Sanskrit, IAST, and JAPA TIME Library links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 24: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 24: original text, IAST, and JAPA TIME Library links.

Madhya-līlā — Chapter 24

CC Madhya 24.1

আত্মারামেতি পদ্যার্কস্যার্থাংশূন্‌ যঃ প্রকাশয়ন্‌ ।
জগত্তমো জহারাব্যাত্‌ স চৈতন্যোদয়াচলঃ ॥ ১ ॥
ātmārāmeti padyārkasy-
ārthāṁśūn yaḥ prakāśayan
jagat-tamo jahārāvyāt
sa caitanyodayācalaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.2

জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaita-candra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.3

তবে সনাতন প্রভুর চরণে ধরিয়া ।
পুনরপি কহে কিছু বিনয় করিয়া ॥ ৩ ॥
tabe sanātana prabhura caraṇe dhariyā
punarapi kahe kichu vinaya kariyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.4

‘পূর্বে শুনিয়াছোঁ, তুমি সার্বভৌম-স্থানে ।
এক শ্লোকে আঠার অর্থ কৈরাছ ব্যাখ্যানে ॥ ৪ ॥
‘pūrve śuniyāchoṅ, tumi sārvabhauma-sthāne
eka śloke āṭhāra artha kairācha vyākhyāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.5

আত্মারামাশ্চ মুনয়ো নির্গ্রন্থা অপ্যুরুক্রমে ।
কুর্বন্ত্যহৈতুকীং ভক্তিমিত্থম্ভূতগুণো হরিঃ ॥ ৫ ॥
ātmārāmāś ca munayo
nirgranthā apy urukrame
kurvanty ahaitukīṁ bhaktim
ittham-bhūta-guṇo hariḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.6

আশ্চর্য শুনিয়া মোর উৎকণ্ঠিত মন ।
কৃপা করি’ কহ যদি, জুড়ায় শ্রবণ ॥’ ৬ ॥
āścarya śuniyā mora utkaṇṭhita mana
kṛpā kari’ kaha yadi, juḍāya śravaṇa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.7

প্রভু কহে, — “আমি বাতুল, আমার বচনে ।
সার্বভৌম বাতুল তাহা সত্য করি’ মানে ॥ ৭ ॥
prabhu kahe, — “āmi vātula, āmāra vacane
sārvabhauma vātula tāhā satya kari’ māne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.8

কিবা প্ৰলাপিলাঙ, কিছু নাহিক স্মরণে ।
তোমার সঙ্গ-বলে যদি কিছু হয় মনে ॥ ৮ ॥
kibā pralāpilāṅa, kichu nāhika smaraṇe
tomāra saṅga-bale yadi kichu haya mane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.9

সহজে আমার কিছু অর্থ নাহি ভাসে ।
তোমা-সবার সঙ্গ-বলে যে কিছু প্রকাশে ॥ ৯ ॥
sahaje āmāra kichu artha nāhi bhāse
tomā-sabāra saṅga-bale ye kichu prakāśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.10

একাদশ পদ এই শ্লোকে সুনির্মল ।
পৃথক্‌ নানা অর্থ পদে করে ঝলমল ॥ ১০ ॥
ekādaśa pada ei śloke sunirmala
pṛthak nānā artha pade kare jhalamala

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.11

‘আত্মা’-শব্দে ব্রহ্ম, দেহ, মন, যত্ন, ধৃতি ।
বুদ্ধি, স্বভাব, — এই সাত অর্থ-প্রাপ্তি ॥ ১১ ॥
‘ātmā’-śabde brahma, deha, mana, yatna, dhṛti
buddhi, svabhāva, — ei sāta artha-prāpti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.12

“আত্মা দেহমনোব্রহ্মস্বভাবধৃতিবুদ্ধিষু । প্রযত্নে চ” ইতি ॥ ১২ ॥
“ātmā deha-mano-brahma-svabhāva-dhṛti-buddhiṣu,
prayatne ca” iti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.13

এই সাতে রমে যেই, সেই আত্মারামগণ ।
আত্মারামগণের আগে করিব গণন ॥ ১৩ ॥
ei sāte rame yei, sei ātmārāma-gaṇa
ātmārāma-gaṇera āge kariba gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.14

‘মুনি’-আদি শব্দের অর্থ শুন, সনাতন ।
পৃথক্‌ পৃথক্ অর্থ পাছে করিব মিলন ॥ ১৪ ॥
‘muni’-ādi śabdera artha śuna, sanātana
pṛthak pṛthak artha pāche kariba milana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.15

‘মুনি’-শব্দে মননশীল, আর কহে মৌনী ।
তপস্বী, ব্রতী, যতি, আর ঋষি, মুনি ॥ ১৫ ॥
‘muni’-śabde manana-śīla, āra kahe maunī
tapasvī, vratī, yati, āra ṛṣi, muni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.16

‘নির্গ্রন্থ’-শব্দে কহে, অবিদ্যা-গ্রন্থি-হীন ।
বিধি-নিষেধ-বেদশাস্ত্র-জ্ঞানাদি-বিহীন ॥ ১৬ ॥
‘nirgrantha’-śabde kahe, avidyā-granthi-hīna
vidhi-niṣedha-veda-śāstra-jñānādi-vihīna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.17

মূর্খ, নীচ, ম্লেচ্ছ আদি শাস্ত্ররিক্তগণ ।
ধনসঞ্চয়ী — নির্গ্রন্থ, আর যে নির্ধন ॥ ১৭ ॥
mūrkha, nīca, mleccha ādi śāstra-rikta-gaṇa
dhana-sañcayī — nirgrantha, āra ye nirdhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.18

নির্নিশ্চয়ে নিষ্ক্রমার্থে নির্নির্মাণ-নিষেধয়োঃ ।
গ্রন্থো ধনেঽথ সন্দর্ভে বর্ণসংগ্রথনেঽপি চ ॥ ১৮ ॥
nir niścaye niṣ kramārthe
nir nirmāṇa-niṣedhayoḥ
grantho dhane ’tha sandarbhe
varṇa-saṅgrathane ’pi ca

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.19

‘উরুক্রম’-শব্দে কহে, বড় যাঁর ক্রম ।
‘ক্রম’-শব্দে কহে এই পাদবিক্ষেপণ ॥ ১৯ ॥
‘urukrama’-śabde kahe, baḍa yāṅra krama
‘krama’-śabde kahe ei pāda-vikṣepaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.20

শক্তি, কম্প, পরিপাটী, যুক্তি, শক্ত্যে আক্রমণ ।
চরণ-চালনে কাঁপাইল ত্রিভুবন ॥ ২০ ॥
śakti, kampa, paripāṭī, yukti, śaktye ākramaṇa
caraṇa-cālane kāṅpāila tribhuvana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.21

বিষ্ণোর্নু বীর্যগণনাং কতমোঽর্হতীহ
যঃ পার্থিবান্যপি কবির্বিমমে রজাংসি ।
চস্কম্ভ যঃ স্বরংহসাস্খলতা ত্রিপৃষ্ঠং
যস্মাত্রিসাম্যসদনাদুরুকম্পয়ানম্ ॥ ২১ ॥
viṣṇor nu vīrya-gaṇanāṁ katamo ’rhatīha
yaḥ pārthivāny api kavir vimame rajāṁsi
caskambha yaḥ sva-raṁhasāskhalatā tri-pṛṣṭhaṁ
yasmāt tri-sāmya-sadanād uru kampayānam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.22

বিভুরূপে ব্যাপে, শক্ত্যে ধারণ-পোষণ ।
মাধুর্যশক্ত্যে গোলোক, ঐশ্বর্যে পরব্যোম ॥ ২২ ॥
vibhu-rūpe vyāpe, śaktye dhāraṇa-poṣaṇa
mādhurya-śaktye goloka, aiśvarye paravyoma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.23

মায়া-শক্ত্যে ব্রহ্মাণ্ডাদি-পরিপাটী-সৃজন ।
‘উরুক্রম’-শব্দের এই অর্থ নিরূপণ ॥ ২৩ ॥
māyā-śaktye brahmāṇḍādi-paripāṭī-sṛjana
‘urukrama’-śabdera ei artha nirūpaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.24

“ক্রমঃ শক্তৌ পরিপাট্যাং ক্রমশ্চালনকম্পয়োঃ ॥” ২৪ ॥
“kramaḥ śaktau paripāṭyāṁ kramaś cālana-kampayoḥ”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.25

‘কুর্বন্তি’-পদ এই পরস্মৈপদ হয় ।
কৃষ্ণসুখনিমিত্ত ভজনে তাৎপর্য কহয় ॥ ২৫ ॥
‘kurvanti’-pada ei parasmaipada haya
kṛṣṇa-sukha-nimitta bhajane tātparya kahaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.26

“স্বরিতঞিতঃ কর্ত্রভিপ্রায়ে ক্রিয়াফলে ॥” ২৬ ॥
“svarita-ñitaḥ kartr-abhiprāye kriyā-phale”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.27

‘হেতু’-শব্দে কহে — ভুক্তি-আদি বাঞ্ছান্তরে ।
ভুক্তি, সিদ্ধি, মুক্তি — মুখ্য এই তিন প্রকারে ॥ ২৭ ॥
‘hetu’-śabde kahe — bhukti-ādi vāñchāntare
bhukti, siddhi, mukti — mukhya ei tina prakāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.28

এক ভুক্তি কহে, ভোগ — অনন্ত-প্রকার ।
সিদ্ধি — অষ্টাদশ, মুক্তি — পঞ্চবিধাকার ॥ ২৮ ॥
eka bhukti kahe, bhoga — ananta-prakāra
siddhi — aṣṭādaśa, mukti — pañca-vidhākāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.29

এই যাঁহা নাহি, তাহা ভক্তি — ‘অহৈতুকী’ ।
যাহা হৈতে বশ হয় শ্রীকৃষ্ণ কৌতুকী ॥ ২৯ ॥
ei yāṅhā nāhi, tāhā bhakti — ‘ahaitukī’
yāhā haite vaśa haya śrī-kṛṣṇa kautukī

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.30

‘ভক্তি’-শব্দের অর্থ হয় দশবিধাকার ।
এক — ‘সাধন’, ‘প্রেমভক্তি’ — নব প্রকার ॥ ৩০ ॥
‘bhakti’-śabdera artha haya daśa-vidhākāra
eka — ‘sādhana’, ‘prema-bhakti’ — nava prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.31

‘রতি’-লক্ষণা, ‘প্রেম’-লক্ষণা, ইত্যাদি প্রচার ।
ভাবরূপা, মহাভাব-লক্ষণরূপা আর ॥ ৩১ ॥
‘rati’-lakṣaṇā, ‘prema’-lakṣaṇā, ityādi pracāra
bhāva-rūpā, mahābhāva-lakṣaṇa-rūpā āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.32

শান্ত-ভক্তের রতি বাড়ে ‘প্রেম’-পর্যন্ত ।
দাস্য-ভক্তের রতি হয় ‘রাগ’-দশা-অন্ত ॥ ৩২ ॥
śānta-bhaktera rati bāḍe ‘prema’-paryanta
dāsya-bhaktera rati haya ‘rāga’-daśā-anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.33

সখাগণের রতি হয় ‘অনুরাগ’ পর্যন্ত ।
পিতৃ-মাতৃ-স্নেহ আদি ‘অনুরাগ’-অন্ত ॥ ৩৩ ॥
sakhā-gaṇera rati haya ‘anurāga’ paryanta
pitṛ-mātṛ-sneha ādi ‘anurāga’-anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.34

কান্তাগণের রতি পায় ‘মহাভাব’-সীমা ।
‘ভক্তি’-শব্দের এই সব অর্থের মহিমা ॥ ৩৪ ॥
kāntā-gaṇera rati pāya ‘mahābhāva’-sīmā
‘bhakti’-śabdera ei saba arthera mahimā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.35

