুর আনন্দ অপার ।
ভোটকম্বল পানে প্রভু চাহে বারে বার ॥ ৮২ ॥
sanātanera vairāgye prabhura ānanda apāra
bhoṭa-kambala pāne prabhu cāhe bāre bāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.83

সনাতন জানিল এই প্রভুরে না ভায় ।
ভোট ত্যাগ করিবারে চিন্তিলা উপায় ॥ ৮৩ ॥
sanātana jānila ei prabhure nā bhāya
bhoṭa tyāga karibāre cintilā upāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.84

এত চিন্তি’ গেলা গঙ্গায় মধ্যাহ্ন করিতে ।
এক গৌড়িয়া কান্থা ধুঞা দিয়াছে শুকাইতে ॥ ৮৪ ॥
eta cinti’ gelā gaṅgāya madhyāhna karite
eka gauḍiyā kānthā dhuñā diyāche śukāite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.85

তারে কহে, — “ওরে ভাই, কর উপকারে ।
এই ভোট লঞা এই কাঁথা দেহ’ মোরে ॥” ৮৫ ॥
tāre kahe, — “ore bhāi, kara upakāre
ei bhoṭa lañā ei kāṅthā deha’ more”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.86

সেই কহে, — “রহস্য কর প্রামাণিক হঞা ?
বহুমূল্য ভোট দিবা কেন কাঁথা লঞা ?” ৮৬ ॥
sei kahe, — “rahasya kara prāmāṇika hañā?
bahu-mūlya bhoṭa dibā kena kāṅthā lañā?”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.87

তেঁহো কহে, — “রহস্য নহে, কহি সত্যবাণী ।
ভোট লহ, তুমি দেহ’ মোরে কাঁথাখানি ॥” ৮৭ ॥
teṅho kahe, — “rahasya nahe, kahi satya-vāṇī
bhoṭa laha, tumi deha’ more kāṅthā-khāni”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.88

এত বলি’ কাঁথা লইল, ভোট তাঁরে দিয়া ।
গোসাঞির ঠাঁই আইলা কাঁথা গলে দিয়া ॥ ৮৮ ॥
eta bali’ kāṅthā la-ila, bhoṭa tāṅre diyā
gosāñira ṭhāṅi āilā kāṅthā gale diyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.89

প্রভু কহে, — ‘তোমার ভোটকম্বল কোথা গেল ?’
প্রভুপদে সব কথা গোসাঞি কহিল ॥ ৮৯ ॥
prabhu kahe, — ‘tomāra bhoṭa-kambala kothā gela?’
prabhu-pade saba kathā gosāñi kahila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.90-91

প্রভু কহে, — “ইহা আমি করিয়াছি বিচার ।
বিষয়-রোগ খণ্ডাইল কৃষ্ণ যে তোমার ॥ ৯০ ॥
সে কেনে রাখিবে তোমার শেষ বিষয়-ভোগ ?
রোগ খণ্ডি’ সদ্বৈদ্য না রাখে শেষ রোগ ॥ ৯১ ॥
prabhu kahe, — “ihā āmi kariyāchi vicāra
viṣaya-roga khaṇḍāila kṛṣṇa ye tomāra
se kene rākhibe tomāra śeṣa viṣaya-bhoga?
roga khaṇḍi’ sad-vaidya nā rākhe śeṣa roga

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.92

তিন মুদ্রার ভোট গায়, মাধুকরী গ্রাস ।
ধর্মহানি হয়, লোক করে উপহাস ॥” ৯২ ॥
tina mudrāra bhoṭa gāya, mādhukarī grāsa
dharma-hāni haya, loka kare upahāsa”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.93

গোসাঞি কহে, — “যে খণ্ডিল কুবিষয়-ভোগ ।
তাঁর ইচ্ছায় গেল মোর শেষ বিষয়-রোগ ॥” ৯৩ ॥
gosāñi kahe, — “ye khaṇḍila kuviṣaya-bhoga
tāṅra icchāya gela mora śeṣa viṣaya-roga”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.94

প্রসন্ন হঞা প্রভু তাঁরে কৃপা কৈল ।
তাঁর কৃপায় প্রশ্ন করিতে তাঁর শক্তি হৈল ॥ ৯৪ ॥
prasanna hañā prabhu tāṅre kṛpā kaila
tāṅra kṛpāya praśna karite tāṅra śakti haila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.95-96

পূর্বে যৈছে রায়-পাশে প্রভু প্রশ্ন কৈলা ।
তাঁর শক্ত্যে রামানন্দ তাঁর উত্তর দিলা ॥ ৯৫ ॥
ইহাঁ প্রভুর শক্ত্যে প্রশ্ন করে সনাতন ।
আপনে মহাপ্রভু করে ‘তত্ত্ব’-নিরূপণ ॥ ৯৬ ॥
pūrve yaiche rāya-pāśe prabhu praśna kailā
tāṅra śaktye rāmānanda tāṅra uttara dilā
ihāṅ prabhura śaktye praśna kare sanātana
āpane mahāprabhu kare ‘tattva’-nirūpaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.97

কৃষ্ণস্বরূপমাধুর্যৈশ্বর্যভক্তিরসাশ্রয়ম্ ।
তত্ত্বং সনাতনায়েশঃ কৃপয়োপদিদেশ সঃ ॥ ৯৭ ॥
kṛṣṇa-svarūpa-mādhuryaiś-
varya-bhakti-rasāśrayam
tattvaṁ sanātanāyeśaḥ
kṛpayopadideśa saḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.98

তবে সনাতন প্রভুর চরণে ধরিয়া ।
দৈন্য বিনতি করে দন্তে তৃণ লঞা ॥ ৯৮ ॥
tabe sanātana prabhura caraṇe dhariyā
dainya vinati kare dante tṛṇa lañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.99

“নীচ জাতি, নীচ-সঙ্গী, পতিত অধম ।
কুবিষয়-কূপে পড়ি’ গোঙাইনু জনম ! ৯৯ ॥
“nīca jāti, nīca-saṅgī, patita adhama
kuviṣaya-kūpe paḍi’ goṅāinu janama!

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.100

আপনার হিতাহিত কিছুই না জানি !
গ্রাম্য-ব্যবহারে পণ্ডিত, তাই সত্য মানি ॥ ১০০ ॥
āpanāra hitāhita kichui nā jāni!
grāmya-vyavahāre paṇḍita, tāi satya māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.101

কৃপা করি,’ যদি মোরে করিয়াছ উদ্ধার ।
আপন-কৃপাতে কহ ‘কর্তব্য’ আমার ॥ ১০১ ॥
kṛpā kari’ yadi more kariyācha uddhāra
āpana-kṛpāte kaha ‘kartavya’ āmāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.102

‘কে আমি’, ‘কেনে আমায় জারে তাপত্রয়’ ।
ইহা নাহি জানি — ‘কেমনে হিত হয়’ ॥ ১০২ ॥
‘ke āmi’, ‘kene āmāya jāre tāpa-traya’
ihā nāhi jāni — ‘kemane hita haya’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.103

‘সাধ্য’-‘সাধন’-তত্ত্ব পুছিতে না জানি ।
কৃপা করি’ সব তত্ত্ব কহ ত’ আপনি ॥” ১০৩ ॥
‘sādhya’-‘sādhana’-tattva puchite nā jāni
kṛpā kari’ saba tattva kaha ta’ āpani”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.104

প্রভু কহে, — “কৃষ্ণ-কৃপা তোমাতে পূর্ণ হয় ।
সব তত্ত্ব জান, তোমার নাহি তাপত্রয় ॥ ১০৪ ॥
prabhu kahe, — “kṛṣṇa-kṛpā tomāte pūrṇa haya
saba tattva jāna, tomāra nāhi tāpa-traya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.105

কৃষ্ণশক্তি ধর তুমি, জান তত্ত্বভাব ।
জানি’ দার্ঢ্য লাগি’ পুছে, — সাধুর স্বভাব ॥ ১০৫ ॥
kṛṣṇa-śakti dhara tumi, jāna tattva-bhāva
jāni’ dārḍhya lāgi’ puche, — sādhura svabhāva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.106

অচিরাদেব সর্বার্থঃ সিধ্যত্যেষামভীপ্সিতঃ ।
সদ্ধর্মস্যাববোধায় যেষাং নির্বন্ধিনী মতিঃ ॥ ১০৬ ॥
acirād eva sarvārthaḥ
sidhyaty eṣām abhīpsitaḥ
sad-dharmasyāvabodhāya
yeṣāṁ nirbandhinī matiḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.107

যোগ্যপাত্র হও তুমি ভক্তি প্রবর্তাইতে ।
ক্রমে সব তত্ত্ব শুন, কহিয়ে তোমাতে ॥ ১০৭ ॥
yogya-pātra hao tumi bhakti pravartāite
krame saba tattva śuna, kahiye tomāte

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.108-109

জীবের ‘স্বরূপ’ হয় — কৃষ্ণের ‘নিত্যদাস’ ।
কৃষ্ণের ‘তটস্থা-শক্তি’, ‘ভেদাভেদ-প্রকাশ’ ॥ ১০৮ ॥
সূর্যাংশ-কিরণ, যৈছে অগ্নিজ্বালাচয় ।
স্বাভাবিক কৃষ্ণের তিনপ্ৰকার ‘শক্তি’ হয় ॥ ১০৯ ॥
jīvera ‘svarūpa’ haya — kṛṣṇera ‘nitya-dāsa’
kṛṣṇera ‘taṭasthā-śakti’ ‘bhedābheda-prakāśa’
sūryāṁśa-kiraṇa, yaiche agni-jvālā-caya
svābhāvika kṛṣṇera tina-prakāra ‘śakti’ haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.110

একদেশস্থিতস্যাগ্নের্জ্যোৎস্না বিস্তারিণী যথা ।
পরস্য ব্রহ্মণঃ শক্তিস্তথেদমখিলং জগৎ ॥ ১১০ ॥
eka-deśa-sthitasyāgner
jyotsnā vistāriṇī yathā
parasya brahmaṇaḥ śaktis
tathedam akhilaṁ jagat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.111

কৃষ্ণের স্বাভাবিক তিনশক্তি-পরিণতি ।
চিচ্ছক্তি, জীবশক্তি, আর মায়াশক্তি ॥ ১১১ ॥
kṛṣṇera svābhāvika tina-śakti-pariṇati
cic-chakti, jīva-śakti, āra māyā-śakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.112

বিষ্ণুশক্তিঃ পরা প্রোক্তা ক্ষেত্রজ্ঞাখ্যা তথাপরা ।
অবিদ্যা-কর্মসংজ্ঞান্যা তৃতীয়া শক্তিরিষ্যতে ॥ ১১২ ॥
viṣṇu-śaktiḥ parā proktā
kṣetrajñākhyā tathā parā
avidyā-karma-saṁjñānyā
tṛtīyā śaktir iṣyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.113

শক্তয়ঃ সর্বভাবানামচিন্ত্যজ্ঞানগোচরাঃ ।
যতোঽতো ব্রহ্মণস্তাস্তু সর্গাদ্যা ভাবশক্তয়ঃ ।
ভবন্তি তপতাং শ্রেষ্ঠ পাবকস্য যথোষ্ণতা ॥ ১১৩ ॥
śaktayaḥ sarva-bhāvānām
acintya-jñāna-gocarāḥ
yato ’to brahmaṇas tās tu
sargādyā bhāva-śaktayaḥ
bhavanti tapatāṁ śreṣṭha
pāvakasya yathoṣṇatā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.114

যয়া ক্ষেত্রজ্ঞশক্তিঃ সা বেষ্টিতা নৃপ সর্বগা ।
সংসারতাপানখিলানবাপ্নোত্যত্র সন্ততান্ ॥ ১১৪ ॥
yayā kṣetra-jña-śaktiḥ sā
veṣṭitā nṛpa sarva-gā
saṁsāra-tāpān akhilān
avāpnoty atra santatān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.115

তয়া তিরোহিতত্বাচ্চ শক্তিঃ ক্ষেত্রজ্ঞ-সংজ্ঞিতা ।
সর্বভূতেষু ভূপাল তারতম্যেন বর্ততে ॥ ১১৫ ॥
tayā tirohitatvāc ca
śaktiḥ kṣetra-jña-saṁjñitā
sarva-bhūteṣu bhū-pāla
tāratamyena vartate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.116

অপরেয়মিতস্ত্বন্যাং প্রকৃতিং বিদ্ধি মে পরাম্ ।
জীবভূতাং মহাবাহো যয়েদং ধার্যতে জগৎ ॥ ১১৬ ॥
apareyam itas tv anyāṁ
prakṛtiṁ viddhi me parām
jīva-bhūtāṁ mahā-bāho
yayedaṁ dhāryate jagat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.117

কৃষ্ণ ভুলি’ সেই জীব অনাদি-বহির্মুখ ।
অতএব মায়া তারে দেয় সংসার-দুঃখ ॥ ১১৭ ॥
kṛṣṇa bhuli’ sei jīva anādi-bahirmukha
ataeva māyā tāre deya saṁsāra-duḥkha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.118

কভু স্বর্গে উঠায়, কভু নরকে ডুবায় ।
দণ্ড্যজনে রাজা যেন নদীতে চুবায় ॥ ১১৮ ॥
kabhu svarge uṭhāya, kabhu narake ḍubāya
daṇḍya-jane rājā yena nadīte cubāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.119

ভয়ং দ্বিতীয়াভিনিবেশতঃ স্যা-
দীশাদপেতস্য বিপর্যয়োঽস্মৃতিঃ ।
তন্মায়য়াতো বুধ আভজেত্তং
ভক্ত্যৈকয়েশং গুরুদেবতাত্মা ॥ ১১৯ ॥
bhayaṁ dvitīyābhiniveśataḥ syād
īśād apetasya viparyayo ’smṛtiḥ
tan-māyayāto budha ābhajet taṁ
bhaktyaikayeśaṁ guru-devatātmā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.120

সাধু-শাস্ত্র-কৃপায় যদি কৃষ্ণোন্মুখ হয় ।
সেই জীব নিস্তরে, মায়া তাহারে ছাড়য় ॥ ১২০ ॥
sādhu-śāstra-kṛpāya yadi kṛṣṇonmukha haya
sei jīva nistare, māyā tāhāre chāḍaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.121

দৈবী হ্যেষা গুণময়ী মম মায়া দুরত্যয়া ।
মামেব যে প্রপদ্যন্তে মায়ামেতাং তরন্তি তে ॥ ১২১ ॥
daivī hy eṣā guṇa-mayī
mama māyā duratyayā
mām eva ye prapadyante
māyām etāṁ taranti te

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.122

মায়ামুগ্ধ জীবের নাহি স্বতঃ কৃষ্ণজ্ঞান ।
জীবেরে কৃপায় কৈলা কৃষ্ণ বেদ-পুরাণ ॥ ১২২ ॥
māyā-mugdha jīvera nāhi svataḥ kṛṣṇa-jñāna
jīvere kṛpāya kailā kṛṣṇa veda-purāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.123

‘শাস্ত্র-গুরু-আত্ম’-রূপে আপনারে জানান ।
‘কৃষ্ণ মোর প্রভু, ত্রাতা’ — জীবের হয় জ্ঞান ॥ ১২৩ ॥
‘śāstra-guru-ātma’-rūpe āpanāre jānāna
‘kṛṣṇa mora prabhu, trātā’ — jīvera haya jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.124