‘ইত্থম্ভূতগুণঃ’-শব্দের শুনহ ব্যাখ্যান ।
‘ইত্থং’-শব্দের ভিন্ন অর্থ, ‘গুণ’-শব্দের আন ॥ ৩৫ ॥
‘ittham-bhūta-guṇaḥ’-śabdera śunaha vyākhyāna
‘itthaṁ’-śabdera bhinna artha, ‘guṇa’-śabdera āna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.36

‘ইত্থম্ভূত’-শব্দের অর্থ — পূর্ণানন্দময় ।
যাঁর আগে ব্রহ্মানন্দ তৃণপ্রায় হয় ॥ ৩৬ ॥
‘ittham-bhūta’-śabdera artha — pūrṇānandamaya
yāṅra āge brahmānanda tṛṇa-prāya haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.37

ত্বত্‌সাক্ষাত্‌করণাহ্লাদবিশুদ্ধাব্ধিস্থিতস্য মে ।
সুখানি গোষ্পদায়ন্তে ব্রাহ্মাণ্যপি জগদ্‌গুরো ॥ ৩৭ ॥
tvat-sākṣāt-karaṇāhlāda-
viśuddhābdhi-sthitasya me
sukhāni goṣ-padāyante
brāhmāṇy api jagad-guro

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.38

সর্বাকর্ষক, সর্বাহ্লাদক, মহারসায়ন ।
আপনার বলে করে সর্ব-বিস্মারণ ॥ ৩৮ ॥
sarvākarṣaka, sarvāhlādaka, mahā-rasāyana
āpanāra bale kare sarva-vismāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.39

ভুক্তি-মুক্তি-সিদ্ধি-সুখ ছাড়য় যার গন্ধে ।
অলৌকিক শক্তি-গুণে কৃষ্ণকৃপায় বান্ধে ॥ ৩৯ ॥
bhukti-mukti-siddhi-sukha chāḍaya yāra gandhe
alaukika śakti-guṇe kṛṣṇa-kṛpāya bāndhe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.40

শাস্ত্রযুক্তি নাহি ইহাঁ সিদ্ধান্ত-বিচার ।
এই স্বভাব-গুণে, যাতে মাধুর্যের সার ॥ ৪০ ॥
śāstra-yukti nāhi ihāṅ siddhānta-vicāra
ei svabhāva-guṇe, yāte mādhuryera sāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.41

‘গুণ’ শব্দের অর্থ — কৃষ্ণের গুণ অনন্ত ।
সচ্চিদ্‌রূপ-গুণ সর্ব পূর্ণানন্দ ॥ ৪১ ॥
‘guṇa’ śabdera artha — kṛṣṇera guṇa ananta
sac-cid-rūpa-guṇa sarva pūrṇānanda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.42

ঐশ্বর্য-মাধুর্য-কারুণ্যে স্বরূপ-পূর্ণতা ।
ভক্তবাৎসল্য, আত্মপর্যন্ত বদান্যতা ॥ ৪২ ॥
aiśvarya-mādhurya-kāruṇye svarūpa-pūrṇatā
bhakta-vātsalya, ātma-paryanta vadānyatā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.43

অলৌকিক রূপ, রস, সৌরভাদি গুণ ।
কারো মন কোন গুণে করে আকর্ষণ ॥ ৪৩ ॥
alaukika rūpa, rasa, saurabhādi guṇa
kāro mana kona guṇe kare ākarṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.44

সনকাদির মন হরিল সৌরভাদি গুণে ॥ ৪৪ ॥
sanakādira mana harila saurabhādi guṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.45

তস্যারবিন্দনয়নস্য পদারবিন্দ-
কিঞ্জল্কমিশ্রতুলসীমকরন্দবায়ুঃ ।
অন্তর্গতঃ স্ববিবরেণ চকার তেষাং
সংক্ষোভমক্ষরজুষামপি চিত্ততন্বোঃ ॥ ৪৫ ॥
tasyāravinda-nayanasya padāravinda-
kiñjalka-miśra-tulasī-makaranda-vāyuḥ
antar-gataḥ sva-vivareṇa cakāra teṣāṁ
saṅkṣobham akṣara-juṣām api citta-tanvoḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.46

শুকদেবের মন হরিল লীলা-শ্রবণে ॥ ৪৬ ॥
śukadevera mana harila līlā-śravaṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.47

পরিনিষ্ঠিতোহপি নৈর্গুণ্যে উত্তমঃশ্লোকলীলয়া ।
গৃহীতচেতা রাজর্ষে আখ্যানং যদধীতবান্‌ ॥ ৪৭ ॥
pariniṣṭhito ’pi nairguṇye
uttamaḥśloka-līlayā
gṛhīta-cetā rājarṣe
ākhyānaṁ yad adhītavān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.48

স্বসুখনিভৃতচেতাস্তদ্‌ব্যুদস্তান্যভাবোঽ-
প্যজিতরুচিরলীলাকৃষ্টসারস্তদীয়ম্‌ ।
ব্যতনুত কৃপয়া যস্তত্ত্বদীপং পুরাণং
তমখিলবৃজিনঘ্নং ব্যাস-সূনুং নতোঽস্মি ॥ ৪৮ ॥
sva-sukha-nibhṛta-cetās tad-vyudastānya-bhāvo
’py ajita-rucira-līlākṛṣṭa-sāras tadīyam
vyatanuta kṛpayā yas tattva-dīpaṁ purāṇaṁ
tam akhila-vṛjina-ghnaṁ vyāsa-sūnuṁ nato ’smi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.49

শ্রীঅঙ্গ-রূপে হরে গোপিকার মন ॥ ৪৯ ॥
śrī-aṅga-rūpe hare gopikāra mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.50

বীক্ষ্যালকাবৃতমুখং তব কুণ্ডলশ্রী-
গণ্ডস্থলাধরসুধং হসিতাবলোকম্‌ ।
দত্তাভয়ঞ্চ ভুজদণ্ডযুগং বিলোক্য
বক্ষঃ শ্রিয়ৈকরমণঞ্চ ভবাম দাস্যঃ ॥ ৫০ ॥
vīkṣyālakāvṛta-mukhaṁ tava kuṇḍala-śrī-
gaṇḍa-sthalādhara-sudhaṁ hasitāvalokam
dattābhayaṁ ca bhuja-daṇḍa-yugaṁ vilokya
vakṣaḥ śriyaika-ramaṇaṁ ca bhavāma dāsyaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.51

রূপ-গুণ-শ্রবণে রুক্মিণ্যাদির আকর্ষণ ॥ ৫১ ॥
rūpa-guṇa-śravaṇe rukmiṇy-ādira ākarṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.52

শ্রুত্বা গুণান্‌ ভুবনসুন্দর শৃণ্বতাং তে
নির্বিশ্য কর্ণবিবরৈর্হরতোঽঙ্গতাপম্‌ ।
রূপং দৃশাং দৃশিমতামখিলার্থলাভং
ত্বয্যচ্যুতাবিশতি চিত্তমপত্রপং মে ॥ ৫২ ॥
śrutvā guṇān bhuvana-sundara śṛṇvatāṁ te
nirviśya karṇa-vivarair harato ’ṅga-tāpam
rūpaṁ dṛśāṁ dṛśimatām akhilārtha-lābhaṁ
tvayy acyutāviśati cittam apatrapaṁ me

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.53

বংশী-গীতে হরে কৃষ্ণ লক্ষ্ম্যাদির মন ॥ ৫৩ ॥
vaṁśī-gīte hare kṛṣṇa lakṣmy-ādira mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.54

কস্যানুভাবোঽস্য ন দেব বিদ্মহে
তবাঙ্ঘ্রিরেণুস্পরশাধিকারঃ ।
যদ্বাঞ্ছয়া শ্রীর্ললনাচরত্তপো
বিহায় কামান্‌ সুচিরং ধৃতব্রতা ॥ ৫৪ ॥
kasyānubhāvo ’sya na deva vidmahe
tavāṅghri-reṇu-sparaśādhikāraḥ
yad-vāñchayā śrīr lalanācarat tapo
vihāya kāmān su-ciraṁ dhṛta-vratā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.55

যোগ্যভাবে জগতে যত যুবতীর গণ ॥ ৫৫ ॥
yogya-bhāve jagate yata yuvatīra gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.56

কাস্ত্র্যঙ্গ তে কলপদামৃতবেণুগীত-
সম্মোহিতার্যচরিতান্ন চলেত্রিলোক্যাম্‌ ।
ত্রৈলোক্যসৌভগমিদঞ্চ নিরীক্ষ্য রূপং
যদ্‌গোদ্বিজদ্রুমমৃগাঃ পুলকান্যবিভ্রন্‌ ॥ ৫৬ ॥
kā stry aṅga te kala-padāmṛta-veṇu-gīta-
sammohitārya-caritān na calet tri-lokyām
trailokya-saubhagam idaṁ ca nirīkṣya rūpaṁ
yad go-dvija-druma-mṛgāḥ pulakāny abibhran

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.57

গুরুতুল্য স্ত্রীগণের বাৎসল্যে আকর্ষণ ।
দাস্য-সখ্যাদি-ভাবে পুরুষাদি গণ ॥ ৫৭ ॥
guru-tulya strī-gaṇera vātsalye ākarṣaṇa
dāsya-sakhyādi-bhāve puruṣādi gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.58

পক্ষী, মৃগ, বৃক্ষ, লতা, চেতনাচেতন ।
প্রেমে মত্ত করি’ আকর্ষয়ে কৃষ্ণগুণ ॥ ৫৮ ॥
pakṣī, mṛga, vṛkṣa, latā, cetanācetana
preme matta kari’ ākarṣaye kṛṣṇa-guṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.59

‘হরিঃ’-শব্দে নানার্থ, দুই মুখ্যতম ।
সর্ব অমঙ্গল হরে, প্রেম দিয়া হরে মন ॥ ৫৯ ॥
‘hariḥ’-śabde nānārtha, dui mukhyatama
sarva amaṅgala hare, prema diyā hare mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.60

যৈছে তৈছে যোহি কোহি করয়ে স্মরণ ।
চারিবিধ তাপ তার করে সংহরণ ॥ ৬০ ॥
yaiche taiche yohi kohi karaye smaraṇa
cāri-vidha tāpa tāra kare saṁharaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.61

যথাগ্নিঃ সুসমৃদ্ধার্চিঃ করোত্যেধাংসি ভস্মসাত্‌ ।
তথা মদ্বিষয়া ভক্তিরুদ্ধবৈনাংসি কৃত্‌স্নশঃ ॥ ৬১ ॥
yathāgniḥ su-samṛddhārciḥ
karoty edhāṁsi bhasma-sāt
tathā mad-viṣayā bhaktir
uddhavaināṁsi kṛtsnaśaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.62

তবে করে ভক্তিবাধক কর্ম, অবিদ্যা নাশ ।
শ্রবণাদ্যের ফল ‘প্রেমা’ করয়ে প্রকাশ ॥ ৬২ ॥
tabe kare bhakti-bādhaka karma, avidyā nāśa
śravaṇādyera phala ‘premā’ karaye prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.63

নিজ-গুণে তবে হরে দেহেন্দ্রিয়মন ।
ঐছে কৃপালু কৃষ্ণ, ঐছে তাঁর গুণ ॥ ৬৩ ॥
nija-guṇe tabe hare dehendriya-mana
aiche kṛpālu kṛṣṇa, aiche tāṅra guṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.64

চারি পুরুষার্থ ছাড়ায়, গুণে হরে সবার মন ।
‘হরি’-শব্দের এই মুখ্য কহিলুঁ লক্ষণ ॥ ৬৪ ॥
cāri puruṣārtha chāḍāya, guṇe hare sabāra mana
‘hari’-śabdera ei mukhya kahiluṅ lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.65

‘চ’ ‘অপি’, দুই শব্দ তাতে ‘অব্যয়’ হয় ।
যেই অর্থ লাগাইয়ে, সেই অর্থ হয় ॥ ৬৫ ॥
‘ca’ ‘api’, dui śabda tāte ‘avyaya’ haya
yei artha lāgāiye, sei artha haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.66

তথাপি চ-কারের কহে মুখ্য অর্থ সাত ॥ ৬৬ ॥
tathāpi ca-kārera kahe mukhya artha sāta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.67

চান্বাচয়ে সমাহারেঽন্যোঽন্যার্থে চ সমুচ্চয়ে ।
যত্নান্তরে তথা পাদপূরণেঽপ্যবধারণে ॥ ৬৭ ॥
cānvācaye samāhāre
’nyonyārthe ca samuccaye
yatnāntare tathā pāda-
pūraṇe ’py avadhāraṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.68

অপি-শব্দে মুখ্য অর্থ সাত বিখ্যাত ॥ ৬৮ ॥
api-śabde mukhya artha sāta vikhyāta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.69

অপি সম্ভাবনা-প্রশ্ন-শঙ্কা-গর্হা-সমুচ্চয়ে ।
তথা যুক্তপদার্থেষু কামচারক্রিয়াসু চ ॥ ৬৯ ॥
api sambhāvanā-praśna-
śaṅkā-garhā-samuccaye
tathā yukta-padārtheṣu
kāma-cāra-kriyāsu ca

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.70

এই ত’ একাদশ পদের অর্থ-নির্ণয় ।
এবে শ্লোকার্থ করি, যথা যে লাগয় ॥ ৭০ ॥
ei ta’ ekādaśa padera artha-nirṇaya
ebe ślokārtha kari, yathā ye lāgaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.71

‘ব্রহ্ম’ শব্দের অর্থ — তত্ত্ব সর্ব-বৃহত্তম ।
স্বরূপ ঐশ্বর্য করি’ নাহি যাঁর সম ॥ ৭১ ॥
‘brahma’ śabdera artha — tattva sarva-bṛhattama
svarūpa aiśvarya kari’ nāhi yāṅra sama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.72

বৃহত্ত্বাদ্‌বৃংহণত্বাচ্চ তদ্‌ব্রহ্ম পরমং বিদুঃ ।
তস্মৈ নমস্তে সর্বাত্মন্‌ যোগিচিন্ত্যাবিকারবত্‌ ॥ ৭২ ॥
bṛhattvād bṛṁhaṇatvāc ca
tad brahma paramaṁ viduḥ
tasmai namas te sarvātman
yogi-cintyāvikāravat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.73

সেই ব্রহ্ম-শব্দে কহে স্বয়ং-ভগবান্‌ ।
অদ্বিতীয়-জ্ঞান, যাঁহা বিনা নাহি আন ॥ ৭৩ ॥
sei brahma-śabde kahe svayaṁ-bhagavān
advitīya-jñāna, yāṅhā vinā nāhi āna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.74

বদন্তি তত্তত্ত্ববিদস্তত্ত্বং যজ্‌জ্ঞানমদ্বয়ম্‌ ।
ব্রহ্মেতি পরমাত্মেতি ভগবানিতি শব্দ্যতে ॥ ৭৪ ॥
vadanti tat tattva-vidas
tattvaṁ yaj jñānam advayam
brahmeti paramātmeti
bhagavān iti śabdyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.75

সেই অদ্বয়-তত্ত্ব কৃষ্ণ — স্বয়ং-ভগবান্‌ ।
তিনকালে সত্য তিঁহো — শাস্ত্র-প্রমাণ ॥ ৭৫ ॥
sei advaya-tattva kṛṣṇa — svayaṁ-bhagavān
tina-kāle satya tiṅho — śāstra-pramāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.76

অহমেবাসমেবাগ্রে নান্যদ্‌যৎ সদসত্‌পরম্‌ ।
পশ্চাদহং যদেতচ্চ যোঽবশিষ্যেত সোঽস্ম্যহম্‌ ॥ ৭৬ ॥
aham evāsam evāgre
nānyad yat sad-asat-param
paścād ahaṁ yad etac ca
yo ’vaśiṣyeta so ’smy aham

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.77

‘আত্ম’-শব্দে কহে কৃষ্ণ বৃহত্ত্বস্বরূপ ।
সর্বব্যাপক, সর্বসাক্ষী, পরমস্বরূপ ॥ ৭৭ ॥
‘ātma’-śabde kahe kṛṣṇa bṛhattva-svarūpa
sarva-vyāpaka, sarva-sākṣī, parama-svarūpa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.78

আততত্বাচ্চ মাতৃত্বাদাত্মা হি পরমো হরিঃ ॥ ৭৮ ॥
ātatatvāc ca mātṛtvād
ātmā hi paramo hariḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.79

সেই কৃষ্ণপ্রাপ্তি-হেতু ত্রিবিধ ‘সাধন’ ।
জ্ঞান, যোগ, ভক্তি, — তিনের পৃথক্‌ লক্ষণ ॥ ৭৯ ॥
sei kṛṣṇa-prāpti-hetu trividha ‘sādhana’
jñāna, yoga, bhakti, — tinera pṛthak lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.80

তিন সাধনে ভগবান্‌ তিন স্বরূপে ভাসে ।
ব্রহ্ম, পরমাত্মা, ভগবত্তা, — ত্রিবিধ প্রকাশে ॥ ৮০ ॥
tina sādhane bhagavān tina svarūpe bhāse
brahma, paramātmā, bhagavattā, — trividha prakāśe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.81

বদন্তি তত্তত্ত্ববিদস্তত্ত্বং যজ্‌জ্ঞানমদ্বয়ম্‌ ।
ব্রহ্মেতি পরমাত্মেতি ভগবানিতি শব্দ্যতে ॥ ৮১ ॥
vadanti tat tattva-vidas
tattvaṁ yaj jñānam advayam
brahmeti paramātmeti
bhagavān iti śabdyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.82

‘ব্রহ্ম-আত্মা’-শব্দে যদি কৃষ্ণেরে কহয় ।
‘রূঢ়িবৃত্ত্যে’ নির্বিশেষ অন্তর্যামী কয় ॥ ৮২ ॥
‘brahma-ātmā’-śabde yadi kṛṣṇere kahaya
‘rūḍhi-vṛttye’ nirviśeṣa antaryāmī kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.83

জ্ঞানমার্গে — নির্বিশেষ-ব্রহ্ম প্রকাশে ।
যোগমার্গে — অন্তর্যামী-স্বরূপেতে ভাসে ॥ ৮৩ ॥
jñāna-mārge — nirviśeṣa-brahma prakāśe
yoga-mārge — antaryāmi-svarūpete bhāse

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.84

রাগভক্তি, বিধিভক্তি হয় দুইরূপ ।
‘স্বয়ং-ভগবত্ত্বে’, ভগবত্ত্বে — প্রকাশ দ্বিরূপ ॥ ৮৪ ॥
rāga-bhakti-vidhi-bhakti haya dui-rūpa
‘svayaṁ-bhagavattve’, bhagavattve — prakāśa dvi-rūpa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.85

রাগভক্ত্যে ব্রজে স্বয়ং-ভগবানে পায় ॥ ৮৫ ॥
rāga-bhaktye vraje svayaṁ-bhagavāne pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.86

নায়ং সুখাপো ভগবান্ দেহিনাং গোপিকাসুতঃ ।
জ্ঞানিনাঞ্চাত্মভূতানাং যথা ভক্তিমতামিহ ॥ ৮৬ ॥
nāyaṁ sukhāpo bhagavān
dehināṁ gopikā-sutaḥ
jñānināṁ cātma-bhūtānāṁ
yathā bhaktimatām iha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.87

বিধিভক্ত্যে পার্ষদদেহে বৈকুণ্ঠেতে যায় ॥ ৮৭ ॥
vidhi-bhaktye pārṣada-dehe vaikuṇṭhete yāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.88

যচ্চ ব্রজন্ত্যনিমিষামৃষভানুবৃত্ত্যা
দূরে-যমা হ্যুপরি নঃ স্পৃহণীয়শীলাঃ ।
ভর্তুর্মিথঃ সুযশসঃ কথনানুরাগ-
বৈক্লব্যবাষ্পকলয়া পুলকীকৃতাঙ্গাঃ ॥ ৮৮ ॥
yac ca vrajanty animiṣām ṛṣabhānuvṛttyā
dūre-yamā hy upari naḥ spṛhaṇīya-śīlāḥ
bhartur mithaḥ su-yaśasaḥ kathanānurāga-
vaiklavya-bāṣpa-kalayā pulakī-kṛtāṅgāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.89

সেই উপাসক হয় ত্রিবিধ প্রকার ।
অকাম, মোক্ষকাম, সর্বকাম আর ॥ ৮৯ ॥
sei upāsaka haya trividha prakāra
akāma, mokṣa-kāma, sarva-kāma āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.90

অকামঃ সর্বকামো বা মোক্ষকাম উদারধীঃ ।
তীব্রেণ ভক্তিযোগেন যজেত পুরুষং পরম্ ॥ ৯০ ॥
akāmaḥ sarva-kāmo vā
mokṣa-kāma udāra-dhīḥ
tīvreṇa bhakti-yogena
yajeta puruṣaṁ param

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.91

বুদ্ধিমান্-অর্থে — যদি ‘বিচারজ্ঞ’ হয় ।
নিজ-কাম লাগিহ তবে কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ৯১ ॥
buddhimān-arthe — yadi ‘vicāra-jña’ haya
nija-kāma lāgiha tabe kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.92

ভক্তি বিনু কোন সাধন দিতে নারে ফল ।
সব ফল দেয় ভক্তি স্বতন্ত্র প্রবল ॥ ৯২ ॥
bhakti vinu kona sādhana dite nāre phala
saba phala deya bhakti svatantra prabala

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.93

অজাগলস্তন-ন্যায় অন্য সাধন ।
অতএব হরি ভজে বুদ্ধিমান্ জন ॥ ৯৩ ॥
ajā-gala-stana-nyāya anya sādhana
ataeva hari bhaje buddhimān jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.94

চতুর্বিধা ভজন্তে মাং জনাঃ সুকৃতিনোঽর্জুন ।
আর্তো জিজ্ঞাসুরর্থার্থী জ্ঞানী চ ভরতর্ষভ ॥ ৯৪ ॥
catur-vidhā bhajante māṁ
janāḥ sukṛtino ’rjuna
ārto jijñāsur arthārthī
jñānī ca bharatarṣabha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.95

আর্ত, অর্থার্থী, — দুই সকাম-ভিতরে গণি ।
জিজ্ঞাসু, জ্ঞানী, — দুই মোক্ষকাম মানি ॥ ৯৫ ॥
ārta, arthārthī, — dui sakāma-bhitare gaṇi
jijñāsu, jñānī, — dui mokṣa-kāma māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.96

এই চারি সুকৃতি হয় মহাভাগ্যবান্ ।
তত্তৎকামাদি ছাড়ি’ হয় শুদ্ধভক্তিমান্ ॥ ৯৬ ॥
ei cāri sukṛti haya mahā-bhāgyavān
tat-tat-kāmādi chāḍi’ haya śuddha-bhaktimān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.97

সাধুসঙ্গ-কৃপা কিম্বা কৃষ্ণের কৃপায় ।
কামাদি ‘দুঃসঙ্গ’ ছাড়ি’ শুদ্ধভক্তি পায় ॥ ৯৭ ॥
sādhu-saṅga-kṛpā kimvā kṛṣṇera kṛpāya
kāmādi ‘duḥsaṅga’ chāḍi’ śuddha-bhakti pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.98

সত্সঙ্গান্মুক্ত-দুঃসঙ্গো হাতুং নোত্সহতে বুধঃ ।
কীর্ত্যমানং যশো যস্য সকৃদাকর্ণ্য রোচনম্ ॥ ৯৮ ॥
sat-saṅgān mukta-duḥsaṅgo
hātuṁ notsahate budhaḥ
kīrtyamānaṁ yaśo yasya
sakṛd ākarṇya rocanam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.99