বেদশাস্ত্র কহে — ‘সম্বন্ধ’, ‘অভিধেয়,’ ‘প্রয়োজন’ ।
‘কৃষ্ণ’ — প্রাপ্য সম্বন্ধ, ‘ভক্তি’ — প্রাপ্ত্যের সাধন ॥ ১২৪ ॥
veda-śāstra kahe — ‘sambandha’, ‘abhidheya’, ‘prayojana’
‘kṛṣṇa’ — prāpya sambandha, ‘bhakti’ — prāptyera sādhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.125

অভিধেয়-নাম ‘ভক্তি,’ ‘প্রেম’ — প্রয়োজন ।
পুরুষার্থ-শিরোমণি প্রেম মহাধন ॥ ১২৫ ॥
abhidheya-nāma ‘bhakti’, ‘prema’ — prayojana
puruṣārtha-śiromaṇi prema mahā-dhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.126

কৃষ্ণমাধুর্য-সেবানন্দ-প্রাপ্তির কারণ ।
কৃষ্ণ-সেবা করে, আর কৃষ্ণরস-আস্বাদন ॥ ১২৬ ॥
kṛṣṇa-mādhurya-sevānanda-prāptira kāraṇa
kṛṣṇa-sevā kare, āra kṛṣṇa-rasa-āsvādana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.127

ইহাতে দৃষ্টান্ত — যৈছে দরিদ্রের ঘরে ।
‘সর্বজ্ঞ’ আসি’ দুঃখ দেখি’ পুছয়ে তাহারে ॥ ১২৭ ॥
ihāte dṛṣṭānta — yaiche daridrera ghare
‘sarvajña’ āsi’ duḥkha dekhi’ puchaye tāhāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.128

‘তুমি কেনে দুঃখী, তোমার আছে পিতৃধন ।
তোমারে না কহিল, অন্যত্র ছাড়িল জীবন ॥” ১২৮ ॥
‘tumi kene duḥkhī, tomāra āche pitṛ-dhana
tomāre nā kahila, anyatra chāḍila jīvana”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.129

সর্বজ্ঞের বাক্যে করে ধনের উদ্দেশে ।
ঐছে বেদ-পুরাণ জীবে ‘কৃষ্ণ’ উপদেশে ॥ ১২৯ ॥
sarvajñera vākye kare dhanera uddeśe
aiche veda-purāṇa jīve ‘kṛṣṇa’ upadeśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.130

সর্বজ্ঞের বাক্যে মূলধন অনুবন্ধ ।
সর্বশাস্ত্রে উপদেশে, ‘শ্রীকৃষ্ণ’ — সম্বন্ধ ॥ ১৩০ ॥
sarvajñera vākye mūla-dhana anubandha
sarva-śāstre upadeśe, ‘śrī-kṛṣṇa’ — sambandha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.131

‘বাপের ধন আছে’ — জ্ঞানে ধন নাহি পায় ।
তবে সর্বজ্ঞ কহে তারে প্রাপ্তির উপায় ॥ ১৩১ ॥
‘bāpera dhana āche’ — jñāne dhana nāhi pāya
tabe sarvajña kahe tāre prāptira upāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.132

‘এই স্থানে আছে ধন’ — যদি দক্ষিণে খুদিবে ।
‘ভীমরুল-বরুলী’ উঠিবে, ধন না পাইবে ॥ ১৩২ ॥
‘ei sthāne āche dhana’ — yadi dakṣiṇe khudibe
‘bhīmarula-barulī’ uṭhibe, dhana nā pāibe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.133

‘পশ্চিমে’ খুদিবে, তাহা ‘যক্ষ’ এক হয় ।
সে বিঘ্ন করিবে, — ধনে হাত না পড়য় ॥ ১৩৩ ॥
‘paścime’ khudibe, tāhā ‘yakṣa’ eka haya
se vighna karibe, — dhane hāta nā paḍaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.134

‘উত্তরে’ খুদিলে আছে কৃষ্ণ ‘অজগরে’ ।
ধন নাহি পাবে, খুদিতে গিলিবে সবারে ॥ ১৩৪ ॥
‘uttare’ khudile āche kṛṣṇa ‘ajagare’
dhana nāhi pābe, khudite gilibe sabāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.135

পূর্বদিকে তাতে মাটী অল্প খুদিতে ।
ধনের ঝারি পড়িবেক তোমার হাতেতে ॥ ১৩৫ ॥
pūrva-dike tāte māṭī alpa khudite
dhanera jhāri paḍibeka tomāra hātete

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.136

ঐছে শাস্ত্র কহে, — কর্ম, জ্ঞান, যোগ ত্যজি’ ।
‘ভক্ত্যে’ কৃষ্ণ বশ হয়, ভক্ত্যে তাঁরে ভজি ॥ ১৩৬ ॥
aiche śāstra kahe, — karma, jñāna, yoga tyaji’
‘bhaktye’ kṛṣṇa vaśa haya, bhaktye tāṅre bhaji

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.137

ন সাধয়তি মাং যোগো ন সাংখ্যং ধর্ম উদ্ধব ।
ন স্বাধ্যায়স্তপস্ত্যাগো যথা ভক্তির্মমোর্জিতা ॥ ১৩৭ ॥
na sādhayati māṁ yogo
na sāṅkhyaṁ dharma uddhava
na svādhyāyas tapas tyāgo
yathā bhaktir mamorjitā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.138

ভক্ত্যাহমেকয়া গ্রাহ্যঃ শ্রদ্ধয়াত্মা প্রিয়ঃ সতাম্ ।
ভক্তিঃ পুনাতি মন্নিষ্ঠা শ্বপাকানপি সম্ভবাৎ ॥ ১৩৮ ॥
bhaktyāham ekayā grāhyaḥ
śraddhayātmā priyaḥ satām
bhaktiḥ punāti man-niṣṭhā
śva-pākān api sambhavāt

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.139

অতএব ‘ভক্তি’ — কৃষ্ণপ্রাপ্ত্যের উপায় ।
‘অভিধেয়’ বলি’ তারে সর্বশাস্ত্রে গায় ॥ ১৩৯ ॥
ataeva ‘bhakti’ — kṛṣṇa-prāptyera upāya
‘abhidheya’ bali’ tāre sarva-śāstre gāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.140

ধন পাইলে যৈছে সুখভোগ ফল পায় ।
সুখভোগ হৈতে দুঃখ আপনি পলায় ॥ ১৪০ ॥
dhana pāile yaiche sukha-bhoga phala pāya
sukha-bhoga haite duḥkha āpani palāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.141

তৈছে ভক্তি-ফলে কৃষ্ণে প্রেম উপজয় ।
প্রেমে কৃষ্ণাস্বাদ হৈলে ভব নাশ পায় ॥ ১৪১ ॥
taiche bhakti-phale kṛṣṇe prema upajaya
preme kṛṣṇāsvāda haile bhava nāśa pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.142

দারিদ্র্য-নাশ, ভবক্ষয়, — প্রেমের ‘ফল’ নয় ।
প্রেমসুখ-ভোগ — মুখ্য প্রয়োজন হয় ॥ ১৪২ ॥
dāridrya-nāśa, bhava-kṣaya, — premera ‘phala’ naya
prema-sukha-bhoga — mukhya prayojana haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.143

বেদশাস্ত্রে কহে সম্বন্ধ, অভিধেয়, প্রয়োজন ।
কৃষ্ণ, কৃষ্ণভক্তি, প্রেম, — তিন মহাধন ॥ ১৪৩ ॥
veda-śāstre kahe sambandha, abhidheya, prayojana
kṛṣṇa, kṛṣṇa-bhakti, prema, — tina mahā-dhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.144

বেদাদি সকল শাস্ত্রে কৃষ্ণ — মুখ্য সম্বন্ধ ।
তাঁর জ্ঞানে আনুষঙ্গে যায় মায়াবন্ধ ॥ ১৪৪ ॥
vedādi sakala śāstre kṛṣṇa — mukhya sambandha
tāṅra jñāne ānuṣaṅge yāya māyā-bandha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.145

ব্যামোহায় চরাচরস্য জগতস্তে তে পুরাণাগমা-
স্তাং তামেব হি দেবতাং পরমিকাং জল্পন্তু কল্পাবধি ।
সিদ্ধান্তে পুনরেক এব ভগবান্ বিষ্ণুঃ সমস্তাগম-
ব্যাপারেষু বিবেচনব্যতিকরং নীতেষু নিশ্চীয়তে ॥ ১৪৫ ॥
vyāmohāya carācarasya jagatas te te purāṇāgamās
tāṁ tām eva hi devatāṁ paramikāṁ jalpantu kalpāvadhi
siddhānte punar eka eva bhagavān viṣṇuḥ samastāgama-
vyāpāreṣu vivecana-vyatikaraṁ nīteṣu niścīyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.146

মুখ্য-গৌণ-বৃত্তি, কিংবা অন্বয়-ব্যতিরেকে ।
বেদের প্রতিজ্ঞা কেবল কহয়ে কৃষ্ণকে ॥ ১৪৬ ॥
mukhya-gauṇa-vṛtti, kiṁvā anvaya-vyatireke
vedera pratijñā kevala kahaye kṛṣṇake

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.147-148

কিং বিধত্তে কিমাচষ্টে কিমনূদ্য বিকল্পয়েৎ ।
ইত্যস্যা হৃদয়ং লোকে নান্যো মদ্বেদ কশ্চন ॥ ১৪৭ ॥
মাং বিধত্তেঽভিধত্তে মাং বিকল্প্যাপোহ্যতে হ্যহম্ ।
এতাবান্ সর্ববেদার্থঃ শব্দ আস্থায় মাং ভিদাম্ ।
মায়ামাত্রমনূদ্যান্তে প্রতিষিধ্য প্রসীদতি ॥ ১৪৮ ॥
kiṁ vidhatte kim ācaṣṭe
kim anūdya vikalpayet
ity asyā hṛdayaṁ loke
nānyo mad veda kaścana
māṁ vidhatte ’bhidhatte māṁ
vikalpyāpohyate hy aham
etāvān sarva-vedārthaḥ
śabda āsthāya māṁ bhidām
māyā-mātram anūdyānte
pratiṣidhya prasīdati

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.149

কৃষ্ণের স্বরূপ — অনন্ত, বৈভব — অপার ।
চিচ্ছক্তি, মায়াশক্তি, জীবশক্তি আর ॥ ১৪৯ ॥
kṛṣṇera svarūpa — ananta, vaibhava — apāra
cic-chakti, māyā-śakti, jīva-śakti āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.150

বৈকুণ্ঠ, ব্রহ্মাণ্ডগণ — শক্তি-কার্য হয় ।
স্বরূপশক্তি শক্তি-কার্যের — কৃষ্ণ সমাশ্রয় ॥ ১৫০ ॥
vaikuṇṭha, brahmāṇḍa-gaṇa — śakti-kārya haya
svarūpa-śakti śakti-kāryera — kṛṣṇa samāśraya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.151

দশমে দশমং লক্ষ্যমাশ্রিতাশ্রয়-বিগ্রহম্ ।
শ্রীকৃষ্ণাখ্যং পরং ধাম জগদ্ধাম নমামি তৎ ॥ ১৫১ ॥
daśame daśamaṁ lakṣyam
āśritāśraya-vigraham
śrī-kṛṣṇākhyaṁ paraṁ dhāma
jagad-dhāma namāmi tat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.152

কৃষ্ণের স্বরূপ-বিচার শুন, সনাতন ।
অদ্বয়জ্ঞান-তত্ত্ব, ব্রজে ব্রজেন্দ্রনন্দন ॥ ১৫২ ॥
kṛṣṇera svarūpa-vicāra śuna, sanātana
advaya-jñāna-tattva, vraje vrajendra-nandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.153

সর্ব-আদি, সর্ব-অংশী, কিশোর-শেখর ।
চিদানন্দ-দেহ, সর্বাশ্রয়, সর্বেশ্বর ॥ ১৫৩ ॥
sarva-ādi, sarva-aṁśī, kiśora-śekhara
cid-ānanda-deha, sarvāśraya, sarveśvara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.154

ঈশ্বরঃ পরমঃ কৃষ্ণঃ সচ্চিদানন্দবিগ্রহঃ ।
অনাদিরাদির্গোবিন্দঃ সর্বকারণকারণম্ ॥ ১৫৪ ॥
īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ
sac-cid-ānanda-vigrahaḥ
anādir ādir govindaḥ
sarva-kāraṇa-kāraṇam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.155

স্বয়ং ভগবান্ কৃষ্ণ, ‘গোবিন্দ’ পর নাম ।
সর্বৈশ্বর্যপূর্ণ যাঁর গোলক — নিত্যধাম ॥ ১৫৫ ॥
svayaṁ bhagavān kṛṣṇa, ‘govinda’ para nāma
sarvaiśvarya-pūrṇa yāṅra goloka — nitya-dhāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.156

এতে চাংশকলাঃ পুংসঃ কৃষ্ণস্তু ভগবান্ স্বয়ম্ ।
ইন্দ্রারিব্যাকুলং লোকং মৃড়য়ন্তি যুগে যুগে ॥ ১৫৬ ॥
ete cāṁśa-kalāḥ puṁsaḥ
kṛṣṇas tu bhagavān svayam
indrāri-vyākulaṁ lokaṁ
mṛḍayanti yuge yuge

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.157

জ্ঞান, যোগ, ভক্তি, — তিন সাধনের বশে ।
ব্রহ্ম, আত্মা, ভগবান্ — ত্রিবিধ প্রকাশে ॥ ১৫৭ ॥
jñāna, yoga, bhakti, — tina sādhanera vaśe
brahma, ātmā, bhagavān — trividha prakāśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.158

বদন্তি তত্তত্ত্ববিদস্তত্ত্বং যজ্‌ জ্ঞানমদ্বয়ম্‌ ।
ব্রহ্মেতি পরমাত্মেতি ভগবানিতি শব্দ্যতে ॥ ১৫৮ ॥
vadanti tat tattva-vidas
tattvaṁ yaj jñānam advayam
brahmeti paramātmeti
bhagavān iti śabdyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.159

ব্রহ্ম — অঙ্গকান্তি তাঁর, নির্বিশেষ প্রকাশে ।
সূর্য যেন চর্মচক্ষে জ্যোতির্ময় ভাসে ॥ ১৫৯ ॥
brahma — aṅga-kānti tāṅra, nirviśeṣa prakāśe
sūrya yena carma-cakṣe jyotirmaya bhāse

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.160

যস্য প্রভা প্রভবতো জগদণ্ডকোটি-
কোটিষ্বশেষবসুধাদিবিভূতিভিন্নম্‌ ।
তদ্ব্রহ্ম নিষ্কলমনন্তমশেষভূতং
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ১৬০ ॥
yasya prabhā prabhavato jagad-aṇḍa-koṭi-
koṭiṣv aśeṣa-vasudhādi-vibhūti-bhinnam
tad brahma niṣkalam anantam aśeṣa-bhūtaṁ
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.161

পরমাত্মা যেঁহো, তেঁহো কৃষ্ণের এক অংশ ।
আত্মার ‘আত্মা’ হয় কৃষ্ণ সর্ব-অবতংস ॥ ১৬১ ॥
paramātmā yeṅho, teṅho kṛṣṇera eka aṁśa
ātmāra ‘ātmā’ haya kṛṣṇa sarva-avataṁsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.162