‘দুঃসঙ্গ’ কহিয়ে — ‘কৈতব’, ‘আত্মবঞ্চনা’ ।
কৃষ্ণ, কৃষ্ণভক্তি বিনু অন্য কামনা ॥ ৯৯ ॥
‘duḥsaṅga’ kahiye — ‘kaitava’, ‘ātma-vañcanā’
kṛṣṇa, kṛṣṇa-bhakti vinu anya kāmanā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.100

ধর্মঃ প্রোজ্ঝিত-কৈতবোঽত্র পরমো নির্মত্সরাণাং সতাং
বেদ্যং বাস্তবমত্র বস্তু শিবদং তাপত্রয়োন্মূলনম্ ।
শ্রীমদ্ভাগবতে মহামুনিকৃতে কিংবা পরৈরীশ্বরঃ
সদ্যো হৃদ্যবরুধ্যতেঽত্র কৃতিভিঃ শুশ্রূষুভিস্তত্ক্ষণাৎ ॥ ১০০ ॥
dharmaḥ projjhita-kaitavo ’tra paramo nirmatsarāṇāṁ satāṁ
vedyaṁ vāstavam atra vastu śiva-daṁ tāpa-trayonmūlanam
śrīmad-bhāgavate mahā-muni-kṛte kiṁ vā parair īśvaraḥ
sadyo hṛdy avarudhyate ’tra kṛtibhiḥ śuśrūṣubhis tat-kṣaṇāt

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.101

‘প্র’-শব্দে — মোক্ষবাঞ্ছা কৈতবপ্রধান ।
এই শ্লোকে শ্রীধরস্বামী করিয়াছেন ব্যাখ্যান ॥ ১০১ ॥
‘pra’-śabde — mokṣa-vāñchā kaitava-pradhāna
ei śloke śrīdhara-svāmī kariyāchena vyākhyāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.102

সকাম-ভক্তে ‘অজ্ঞ’ জানি’ দয়ালু ভগবান্ ।
স্ব-চরণ দিয়া করে ইচ্ছার পিধান ॥ ১০২ ॥
sakāma-bhakte ‘ajña’ jāni’ dayālu bhagavān
sva-caraṇa diyā kare icchāra pidhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.103

সত্যং দিশত্যর্থিতমর্থিতো নৃণাং
নৈবার্থদো যৎ পুনরর্থিতা যতঃ ।
স্বয়ং বিধত্তে ভজতামনিচ্ছতা-
মিচ্ছাপিধানং নিজপাদপল্লবম্ ॥ ১০৩ ॥
satyaṁ diśaty arthitam arthito nṛṇāṁ
naivārtha-do yat punar arthitā yataḥ
svayaṁ vidhatte bhajatām anicchatām
icchā-pidhānaṁ nija-pāda-pallavam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.104

সাধুসঙ্গ, কৃষ্ণকৃপা, ভক্তির স্বভাব ।
এ তিনে সব ছাড়ায়, করে কৃষ্ণে ‘ভাব’ ॥ ১০৪ ॥
sādhu-saṅga, kṛṣṇa-kṛpā, bhaktira svabhāva
e tine saba chāḍāya, kare kṛṣṇe ‘bhāva’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.105

আগে যত যত অর্থ ব্যাখ্যান করিব ।
কৃষ্ণগুণাস্বাদের এই হেতু জানিব ॥ ১০৫ ॥
āge yata yata artha vyākhyāna kariba
kṛṣṇa-guṇāsvādera ei hetu jāniba

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.106

শ্লোকব্যাখ্যা লাগি’ এই করিলুঁ আভাস ।
এবে করি শ্লোকের মূলার্থ প্রকাশ ॥ ১০৬ ॥
śloka-vyākhyā lāgi’ ei kariluṅ ābhāsa
ebe kari ślokera mūlārtha prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.107

জ্ঞানমার্গে উপাসক — দুইত’ প্রকার ।
কেবল ব্রহ্মোপাসক, মোক্ষাকাঙ্ক্ষী আর ॥ ১০৭ ॥
jñāna-mārge upāsaka — duita’ prakāra
kevala brahmopāsaka, mokṣākāṅkṣī āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.108

কেবল ব্রহ্মোপাসক তিন ভেদ হয় ।
সাধক, ব্রহ্মময়, আর প্রাপ্ত-ব্রহ্মলয় ॥ ১০৮ ॥
kevala brahmopāsaka tina bheda haya
sādhaka, brahmamaya, āra prāpta-brahma-laya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.109

ভক্তি বিনা কেবল জ্ঞানে ‘মুক্তি’ নাহি হয় ।
ভক্তি সাধন করে যেই ‘প্রাপ্ত-ব্রহ্মলয়’ ॥ ১০৯ ॥
bhakti vinā kevala jñāne ‘mukti’ nāhi haya
bhakti sādhana kare yei ‘prāpta-brahma-laya’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.110

ভক্তির স্বভাব, — ব্রহ্ম হৈতে করে আকর্ষণ ।
দিব্য দেহ দিয়া করায় কৃষ্ণের ভজন ॥ ১১০ ॥
bhaktira svabhāva, — brahma haite kare ākarṣaṇa
divya deha diyā karāya kṛṣṇera bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.111

ভক্তদেহ পাইলে হয় গুণের স্মরণ ।
গুণাকৃষ্ট হঞা করে নির্মল ভজন ॥ ১১১ ॥
bhakta-deha pāile haya guṇera smaraṇa
guṇākṛṣṭa hañā kare nirmala bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.112

“মুক্তা অপি লীলয়া বিগ্রহং কৃত্বা ভগবন্তং ভজন্তে ॥” ১১২ ॥
“muktā api līlayā vigrahaṁ
kṛtvā bhagavantaṁ bhajante”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.113

জন্ম হৈতে শুক-সনকাদি ‘ব্রহ্মময়’ ।
কৃষ্ণগুণাকৃষ্ট হঞা কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ১১৩ ॥
janma haite śuka-sanakādi ‘brahmamaya’
kṛṣṇa-guṇākṛṣṭa hañā kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.114

সনকাদ্যের কৃষ্ণকৃপায় সৌরভে হরে মন ।
গুণাকৃষ্ট হঞা করে নির্মল ভজন ॥ ১১৪ ॥
sanakādyera kṛṣṇa-kṛpāya saurabhe hare mana
guṇākṛṣṭa hañā kare nirmala bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.115

তস্যারবিন্দনয়নস্য পদারবিন্দ-
কিঞ্জল্কমিশ্রতুলসীমকরন্দবায়ুঃ ।
অন্তর্গতঃ স্ববিবরেণ চকার তেষাং
সংক্ষোভমক্ষরজুষামপি চিত্ততন্বোঃ ॥ ১১৫ ॥
tasyāravinda-nayanasya padāravinda-
kiñjalka-miśra-tulasī-makaranda-vāyuḥ
antar-gataḥ sva-vivareṇa cakāra teṣāṁ
saṅkṣobham akṣara-juṣām api citta-tanvoḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.116

ব্যাসকৃপায় শুকদেবের লীলাদি-স্মরণ ।
কৃষ্ণগুণাকৃষ্ট হঞা করেন ভজন ॥ ১১৬ ॥
vyāsa-kṛpāya śukadevera līlādi-smaraṇa
kṛṣṇa-guṇākṛṣṭa hañā karena bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.117

হরের্গুণাক্ষিপ্তমতির্ভগবান্ বাদরায়ণিঃ ।
অধ্যগান্মহদাখ্যানং নিত্যং বিষ্ণুজনপ্রিয়ঃ ॥ ১১৭ ॥
harer guṇākṣipta-matir
bhagavān bādarāyaṇiḥ
adhyagān mahad-ākhyānaṁ
nityaṁ viṣṇu-jana-priyaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.118

নব-যোগীশ্বর জন্ম হৈতে ‘সাধক’ জ্ঞানী ।
বিধি-শিব-নারদ-মুখে কৃষ্ণগুণ শুনি’ ॥ ১১৮ ॥
nava-yogīśvara janma haite ‘sādhaka’ jñānī
vidhi-śiva-nārada-mukhe kṛṣṇa-guṇa śuni’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.119

গুণাকৃষ্ট হঞা করে কৃষ্ণের ভজন ।
একাদশ-স্কন্ধে তাঁর ভক্তি-বিবরণ ॥ ১১৯ ॥
guṇākṛṣṭa hañā kare kṛṣṇera bhajana
ekādaśa-skandhe tāṅra bhakti-vivaraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.120

অক্লেশাং কমলভুবঃ প্রবিশ্য গোষ্ঠীং
কুর্বন্তঃ শ্রুতিশিরসাং শ্রুতিং শ্রুতজ্ঞাঃ ।
উত্তুঙ্গং যদুপুরসঙ্গমায় রঙ্গং
যোগীন্দ্রাঃ পুলকভৃতো নবাপ্যবাপুঃ ॥ ১২০ ॥
akleśāṁ kamala-bhuvaḥ praviśya goṣṭhīṁ
kurvantaḥ śruti-śirasāṁ śrutiṁ śruta-jñāḥ
uttuṅgaṁ yadu-pura-saṅgamāya raṅgaṁ
yogīndrāḥ pulaka-bhṛto navāpy avāpuḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.121

মোক্ষাকাঙ্ক্ষী জ্ঞানী হয় তিনপ্রকার ।
মুমুক্ষু, জীবন্মুক্ত, প্রাপ্তস্বরূপ আর ॥ ১২১ ॥
mokṣākāṅkṣī jñānī haya tina-prakāra
mumukṣu, jīvan-mukta, prāpta-svarūpa āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.122

‘মুমুক্ষু’ জগতে অনেক সংসারী জন ।
‘মুক্তি’ লাগি’ ভক্ত্যে করে কৃষ্ণের ভজন ॥ ১২২ ॥
‘mumukṣu’ jagate aneka saṁsārī jana
‘mukti’ lāgi’ bhaktye kare kṛṣṇera bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.123

মুমুক্ষবো ঘোররূপান্ হিত্বা ভূতপতীনথ ।
নারায়ণ-কলাঃ শান্তা ভজন্তি হ্যনসূয়বঃ ॥ ১২৩ ॥
mumukṣavo ghora-rūpān
hitvā bhūta-patīn atha
nārāyaṇa-kalāḥ śāntā
bhajanti hy anasūyavaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.124

সেই সবের সাধুসঙ্গে গুণ স্ফুরায় ।
কৃষ্ণভজন করায়, ‘মুমুক্ষা’ ছাড়ায় ॥ ১২৪ ॥
sei sabera sādhu-saṅge guṇa sphurāya
kṛṣṇa-bhajana karāya, ‘mumukṣā’ chāḍāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.125

অহো মহাত্মন্ বহুদোষদুষ্টোঽ-
প্যেকেন ভাত্যেষ ভবো গুণেন ।
সৎসঙ্গমাখ্যেন সুখাবহেন
কৃতাদ্য নো যেন কৃশা মুমুক্ষা ॥ ১২৫ ॥
aho mahātman bahu-doṣa-duṣṭo
’py ekena bhāty eṣa bhavo guṇena
sat-saṅgamākhyena sukhāvahena
kṛtādya no yena kṛśā mumukṣā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.126

নারদের সঙ্গে শৌনকাদি মুনিগণ ।
মুমুক্ষা ছাড়িয়া কৈলা কৃষ্ণের ভজন ॥ ১২৬ ॥
nāradera saṅge śaunakādi muni-gaṇa
mumukṣā chāḍiyā kailā kṛṣṇera bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.127

কৃষ্ণের দর্শনে, কারো কৃষ্ণের কৃপায় ।
মুমুক্ষা ছাড়িয়া গুণে ভজে তাঁর পা’য় ॥ ১২৭ ॥
kṛṣṇera darśane, kāro kṛṣṇera kṛpāya
mumukṣā chāḍiyā guṇe bhaje tāṅra pā’ya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.128