কৃষ্ণমেনমবেহি ত্বমাত্মানমখিলাত্মনাম্ ।
জগদ্ধিতায় সোঽপ্যত্র দেহীবাভাতি মায়য়া ॥ ১৬২ ॥
kṛṣṇam enam avehi tvam
ātmānam akhilātmanām
jagad-dhitāya so ’py atra
dehīvābhāti māyayā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.163

অথবা বহুনৈতেন কিং জ্ঞাতেন তবার্জুন ।
বিষ্টভ্যাহমিদং কৃৎস্নমেকাংশেন স্থিতো জগৎ ॥ ১৬৩ ॥
atha vā bahunaitena
kiṁ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāham idaṁ kṛtsnam
ekāṁśena sthito jagat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.164

‘ভক্ত্যে’ ভগবানের অনুভব — পূর্ণরূপ ।
একই বিগ্রহে তাঁর অনন্ত স্বরূপ ॥ ১৬৪ ॥
‘bhaktye’ bhagavānera anubhava — pūrṇa-rūpa
eka-i vigrahe tāṅra ananta svarūpa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.165

স্বয়ংরূপ, তদেকাত্মরূপ, আবেশ — নাম ।
প্রথমেই তিনরূপে রহেন ভগবান্‌ ॥ ১৬৫ ॥
svayaṁ-rūpa, tad-ekātma-rūpa, āveśa — nāma
prathamei tina-rūpe rahena bhagavān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.166

‘স্বয়ংরূপ’ ‘স্বয়ংপ্রকাশ,’ — দুই রূপে স্ফূর্তি ।
স্বয়ংরূপে — এক ‘কৃষ্ণ’ ব্রজে গোপমূর্তি ॥ ১৬৬ ॥
‘svayaṁ-rūpa’ ‘svayaṁ-prakāśa’ — dui rūpe sphūrti
svayaṁ-rūpe — eka ‘kṛṣṇa’ vraje gopa-mūrti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.167

‘প্রাভব-বৈভব’-রূপে দ্বিবিধ প্রকাশে ।
এক-বপু বহু রূপ যৈছে হৈল রাসে ॥ ১৬৭ ॥
‘prābhava-vaibhava’-rūpe dvividha prakāśe
eka-vapu bahu rūpa yaiche haila rāse

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.168

মহিষী-বিবাহে হৈল বহুবিধ মূর্তি ।
‘প্রাভব প্রকাশ’ — এই শাস্ত্র-পরসিদ্ধি ॥ ১৬৮ ॥
mahiṣī-vivāhe haila bahu-vidha mūrti
‘prābhava prakāśa’ — ei śāstra-parasiddhi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.169

সৌভর্যাদি-প্রায় সেই কায়ব্যূহ নয় ।
কায়ব্যূহ হৈলে নারদের বিস্ময় না হয় ॥ ১৬৯ ॥
saubhary-ādi-prāya sei kāya-vyūha naya
kāya-vyūha haile nāradera vismaya nā haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.170

চিত্রং বতৈতদেকেন বপুষা যুগপৎ পৃথক্‌ ।
গৃহেষু দ্ব্যষ্টসাহস্রং স্ত্রিয় এক উদাবহৎ ॥ ১৭০ ॥
citraṁ bataitad ekena
vapuṣā yugapat pṛthak
gṛheṣu dvy-aṣṭa-sāhasraṁ
striya eka udāvahat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.171

সেই বপু, সেই আকৃতি পৃথক্‌ যদি ভাসে ।
ভাবাবেশ-ভেদে নাম ‘বৈভবপ্রকাশে’ ॥ ১৭১ ॥
sei vapu, sei ākṛti pṛthak yadi bhāse
bhāvāveśa-bhede nāma ‘vaibhava-prakāśe’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.172

অনন্ত প্রকাশে কৃষ্ণের নাহি মূর্তিভেদ ।
আকার-বর্ণ-অস্ত্র-ভেদে নাম-বিভেদ ॥ ১৭২ ॥
ananta prakāśe kṛṣṇera nāhi mūrti-bheda
ākāra-varṇa-astra-bhede nāma-vibheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.173

অন্যে চ সংস্কৃতাত্মানো বিধিনাভিহিতেন তে ।
যজন্তি ত্বন্ময়াস্ত্বাং বৈ বহুমূর্ত্যেকমূর্তিকম্‌ ॥ ১৭৩ ॥
anye ca saṁskṛtātmāno
vidhinābhihitena te
yajanti tvan-mayās tvāṁ vai
bahu-mūrty eka-mūrtikam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.174

বৈভবপ্রকাশ কৃষ্ণের — শ্রীবলরাম ।
বর্ণমাত্র-ভেদ, সব — কৃষ্ণের সমান ॥ ১৭৪ ॥
vaibhava-prakāśa kṛṣṇera — śrī-balarāma
varṇa-mātra-bheda, saba — kṛṣṇera samāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.175

বৈভবপ্রকাশ যৈছে দেবকী-তনুজ ।
দ্বিভুজ-স্বরূপ কভু, কভু হয় চতুর্ভুজ ॥ ১৭৫ ॥
vaibhava-prakāśa yaiche devakī-tanuja
dvibhuja-svarūpa kabhu, kabhu haya caturbhuja

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.176

যে-কালে দ্বিভুজ, নাম — বৈভবপ্রকাশ ।
চতুর্ভুজ হৈলে, নাম — প্রাভবপ্রকাশ ॥ ১৭৬ ॥
ye-kāle dvibhuja, nāma — vaibhava-prakāśa
caturbhuja haile, nāma — prābhava-prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.177

স্বয়ংরূপের গোপবেশ, গোপ-অভিমান ।
বাসুদেবের ক্ষত্রিয়-বেশ, ‘আমি — ক্ষত্রিয়’-জ্ঞান ॥ ১৭৭ ॥
svayaṁ-rūpera gopa-veśa, gopa-abhimāna
vāsudevera kṣatriya-veśa, ‘āmi — kṣatriya’-jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.178

সৌন্দর্য, ঐশ্বর্য, মাধুর্য, বৈদগ্ধ্য-বিলাস ।
ব্রজেন্দ্রনন্দনে ইহা অধিক উল্লাস ॥ ১৭৮ ॥
saundarya, aiśvarya, mādhurya, vaidagdhya-vilāsa
vrajendra-nandane ihā adhika ullāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.179

গোবিন্দের মাধুরী দেখি’ বাসুদেবের ক্ষোভ ।
সে মাধুরী আস্বাদিতে উপজয় লোভ ॥ ১৭৯ ॥
govindera mādhurī dekhi’ vāsudevera kṣobha
se mādhurī āsvādite upajaya lobha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.180

উদ্‌গীর্ণাদ্ভুত-মাধুরী-পরিমলস্যাভীরলীলস্য মে
দ্বৈতং হন্ত সমীক্ষয়ন্‌ মুহুরসৌ চিত্রীয়তে চারণঃ ।
চেতঃ কেলি-কুতূহলোত্তরলিতং সত্যং সখে মামকং
যস্য প্রেক্ষ্য স্বরূপতাং ব্রজবধূসারূপ্যমন্বিচ্ছতি ॥ ১৮০ ॥
udgīrṇādbhuta-mādhurī-parimalasyābhīra-līlasya me
dvaitaṁ hanta samīkṣayan muhur asau citrīyate cāraṇaḥ
cetaḥ keli-kutūhalottaralitaṁ satyaṁ sakhe māmakaṁ
yasya prekṣya svarūpatāṁ vraja-vadhū-sārūpyam anvicchati

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.181

মথুরায় যৈছে গন্ধর্বনৃত্য-দরশনে ।
পুনঃ দ্বারকাতে যৈছে চিত্র-বিলোকনে ॥ ১৮১ ॥
mathurāya yaiche gandharva-nṛtya-daraśane
punaḥ dvārakāte yaiche citra-vilokane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.182

অপরিকলিতপূর্বঃ কশ্চমৎকারকারী
স্ফুরতু মম গরীয়ানেষ মাধুর্যপূরঃ ।
অয়মহমপি হন্ত প্রেক্ষ্য যং লুব্ধচেতাঃ
সরভসমুপভোক্তুং কাময়ে রাধিকেব ॥ ১৮২ ॥
aparikalita-pūrvaḥ kaś camatkāra-kārī
sphuratu mama garīyān eṣa mādhurya-pūraḥ
ayam aham api hanta prekṣya yaṁ lubdha-cetāḥ
sarabhasam upabhoktuṁ kāmaye rādhikeva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.183

সেই বপু ভিন্নাভাসে কিছু ভিন্নাকার ।
ভাবাবেশাকৃতি-ভেদে ‘তদেকাত্ম’ নাম তাঁর ॥ ১৮৩ ॥
sei vapu bhinnābhāse kichu bhinnākāra
bhāvāveśākṛti-bhede ‘tad-ekātma’ nāma tāṅra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.184

তদেকাত্মরূপে ‘বিলাস’, ‘স্বাংশ’ — দুই ভেদ ।
বিলাস, স্বাংশের ভেদে বিবিধ বিভেদ ॥ ১৮৪ ॥
tad-ekātma-rūpe ‘vilāsa’, ‘svāṁśa’ — dui bheda
vilāsa, svāṁśera bhede vividha vibheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.185

প্রাভব-বৈভব-ভেদে বিলাস — দ্বিধাকার ।
বিলাসের বিলাস-ভেদ — অনন্ত প্রকার ॥ ১৮৫ ॥
prābhava-vaibhava-bhede vilāsa — dvidhākāra
vilāsera vilāsa-bheda — ananta prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.186

প্রাভববিলাস — বাসুদেব, সঙ্কর্ষণ ।
প্রদ্যুম্ন, অনিরুদ্ধ, — মুখ্য চারিজন ॥ ১৮৬ ॥
prābhava-vilāsa — vāsudeva, saṅkarṣaṇa
pradyumna, aniruddha, — mukhya cāri-jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.187

ব্রজে গোপভাব রামের, পুরে ক্ষত্রিয়-ভাবন ।
বর্ণ-বেশ-ভেদ, তাতে ‘বিলাস’ তাঁর নাম ॥ ১৮৭ ॥
vraje gopa-bhāva rāmera, pure kṣatriya-bhāvana
varṇa-veśa-bheda, tāte ‘vilāsa’ tāṅra nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.188

বৈভবপ্রকাশে আর প্রাভববিলাসে ।
একই মূর্ত্যে বলদেব ভাব-ভেদে ভাসে ॥ ১৮৮ ॥
vaibhava-prakāśe āra prābhava-vilāse
eka-i mūrtye baladeva bhāva-bhede bhāse

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.189

আদি-চতুর্ব্যূহ — ইঁহার কেহ নাহি সম ।
অনন্ত চতুর্ব্যূহগণের প্রাকট্য-কারণ ॥ ১৮৯ ॥
ādi-catur-vyūha — iṅhāra keha nāhi sama
ananta catur-vyūha-gaṇera prākaṭya-kāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.190

কৃষ্ণের এই চারি প্রাভববিলাস ।
দ্বারকা-মথুরা-পুরে নিত্য ইঁহার বাস ॥ ১৯০ ॥
kṛṣṇera ei cāri prābhava-vilāsa
dvārakā-mathurā-pure nitya iṅhāra vāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.191

এই চারি হৈতে চব্বিশ মূর্তি পরকাশ ।
অস্ত্রভেদে নাম-ভেদ — বৈভববিলাস ॥ ১৯১ ॥
ei cāri haite cabbiśa mūrti parakāśa
astra-bhede nāma-bheda — vaibhava-vilāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.192

পুনঃ কৃষ্ণ চতুর্ব্যূহ লঞা পূর্বরূপে ।
পরব্যোম-মধ্যে বৈসে নারায়ণরূপে ॥ ১৯২ ॥
punaḥ kṛṣṇa catur-vyūha lañā pūrva-rūpe
paravyoma-madhye vaise nārāyaṇa-rūpe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.193

তাঁহা হৈতে পুনঃ চতুর্ব্যূহ-পরকাশ ।
আবরণরূপে চারিদিকে যাঁর বাস ॥ ১৯৩ ॥
tāṅhā haite punaḥ catur-vyūha-parakāśa
āvaraṇa-rūpe cāri-dike yāṅra vāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.194

চারিজনের পুনঃ পৃথক্ তিন তিন মূর্তি ।
কেশবাদি যাহা হৈতে বিলাসের পূর্তি ॥ ১৯৪ ॥
cāri-janera punaḥ pṛthak tina tina mūrti
keśavādi yāhā haite vilāsera pūrti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.195

চক্রাদি-ধারণ-ভেদে নাম-ভেদ সব ।
বাসুদেবের মূর্তি — কেশব, নারায়ণ, মাধব ॥ ১৯৫ ॥
cakrādi-dhāraṇa-bhede nāma-bheda saba
vāsudevera mūrti — keśava, nārāyaṇa, mādhava

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.196

সঙ্কর্ষণের মূর্তি — গোবিন্দ, বিষ্ণু, মধুসূদন ।
এ অন্য গোবিন্দ — নহে ব্রজেন্দ্রনন্দন ॥ ১৯৬ ॥
saṅkarṣaṇera mūrti — govinda, viṣṇu, madhusūdana
e anya govinda — nahe vrajendra-nandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.197

প্ৰদ্যুম্নের মূর্তি — ত্রিবিক্রম, বামন, শ্রীধর ।
অনিরুদ্ধের মূর্তি — হৃষীকেশ, পদ্মনাভ, দামোদর ॥ ১৯৭ ॥
pradyumnera mūrti — trivikrama, vāmana, śrīdhara
aniruddhera mūrti — hṛṣīkeśa, padmanābha, dāmodara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.198

দ্বাদশ-মাসের দেবতা — এইবার জন ।
মার্গশীর্ষে — কেশব, পৌষে — নারায়ণ ॥ ১৯৮ ॥
dvādaśa-māsera devatā — ei-bāra jana
mārgaśīrṣe — keśava, pauṣe — nārāyaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.199

মাঘের দেবতা — মাধব, গোবিন্দ — ফাল্গুনে ।
চৈত্রে — বিষ্ণু, বৈশাখে — শ্রীমধুসূদন ॥ ১৯৯ ॥
māghera devatā — mādhava, govinda — phālgune
caitre — viṣṇu, vaiśākhe — śrī-madhusūdana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.200

জ্যৈষ্ঠে — ত্রিবিক্রম, আষাঢ়ে — বামন দেবেশ ।
শ্রাবণে — শ্রীধর, ভাদ্রে — দেব হৃষীকেশ ॥ ২০০ ॥
jyaiṣṭhe — trivikrama, āṣāḍhe — vāmana deveśa
śrāvaṇe — śrīdhara, bhādre — deva hṛṣīkeśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.201

আশ্বিনে — পদ্মনাভ, কার্তিকে — দামোদর ।
‘রাধা-দামোদর’ অন্য ব্রজেন্দ্র-কোঙর ॥ ২০১ ॥
āśvine — padmanābha, kārtike dāmodara
‘rādhā-dāmodara’ anya vrajendra-koṅara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.202