অস্মিন্ সুখঘনমূর্তৌ পরমাত্মনি বৃষ্ণিপত্তনে স্ফুরতি ।
আত্মারামতয়া মে বৃথা গতো বত চিরং কালঃ ॥ ১২৮ ॥
asmin sukha-ghana-mūrtau param-ātmani vṛṣṇi-pattane sphurati
ātmārāmatayā me vṛthā gato bata ciraṁ kālaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.129

‘জীবন্মুক্ত’ অনেক, সেই দুই ভেদ জানি ।
‘ভক্ত্যে জীবন্মুক্ত’, ‘জ্ঞানে জীবন্মুক্ত’ মানি ॥ ১২৯ ॥
‘jīvan-mukta’ aneka, sei dui bheda jāni
‘bhaktye jīvan-mukta’, ‘jñāne jīvan-mukta’ māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.130

‘ভক্ত্যে জীবন্মুক্ত’ গুণাকৃষ্ট হঞা কৃষ্ণ ভজে ।
শুষ্কজ্ঞানে জীবন্মুক্ত অপরাধে অধো মজে ॥ ১৩০ ॥
‘bhaktye jīvan-mukta’ guṇākṛṣṭa hañā kṛṣṇa bhaje
śuṣka-jñāne jīvan-mukta aparādhe adho maje

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.131

যেঽন্যেঽরবিন্দাক্ষ বিমুক্তমানিন-
স্ত্বয্যস্তভাবাদবিশুদ্ধবুদ্ধয়ঃ ।
আরুহ্য কৃচ্ছ্রেণ পরং পদং ততঃ
পতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্রয়ঃ ॥ ১৩১ ॥
ye ’nye ’ravindākṣa vimukta-māninas
tvayy asta-bhāvād aviśuddha-buddhayaḥ
āruhya kṛcchreṇa paraṁ padaṁ tataḥ
patanty adho ’nādṛta-yuṣmad-aṅghrayaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.132

ব্রহ্মভূতঃ প্রসন্নাত্মা ন শোচতি ন কাঙ্ক্ষতি ।
সমঃ সর্বেষু ভূতেষু মদ্ভক্তিং লভতে পরাম্ ॥ ১৩২ ॥
brahma-bhūtaḥ prasannātmā
na śocati na kāṅkṣati
samaḥ sarveṣu bhūteṣu
mad-bhaktiṁ labhate parām

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.133

অদ্বৈতবীথীপথিকৈরুপাস্যাঃ
স্বানন্দসিংহাসনলব্ধদীক্ষাঃ ।
শঠেন কেনাপি বয়ং হঠেন
দাসীকৃতা গোপবধূবিটেন ॥ ১৩৩ ॥
advaita-vīthī-pathikair upāsyāḥ
svānanda-siṁhāsana-labdha-dīkṣāḥ
śaṭhena kenāpi vayaṁ haṭhena
dāsī-kṛtā gopa-vadhū-viṭena

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.134

ভক্তিবলে ‘প্রাপ্তস্বরূপ’ দিব্যদেহ পায় ।
কৃষ্ণগুণাকৃষ্ট হঞা ভজে কৃষ্ণ-পা’য় ॥ ১৩৪ ॥
bhakti-bale ‘prāpta-svarūpa’ divya-deha pāya
kṛṣṇa-guṇākṛṣṭa hañā bhaje kṛṣṇa-pā’ya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.135

নিরোধোঽস্যানুশয়নমাত্মনঃ সহ শক্তিভিঃ ।
মুক্তির্হিত্বান্যথারূপং স্বরূপেণ ব্যবস্থিতিঃ ॥ ১৩৫ ॥
nirodho ’syānuśayanam
ātmanaḥ saha śaktibhiḥ
muktir hitvānyathā-rūpaṁ
svarūpeṇa vyavasthitiḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.136

কৃষ্ণ-বহির্মুখ-দোষে মায়া হৈতে ভয় ।
কৃষ্ণোন্মুখ ভক্তি হৈতে মায়া-মুক্ত হয় ॥ ১৩৬ ॥
kṛṣṇa-bahirmukha-doṣe māyā haite bhaya
kṛṣṇonmukha bhakti haite māyā-mukta haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.137

ভয়ং দ্বিতীয়াভিনিবেশতঃ স্যা-
দীশাদপেতস্য বিপর্যয়োঽস্মৃতিঃ ।
তন্মায়য়াতো বুধ আভজেত্তং
ভক্ত্যৈকয়েশং গুরুদেবতাত্মা ॥ ১৩৭ ॥
bhayaṁ dvitīyābhiniveśataḥ syād
īśād apetasya viparyayo ’smṛtiḥ
tan-māyayāto budha ābhajet taṁ
bhaktyaikayeśaṁ guru-devatātmā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.138

দৈবী হ্যেষা গুণময়ী মম মায়া দুরত্যয়া ।
মামেব যে প্রপদ্যন্তে মায়ামেতাং তরন্তি তে ॥ ১৩৮ ॥
daivī hy eṣā guṇa-mayī
mama māyā duratyayā
mām eva ye prapadyante
māyām etāṁ taranti te

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.139

ভক্তি বিনু মুক্তি নাহি, ভক্ত্যে মুক্তি হয় ॥ ১৩৯ ॥
bhakti vinu mukti nāhi, bhaktye mukti haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.140

শ্রেয়ঃসৃতিং ভক্তিমুদস্য তে বিভো
ক্লিশ্যন্তি যে কেবল-বোধলব্ধয়ে ।
তেষামসৌ ক্লেশল এব শিষ্যতে
নান্যদ্‌যথা স্থূলতুষাবঘাতিনাম্ ॥ ১৪০ ॥
śreyaḥ-sṛtiṁ bhaktim udasya te vibho
kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye
teṣām asau kleśala eva śiṣyate
nānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.141

যেঽন্যেঽরবিন্দাক্ষ বিমুক্তমানিন-
স্ত্বয্যস্তভাবাদবিশুদ্ধবুদ্ধয়ঃ ।
আরুহ্য কৃচ্ছ্রেণ পরং পদং ততঃ
পতন্ত্যধোঽনাদৃতযুষ্মদঙ্ঘ্রয়ঃ ॥ ১৪১ ॥
ye ’nye ’ravindākṣa vimukta-māninas
tvayy asta-bhāvād aviśuddha-buddhayaḥ
āruhya kṛcchreṇa paraṁ padaṁ tataḥ
patanty adho ’nādṛta-yuṣmad-aṅghrayaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.142

য এষাং পুরুষং সাক্ষাদাত্মপ্রভবমীশ্বরম্‌ ।
ন ভজন্ত্যবজানন্তি স্থানাদ্‌ভ্রষ্টাঃ পতন্ত্যধঃ ॥ ১৪২ ॥
ya eṣāṁ puruṣaṁ sākṣād
ātma-prabhavam īśvaram
na bhajanty avajānanti
sthānād bhraṣṭāḥ patanty adhaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.143

ভক্ত্যে মুক্তি পাইলেহ অবশ্য কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ১৪৩ ॥
bhaktye mukti pāileha avaśya kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.144

“মুক্তা অপি লীলয়া বিগ্রহং কৃত্বা ভগবন্তং ভজন্তে ॥” ১৪৪ ॥
“muktā api līlayā vigrahaṁ
kṛtvā bhagavantaṁ bhajante”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.145

এই ছয় আত্মারাম কৃষ্ণেরে ভজয় ।
পৃথক্ পৃথক্ চ-কারে ইহা ‘অপি’র অর্থ কয় ॥ ১৪৫ ॥
ei chaya ātmārāma kṛṣṇere bhajaya
pṛthak pṛthak ca-kāre ihā ‘api’ra artha kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.146

“আত্মারামাশ্চ অপি” করে কৃষ্ণে অহৈতুকী ভক্তি ।
“মুনয়ঃ সন্তঃ” ইতি কৃষ্ণমননে আসক্তি ॥ ১৪৬ ॥
“ātmārāmāś ca api” kare kṛṣṇe ahaitukī bhakti
“munayaḥ santaḥ” iti kṛṣṇa-manane āsakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.147

“নির্গ্রন্থাঃ” — অবিদ্যাহীন, কেহ — বিধিহীন ।
যাহাঁ যেই যুক্ত, সেই অর্থের অধীন ॥ ১৪৭ ॥
“nirgranthāḥ” — avidyā-hīna, keha — vidhi-hīna
yāhāṅ yei yukta, sei arthera adhīna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.148

চ-শব্দে করি যদি ‘ইতরেতর’ অর্থ ।
আর এক অর্থ কহে পরম সমর্থ ॥ ১৪৮ ॥
ca-śabde kari yadi ‘itaretara’ artha
āra eka artha kahe parama samartha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.149

“আত্মারামাশ্চ আত্মারামাশ্চ” করি’ বার ছয় ।
পঞ্চ আত্মারাম ছয় চ-কারে লুপ্ত হয় ॥ ১৪৯ ॥
“ātmārāmāś ca ātmārāmāś ca” kari’ bāra chaya
pañca ātmārāma chaya ca-kāre lupta haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.150

এক ‘আত্মারাম’-শব্দ অবশেষ রহে ।
এক ‘আত্মারাম’-শব্দে ছয় জন কহে ॥ ১৫০ ॥
eka ‘ātmārāma’-śabda avaśeṣa rahe
eka ‘ātmārāma’-śabde chaya-jana kahe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.151

“সরূপাণামেকশেষ একবিভক্তৌ” ।
উক্তার্থানামপ্ৰয়োগঃ ।
রামশ্চ রামশ্চ রামশ্চ রামা ইতিবৎ ॥ ১৫১ ॥
“sarūpāṇām eka-śeṣa eka-vibhaktau”
uktārthānām aprayogaḥ,
rāmaś ca rāmaś ca rāmaś ca rāmā itivat.

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.152

তবে যে চ-কার, সেই ‘সমুচ্চয়’ কয় ।
“আত্মারামাশ্চ মুনয়শ্চ” কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ১৫২ ॥
tabe ye ca-kāra, sei ‘samuccaya’ kaya
“ātmārāmāś ca munayaś ca” kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.153

“নির্গ্রন্থা অপি”র এই ‘অপি’ — সম্ভাবনে ।
এই সাত অর্থ প্রথমে করিলুঁ ব্যাখ্যানে ॥ ১৫৩ ॥
“nirgranthā api”ra ei ‘api’ — sambhāvane
ei sāta artha prathame kariluṅ vyākhyāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.154

অন্তর্যামি-উপাসক ‘আত্মারাম’ কয় ।
সেই আত্মারাম যোগীর দুই ভেদ হয় ॥ ১৫৪ ॥
antaryāmi-upāsaka ‘ātmārāma’ kaya
sei ātmārāma yogīra dui bheda haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.155

সগর্ভ, নিগর্ভ, — এই হয় দুই ভেদ ।
এক এক তিন ভেদে ছয় বিভেদ ॥ ১৫৫ ॥
sagarbha, nigarbha, — ei haya dui bheda
eka eka tina bhede chaya vibheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.156

কেচিৎ স্বদেহান্তর্হৃদয়াবকাশে প্রাদেশমাত্রং পুরুষং বসন্তম্ ।
চতুর্ভুজং কঞ্জরথাঙ্গশঙ্খগদাধরং ধারণয়া স্মরন্তি ॥ ১৫৬ ॥
kecit sva-dehāntar hṛdayāvakāśe
prādeśa-mātraṁ puruṣaṁ vasantam
catur-bhujaṁ kañja-rathāṅga-śaṅkha-
gadā-dharaṁ dhāraṇayā smaranti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.157