দ্বাদশ-তিলক-মন্ত্র এই দ্বাদশ নাম ।
আচমনে এই নামে স্পর্শি তত্তৎস্থান ॥ ২০২ ॥
dvādaśa-tilaka-mantra ei dvādaśa nāma
ācamane ei nāme sparśi tat-tat-sthāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.203

এই চারিজনের বিলাস-মূর্তি আর অষ্ট জন ।
তাঁ সবার নাম কহি, শুন সনাতন ॥ ২০৩ ॥
ei cāri-janera vilāsa-mūrti āra aṣṭa lana
tāṅ sabāra nāma kahi, śuna sanātana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.204

পুরুষোত্তম, অচ্যুত, নৃসিংহ, জনার্দন ।
হরি, কৃষ্ণ, অধোক্ষজ, উপেন্দ্র, — অষ্টজন ॥ ২০৪ ॥
puruṣottama, acyuta, nṛsiṁha, janārdana
hari, kṛṣṇa, adhokṣaja, upendra, — aṣṭa-jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.205

বাসুদেবের বিলাস দুই — অধোক্ষজ, পুরুষোত্তম ।
সঙ্কর্ষণের বিলাস — উপেন্দ্র, অচ্যুত দুইজন ॥ ২০৫ ॥
vāsudevera vilāsa dui — adhokṣaja, puruṣottama
saṅkarṣaṇera vilāsa — upendra, acyuta dui-jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.206

প্রদ্যুম্নের বিলাস — নৃসিংহ, জনার্দন ।
অনিরুদ্ধের বিলাস — হরি, কৃষ্ণ দুইজন ॥ ২০৬ ॥
pradyumnera vilāsa — nṛsiṁha, janārdana
aniruddhera vilāsa — hari, kṛṣṇa dui-jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.207

এই চব্বিশ মূর্তি — প্রাভব-বিলাস প্রধান ।
অস্ত্রধারণ-ভেদে ধরে ভিন্ন ভিন্ন নাম ॥ ২০৭ ॥
ei cabbiśa mūrti — prābhava-vilāsa pradhāna
astra-dhāraṇa-bhede dhare bhinna bhinna nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.208

ইঁহার মধ্যে যাহার হয় আকার-বেশ-ভেদ ।
সেই সেই হয় বিলাস-বৈভব-বিভেদ ॥ ২০৮ ॥
iṅhāra madhye yāhāra haya ākāra-veśa-bheda
sei sei haya vilāsa-vaibhava-vibheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.209

পদ্মনাভ, ত্রিবিক্রম, নৃসিংহ, বামন ।
হরি, কৃষ্ণ আদি হয় ‘আকারে’ বিলক্ষণ ॥ ২০৯ ॥
padmanābha, trivikrama, nṛsiṁha, vāmana
hari, kṛṣṇa ādi haya ‘ākāre’ vilakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.210

কৃষ্ণের প্রাভববিলাস — বাসুদেবাদি চারি জন ।
সেই চারিজনার বিলাস — বিংশতি গণন ॥ ২১০ ॥
kṛṣṇera prābhava-vilāsa — vāsudevādi cāri jana
sei cāri-janāra vilāsa — viṁśati gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.211

ইঁহা-সবার পৃথক্ বৈকুণ্ঠ — পরব্যোম-ধামে ।
পূর্বাদি অষ্টদিকে তিন তিন ক্রমে ॥ ২১১ ॥
iṅhā-sabāra pṛthak vaikuṇṭha — paravyoma-dhāme
pūrvādi aṣṭa-dike tina tina krame

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.212

যদ্যপি পরব্যোম সবাকার নিত্যধাম ।
তথাপি ব্রহ্মাণ্ডে কারো কাঁহো সন্নিধান ॥ ২১২ ॥
yadyapi paravyoma sabākāra nitya-dhāma
tathāpi brahmāṇḍe kāro kāṅho sannidhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.213

পরব্যোম-মধ্যে নারায়ণের নিত্য-স্থিতি ।
পরব্যোম-উপরি কৃষ্ণলোকের বিভূতি ॥ ২১৩ ॥
paravyoma-madhye nārāyaṇera nitya-sthiti
paravyoma-upari kṛṣṇalokera vibhūti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.214

এক ‘কৃষ্ণলোক’ হয় ত্রিবিধপ্রকার ।
গোকুলাখ্য, মথুরাখ্য, দ্বারকাখ্য আর ॥ ২১৪ ॥
eka ‘kṛṣṇaloka’ haya trividha-prakāra
gokulākhya, mathurākhya, dvārakākhya āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.215

মথুরাতে কেশবের নিত্য সন্নিধান ।
নীলাচলে পুরুষোত্তম — ‘জগন্নাথ’ নাম ॥ ২১৫ ॥
mathurāte keśavera nitya sannidhāna
nīlācale puruṣottama — ‘jagannātha’ nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.216

প্ৰয়াগে মাধব, মন্দারে শ্রীমধুসূদন ।
আনন্দারণ্যে বাসুদেব, পদ্মনাভ জনার্দন ॥ ২১৬ ॥
prayāge mādhava, mandāre śrī-madhusūdana
ānandāraṇye vāsudeva, padmanābha janārdana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.217

বিষ্ণুকাঞ্চীতে বিষ্ণু, হরি রহে, মায়াপুরে ।
ঐছে আর নানা মূর্তি ব্রহ্মাণ্ড-ভিতরে ॥ ২১৭ ॥
viṣṇu-kāñcīte viṣṇu, hari rahe, māyāpure
aiche āra nānā mūrti brahmāṇḍa-bhitare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.218

এইমত ব্রহ্মাণ্ড-মধ্যে সবার ‘পরকাশ’ ।
সপ্তদ্বীপে নবখণ্ডে যাঁহার বিলাস ॥ ২১৮ ॥
ei-mata brahmāṇḍa-madhye sabāra ‘parakāśa’
sapta-dvīpe nava-khaṇḍe yāṅhāra vilāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.219

সর্বত্র প্রকাশ তাঁর — ভক্তে সুখ দিতে ।
জগতের অধর্ম নাশি’ ধর্ম স্থাপিতে ॥ ২১৯ ॥
sarvatra prakāśa tāṅra — bhakte sukha dite
jagatera adharma nāśi’ dharma sthāpite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.220

ইঁহার মধ্যে কারো হয় ‘অবতারে’ গণন ।
যৈছে বিষ্ণু, ত্রিবিক্রম, নৃসিংহ, বামন ॥ ২২০ ॥
iṅhāra madhye kāro haya ‘avatāre’ gaṇana
yaiche viṣṇu, trivikrama, nṛsiṁha, vāmana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.221

অস্ত্রধৃতি-ভেদ — নাম-ভেদের কারণ ।
চক্রাদি-ধারণ-ভেদ শুন, সনাতন ॥ ২২১ ॥
astra-dhṛti-bheda — nāma-bhedera kāraṇa
cakrādi-dhāraṇa-bheda śuna, sanātana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.222

দক্ষিণাধো হস্ত হৈতে বামাধঃ পর্যন্ত ।
চক্রাদি অস্ত্রধারণ-গণনার অন্ত ॥ ২২২ ॥
dakṣiṇādho hasta haite vāmādhaḥ paryanta
cakrādi astra-dhāraṇa-gaṇanāra anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.223

সিদ্ধার্থ-সংহিতা করে চব্বিশ মূর্তি গণন ।
তার মতে কহি আগে চক্রাদি-ধারণ ॥ ২২৩ ॥
siddhārtha-saṁhitā kare cabbiśa mūrti gaṇana
tāra mate kahi āge cakrādi-dhāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.224

বাসুদেব — গদাশঙ্খচক্রপদ্মধর ।
সঙ্কর্ষণ — গদাশঙ্খপদ্মচক্রকর ॥ ২২৪ ॥
vāsudeva — gadā-śaṅkha-cakra-padma-dhara
saṅkarṣaṇa — gadā-śaṅkha-padma-cakra-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.225

প্ৰদ্যুম্ন — চক্রশঙ্খগদাপদ্মধর ।
অনিরুদ্ধ — চক্রগদাশঙ্খপদ্মকর ॥ ২২৫ ॥
pradyumna — cakra-śaṅkha-gadā-padma-dhara
aniruddha — cakra-gadā-śaṅkha-padma-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.226

পরব্যোমে বাসুদেবাদি — নিজ নিজ অস্ত্রধর ।
তাঁর মত কহি, যে-সব অস্ত্রকর ॥ ২২৬ ॥
paravyome vāsudevādi — nija nija astra-dhara
tāṅra mata kahi, ye-saba astra-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.227

শ্রীকেশব — পদ্মশঙ্খচক্রগদাধর ।
নারায়ণ — শঙ্খপদ্মগদাচক্রধর ॥ ২২৭ ॥
śrī-keśava — padma-śaṅkha-cakra-gadā-dhara
nārāyaṇa — śaṅkha-padma-gadā-cakra-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.228

শ্ৰীমাধব — গদাচক্রশঙ্খপদ্মকর ।
শ্রীগোবিন্দ — চক্রগদাপদ্মশঙ্খধর ॥ ২২৮ ॥
śrī-mādhava — gadā-cakra-śaṅkha-padma-kara
śrī-govinda — cakra-gadā-padma-śaṅkha-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.229

বিষ্ণুমূর্তি — গদাপদ্মশঙ্খচক্রকর ।
মধুসূদন — চক্রশঙ্খপদ্মগদাধর ॥ ২২৯ ॥
viṣṇu-mūrti — gadā-padma-śaṅkha-cakra-kara
madhusūdana — cakra-śaṅkha-padma-gadā-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.230

ত্রিবিক্রম — পদ্মগদাচক্রশঙ্খকর ।
শ্রীবামন — শঙ্খচক্রগদাপদ্মধর ॥ ২৩০ ॥
trivikrama — padma-gadā-cakra-śaṅkha-kara
śrī-vāmana — śaṅkha-cakra-gadā-padma-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.231

শ্রীধর — পদ্মচক্রগদাশঙ্খকর ।
হৃষীকেশ — গদাচক্রপদ্মশঙ্খধর ॥ ২৩১ ॥
śrīdhara — padma-cakra-gadā-śaṅkha-kara
hṛṣīkeśa — gadā-cakra-padma-śaṅkha-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.232

পদ্মনাভ — শঙ্খপদ্মচক্রগদাকর ।
দামোদর — পদ্মচক্রগদাশঙ্খধর ॥ ২৩২ ॥
padmanābha — śaṅkha-padma-cakra-gadā-kara
dāmodara — padma-cakra-gadā-śaṅkha-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.233

পুরুষোত্তম — চক্রপদ্মশঙ্খগদাধর ।
শ্রীঅচ্যুত — গদাপদ্মচক্রশঙ্খধর ॥ ২৩৩ ॥
puruṣottama — cakra-padma-śaṅkha-gadā-dhara
śrī-acyuta — gadā-padma-cakra-śaṅkha-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.234

শ্ৰীনৃসিংহ — চক্রপদ্মগদাশঙ্খধর ।
জনার্দন — পদ্মচক্রশঙ্খগদাকর ॥ ২৩৪ ॥
śrī-nṛsiṁha — cakra-padma-gadā-śaṅkha-dhara
janārdana — padma-cakra-śaṅkha-gadā-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.235

শ্রীহরি — শঙ্খচক্রপদ্মগদাকর ।
শ্রীকৃষ্ণ — শঙ্খগদাপদ্মচক্রকর ॥ ২৩৫ ॥
śrī-hari — śaṅkha-cakra-padma-gadā-kara
śrī-kṛṣṇa — śaṅkha-gadā-padma-cakra-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.236

অধোক্ষজ — পদ্মগদাশঙ্খচক্রকর ।
উপেন্দ্র — শঙ্খগদাচক্রপদ্মকর ॥ ২৩৬ ॥
adhokṣaja — padma-gadā-śaṅkha-cakra-kara
upendra — śaṅkha-gadā-cakra-padma-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.237

হয়শীর্ষ-পঞ্চরাত্রে কহে ষোলজন ।
তার মতে কহি এবে চক্রাদি-ধারণ ॥ ২৩৭ ॥
hayaśīrṣa-pañcarātre kahe ṣola-jana
tāra mate kahi ebe cakrādi-dhāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.238

কেশব-ভেদে পদ্মশঙ্খগদাচক্রধর ।
মাধব-ভেদে চক্রগদাশঙ্খপদ্মকর ॥ ২৩৮ ॥
keśava-bhede padma-śaṅkha-gadā-cakra-dhara
mādhava-bhede cakra-gadā-śaṅkha-padma-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.239

নারায়ণ-ভেদে নানা অস্ত্র-ভেদ-ধর ।
ইত্যাদিক ভেদ এই সব অস্ত্রকর ॥ ২৩৯ ॥
nārāyaṇa-bhede nānā astra-bheda-dhara
ityādika bheda ei saba astra-kara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.240

‘স্বয়ং ভগবান্’, আর ‘লীলা-পুরুষোত্তম’ ।
এই দুই নাম ধরে ব্রজেন্দ্রনন্দন ॥ ২৪০ ॥
‘svayaṁ bhagavān’, āra ‘līlā-puruṣottama’
ei dui nāma dhare vrajendra-nandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.241

পুরীর আবরণরূপে পুরীর নবদেশে ।
নবব্যূহরূপে নবমূর্তি পরকাশে ॥ ২৪১ ॥
purīra āvaraṇa-rūpe purīra nava-deśe
nava-vyūha-rūpe nava-mūrti parakāśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.242

চত্বারো বাসুদেবাদ্যা নারায়ণনৃসিংহকৌ ।
হয়গ্রীবো মহাক্রোড়ো ব্রহ্মা চেতি নবোদিতাঃ ॥ ২৪২ ॥
catvāro vāsudevādyā
nārāyaṇa-nṛsiṁhakau
hayagrīvo mahākroḍo
brahmā ceti navoditāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.243

প্রকাশ-বিলাসের এই কৈলুঁ বিবরণ ।
স্বাংশের ভেদ এবে শুন, সনাতন ॥ ২৪৩ ॥
prakāśa-vilāsera ei kailuṅ vivaraṇa
svāṁśera bheda ebe śuna, sanātana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.244

সঙ্কর্ষণ, মৎস্যাদিক, — দুই ভেদ তাঁর ।
সঙ্কর্ষণ — পুরুষাবতার, লীলাবতার আর ॥ ২৪৪ ॥
saṅkarṣaṇa, matsyādika, — dui bheda tāṅra
saṅkarṣaṇa — puruṣāvatāra, līlāvatāra āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.245

অবতার হয় কৃষ্ণের ষড়্‌বিধ প্রকার ।
পুরুষাবতার এক, লীলাবতার আর ॥ ২৪৫ ॥
avatāra haya kṛṣṇera ṣaḍ-vidha prakāra
puruṣāvatāra eka, līlāvatāra āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.246

গুণাবতার, আর মন্বন্তরাবতার ।
যুগাবতার, আর শক্ত্যাবেশাবতার ॥ ২৪৬ ॥
guṇāvatāra, āra manvantarāvatāra
yugāvatāra, āra śaktyāveśāvatāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.247

বাল্য, পৌগণ্ড হয় বিগ্রহের ধর্ম ।
এতরূপে লীলা করেন ব্রজেন্দ্রনন্দন ॥ ২৪৭ ॥
bālya, paugaṇḍa haya vigrahera dharma
eta-rūpe līlā karena vrajendra-nandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.248

অনন্ত অবতার কৃষ্ণের, নাহিক গণন ।
শাখা-চন্দ্র-ন্যায় করি দিগ্‌দরশন ॥ ২৪৮ ॥
ananta avatāra kṛṣṇera, nāhika gaṇana
śākhā-candra-nyāya kari dig-daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.249

অবতারা হ্যসংখ্যেয়া হরেঃ সত্ত্বনিধের্দ্বিজাঃ ।
যথাঽবিদাসিনঃ কুল্যাঃ সরসঃ স্যুঃ সহস্রশঃ ॥ ২৪৯ ॥
avatārā hy asaṅkhyeyā
hareḥ sattva-nidher dvijāḥ
yathā ’vidāsinaḥ kulyāḥ
sarasaḥ syuḥ sahasraśaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.250

প্রথমেই করে কৃষ্ণ ‘পুরুষাবতার’ ।
সেইত পুরুষ হয় ত্রিবিধ প্রকার ॥ ২৫০ ॥
prathamei kare kṛṣṇa ‘puruṣāvatāra’
seita puruṣa haya trividha prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.251

বিষ্ণোস্তু ত্রীণি রূপাণি পুরুষাখ্যান্যথো বিদুঃ ।
একন্তু মহতঃ স্রষ্টৃ দ্বিতীয়ং ত্বণ্ডসংস্থিতম্ ।
তৃতীয়ং সর্বভূতস্থং তানি জ্ঞাত্বা বিমুচ্যতে ॥ ২৫১ ॥
viṣṇos tu trīṇi rūpāṇi
puruṣākhyāny atho viduḥ
ekaṁ tu mahataḥ sraṣṭṛ
dvitīyaṁ tv aṇḍa-saṁsthitam
tṛtīyaṁ sarva-bhūta-sthaṁ
tāni jñātvā vimucyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.252

অনন্তশক্তি-মধ্যে কৃষ্ণের তিন শক্তি প্রধান ।
‘ইচ্ছাশক্তি’, ‘জ্ঞানশক্তি’, ‘ক্রিয়াশক্তি’ নাম ॥ ২৫২ ॥
ananta-śakti-madhye kṛṣṇera tina śakti pradhāna
‘icchā-śakti’, ‘jñāna-śakti’, ‘kriyā-śakti’ nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.253

ইচ্ছাশক্তিপ্রধান কৃষ্ণ — ইচ্ছায় সর্বকর্তা ।
জ্ঞানশক্তিপ্রধান বাসুদেব অধিষ্ঠাতা ॥ ২৫৩ ॥
icchā-śakti-pradhāna kṛṣṇa — icchāya sarva-kartā
jñāna-śakti-pradhāna vāsudeva adhiṣṭhātā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.254

ইচ্ছা-জ্ঞান-ক্রিয়া বিনা না হয় সৃজন ।
তিনের তিনশক্তি মেলি’ প্রপঞ্চ-রচন ॥ ২৫৪ ॥
icchā-jñāna-kriyā vinā nā haya sṛjana
tinera tina-śakti meli’ prapañca-racana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.255

ক্রিয়াশক্তিপ্রধান সঙ্কর্ষণ বলরাম ।
প্রাকৃতাপ্রাকৃত-সৃষ্টি করেন নির্মাণ ॥ ২৫৫ ॥
kriyā-śakti-pradhāna saṅkarṣaṇa balarāma
prākṛtāprākṛta-sṛṣṭi karena nirmāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.256

অহঙ্কারের অধিষ্ঠাতা কৃষ্ণের ইচ্ছায় ।
গোলোক, বৈকুণ্ঠ সৃজে চিচ্ছক্তিদ্বারায় ॥ ২৫৬ ॥
ahaṅkārera adhiṣṭhātā kṛṣṇera icchāya
goloka, vaikuṇṭha sṛje cic-chakti-dvārāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.257

যদ্যপি অসৃজ্য নিত্য চিচ্ছক্তিবিলাস ।
তথাপি সঙ্কর্ষণ-ইচ্ছায় তাহার প্রকাশ ॥ ২৫৭ ॥
yadyapi asṛjya nitya cic-chakti-vilāsa
tathāpi saṅkarṣaṇa-icchāya tāhāra prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.258

সহস্রপত্রং কমলং গোকুলাখ্যং মহৎপদম্ ।
তৎকর্ণিকারং তদ্ধাম তদনন্তাংশসম্ভবম্ ॥ ২৫৮ ॥
sahasra-patraṁ kamalaṁ
gokulākhyaṁ mahat padam
tat-karṇikāraṁ tad-dhāma
tad anantāṁśa-sambhavam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.259

মায়া-দ্বারে সৃজে তেঁহো ব্রহ্মাণ্ডের গণ ।
জড়রূপা প্রকৃতি নহে ব্রহ্মাণ্ড-কারণ ॥ ২৫৯ ॥
māyā-dvāre sṛje teṅho brahmāṇḍera gaṇa
jaḍa-rūpā prakṛti nahe brahmāṇḍa-kāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.260

জড় হৈতে সৃষ্টি নহে ঈশ্বরশক্তি বিনে ।
তাহাতেই সঙ্কর্ষণ করে শক্তির আধানে ॥ ২৬০ ॥
jaḍa haite sṛṣṭi nahe īśvara-śakti vine
tāhātei saṅkarṣaṇa kare śaktira ādhāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.261

ঈশ্বরের শক্ত্যে সৃষ্টি করয়ে প্রকৃতি ।
লৌহ যেন অগ্নিশক্ত্যে পায় দাহ-শক্তি ॥ ২৬১ ॥
īśvarera śaktye sṛṣṭi karaye prakṛti
lauha yena agni-śaktye pāya dāha-śakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.262

এতৌ হি বিশ্বস্য চ বীজযোনী
রামো মুকুন্দঃ পুরুষঃ প্রধানম্ ।
অন্বীয় ভূতেষু বিলক্ষণস্য
জ্ঞানস্য চেশাত ইমৌ পুরাণৌ ॥ ২৬২ ॥
etau hi viśvasya ca bīja-yonī
rāmo mukundaḥ puruṣaḥ pradhānam
anvīya bhūteṣu vilakṣaṇasya
jñānasya ceśāta imau purāṇau

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.263

সৃষ্টি-হেতু যেই মূর্তি প্রপঞ্চে অবতরে ।
সেই ঈশ্বরমূর্তি ‘অবতার’ নাম ধরে ॥ ২৬৩ ॥
sṛṣṭi-hetu yei mūrti prapañce avatare
sei īśvara-mūrti ‘avatāra’ nāma dhare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.264

মায়াতীত পরব্যোমে সবার অবস্থান ।
বিশ্বে অবতরি’ ধরে ‘অবতার’ নাম ॥ ২৬৪ ॥
māyātīta paravyome sabāra avasthāna
viśve avatari’ dhare ‘avatāra’ nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.265

সেই মায়া অবলোকিতে শ্রীসঙ্কর্ষণ ।
পুরুষরূপে অবতীর্ণ হইলা প্রথম ॥ ২৬৫ ॥
sei māyā avalokite śrī-saṅkarṣaṇa
puruṣa-rūpe avatīrṇa ha-ilā prathama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.266

জগৃহে পৌরুষং রূপং ভগবান্মহদাদিভিঃ ।
সম্ভূতং ষোড়শকলমাদৌ লোকসিসৃক্ষয়া ॥ ২৬৬ ॥
jagṛhe pauruṣaṁ rūpaṁ
bhagavān mahad-ādibhiḥ
sambhūtaṁ ṣoḍaśa-kalam
ādau loka-sisṛkṣayā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.267

আদ্যোঽবতারঃ পুরুষঃ পরস্য কালঃ স্বভাবঃ সদসন্মনশ্চ ।
দ্রব্যং বিকারো গুণ ইন্দ্রিয়াণি বিরাট্ স্বরাট্ স্থাস্নু চরিষ্ণু ভূম্নঃ ॥ ২৬৭ ॥
ādyo ’vatāraḥ puruṣaḥ parasya
kālaḥ svabhāvaḥ sad-asan manaś ca
dravyaṁ vikāro guṇa indriyāṇi
virāṭ svarāṭ sthāsnu cariṣṇu bhūmnaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.268

সেই পুরুষ বিরজাতে করেন শয়ন ।
‘কারণাব্ধিশায়ী’ নাম জগৎকারণ ॥ ২৬৮ ॥
sei puruṣa virajāte karena śayana
‘kāraṇābdhiśāyī’ nāma jagat-kāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.269

কারণাব্ধি-পারে মায়ার নিত্য অবস্থিতি ।
বিরজার পারে পরব্যোমে নাহি গতি ॥ ২৬৯ ॥
kāraṇābdhi-pāre māyāra nitya avasthiti
virajāra pāre paravyome nāhi gati

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.270

প্রবর্ততে যত্র রজস্তমস্তয়োঃ
সত্ত্বষ্ণ মিশ্রং ন চ কালবিক্রমঃ ।
ন যত্র মায়া কিমুতাপরে হরে-
রনুব্রতা যত্র সুরাসুরার্চিতাঃ ॥ ২৭০ ॥
pravartate yatra rajas tamas tayoḥ
sattvaṁ ca miśraṁ na ca kāla-vikramaḥ
na yatra māyā kim utāpare harer
anuvratā yatra surāsurārcitāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.271

মায়ার যে দুই বৃত্তি — ‘মায়া’ আর ‘প্রধান’ ।
‘মায়া’ নিমিত্তহেতু, বিশ্বের উপাদান ‘প্রধান’ ॥ ২৭১ ॥
māyāra ye dui vṛtti — ‘māyā’ āra ‘pradhāna’
‘māyā’ nimitta-hetu, viśvera upādāna ‘pradhāna’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.272

সেই পুরুষ মায়া-পানে করে অবধান ।
প্রকৃতি ক্ষোভিত করি’ করে বীর্যের আধান ॥ ২৭২ ॥
sei puruṣa māyā-pāne kare avadhāna
prakṛti kṣobhita kari’ kare vīryera ādhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.273

স্বাঙ্গ-বিশেষাভাসরূপে প্রকৃতি-স্পর্শন ।
জীব-রূপ ‘বীজ’ তাতে কৈলা সমর্পণ ॥ ২৭৩ ॥
svāṅga-viśeṣābhāsa-rūpe prakṛti-sparśana
jīva-rūpa ‘bīja’ tāte kailā samarpaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.274

দৈবাৎ ক্ষুভিতধর্মিণ্যাং স্বস্যাং যোনৌ পরঃ পুমান্‌ ।
আধত্ত বীর্যং সাহসূত মঽত্তত্ত্বং হিরণ্ময়ম্‌ ॥ ২৭৪ ॥
daivāt kṣubhita-dharmiṇyāṁ
svasyāṁ yonau paraḥ pumān
ādhatta vīryaṁ sāsūta
mahat-tattvaṁ hiraṇmayam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.275

কালবৃত্ত্যা তু মায়ায়াং গুণময্যামধোক্ষজঃ ।
পুরুষেণাত্মভূতেন বীর্যমাধত্ত বীর্যবান্‌ ॥ ২৭৫ ॥
kāla-vṛttyā tu māyāyāṁ
guṇa-mayyām adhokṣajaḥ
puruṣeṇātma-bhūtena
vīryam ādhatta vīryavān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.276

তবে মহত্তত্ত্ব হৈতে ত্রিবিধ অহঙ্কার ।
যাহা হৈতে দেবতেন্দ্রিয়ভূতের প্রচার ॥ ২৭৬ ॥
tabe mahat-tattva haite trividha ahaṅkāra
yāhā haite devatendriya-bhūtera pracāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.277

সর্ব তত্ত্ব মিলি’ সৃজিল ব্রহ্মাণ্ডের গণ ।
অনন্ত ব্রহ্মাণ্ড, তার নাহিক গণন ॥ ২৭৭ ॥
sarva tattva mili’ sṛjila brahmāṇḍera gaṇa
ananta brahmāṇḍa, tāra nāhika gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.278

ইঁহো মহৎস্রষ্টা পুরুষ — ‘মহাবিষ্ণু’ নাম ।
অনন্ত ব্রহ্মাণ্ড তাঁর লোমকূপে ধাম ॥ ২৭৮ ॥
iṅho mahat-sraṣṭā puruṣa — ‘mahā-viṣṇu’ nāma
ananta brahmāṇḍa tāṅra loma-kūpe dhāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.279-280

গবাক্ষে উড়িয়া যৈছে রেণু আসে যায় ।
পুরুষ-নিশ্বাস-সহ ব্রহ্মাণ্ড বাহিরায় ॥ ২৭৯ ॥
পুনরপি নিশ্বাস-সহ যায় অভ্যন্তর ।
অনন্ত ঐশ্বর্য তাঁর, সব — মায়া-পার ॥ ২৮০ ॥
gavākṣe uḍiyā yaiche reṇu āse yāya
puruṣa-niśvāsa-saha brahmāṇḍa bāhirāya
punarapi niśvāsa-saha yāya abhyantara
ananta aiśvarya tāṅra, saba — māyā-pāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.281

যস্যৈক-নিশ্বসিতকালমথাবলম্ব্য
জীবন্তি লোমবিলজা জগদণ্ডনাথাঃ ।
বিষ্ণুর্মহান্ স ইহ যস্য কলাবিশেষো
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ২৮১ ॥
yasyaika-niśvasita-kālam athāvalambya
jīvanti loma-vila-jā jagad-aṇḍa-nāthāḥ
viṣṇur mahān sa iha yasya kalā-viśeṣo
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.282

সমস্ত ব্রহ্মাণ্ডগণের ইঁহো অন্তর্যামী ।
কারণাব্ধিশায়ী — সব জগতের স্বামী ॥ ২৮২ ॥
samasta brahmāṇḍa-gaṇera iṅho antaryāmī
kāraṇābdhiśāyī — saba jagatera svāmī

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.283

এইত কহিলুঁ প্রথম পুরুষের তত্ত্ব ।
দ্বিতীয় পুরুষের এবে শুনহ মহত্ত্ব ॥ ২৮৩ ॥
eita kahiluṅ prathama puruṣera tattva
dvitīya puruṣera ebe śunaha mahattva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.284

সেই পুরুষ অনন্ত-কোটি ব্রহ্মাণ্ড সৃজিয়া ।
একৈক-মূর্ত্যে প্রবেশিলা বহু মূর্তি হঞা ॥ ২৮৪ ॥
sei puruṣa ananta-koṭi brahmāṇḍa sṛjiyā
ekaika-mūrtye praveśilā bahu mūrti hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.285

প্রবেশ করিয়া দেখে, সব — অন্ধকার ।
রহিতে নাহিক স্থান, করিলা বিচার ॥ ২৮৫ ॥
praveśa kariyā dekhe, saba — andhakāra
rahite nāhika sthāna, karilā vicāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.286

নিজাঙ্গ-স্বেদজলে ব্রহ্মাণ্ডার্ধ ভরিল ।
সেই জলে শেষ-শয্যায় শয়ন করিল ॥ ২৮৬ ॥
nijāṅga-sveda-jale brahmāṇḍārdha bharila
sei jale śeṣa-śayyāya śayana karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.287

তাঁর নাভিপদ্ম হৈতে উঠিল এক পদ্ম ।
সেই পদ্মে হইল ব্রহ্মার জন্ম-সদ্ম ॥ ২৮৭ ॥
tāṅra nābhi-padma haite uṭhila eka padma
sei padme ha-ila brahmāra janma-sadma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.288