এবং হরৌ ভগবতি প্রতিলব্ধভাবো
ভক্ত্যা দ্রবদ্ধৃদয় উৎপুলকঃ প্রমোদাত্‌ ।
ঔৎকণ্ঠ্যবাষ্পকলয়া মুহুরর্দ্যমান-
স্তচ্চাপি চিত্তবড়িশং শনকৈর্বিযুঙ্‌ক্তে ॥ ১৫৭ ॥
evaṁ harau bhagavati pratilabdha-bhāvo
bhaktyā dravad-dhṛdaya utpulakaḥ pramodāt
autkaṇṭhya-bāṣpa-kalayā muhur ardyamānas
tac cāpi citta-baḍiśaṁ śanakair viyuṅkte

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.158

‘যোগারুরুক্ষু’, ‘যোগারূঢ়’ ‘প্রাপ্তসিদ্ধি’ আর ।
এই তিন ভেদে হয় ছয় প্রকার ॥ ১৫৮ ॥
‘yogārurukṣu’, ‘yogārūḍha’ ‘prāpta-siddhi’ āra
ei tina bhede haya chaya prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.159

আরুরুক্ষোর্মুনের্যোগং কর্ম কারণমুচ্যতে ।
যোগারূঢ়স্য তস্যৈব শমঃ কারণমুচ্যতে ॥ ১৫৯ ॥
ārurukṣor muner yogaṁ
karma kāraṇam ucyate
yogārūḍhasya tasyaiva
śamaḥ kāraṇam ucyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.160

যদা হি নেন্দ্রিয়ার্থেষু ন কর্মস্বনুষজ্জতে ।
সর্বসংকল্পসন্ন্যাসী যোগারূঢ়স্তদোচ্যতে ॥ ১৬০ ॥
yadā hi nendriyārtheṣu
na karmasv anuṣajjate
sarva-saṅkalpa-sannyāsī
yogārūḍhas tadocyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.161

এই ছয় যোগী সাধুসঙ্গাদি-হেতু পাঞা ।
কৃষ্ণ ভজে কৃষ্ণগুণে আকৃষ্ট হঞা ॥ ১৬১ ॥
ei chaya yogī sādhu-saṅgādi-hetu pāñā
kṛṣṇa bhaje kṛṣṇa-guṇe ākṛṣṭa hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.162

চ-শব্দে ‘অপি’র অর্থ ইহাঁও কহয় ।
‘মুনি’, ‘নির্গ্রন্থ’-শব্দের পূর্ববৎ অর্থ হয় ॥ ১৬২ ॥
ca-śabde ‘api’ra artha ihāṅo kahaya
‘muni’, ‘nirgrantha’-śabdera pūrvavat artha haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.163

উরুক্রমে অহৈতুকী কাহাঁ কোন অর্থ ।
এই তের অর্থ কহিলুঁ পরম সমর্থ ॥ ১৬৩ ॥
urukrame ahaitukī kāhāṅ kona artha
ei tera artha kahiluṅ parama samartha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.164

এই সব শান্ত যবে ভজে ভগবান্ ।
‘শান্ত’ ভক্ত করি’ তবে কহি তাঁর নাম ॥ ১৬৪ ॥
ei saba śānta yabe bhaje bhagavān
‘śānta’ bhakta kari’ tabe kahi tāṅra nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.165

‘আত্মা’ শব্দে ‘মন’ কহ — মনে যেই রমে ।
সাধুসঙ্গে সেহ ভজে শ্রীকৃষ্ণচরণে ॥ ১৬৫ ॥
‘ātmā’ śabde ‘mana’ kaha — mane yei rame
sādhu-saṅge seha bhaje śrī-kṛṣṇa-caraṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.166

উদরমুপাসতে য ঋষিবর্ত্মসু কূর্পদৃশঃ
পরিসরপদ্ধতিং হৃদয়মারুণয়ো দহরম্ ।
তত উদ্‌গাদনন্ত তব ধাম শিরঃ পরমং
পুনরিহ যৎ সমেত্য ন পতন্তি কৃতান্তমুখে ॥ ১৬৬ ॥
udaram upāsate ya ṛṣi-vartmasu kūrpa-dṛśaḥ
parisara-paddhatiṁ hṛdayam āruṇayo daharam
tata udagād ananta tava dhāma śiraḥ paramaṁ
punar iha yat sametya na patanti kṛtānta-mukhe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.167

এহো কৃষ্ণগুণাকৃষ্ট মহামুনি হঞা ।
অহৈতুকী ভক্তি করে নির্গ্রন্থ হঞা ॥ ১৬৭ ॥
eho kṛṣṇa-guṇākṛṣṭa mahā-muni hañā
ahaitukī bhakti kare nirgrantha hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.168

‘আত্মা’-শব্দে ‘যত্ন’ কহে — যত্ন করিয়া ।
“মুনয়োঽপি” কৃষ্ণ ভজে গুণাকৃষ্ট হঞা ॥ ১৬৮ ॥
‘ātmā’-śabde ‘yatna’ kahe — yatna kariyā
“munayo ’ ” kṛṣṇa bhaje guṇākṛṣṭa hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.169

তস্যৈব হেতোঃ প্ৰযতেত কোবিদো
ন লভ্যতে যদ্‌ভ্রমতামুপর্যধঃ ।
তল্লভ্যতে দুঃখবদন্যতঃ সুখং
কালেন সর্বত্র গভীর-রংহসা ॥ ১৬৯ ॥
tasyaiva hetoḥ prayateta kovido
na labhyate yad bhramatām upary adhaḥ
tal labhyate duḥkha-vad anyataḥ sukhaṁ
kālena sarvatra gabhīra-raṁhasā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.170

সদ্ধর্মস্যাববোধায় যেষাং নির্বন্ধিনী মতিঃ ।
অচিরাদেব সর্বার্থঃ সিধ্যত্যেষামভীপ্সিতঃ ॥ ১৭০ ॥
sad-dharmasyāvabodhāya
yeṣāṁ nirbandhinī matiḥ
acirād eva sarvārthaḥ
sidhyaty eṣām abhīpsitaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.171

চ-শব্দ অপি-অর্থে, ‘অপি’ — অবধারণে ।
যত্নাগ্রহ বিনা ভক্তি না জন্মায় প্রেমে ॥ ১৭১ ॥
ca-śabda api-arthe, ‘api’ — avadhāraṇe
yatnāgraha vinā bhakti nā janmāya preme

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.172

সাধনৌঘৈরনাসঙ্গৈরলভ্যা সুচিরাদপি ।
হরিণা চাশ্বদেয়েতি দ্বিধা সা স্যাৎ সুদুর্লভা ॥ ১৭২ ॥
sādhanaughair anāsaṅgair
alabhyā su-cirād api
hariṇā cāśv adeyeti
dvidhā sā syāt su-durlabhā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.173

তেষাং সততযুক্তানাং ভজতাং প্রীতিপূর্বকম্ ।
দদামি বুদ্ধিযোগং তং যেন মামুপযান্তি তে ॥ ১৭৩ ॥
teṣāṁ satata-yuktānāṁ
bhajatāṁ prīti-pūrvakam
dadāmi buddhi-yogaṁ taṁ
yena mām upayānti te

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.174

‘আত্মা’-শব্দে ‘ধৃতি’ কহে, — ধৈর্যে যেই রমে ।
ধৈর্যবন্ত এব হঞা করয় ভজনে ॥ ১৭৪ ॥
‘ātmā’-śabde ‘dhṛti’ kahe, — dhairye yei rame
dhairyavanta eva hañā karaya bhajane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.175

‘মুনি’-শব্দে — পক্ষী, ভৃঙ্গ, ‘নির্গ্রন্থে’ — মূর্খজন ।
কৃষ্ণকৃপায় সাধুকৃপায় দোঁহার ভজন ॥ ১৭৫ ॥
‘muni’-śabde — pakṣī, bhṛṅga; ‘nirgranthe’ — mūrkha-jana
kṛṣṇa-kṛpāya sādhu-kṛpāya doṅhāra bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.176

প্রায়ো বতাম্ব মুনয়ো বিহগা বনেঽস্মিন্
কৃষ্ণেক্ষিতং তদুদিতং কলবেণুগীতম্ ।
আরুহ্য যে দ্রুমভুজান্ রুচিরপ্রবালান্
শৃণ্বন্তি মীলিতদৃশো বিগতান্যবাচঃ ॥ ১৭৬ ॥
prāyo batāmba munayo vihagā vane ’smin
kṛṣṇekṣitaṁ tad-uditaṁ kala-veṇu-gītam
āruhya ye druma-bhujān rucira-pravālān
śṛṇvanti mīlita-dṛśo vigatānya-vācaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.177

এতেঽলিনস্তব যশোঽখিল-লোকতীর্থং
গায়ন্ত আদিপুরুষানুপথং ভজন্তে ।
প্রায়ো অমী মুনিগণা ভবদীয়মুখ্যা
গূঢ়ং বনেঽপি ন জহত্যনঘাত্মদৈবম্ ॥ ১৭৭ ॥
ete ’linas tava yaśo ’khila-loka-tīrthaṁ
gāyanta ādi-puruṣānupathaṁ bhajante
prāyo amī muni-gaṇā bhavadīya-mukhyā
gūḍhaṁ vane ’pi na jahaty anaghātma-daivam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.178

সরসি সারসহংসবিহঙ্গাশ্চারুগীতহৃতচেতস এত্য ।
হরিমুপাসত তে যতচিত্তা হন্ত মীলিতদৃশো ধৃতমৌনাঃ ॥ ১৭৮ ॥
sarasi sārasa-haṁsa-vihaṅgāś
cāru-gīta-hṛta-cetasa etya
harim upāsata te yata-cittā
hanta mīlita-dṛśo dhṛta-maunāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.179

কিরাতহূনান্ধ্রপুলিন্দপুক্কশা
আভীরশুহ্মা যবনাঃ খশাদয়ঃ ।
যেঽন্যে চ পাপা যদুপাশ্রয়াশ্রয়াঃ
শুধ্যন্তি তস্মৈ প্রভবিষ্ণবে নমঃ ॥ ১৭৯ ॥
kirāta-hūnāndhra-pulinda-pukkaśā
ābhīra-śumbhā yavanāḥ khaśādayaḥ
ye ’nye ca pāpā yad-upāśrayāśrayāḥ
śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.180

কিংবা ‘ধৃতি’-শব্দে নিজপূর্ণতাদি-জ্ঞান কয় ।
দুঃখাভাবে উত্তমপ্রাপ্ত্যে মহাপূর্ণ হয় ॥ ১৮০ ॥
kiṁvā ‘dhṛti’-śabde nija-pūrṇatādi-jñāna kaya
duḥkhābhāve uttama-prāptye mahā-pūrṇa haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.181

ধৃতিঃ স্যাৎ পূর্ণতা জ্ঞান-দুঃখাভাবোত্তমাপ্তিভিঃ ।
অপ্রাপ্তাতীত-নষ্টার্থানভিসংশোচনাদিকৃৎ ॥ ১৮১ ॥
dhṛtiḥ syāt pūrṇatā-jñāna-
duḥkhābhāvottamāptibhiḥ
aprāptātīta-naṣṭārthā-
nabhisaṁśocanādi-kṛt

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.182

কৃষ্ণভক্ত — দুঃখহীন, বাঞ্ছান্তর-হীন ।
কৃষ্ণপ্রেম-সেবা-পূর্ণানন্দ-প্রবীণ ॥ ১৮২ ॥
kṛṣṇa-bhakta — duḥkha-hīna, vāñchāntara-hīna
kṛṣṇa-prema-sevā-pūrṇānanda-pravīṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.183

মৎসেবয়া প্রতীতং তে সালোক্যাদি-চতুষ্টয়ম্ ।
নেচ্ছন্তি সেবয়া পূর্ণাঃ কুতোঽন্যৎ কালবিপ্লুতম্ ॥ ১৮৩ ॥
mat-sevayā pratītaṁ te
sālokyādi-catuṣṭayam
necchanti sevayā pūrṇāḥ
kuto ’nyat kāla-viplutam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.184