সেই পদ্মনালে হইল চৌদ্দ ভুবন ।
তেঁহো ‘ব্রহ্মা’ হঞা সৃষ্টি করিল সৃজন ॥ ২৮৮ ॥
sei padma-nāle ha-ila caudda bhuvana
teṅho ‘brahmā’ hañā sṛṣṭi karila sṛjana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.289

‘বিষ্ণু’-রূপ হঞা করে জগৎ পালনে ।
গুণাতীত বিষ্ণু — স্পর্শ নাহি মায়া-সনে ॥ ২৮৯ ॥
‘viṣṇu’-rūpa hañā kare jagat pālane
guṇātīta viṣṇu — sparśa nāhi māyā-sane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.290

‘রুদ্র’রূপ ধরি করে জগৎ সংহার ।
সৃষ্টি, স্থিতি, প্রলয় হয় ইচ্ছায় যাঁহার ॥ ২৯০ ॥
‘rudra’-rūpa dhari kare jagat saṁhāra
sṛṣṭi, sthiti, pralaya haya icchāya yāṅhāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.291

ব্রহ্মা, বিষ্ণু, শিব — তাঁর গুণ-অবতার ।
সৃষ্টি-স্থিতি-প্রলয়ের তিনের অধিকার ॥ ২৯১ ॥
brahmā, viṣṇu, śiva — tāṅra guṇa-avatāra
sṛṣṭi-sthiti-pralayera tinera adhikāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.292

হিরণ্যগর্ভ-অন্তর্যামী — গর্ভোদকশায়ী ।
‘সহস্রশীর্ষাদি’ করি’ বেদে যাঁরে গাই ॥ ২৯২ ॥
hiraṇyagarbha-antaryāmī — garbhodakaśāyī
‘sahasra-śīrṣādi’ kari’ vede yāṅre gāi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.293

এই ত’ দ্বিতীয়-পুরুষ — ব্রহ্মাণ্ডের ঈশ্বর ।
মায়ার ‘আশ্রয়’ হয়, তবু মায়া-পার ॥ ২৯৩ ॥
ei ta’ dvitīya-puruṣa — brahmāṇḍera īśvara
māyāra ‘āśraya’ haya, tabu māyā-pāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.294

তৃতীয়-পুরুষ বিষ্ণু — ‘গুণ-অবতার’ ।
দুই অবতার-ভিতর গণনা তাঁহার ॥ ২৯৪ ॥
tṛṭīya-puruṣa viṣṇu — ‘guṇa-avatāra’
dui avatāra-bhitara gaṇanā tāṅhāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.295

বিরাট্ ব্যষ্টি-জীবের তেঁহো অন্তর্যামী ।
ক্ষীরোদকশায়ী তেঁহো — পালনকর্তা, স্বামী ॥ ২৯৫ ॥
virāṭ vyaṣṭi-jīvera teṅho antaryāmī
kṣīrodakaśāyī teṅho — pālana-kartā, svāmī

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.296

পুরুষাবতারের এই কৈলুঁ নিরূপণ ।
লীলাবতার এবে শুন, সনাতন ॥ ২৯৬ ॥
puruṣāvatārera ei kailuṅ nirūpaṇa
līlāvatāra ebe śuna, sanātana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.297

লীলাবতার কৃষ্ণের না যায় গণন ।
প্রধান করিয়া কহি দিগ্‌দরশন ॥ ২৯৭ ॥
līlāvatāra kṛṣṇera nā yāya gaṇana
pradhāna kariyā kahi dig-daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.298

মৎস্য, কূর্ম, রঘুনাথ, নৃসিংহ, বামন ।
বরাহাদি — লেখা যাঁর না যায় গণন ॥ ২৯৮ ॥
matsya, kūrma, raghunātha, nṛsiṁha, vāmana
varāhādi — lekhā yāṅra nā yāya gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.299

মৎস্যাশ্বকচ্ছপনৃসিংহ-বরাহ-হংস-
রাজন্যবিপ্রবিবুধেষু কৃতাবতারঃ ।
ত্বং পাসি নস্ত্রিভুবনঞ্চ তথাধুনেশ
ভারং ভুবো হর যদূত্তম বন্দনং তে ॥ ২৯৯ ॥
matsyāśva-kacchapa-nṛsiṁha-varāha-haṁsa-
rājanya-vipra-vibudheṣu kṛtāvatāraḥ
tvaṁ pāsi nas tri-bhuvanaṁ ca tathādhuneśa
bhāraṁ bhuvo hara yadūttama vandanaṁ te

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.300

লীলাবতারের কৈলুঁ দিগ্‌দরশন ।
গুণাবতারের এবে শুন বিবরণ ॥ ৩০০ ॥
līlāvatārera kailuṅ dig-daraśana
guṇāvatārera ebe śuna vivaraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.301

ব্রহ্মা, বিষ্ণু, শিব, — তিন গুণ অবতার ।
ত্রিগুণ অঙ্গীকরি’ করে সৃষ্ট্যাদি-ব্যবহার ॥ ৩০১ ॥
brahmā, viṣṇu, śiva, — tina guṇa avatāra
tri-guṇa aṅgīkari’ kare sṛṣṭy-ādi-vyavahāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.302

ভক্তিমিশ্রকৃতপুণ্যে কোন জীবোত্তম ।
রজোগুণে বিভাবিত করি’ তাঁর মন ॥ ৩০২ ॥
bhakti-miśra-kṛta-puṇye kona jīvottama
rajo-guṇe vibhāvita kari’ tāṅra mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.303

গর্ভোদকশায়িদ্বারা শক্তি সঞ্চারি’ ।
ব্যষ্টি সৃষ্টি করে কৃষ্ণ ব্রহ্মা-রূপ ধরি’ ॥ ৩০৩ ॥
garbhodakaśāyi-dvārā śakti sañcāri’
vyaṣṭi sṛṣṭi kare kṛṣṇa brahmā-rūpa dhari’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.304

ভাস্বান্ যথাশ্মসকলেষু নিজেষু তেজঃ
স্বীয়ং কিয়ৎ প্রকটয়ত্যপি তদ্বদত্র ।
ব্রহ্মা য এষ জগদণ্ডবিধানকর্তা
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ৩০৪ ॥
bhāsvān yathāśma-sakaleṣu nijeṣu tejaḥ
svīyaṁ kiyat prakaṭayaty api tadvad atra
brahmā ya eṣa jagad-aṇḍa-vidhāna-kartā
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.305

কোন কল্পে যদি যোগ্য জীব নাহি পায় ।
আপনে ঈশ্বর তবে অংশে ‘ব্ৰহ্মা’ হয় ॥ ৩০৫ ॥
kona kalpe yadi yogya jīva nāhi pāya
āpane īśvara tabe aṁśe ‘brahmā’ haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.306

যস্যাঙ্ঘ্রিপঙ্কজরজোঽখিললোকপালৈ-
র্মৌল্যুত্তমৈর্ধৃতমুপাসিত-তীর্থতীর্থম্ ।
ব্রহ্মা ভবোঽহমপি যস্য কলাঃ কলায়াঃ
শ্রীশ্চোদ্বহেম চিরমস্য নৃপাসনং ক্ব ॥ ৩০৬ ॥
yasyāṅghri-paṅkaja-rajo ’khila-loka-pālair
mauly-uttamair dhṛtam upāsita-tīrtha-tīrtham
brahmā bhavo ’ham api yasya kalāḥ kalāyāḥ
śrīś codvahema ciram asya nṛpāsanaṁ kva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.307

নিজাংশ-কলায় কৃষ্ণ তমো-গুণ অঙ্গীকরি’ ।
সংহারার্থে মায়া-সঙ্গে রুদ্র-রূপ ধরে ॥ ৩০৭ ॥
nijāṁśa-kalāya kṛṣṇa tamo-guṇa aṅgīkari’
saṁhārārthe māyā-saṅge rudra-rūpa dhari

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.308

মায়াসঙ্গ-বিকারী রুদ্র — ভিন্নাভিন্ন রূপ ।
জীবতত্ত্ব নহে, নহে কৃষ্ণের ‘স্বরূপ’ ॥ ৩০৮ ॥
māyā-saṅga-vikārī rudra — bhinnābhinna rūpa
jīva-tattva nahe, nahe kṛṣṇera ‘svarūpa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.309

দুগ্ধ যেন অম্লযোগে দধিরূপ ধরে ।
দুগ্ধান্তর বস্তু নহে, দুগ্ধ হৈতে নারে ॥ ৩০৯ ॥
dugdha yena amla-yoge dadhi-rūpa dhare
dugdhāntara vastu nahe, dugdha haite nāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.310

ক্ষীরং যথা দধি বিকারবিশেষযোগাৎ
সংজায়তে ন তু ততঃ পৃথগস্তি হেতোঃ ।
যঃ শম্ভুতামপি তথা সমুপৈতি কার্যাদ্
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ৩১০ ॥
kṣīraṁ yathā dadhi vikāra-viśeṣa-yogāt
sañjāyate na tu tataḥ pṛthag asti hetoḥ
yaḥ śambhutām api tathā samupaiti kāryād
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.311

‘শিব’ — মায়াশক্তিসঙ্গী, তমোগুণাবেশ ।
মায়াতীত, গুণাতীত ‘বিষ্ণু’ — পরমেশ ॥ ৩১১ ॥
‘śiva’ — māyā-śakti-saṅgī, tamo-guṇāveśa
māyātīta, guṇātīta ‘viṣṇu’ — parameśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.312

শিবঃ শক্তিযুক্তঃ শশ্বৎ ত্রিলিঙ্গো গুণসংবৃতঃ ।
বৈকারিকস্তৈজসশ্চ তামসশ্চেত্যহং ত্রিধা ॥ ৩১২ ॥
śivaḥ śakti-yuktaḥ śaśvat
tri-liṅgo guṇa-saṁvṛtaḥ
vaikārikas taijasaś ca
tāmasaś cety ahaṁ tridhā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.313

হরির্হি নির্গুণঃ সাক্ষাৎ পুরুষঃ প্ৰকৃতেঃ পরঃ ।
স সর্বদৃগুপদ্রষ্টা তং ভজন্নির্গুণো ভবেৎ ॥ ৩১৩ ॥
harir hi nirguṇaḥ sākṣāt
puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ
sa sarva-dṛg upadraṣṭā
taṁ bhajan nirguṇo bhavet

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.314

পালনার্থ স্বাংশ বিষ্ণুরূপে অবতার ।
সত্ত্বগুণ দ্ৰষ্টা, তাতে গুণমায়া-পার ॥ ৩১৪ ॥
pālanārtha svāṁśa viṣṇu-rūpe avatāra
sattva-guṇa draṣṭā, tāte guṇa-māyā-pāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.315

স্বরূপ — ঐশ্বর্যপূর্ণ, কৃষ্ণসম প্রায় ।
কৃষ্ণ অংশী, তেঁহো অংশ, বেদে হেন গায় ॥ ৩১৫ ॥
svarūpa — aiśvarya-pūrṇa, kṛṣṇa-sama prāya
kṛṣṇa aṁśī, teṅho aṁśa, vede hena gāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.316

দীপার্চিরেব হি দশান্তরমভ্যুপেত্য
দীপায়তে বিবৃতহেতুসমানধর্মা ।
যস্তাদৃগেব হি চ বিষ্ণুতয়া বিভাতি
গোবিন্দমাদিপুরুষং তমহং ভজামি ॥ ৩১৬ ॥
dīpārcir eva hi daśāntaram abhyupetya
dīpāyate vivṛta-hetu-samāna-dharmā
yas tādṛg eva hi ca viṣṇutayā vibhāti
govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.317

ব্রহ্মা, শিব — আজ্ঞাকারী ভক্ত-অবতার ।
পালনার্থে বিষ্ণু — কৃষ্ণের স্বরূপ-আকার ॥ ৩১৭ ॥
brahmā, śiva — ājñā-kārī bhakta-avatāra
pālanārthe viṣṇu — kṛṣṇera svarūpa-ākāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.318

সৃজামি তন্নিযুক্তোঽহং হরো হরতি তদ্বশঃ ।
বিশ্বং পুরুষরূপেণ পরিপাতি ত্রিশক্তিধৃক্ ॥ ৩১৮ ॥
sṛjāmi tan-niyukto ’haṁ
haro harati tad-vaśaḥ
viśvaṁ puruṣa-rūpeṇa
paripāti tri-śakti-dhṛk

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.319

মন্বন্তরাবতার এবে শুন, সনাতন ।
অসংখ্য গণন তাঁর, শুনহ কারণ ॥ ৩১৯ ॥
manvantarāvatāra ebe śuna, sanātana
asaṅkhya gaṇana tāṅra, śunaha kāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.320

ব্রহ্মার এক দিনে হয় চৌদ্দ মন্বন্তর ।
চৌদ্দ অবতার তাহাঁ করেন ঈশ্বর ॥ ৩২০ ॥
brahmāra eka-dine haya caudda manvantara
caudda avatāra tāhāṅ karena īśvara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.321

চৌদ্দ এক দিনে, মাসে চারিশত বিশ ।
ব্রহ্মার বৎসরে পঞ্চসহস্র চল্লিশ ॥ ৩২১ ॥
caudda eka dine, māse cāri-śata biśa
brahmāra vatsare pañca-sahasra calliśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.322

শতেক বৎসর হয় ‘জীবন’ ব্রহ্মার ।
পঞ্চলক্ষ চারিসহস্র মন্বন্তরাবতার ॥ ৩২২ ॥
śateka vatsara haya ‘jīvana’ brahmāra
pañca-lakṣa cāri-sahasra manvantarāvatāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.323

অনন্ত ব্রহ্মাণ্ডে ঐছে করহ গণন ।
মহাবিষ্ণু একশ্বাসে ব্রহ্মার জীবন ॥ ৩২৩ ॥
ananta brahmāṇḍe aiche karaha gaṇana
mahā-viṣṇu eka-śvāse brahmāra jīvana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.324

মহাবিষ্ণুর নিশ্বাসের নাহিক পর্যন্ত ।
এক মন্বন্তরাবতারের দেখ লেখার অন্ত ॥ ৩২৪ ॥
mahā-viṣṇura niśvāsera nāhika paryanta
eka manvantarāvatārera dekha lekhāra anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.325

স্বায়ংভুবে ‘যজ্ঞ’, স্বারোচিষে ‘বিভু’ নাম ।
ঔত্তমে ‘সত্যসেন’, তামসে ‘হরি’ অভিধান ॥ ৩২৫ ॥
svāyaṁbhuve ‘yajña’, svārociṣe ‘vibhu’ nāma
auttame ‘satyasena’, tāmase ‘hari’ abhidhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.326

রৈবতে ‘বৈকুণ্ঠ’, চাক্ষুষে ‘অজিত’, বৈবস্বতে ‘বামন’ ।
সাবর্ণ্যে ‘সার্বভৌম’, দক্ষসাবর্ণ্যে ‘ঋষভ’ গণন ॥ ৩২৬ ॥
raivate ‘vaikuṇṭha’, cākṣuṣe ‘ajita’, vaivasvate ‘vāmana’
sāvarṇye ‘sārvabhauma’, dakṣa-sāvarṇye ‘ṛṣabha’ gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.327