হৃষীকেশে হৃষীকাণি যস্য স্থৈর্যগতানি হি ।
স এব ধৈর্যমাপ্নোতি সংসারে জীবচঞ্চলে ॥ ১৮৪ ॥
hṛṣīkeśe hṛṣīkāṇi
yasya sthairya-gatāni hi
sa eva dhairyam āpnoti
saṁsāre jīva-cañcale

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.185

‘চ’ — অবধারণে, ইহা ‘অপি’ — সমুচ্চয়ে ।
ধৃতিমন্ত হঞা ভজে পক্ষি-মূর্খ-চয়ে ॥ ১৮৫ ॥
‘ca’ — avadhāraṇe, ihā ‘api’ — samuccaye
dhṛtimanta hañā bhaje pakṣi-mūrkha-caye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.186

‘আত্মা’-শব্দে ‘বুদ্ধি’ কহে বুদ্ধিবিশেষ ।
সামান্যবুদ্ধিযুক্ত যত জীব অবশেষ ॥ ১৮৬ ॥
‘ātmā’-śabde ‘buddhi’ kahe buddhi-viśeṣa
sāmānya-buddhi-yukta yata jīva avaśeṣa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.187

বুদ্ধ্যে রমে আত্মারাম — দুই ত’ প্রকার ।
‘পণ্ডিত’ মুনিগণ, নির্গ্রন্থ ‘মূর্খ’ আর ॥ ১৮৭ ॥
buddhye rame ātmārāma — dui ta’ prakāra
‘paṇḍita’ muni-gaṇa, nirgrantha ‘mūrkha’ āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.188

কৃষ্ণকৃপায় সাধুসঙ্গে রতি-বুদ্ধি পায় ।
সব ছাড়ি’ শুদ্ধভক্তি করে কৃষ্ণপায় ॥ ১৮৮ ॥
kṛṣṇa-kṛpāya sādhu-saṅge rati-buddhi pāya
saba chāḍi’ śuddha-bhakti kare kṛṣṇa-pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.189

অহং সর্বস্য প্রভবো মত্তঃ সর্বং প্রবর্ততে ।
ইতি মত্বা ভজন্তে মাং বুধা ভাবসমন্বিতাঃ ॥ ১৮৯ ॥
ahaṁ sarvasya prabhavo
mattaḥ sarvaṁ pravartate
iti matvā bhajante māṁ
budhā bhāva-samanvitāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.190

তে বৈ বিদন্ত্যতিতরন্তি চ দেবমায়াং
স্ত্রীশূদ্রহূনশবরা অপি পাপজীবাঃ ।
যদ্যদ্ভুতক্রমপরায়ণ-শীল-শিক্ষা-
স্তির্যগ্জনা অপি কিমু শ্রুতধারণা যে ॥ ১৯০ ॥
te vai vidanty atitaranti ca deva-māyāṁ
strī-śūdra-hūna-śabarā api pāpa-jīvāḥ
yady adbhuta-krama-parāyaṇa-śīla-śikṣās
tiryag-janā api kim u śruta-dhāraṇā ye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.191

বিচার করিয়া যবে ভজে কৃষ্ণ-পায় ।
সেই বুদ্ধি দেন তাঁরে, যাতে কৃষ্ণ পায় ॥ ১৯১ ॥
vicāra kariyā yabe bhaje kṛṣṇa-pāya
sei buddhi dena tāṅre, yāte kṛṣṇa pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.192

তেষাং সততযুক্তানাং ভজতাং প্রীতিপূর্বকম্ ।
দদামি বুদ্ধিযোগং তং যেন মামুপযান্তি তে ॥ ১৯২ ॥
teṣāṁ satata-yuktānāṁ
bhajatāṁ prīti-pūrvakam
dadāmi buddhi-yogaṁ taṁ
yena mām upayānti te

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.193

সৎসঙ্গ, কৃষ্ণসেবা, ভাগবত, নাম ।
ব্রজে বাস, — এই পঞ্চ সাধন প্রধান ॥ ১৯৩ ॥
sat-saṅga, kṛṣṇa-sevā, bhāgavata, nāma
vraje vāsa, — ei pañca sādhana pradhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.194

এই-পঞ্চ-মধ্যে এক ‘স্বল্প’ যদি হয় ।
সুবুদ্ধি জনের হয় কৃষ্ণপ্রেমোদয় ॥ ১৯৪ ॥
ei-pañca-madhye eka ‘svalpa’ yadi haya
subuddhi janera haya kṛṣṇa-premodaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.195

দুরূহাদ্ভুতবীর্যেঽস্মিন্ শ্রদ্ধা দূরেঽস্তু পঞ্চকে ।
যত্র স্বল্পোঽপি সম্বন্ধঃ সদ্ধিয়াং ভাবজন্মনে ॥ ১৯৫ ॥
durūhādbhuta-vīrye ’smin
śraddhā dūre ’stu pañcake
yatra sv-alpo ’pi sambandhaḥ
sad-dhiyāṁ bhāva-janmane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.196

উদার মহতী যাঁর সর্বোত্তমা বুদ্ধি ।
নানা কামে ভজে, তবু পায় ভক্তিসিদ্ধি ॥ ১৯৬ ॥
udāra mahatī yāṅra sarvottamā buddhi
nānā kāme bhaje, tabu pāya bhakti-siddhi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.197

অকামঃ সর্বকামো বা মোক্ষকাম উদারধীঃ ।
তীব্রেণ ভক্তিযোগেন যজেত পুরুষং পরম্ ॥ ১৯৭ ॥
akāmaḥ sarva-kāmo vā
mokṣa-kāma udāra-dhīḥ
tīvreṇa bhakti-yogena
yajeta puruṣaṁ param

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.198

ভক্তি-প্রভাব, — সেই কাম ছাড়াঞা ।
কৃষ্ণপদে ভক্তি করায় গুণে আকর্ষিয়া ॥ ১৯৮ ॥
bhakti-prabhāva, — sei kāma chāḍāñā
kṛṣṇa-pade bhakti karāya guṇe ākarṣiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.199

সত্যং দিশত্যর্থিতমর্থিতো নৃণাং
নৈবার্থদো যৎ পুনরর্থিতা যতঃ ।
স্বয়ং বিধত্তে ভজতামনিচ্ছতা-
মিচ্ছা-পিধানং নিজপাদপল্লবম্ ॥ ১৯৯ ॥
satyaṁ diśaty arthitam arthito nṛṇāṁ
naivārtha-do yat punar arthitā yataḥ
svayaṁ vidhatte bhajatām anicchatām
icchā-pidhānaṁ nija-pāda-pallavam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.200

‘আত্মা’-শব্দে ‘স্বভাব’ কহে, তাতে যেই রমে ।
আত্মারাম জীব যত স্থাবর-জঙ্গমে ॥ ২০০ ॥
‘ātmā’-śabde ‘svabhāva’ kahe, tāte yei rame
ātmārāma jīva yata sthāvara-jaṅgame

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.201

জীবের স্বভাব — কৃষ্ণ-‘দাস’-অভিমান ।
দেহে আত্ম-জ্ঞানে আচ্ছাদিত সেই ‘জ্ঞান’ ॥ ২০১ ॥
jīvera svabhāva — kṛṣṇa-‘dāsa’-abhimāna
dehe ātma-jñāne ācchādita sei ‘jñāna’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.202

চ-শব্দে ‘এব’, ‘অপি’-শব্দ সমুচ্চয়ে ।
‘আত্মারামা এব’ হঞা শ্রীকৃষ্ণ ভজয়ে ॥ ২০২ ॥
ca-śabde ‘eva’, ‘api’-śabda samuccaye
‘ātmārāmā eva’ hañā śrī-kṛṣṇa bhajaye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.203

এই জীব — সনকাদি সব মুনিজন ।
‘নির্গ্রন্থ’ — মূর্খ, নীচ, স্থাবর-পশুগণ ॥ ২০৩ ॥
ei jīva — sanakādi saba muni-jana
‘nirgrantha’ — mūrkha, nīca, sthāvara-paśu-gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.204

ব্যাস-শুক-সনকাদির প্রসিদ্ধ ভজন ।
‘নির্গ্রন্থ’ স্থাবরাদির শুন বিবরণ ॥ ২০৪ ॥
vyāsa-śuka-sanakādira prasiddha bhajana
‘nirgrantha’ sthāvarādira śuna vivaraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.205

কৃষ্ণকৃপাদি-হেতু হৈতে সবার উদয় ।
কৃষ্ণগুণাকৃষ্ট হঞা তাঁহারে ভজয় ॥ ২০৫ ॥
kṛṣṇa-kṛpādi-hetu haite sabāra udaya
kṛṣṇa-guṇākṛṣṭa hañā tāṅhāre bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.206

ধন্যেয়মদ্য ধরণী তৃণ-বীরুধস্ত্বৎ-
পাদস্পৃশো দ্রুমলতাঃ করজাভিমৃষ্টাঃ ।
নদ্যোঽদ্রয়ঃ খগমৃগাঃ সদয়াবলোকৈ-
র্গোপ্যোঽন্তরেণ ভুজয়োরপি যৎস্পৃহা শ্রীঃ ॥ ২০৬ ॥
dhanyeyam adya dharaṇī tṛṇa-vīrudhas tvat-
pāda-spṛśo druma-latāḥ karajābhimṛṣṭāḥ
nadyo ’drayaḥ khaga-mṛgāḥ sadayāvalokair
gopyo ’ntareṇa bhujayor api yat-spṛhā śrīḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.207

গা গোপকৈরনুবনং নয়তোরুদার-
বেণুস্বনৈঃ কলপদৈস্তনুভৃৎসু সখ্যঃ ।
অস্পন্দনং গতিমতাং পুলকস্তরূণাং
নির্যোগপাশকৃতলক্ষণয়োর্বিচিত্রম্ ॥ ২০৭ ॥
gā gopakair anu-vanaṁ nayator udāra-
veṇu-svanaiḥ kala-padais tanu-bhṛtsu sakhyaḥ
aspandanaṁ gatimatāṁ pulakas tarūṇāṁ
niryoga-pāśa-kṛta-lakṣaṇayor vicitram

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.208

বনলতাস্তরব আত্মনি বিষ্ণুং
ব্যঞ্জয়ন্ত্য ইব পুষ্পফলাঢ্যাঃ ।
প্রণতভারবিটপা মধুধারাঃ
প্রেমহৃষ্টতনবো ববৃষুঃ স্ম ॥ ২০৮ ॥
vana-latās tarava ātmani viṣṇuṁ
vyañjayantya iva puṣpa-phalāḍhyāḥ
praṇata-bhāra-viṭapā madhu-dhārāḥ
prema-hṛṣṭa-tanavo vavṛṣuḥ sma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.209

কিরাতহূনান্ধ্র-পুলিন্দপুক্কশা
আভীরশুম্ভা যবনাঃ খসাদয়ঃ ।
যেঽন্যে চ পাপা যদুপাশ্রয়াশ্রয়াঃ
শুধ্যন্তি তস্মৈ প্রভবিষ্ণবে নমঃ ॥ ২০৯ ॥
kirāta-hūnāndhra-pulinda-pukkaśā
ābhīra-śumbhā yavanāḥ khaśādayaḥ
ye ’nye ca pāpā yad-upāśrayāśrayāḥ
śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.210

আগে ‘তের’ অর্থ করিলুঁ, আর ‘ছয়’ এই ।
ঊনবিংশতি অর্থ হইল মিলি’ এই দুই ॥ ২১০ ॥
āge ‘tera’ artha kariluṅ, āra ‘chaya’ ei
ūnaviṁśati artha ha-ila mili’ ei dui

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.211

এই উনিশ অর্থ করিলু, আগে শুন আর ।
‘আত্মা’-শব্দে ‘দেহ’ কহে, — চারি অর্থ তার ॥ ২১১ ॥
ei ūniśa artha karilu, āge śuna āra
‘ātma’-śabde ‘deha’ kahe, — cāri artha tāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.212