ব্রহ্মসাবর্ণ্যে ‘বিষ্বক্‌সেন’, ‘ধর্মসেতু’ ধর্মসাবর্ণ্যে ।
রুদ্রসাবর্ণ্যে ‘সুধামা’, ‘যোগেশ্বর’ দেবসাবর্ণ্যে ॥ ৩২৭ ॥
brahma-sāvarṇye ‘viṣvaksena’, ‘dharmasetu’ dharma-sāvarṇye
rudra-sāvarṇye ‘sudhāmā’, ‘yogeśvara’ deva-sāvarṇye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.328

ইন্দ্রসাবর্ণ্যে ‘বৃহদ্ভানু’ অভিধান ।
এই চৌদ্দ মন্বন্তরে চৌদ্দ ‘অবতার’ নাম ॥ ৩২৮ ॥
indra-sāvarṇye ‘bṛhadbhānu’ abhidhāna
ei caudda manvantare caudda ‘avatāra’ nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.329

যুগাবতার এবে শুন, সনাতন ।
সত্য-ত্রেতা-দ্বাপর-কলি-যুগের গণন ॥ ৩২৯ ॥
yugāvatāra ebe śuna, sanātana
satya-tretā-dvāpara-kali-yugera gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.330

শুক্ল-রক্ত-কৃষ্ণ-পীত — ক্রমে চারি বর্ণ ।
চারি বর্ণ ধরি’ কৃষ্ণ করেন যুগধর্ম ॥ ৩৩০ ॥
śukla-rakta-kṛṣṇa-pīta — krame cāri varṇa
cāri varṇa dhari’ kṛṣṇa karena yuga-dharma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.331

আসন্‌ বর্ণাস্ত্রয়ো হ্যস্য গৃহ্ণতোঽনুযুগং তনূঃ ।
শুক্লো রক্তস্তথা পীত ইদানীং কৃষ্ণতাং গতঃ ॥ ৩৩১ ॥
āsan varṇās trayo hy asya
gṛhṇato ’nu-yugaṁ tanūḥ
śuklo raktas tathā pīta
idānīṁ kṛṣṇatāṁ gataḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.332

কৃতে শুক্লশ্চতুর্বাহুর্জটিলো বল্কলাম্বরঃ ।
কৃষ্ণাজিনোপবীতাক্ষান্‌ বিভ্রদ্‌দণ্ডকমণ্ডলূ ॥ ৩৩২ ॥
kṛte śuklaś catur-bāhur
jaṭilo valkalāmbaraḥ
kṛṣṇājinopavītākṣān
bibhrad daṇḍa-kamaṇḍalū

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.333

ত্রেতায়াং রক্তবর্ণোঽসৌ চতুর্বাহুস্ত্রিমেখলঃ ।
হিরণ্যকেশস্ত্রয্যাত্মা স্রুক্‌স্রুবাদ্যুপলক্ষণঃ ॥ ৩৩৩ ॥
tretāyāṁ rakta-varṇo ’sau
catur-bāhus tri-mekhalaḥ
hiraṇya-keśas trayy-ātmā
sruk-sruvādy-upalakṣaṇaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.334

সত্যযুগে ধর্ম-ধ্যান করায় ‘শুক্ল’-মূর্তি ধরি’ ।
কর্দমকে বর দিলা যেঁহো কৃপা করি’ ॥ ৩৩৪ ॥
satya-yuge dharma-dhyāna karāya ‘śukla’-mūrti dhari’
kardamake vara dilā yeṅho kṛpā kari’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.335

কৃষ্ণ-‘ধ্যান’ করে লোক জ্ঞান-অধিকারী ।
ত্রেতার ধর্ম ‘যজ্ঞ’ করায় ‘রক্ত’-বর্ণ ধরি’ ॥ ৩৩৫ ॥
kṛṣṇa-‘dhyāna’ kare loka jñāna-adhikārī
tretāra dharma ‘yajña’ karāya ‘rakta’-varṇa dhari’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.336

‘কৃষ্ণপদার্চন’ হয় দ্বাপরের ধর্ম ।
‘কৃষ্ণ’-বর্ণে করায় লোকে কৃষ্ণার্চন-কর্ম ॥ ৩৩৬ ॥
‘kṛṣṇa-padārcana’ haya dvāparera dharma
‘kṛṣṇa’-varṇe karāya loke kṛṣṇārcana-karma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.337

দ্বাপরে ভগবান্‌ শ্যামঃ পীতবাসা নিজায়ুধঃ ।
শ্রীবৎসাদিভিরঙ্কৈশ্চ লক্ষণৈরুপলক্ষিতঃ ॥ ৩৩৭ ॥
dvāpare bhagavān śyāmaḥ
pīta-vāsā nijāyudhaḥ
śrī-vatsādibhir aṅkaiś ca
lakṣaṇair upalakṣitaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.338

নমস্তে বাসুদেবায় নমঃ সঙ্কর্ষণায় চ ।
প্রদ্যুম্নায়ানিরুদ্ধায় তুভ্যং ভগবতে নমঃ ॥ ৩৩৮ ॥
namas te vāsudevāya
namaḥ saṅkarṣaṇāya ca
pradyumnāyāniruddhāya
tubhyaṁ bhagavate namaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.339

এই মন্ত্রে দ্বাপরে করে কৃষ্ণার্চন ।
‘কৃষ্ণনাম-সংকীর্তন’ — কলিযুগের ধর্ম ॥ ৩৩৯ ॥
ei mantre dvāpare kare kṛṣṇārcana
‘kṛṣṇa-nāma-saṅkīrtana’ — kali-yugera dharma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.340

‘পীত’-বর্ণ ধরি’ তবে কৈলা প্রবর্তন ।
প্রেমভক্তি দিলা লোকে লঞা ভক্তগণ ॥ ৩৪০ ॥
‘pīta’-varṇa dhari’ tabe kailā pravartana
prema-bhakti dilā loke lañā bhakta-gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.341

ধর্ম প্রবর্তন করে ব্রজেন্দ্রনন্দন ।
প্রেমে গায় নাচে লোক করে সঙ্কীর্তন ॥ ৩৪১ ॥
dharma pravartana kare vrajendra-nandana
preme gāya nāce loka kare saṅkīrtana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.342

কৃষ্ণবর্ণং ত্বিষাঽকৃষ্ণং সাঙ্গোপাঙ্গাস্ত্রপার্ষদম্‌ ।
যজ্ঞৈঃ সঙ্কীর্তন-প্রায়ৈর্যজন্তি হি সুমেধসঃ ॥ ৩৪২ ॥
kṛṣṇa-varṇaṁ tviṣākṛṣṇaṁ
sāṅgopāṅgāstra-pārṣadam
yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair
yajanti hi su-medhasaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.343

আর তিনযুগে ধ্যানাদিতে যেই ফল হয় ।
কলিযুগে কৃষ্ণনামে সেই ফল পায় ॥ ৩৪৩ ॥
āra tina-yuge dhyānādite yei phala haya
kali-yuge kṛṣṇa-nāme sei phala pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.344

কলের্দোষনিধে রাজন্নস্তি হ্যেকো মহান্ গুণঃ ।
কীর্তনাদেব কৃষ্ণস্য মুক্তবন্ধঃ পরং ব্ৰজেৎ ॥ ৩৪৪ ॥
kaler doṣa-nidhe rājann
asti hy eko mahān guṇaḥ
kīrtanād eva kṛṣṇasya
mukta-bandhaḥ paraṁ vrajet

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.345

কৃতে যদ্ধ্যায়তো বিষ্ণুং ত্রেতায়াং যজতো মখৈঃ ।
দ্বাপরে পরিচর্যায়াং কলৌ তদ্ধরিকীর্তনাৎ ॥ ৩৪৫ ॥
kṛte yad dhyāyato viṣṇuṁ
tretāyāṁ yajato makhaiḥ
dvāpare paricaryāyāṁ
kalau tad dhari-kīrtanāt

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.346

ধ্যায়ন্ কৃতে যজন্ যজ্ঞৈস্ত্রেতায়াং দ্বাপরেঽর্চয়ন্ ।
যদাপ্নোতি তদাপ্নোতি কলৌ সঙ্কীর্ত্য কেশবম্ ॥ ৩৪৬ ॥
dhyāyan kṛte yajan yajñais
tretāyāṁ dvāpare ’rcayan
yad āpnoti tad āpnoti
kalau saṅkīrtya keśavam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.347

কলিং সভাজয়ন্ত্যার্যা গুণজ্ঞাঃ সারভাগিনঃ ।
যত্র সঙ্কীর্তনেনৈব সর্বস্বার্থোঽভিলভ্যতে ॥ ৩৪৭ ॥
kaliṁ sabhājayanty āryā
guṇa-jñāḥ sāra-bhāginaḥ
yatra saṅkīrtanenaiva
sarva-svārtho ’bhilabhyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.348

পূর্ববৎ লিখি যবে গুণাবতারগণ ।
অসংখ্য সংখ্যা তাঁর, না হয় গণন ॥ ৩৪৮ ॥
pūrvavat likhi yabe guṇāvatāra-gaṇa
asaṅkhya saṅkhyā tāṅra, nā haya gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.349

চারিযুগাবতারে এই ত’ গণন ।
শুনি’ ভঙ্গি করি’ তাঁরে পুছে সনাতন ॥ ৩৪৯ ॥
cāri-yugāvatāre ei ta’ gaṇana
śuni’ bhaṅgi kari’ tāṅre puche sanātana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.350

রাজমন্ত্রী সনাতন — বুদ্ধ্যে বৃহস্পতি ।
প্রভুর কৃপাতে পুছে অসঙ্কোচ-মতি ॥ ৩৫০ ॥
rāja-mantrī sanātana — buddhye bṛhaspati
prabhura kṛpāte puche asaṅkoca-mati

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.351

‘অতি ক্ষুদ্র জীব মুঞি নীচ, নীচাচার ।
কেমনে জানিব কলিতে কোন্‌ অবতার ?’ ৩৫১ ॥
‘ati kṣudra jīva muñi nīca, nīcācāra
kemane jāniba kalite kon avatāra?’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.352

প্রভু কহে, — “অন্যাবতার শাস্ত্র-দ্বারে জানি ।
কলিতে অবতার তৈছে শাস্ত্রবাক্যে মানি ॥ ৩৫২ ॥
prabhu kahe, — “anyāvatāra śāstra-dvāre jāni
kalite avatāra taiche śāstra-vākye māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.353

সর্বজ্ঞ মুনির বাক্য — শাস্ত্র-‘পরমাণ’ ।
আমা-সবা জীবের হয় শাস্ত্রদ্বারা ‘জ্ঞান’ ॥ ৩৫৩ ॥
sarvajña munira vākya — śāstra-‘paramāṇa’
āmā-sabā jīvera haya śāstra-dvārā ‘jñāna’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.354

অবতার নাহি কহে — ‘আমি অবতার’ ।
মুনি সব জানি’ করে লক্ষণ-বিচার ॥ ৩৫৪ ॥
avatāra nāhi kahe — ‘āmi avatāra’
muni saba jāni’ kare lakṣaṇa-vicāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.355

যস্যাবতারা জ্ঞায়ন্তে শরীরেষ্বশরীরিণঃ ।
তৈস্তৈরতুল্যাতিশয়ৈর্বীর্যৈর্দেহিষ্বসঙ্গতৈঃ ॥ ৩৫৫ ॥
yasyāvatārā jñāyante
śarīreṣv aśarīriṇaḥ
tais tair atulyātiśayair
vīryair dehiṣv asaṅgataiḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.356

‘স্বরূপ’-লক্ষণ, আর ‘তটস্থ-লক্ষণ’ ।
এই দুই লক্ষণে ‘বস্তু’ জানে মুনিগণ ॥ ৩৫৬ ॥
‘svarūpa’-lakṣaṇa, āra ‘taṭastha-lakṣaṇa’
ei dui lakṣaṇe ‘vastu’ jāne muni-gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.357

আকৃতি, প্রকৃতি, স্বরূপ, — স্বরূপ-লক্ষণ ।
কার্যদ্বারা জ্ঞান, — এই তটস্থ-লক্ষণ ॥ ৩৫৭ ॥
ākṛti, prakṛti, svarūpa, — svarūpa-lakṣaṇa
kārya-dvārā jñāna, — ei taṭastha-lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.358

ভাগবতারম্ভে ব্যাস মঙ্গলাচরণে ।
‘পরমেশ্বর’ নিরূপিল এই দুই লক্ষণে ॥ ৩৫৮ ॥
bhāgavatārambhe vyāsa maṅgalācaraṇe
‘parameśvara’ nirūpila ei dui lakṣaṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.359

জন্মাদ্যস্য যতোঽন্বয়াদিতরতশ্চার্থেষ্বভিজ্ঞঃ স্বরাট্
তেনে ব্রহ্ম হৃদা য আদিকবয়ে মুহ্যন্তি যৎ সূরয়ঃ ।
তেজোবারিমৃদাং যথা বিনিময়ো যত্র ত্রিসর্গোঽমৃষা
ধাম্না স্বেন সদা নিরস্তকুহকং সত্যং পরং ধীমহি ॥ ৩৫৯ ॥
janmādy asya yato ’nvayād itarataś cārtheṣv abhijñaḥ svarāṭ
tene brahma hṛdā ya ādi-kavaye muhyanti yat sūrayaḥ
tejo-vāri-mṛdāṁ yathā vinimayo yatra tri-sargo ’mṛṣā
dhāmnā svena sadā nirasta-kuhakaṁ satyaṁ paraṁ dhīmahi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.360

এই শ্লোকে ‘পরং’-শব্দে ‘কৃষ্ণ’-নিরূপণ ।
‘সত্যং’ শব্দে কহে তাঁর স্বরূপ-লক্ষণ ॥ ৩৬০ ॥
ei śloke ‘paraṁ’-śabde ‘kṛṣṇa’-nirūpaṇa
‘satyaṁ’ śabde kahe tāṅra svarūpa-lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.361

বিশ্বসৃষ্ট্যাদি কৈল, বেদ ব্রহ্মাকে পড়াইল ।
অর্থাভিজ্ঞতা, স্বরূপশক্ত্যে মায়া দূর কৈল ॥ ৩৬১ ॥
viśva-sṛṣṭy-ādi kaila, veda brahmāke paḍāila
arthābhijñatā, svarūpa-śaktye māyā dūra kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.362

এই সব কার্য — তাঁর তটস্থ-লক্ষণ ।
অন্য অবতার ঐছে জানে মুনিগণ ॥ ৩৬২ ॥
ei saba kārya — tāṅra taṭastha-lakṣaṇa
anya avatāra aiche jāne muni-gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.363

অবতার-কালে হয় জগতে গোচর ।
এই দুই লক্ষণে কেহ জানয়ে ঈশ্বর ॥” ৩৬৩ ॥
avatāra-kāle haya jagate gocara
ei dui lakṣaṇe keha jānaye īśvara”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.364

সনাতন কহে, — “যাতে ঈশ্বর-লক্ষণ ।
পীতবর্ণ, কার্য — প্রেমদান-সঙ্কীর্তন ॥ ৩৬৪ ॥
sanātana kahe, — “yāte īśvara-lakṣaṇa
pīta-varṇa, kārya — prema-dāna-saṅkīrtana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.365

কলিকালে সেই ‘কৃষ্ণাবতার’ নিশ্চয় ।
সুদৃঢ় করিয়া কহ, যাউক সংশয় ॥” ৩৬৫ ॥
kali-kāle sei ‘kṛṣṇāvatāra’ niścaya
sudṛḍha kariyā kaha, yāuka saṁśaya”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.366

প্রভু কহে, — চতুরালি ছাড়, সনাতন ।
শক্ত্যাবেশাবতারের শুন বিবরণ ॥ ৩৬৬ ॥
prabhu kahe, — caturāli chāda, sanātana
śaktyāveśāvatārera śuna vivaraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.367

শক্ত্যাবেশাবতার কৃষ্ণের অসংখ্য গণন ।
দিগ্‌দরশন করি মুখ্য মুখ্য জন ॥ ৩৬৭ ॥
śaktyāveśāvatāra kṛṣṇera asaṅkhya gaṇana
dig-daraśana kari mukhya mukhya jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.368

শক্ত্যাবেশ দুইরূপ — ‘মুখ্য’, ‘গৌণ’ দেখি ।
সাক্ষাৎশক্ত্যে ‘অবতার’, আভাসে ‘বিভূতি’ লিখি ॥ ৩৬৮ ॥
śaktyāveśa dui-rūpa — ‘mukhya’, ‘gauṇa’ dekhi
sākṣāt-śaktye ‘avatāra’, ābhāse ‘vibhūti’ likhi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.369

‘সনকাদি’, ‘নারদ’, ‘পৃথু’, ‘পরশুরাম’ ।
জীবরূপ ‘ব্রহ্মার’ আবেশাবতার-নাম ॥ ৩৬৯ ॥
‘sanakādi’, ‘nārada’, ‘pṛthu’ ‘paraśurāma’
jīva-rūpa ‘brahmāra’ āveśāvatāra-nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.370

বৈকুণ্ঠে ‘শেষ’ — ধরা ধরয়ে ‘অনন্ত’ ।
এই মুখ্যাবেশাবতার — বিস্তারে নাহি অন্ত ॥ ৩৭০ ॥
vaikuṇṭhe ‘śeṣa’ — dharā dharaye ‘ananta’
ei mukhyāveśāvatāra — vistāre nāhi anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.371

সনকাদ্যে ‘জ্ঞান’-শক্তি, নারদে শক্তি ‘ভক্তি’ ।
ব্রহ্মায় ‘সৃষ্টি’-শক্তি, অনন্তে ‘ভূ-ধারণ’-শক্তি ॥ ৩৭১ ॥
sanakādye ‘jñāna’-śakti, nārade śakti ‘bhakti’
brahmāya ‘sṛṣṭi’-śakti, anante ‘bhū-dhāraṇa’-śakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.372

শেষে ‘স্ব-সেবন’-শক্তি, পৃথুতে ‘পালন’ ।
পরশুরামে ‘দুষ্টনাশক-বীর্যসঞ্চারণ’ ॥ ৩৭২ ॥
śeṣe ‘sva-sevana’-śakti, pṛthute ‘pālana’
paraśurāme ‘duṣṭa-nāśaka-vīrya-sañcāraṇa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.373

জ্ঞানশক্ত্যাদিকলয়া যত্রাবিষ্টো জনার্দনঃ ।
ত আবেশা নিগদ্যন্তে জীবা এব মহত্তমাঃ ॥ ৩৭৩ ॥
jñāna-śakty-ādi-kalayā
yatrāviṣṭo janārdanaḥ
ta āveśā nigadyante
jīvā eva mahattamāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.374

‘বিভূতি’ কহিয়ে যৈছে গীতা-একাদশে ।
জগৎ ব্যাপিল কৃষ্ণশক্ত্যাভাসাবেশে ॥ ৩৭৪ ॥
‘vibhūti’ kahiye yaiche gītā-ekādaśe
jagat vyāpila kṛṣṇa-śakty-ābhāsāveśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.375

যদ্‌যদ্‌বিভূতিমৎ সত্ত্বং শ্রীমদূর্জিতমেব বা ।
তত্তদেবাবগচ্ছ ত্বং মম তেজোহংশসম্ভবম্ ॥ ৩৭৫ ॥
yad yad vibhūtimat sattvaṁ
śrīmad ūrjitam eva vā
tat tad evāvagaccha tvaṁ
mama tejo-’ṁśa-sambhavam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.376

অথবা বহুনৈতেন কিং জ্ঞাতেন তবার্জুন ।
বিষ্টভ্যাহমিদং কৃৎস্নমেকাংশেন স্থিতো জগৎ ॥ ৩৭৬ ॥
atha vā bahunaitena
kiṁ jñātena tavārjuna
viṣṭabhyāham idaṁ kṛtsnam
ekāṁśena sthito jagat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.377

এইত কহিলুঁ শক্ত্যাবেশ-অবতার ।
বাল্য-পৌগণ্ড-ধর্মের শুনহ বিচার ॥ ৩৭৭ ॥
eita kahiluṅ śakty-āveśa-avatāra
bālya-paugaṇḍa-dharmera śunaha vicāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.378

কিশোরশেখর-ধর্মী ব্রজেন্দ্রনন্দন ।
প্রকটলীলা করিবারে যবে করে মন ॥ ৩৭৮ ॥
kiśora-śekhara-dharmī vrajendra-nandana
prakaṭa-līlā karibāre yabe kare mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.379

আদৌ প্রকট করায় মাতা-পিতা-ভক্তগণে ।
পাছে প্রকট হয় জন্মাদিক-লীলাক্রমে ॥ ৩৭৯ ॥
ādau prakaṭa karāya mātā-pitā — bhakta-gaṇe
pāche prakaṭa haya janmādika-līlā-krame

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.380

বয়সো বিবিধত্বেঽপি সর্বভক্তিরসাশ্রয়ঃ ।
ধর্মী কিশোর এবাত্র নিত্যলীলা-বিলাসবান্‌ ॥ ৩৮০ ॥
vayaso vividhatve ’pi
sarva-bhakti-rasāśrayaḥ
dharmī kiśora evātra
nitya-līlā-vilāsavān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.381

পূতনা-বধাদি যত লীলা ক্ষণে ক্ষণে ।
সব লীলা নিত্য প্রকট করে অনুক্রমে ॥ ৩৮১ ॥
pūtanā-vadhādi yata līlā kṣaṇe kṣaṇe
saba līlā nitya prakaṭa kare anukrame

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.382

অনন্ত ব্ৰহ্মাণ্ড, তার নাহিক গণন ।
কোন লীলা কোন ব্ৰহ্মাণ্ডে হয় প্রকটন ॥ ৩৮২ ॥
ananta brahmāṇḍa, tāra nāhika gaṇana
kona līlā kona brahmāṇḍe haya prakaṭana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.383

এইমত সব লীলা — যেন গঙ্গাধার ।
সে-সে লীলা প্রকট করে ব্রজেন্দ্রকুমার ॥ ৩৮৩ ॥
ei-mata saba līlā — yena gaṅgā-dhāra
se-se līlā prakaṭa kare vrajendra-kumāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.384

ক্রমে বাল্য-পৌগণ্ড-কৈশোরতা-প্রাপ্তি ।
রাস-আদি লীলা করে, কৈশোরে নিত্যস্থিতি ॥ ৩৮৪ ॥
krame bālya-paugaṇḍa-kaiśoratā-prāpti
rāsa-ādi līlā kare, kaiśore nitya-sthiti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.385

‘নিত্যলীলা’ কৃষ্ণের সর্বশাস্ত্রে কয় ।
বুঝিতে না পারে লীলা কেমনে ‘নিত্য’ হয় ॥ ৩৮৫ ॥
‘nitya-līlā’ kṛṣṇera sarva-śāstre kaya
bujhite nā pāre līlā kemane ‘nitya’ haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.386

দৃষ্টান্ত দিয়া কহি তবে লোক যদি জানে ।
কৃষ্ণলীলা — নিত্য, জ্যোতিশ্চক্র-প্রমাণে ॥ ৩৮৬ ॥
dṛṣṭānta diyā kahi tabe loka yadi jāne
kṛṣṇa-līlā — nitya, jyotiścakra-pramāṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.387

জ্যোতিশ্চক্রে সূর্য যেন ফিরে রাত্রি-দিনে ।
সপ্তদ্বীপাম্বুধি লঙ্ঘি’ ফিরে ক্রমে ক্রমে ॥ ৩৮৭ ॥
jyotiścakre sūrya yena phire rātri-dine
sapta-dvīpāmbudhi laṅghi’ phire krame krame

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.388

রাত্রি-দিনে হয় ষষ্টিদণ্ড-পরিমাণ ।
তিনসহস্র ছয়শত ‘পল’ তার মান ॥ ৩৮৮ ॥
rātri-dine haya ṣaṣṭi-daṇḍa-parimāṇa
tina-sahasra chaya-śata ‘pala’ tāra māna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.389

সূর্যোদয় হৈতে ষষ্টিপল-ক্রমোদয় ।
সেই এক দণ্ড, অষ্ট দণ্ডে ‘প্রহর’ হয় ॥ ৩৮৯ ॥
sūryodaya haite ṣaṣṭi-pala-kramodaya
sei eka daṇḍa, aṣṭa daṇḍe ‘prahara’ haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.390

এক-দুই-তিন-চারি প্রহরে অস্ত হয় ।
চারিপ্রহর রাত্রি গেলে পুনঃ সূর্যোদয় ॥ ৩৯০ ॥
eka-dui-tina-cāri prahare asta haya
cāri-prahara rātri gele punaḥ sūryodaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.391

ঐছে কৃষ্ণের লীলা-মণ্ডল চৌদ্দমন্বন্তরে ।
ব্রহ্মাণ্ডমণ্ডল ব্যাপি’ ক্রমে ক্রমে ফিরে ॥ ৩৯১ ॥
aiche kṛṣṇera līlā-maṇḍala caudda-manvantare
brahmāṇḍa-maṇḍala vyāpi’ krame krame phire

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.392

সওয়াশত বৎসর কৃষ্ণের প্রকট-প্রকাশ ।
তাহা যৈছে ব্রজ-পুরে করিলা বিলাস ॥ ৩৯২ ॥
saoyāśata vatsara kṛṣṇera prakaṭa-prakāśa
tāhā yaiche vraja-pure karilā vilāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.393

অলাতচক্রপ্রায় সেই লীলাচক্র ফিরে ।
সব লীলা সব ব্রহ্মাণ্ডে ক্রমে উদয় করে ॥ ৩৯৩ ॥
alāta-cakra-prāya sei līlā-cakra phire
saba līlā saba brahmāṇḍe krame udaya kare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.394

জন্ম, বাল্য, পৌগণ্ড, কৈশোর প্রকাশ ।
পূতনা-বধাদি করি’ মৌষলান্ত বিলাস ॥ ৩৯৪ ॥
janma, bālya, paugaṇḍa, kaiśora prakāśa
pūtanā-vadhādi kari’ mauṣalānta vilāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.395

কোন ব্ৰহ্মাণ্ডে কোন লীলার হয় অবস্থান ।
তাতে লীলা ‘নিত্য’ কহে আগম-পুরাণ ॥ ৩৯৫ ॥
kona brahmāṇḍe kona līlāra haya avasthāna
tāte līlā ‘nitya’ kahe āgama-purāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.396

গোলোক, গোকুল-ধাম — ‘বিভু’ কৃষ্ণসম ।
কৃষ্ণেচ্ছায় ব্রহ্মাণ্ডগণে তাহার সংক্রম ॥ ৩৯৬ ॥
goloka, gokula-dhāma — ‘vibhu’ kṛṣṇa-sama
kṛṣṇecchāya brahmāṇḍa-gaṇe tāhāra saṅkrama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.397

অতএব গোলোকস্থানে নিত্য বিহার ।
ব্রহ্মাণ্ডগণে ক্রমে প্রাকট্য তাহার ॥ ৩৯৭ ॥
ataeva goloka-sthāne nitya vihāra
brahmāṇḍa-gaṇe krame prākaṭya tāhāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.398

ব্রজে কৃষ্ণ — সর্বৈশ্বর্যপ্ৰকাশে ‘পূর্ণতম’ ।
পুরীদ্বয়ে, পরব্যোমে — ‘পূর্ণতর,’ ‘পূর্ণ’ ॥ ৩৯৮ ॥
vraje kṛṣṇa — sarvaiśvarya-prakāśe ‘pūrṇatama’
purī-dvaye, paravyome — ‘pūrṇatara’, ‘pūrṇa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.399

হরিঃ পূর্ণতমঃ পূর্ণতরঃ পূর্ণ ইতি ত্রিধা ।
শ্রেষ্ঠমধ্যাদিভিঃ শব্দৈর্নাট্যে যঃ পরিপঠ্যতে ॥ ৩৯৯ ॥
hariḥ pūrṇatamaḥ pūrṇa-
taraḥ pūrṇa iti tridhā
śreṣṭha-madhyādibhiḥ śabdair
nāṭye yaḥ paripaṭhyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.400

প্রকাশিতাখিলগুণঃ স্মৃতঃ পূর্ণতমো বুধৈঃ ।
অসর্বব্যঞ্জকঃ পূর্ণতরঃ পূর্ণোঽল্পদর্শকঃ ॥ ৪০০ ॥
prakāśitākhila-guṇaḥ
smṛtaḥ pūrṇatamo budhaiḥ
asarva-vyañjakaḥ pūrṇa-
taraḥ pūrṇo ’lpa-darśakaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.401

কৃষ্ণস্য পূর্ণতমতা ব্যক্তাভূদ্‌গোকুলান্তরে ।
পূর্ণতা পূর্ণতরতা দ্বারকা-মথুরাদিষু ॥ ৪০১ ॥
kṛṣṇasya pūrṇatamatā
vyaktābhūd gokulāntare
pūrṇatā pūrṇataratā
dvārakā-mathurādiṣu

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.402

এই কৃষ্ণ — ব্রজে ‘পূর্ণতম’ ভগবান্ ।
আর সব স্বরূপ — ‘পূর্ণতর’ ‘পূর্ণ’ নাম ॥ ৪০২ ॥
ei kṛṣṇa — vraje ‘pūrṇatama’ bhagavān
āra saba svarūpa — ‘pūrṇatara’ ‘pūrṇa’ nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.403

সংক্ষেপে কহিলুঁ কৃষ্ণের স্বরূপ-বিচার ।
‘অনন্ত’ কহিতে নারে ইহার বিস্তার ॥ ৪০৩ ॥
saṅkṣepe kahiluṅ kṛṣṇera svarūpa-vicāra
‘ananta’ kahite nāre ihāra vistāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.404

অনন্ত স্বরূপ কৃষ্ণের নাহিক গণন ।
শাখা-চন্দ্র-ন্যায়ে করি দিগ্‌দরশন ॥ ৪০৪ ॥
ananta svarūpa kṛṣṇera nāhika gaṇana
śākhā-candra-nyāye kari dig-daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.405

ইহা যেই শুনে, পড়ে, সেই ভাগ্যবান্ ।
কৃষ্ণের স্বরূপতত্ত্বের হয় কিছু জ্ঞান ॥ ৪০৫ ॥
ihā yei śune, paḍe, sei bhāgyavān
kṛṣṇera svarūpa-tattvera haya kichu jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 20.406

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ৪০৬ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Read in JAPA TIME Library