দেহারামী দেহে ভজে ‘দেহোপাধি ব্রহ্ম’ ।
সৎসঙ্গে সেহ করে কৃষ্ণের ভজন ॥ ২১২ ॥
dehārāmī dehe bhaje ‘dehopādhi brahma’
sat-saṅge seha kare kṛṣṇera bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.213

উদরমুপাসতে য ঋষিবর্ত্মসু কূর্পদৃশঃ
পরিসরপদ্ধতিং হৃদয়মারুণয়ো দহরম্ ।
তত উদ্‌গাদনন্ত তব ধাম শিরঃ পরমং
পুনরিহ যৎ সমেত্য ন পতন্তি কৃতান্তমুখে ॥ ২১৩ ॥
udaram upāsate ya ṛṣi-vartmasu kūrpa-dṛśaḥ
parisara-paddhatiṁ hṛdayam āruṇayo daharam
tata udagād ananta tava dhāma śiraḥ paramaṁ
punar iha yat sametya na patanti kṛtānta-mukhe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.214

দেহারামী কর্মনিষ্ঠ — যাজ্ঞিকাদি জন ।
সৎসঙ্গে ‘কর্ম’ ত্যজি’ করয় ভজন ॥ ২১৪ ॥
dehārāmī karma-niṣṭha — yājñikādi jana
sat-saṅge ‘karma’ tyaji’ karaya bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.215

কর্মণ্যস্মিন্ননাশ্বাসে ধূমধূম্রাত্মনাং ভবান্ ।
আপায়য়তি গোবিন্দপাদপদ্মাসবং মধু ॥ ২১৫ ॥
karmaṇy asminn anāśvāse
dhūma-dhūmrātmanāṁ bhavān
āpāyayati govinda-
pāda-padmāsavaṁ madhu

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.216

‘তপস্বী’ প্রভৃতি যত দেহারামী হয় ।
সাধুসঙ্গে তপ ছাড়ি’ শ্রীকৃষ্ণ ভজয় ॥ ২১৬ ॥
‘tapasvī’ prabhṛti yata dehārāmī haya
sādhu-saṅge tapa chāḍi’ śrī-kṛṣṇa bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.217

যৎপাদসেবাভিরুচিস্তপস্বিনা-
মশেষজন্মোপচিতং মলং ধিয়ঃ ।
সদ্যঃ ক্ষিণোত্যন্বহমেধতী সতী
যথা পদাঙ্গুষ্ঠবিনিঃসৃতা সরিৎ ॥ ২১৭ ॥
yat-pāda-sevābhirucis tapasvinām
aśeṣa-janmopacitaṁ malaṁ dhiyaḥ
sadyaḥ kṣiṇoty anv-aham edhatī satī
yathā padāṅguṣṭha-viniḥsṛtā sarit

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.218

দেহারামী, সর্বকাম — সব আত্মারাম ।
কৃষ্ণকৃপায় কৃষ্ণ ভজে ছাড়ি’ সব কাম ॥ ২১৮ ॥
dehārāmī, sarva-kāma — saba ātmārāma
kṛṣṇa-kṛpāya kṛṣṇa bhaje chāḍi’ saba kāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.219

স্থানাভিলাষী তপসি স্থিতোঽহং
ত্বাং প্রাপ্তবান্ দেবমুনীন্দ্রগুহ্যম্ ।
কাচং বিচিন্বন্নপি দিব্যরত্নং
স্বামিন্ কৃতার্থোঽস্মি বরং ন যাচে ॥ ২১৯ ॥
sthānābhilāṣī tapasi sthito ’haṁ
tvāṁ prāptavān deva-munīndra-guhyam
kācaṁ vicinvann api divya-ratnaṁ
svāmin kṛtārtho ’smi varaṁ na yāce

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.220

এই চারি অর্থ সহ হইল ‘তেইশ’ অর্থ ।
আর তিন অর্থ শুন পরম সমর্থ ॥ ২২০ ॥
ei cāri artha saha ha-ila ‘teiśa’ artha
āra tina artha śuna parama samartha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.221

চ-শব্দে ‘সমুচ্চয়ে,’ আর অর্থ কয় ।
‘আত্মারামাশ্চ মুনয়শ্চ’ কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ২২১ ॥
ca-śabde ‘samuccaye’, āra artha kaya
‘ātmārāmāś ca munayaś ca’ kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.222

‘নির্গ্রন্থাঃ’ হঞা ইহাঁ ‘অপি’ — নির্ধারণে ।
‘রামশ্চ কৃষ্ণশ্চ’ যথা বিহরয়ে বনে ॥ ২২২ ॥
‘nirgranthāḥ’ hañā ihāṅ ‘api’ — nirdhāraṇe
‘rāmaś ca kṛṣṇaś ca’ yathā viharaye vane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.223

চ-শব্দে ‘অন্বাচয়ে’ অর্থ কহে আর ।
‘বটো, ভিক্ষামট, গাঞ্চানয়’ যৈছে প্রকার ॥ ২২৩ ॥
ca-śabde ‘anvācaye’ artha kahe āra
‘baṭo, bhikṣām aṭa, gāṁ cānaya’ yaiche prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.224

কৃষ্ণমননে মুনি কৃষ্ণে সর্বদা ভজয় ।
‘আত্মারামা অপি’ ভজে, — গৌণ অর্থ কয় ॥ ২২৪ ॥
kṛṣṇa-manane muni kṛṣṇe sarvadā bhajaya
‘ātmārāmā api’ bhaje, — gauṇa artha kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.225

‘চ’ এবার্থে — ‘মুনয়ঃ এব’ কৃষ্ণেরে ভজয় ।
“আত্মারামা অপি” — ‘অপি’ ‘গর্হা’-অর্থ কয় ॥ ২২৫ ॥
‘ca’ evārthe — ‘munayaḥ eva’ kṛṣṇere bhajaya
“ātmārāmā api” — ‘api’ ‘garhā’-artha kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.226

‘নির্গ্রন্থ হঞা’ — এই দুঁহার ‘বিশেষণ’ ।
আর অর্থ শুন, যৈছে সাধুর সঙ্গম ॥ ২২৬ ॥
‘nirgrantha hañā’ — ei duṅhāra ‘viśeṣaṇa’
āra artha śuna, yaiche sādhura saṅgama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.227

নির্গ্রন্থ-শব্দে কহে তবে ‘ব্যাধ’, ‘নির্ধন’ ।
সাধুসঙ্গে সেহ করে শ্রীকৃষ্ণ-ভজন ॥ ২২৭ ॥
nirgrantha-śabde kahe tabe ‘vyādha’, ‘nirdhana’
sādhu-saṅge seha kare śrī-kṛṣṇa-bhajana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.228

‘কৃষ্ণারামাশ্চ’ এব — হয় কৃষ্ণ-মনন ।
ব্যাধ হঞা হয় পূজ্য ভাগবতোত্তম ॥ ২২৮ ॥
‘kṛṣṇārāmāś ca’ eva — haya kṛṣṇa-manana
vyādha hañā haya pūjya bhāgavatottama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.229

এক ভক্ত-ব্যাধের কথা শুন সাবধানে ।
যাহা হৈতে হয় সৎসঙ্গ-মহিমার জ্ঞানে ॥ ২২৯ ॥
eka bhakta-vyādhera kathā śuna sāvadhāne
yāhā haite haya sat-saṅga-mahimāra jñāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.230

এক দিন শ্রীনারদ দেখি’ নারায়ণ ।
ত্রিবেণী-স্নানে প্রয়াগ করিলা গমন ॥ ২৩০ ॥
eka dina śrī-nārada dekhi’ nārāyaṇa
triveṇī-snāne prayāga karilā gamana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.231

বনপথে দেখে মৃগ আছে ভূমে পড়ি’ ।
বাণ-বিদ্ধ ভগ্নপাদ করে ধড়্ফড়ি ॥ ২৩১ ॥
vana-pathe dekhe mṛga āche bhūme paḍi’
bāṇa-viddha bhagna-pāda kare dhaḍ-phaḍi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.232

আর কতদূরে এক দেখেন শূকর ।
তৈছে বিদ্ধ ভগ্নপাদ করে ধড়্ফড় ॥ ২৩২ ॥
āra kata-dūre eka dekhena śūkara
taiche viddha bhagna-pāda kare dhaḍ-phaḍa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.233

ঐছে এক শশক দেখে আর কতদূরে ।
জীবের দুঃখ দেখি’ নারদ ব্যাকুল-অন্তরে ॥ ২৩৩ ॥
aiche eka śaśaka dekhe āra kata-dūre
jīvera duḥkha dekhi’ nārada vyākula-antare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.234

কতদূরে দেখে ব্যাধ বৃক্ষে ওঁত হঞা ।
মৃগ মারিবারে আছে বাণ যুড়িয়া ॥ ২৩৪ ॥
kata-dūre dekhe vyādha vṛkṣe oṅta hañā
mṛga māribāre āche bāṇa yuḍiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.235

শ্যামবর্ণ রক্তনেত্র মহাভয়ঙ্কর ।
ধনুর্বাণ হস্তে, — যেন যম দণ্ডধর ॥ ২৩৫ ॥
śyāma-varṇa rakta-netra mahā-bhayaṅkara
dhanur-bāṇa haste, — yena yama daṇḍa-dhara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.236

পথ ছাড়ি’ নারদ তার নিকটে চলিল ।
নারদে দেখি’ মৃগ সব পলাঞা গেল ॥ ২৩৬ ॥
patha chāḍi’ nārada tāra nikaṭe calila
nārade dekhi’ mṛga saba palāñā gela

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.237

ক্রুদ্ধ হঞা ব্যাধ তাঁরে গালি দিতে চায় ।
নারদ-প্রভাবে মুখে গালি নাহি আয় ॥ ২৩৭ ॥
kruddha hañā vyādha tāṅre gāli dite cāya
nārada-prabhāve mukhe gāli nāhi āya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.238

“গোসাঞি, প্রয়াণ-পথ ছাড়ি’ কেনে আইলা ।
তোমা দেখি’ মোর লক্ষ্য মৃগ পলাইলা ॥” ২৩৮ ॥
“gosāñi, prayāṇa-patha chāḍi’ kene āilā
tomā dekhi’ mora lakṣya mṛga palāilā”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.239

নারদ কহে, — “পথ ভুলি’ আইলাঙ পুছিতে ।
মনে এক সংশয় হয়, তাহা খণ্ডাইতে ॥ ২৩৯ ॥
nārada kahe, — “patha bhuli’ āilāṅa puchite
mane eka saṁśaya haya, tāhā khaṇḍāite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.240

পথে যে শূকর-মৃগ, জানি তোমার হয় ।”
ব্যাধ কহে, — “যেই কহ, সেই ত’ নিশ্চয়” ॥ ২৪০ ॥
pathe ye śūkara-mṛga, jāni tomāra haya”
vyādha kahe, — “yei kaha, sei ta’ niścaya”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.241

নারদ কহে, — “যদি জীবে মার’ তুমি বাণ ।
অর্ধ-মারা কর কেনে, না লও পরাণ ?” ২৪১ ॥
nārada kahe, — “yadi jīve māra’ tumi bāṇa
ardha-mārā kara kene, nā lao parāṇa?”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.242

ব্যাধ কহে, — “শুন, গোসাঞি, ‘মৃগারি’ মোর নাম ।
পিতার শিক্ষাতে আমি করি ঐছে কাম ॥ ২৪২ ॥
vyādha kahe, — “śuna, gosāñi, ‘mṛgāri’ mora nāma
pitāra śikṣāte āmi kari aiche kāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.243

অর্ধ-মারা জীব যদি ধড়্ফড় করে ।
তবে ত’ আনন্দ মোর বাড়য়ে অন্তরে ॥” ২৪৩ ॥
ardha-mārā jīva yadi dhaḍ-phaḍa kare
tabe ta’ ānanda mora bāḍaye antare”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.244

নারদ কহে, — ‘একবস্তু মাগি তোমার স্থানে’ ।
ব্যাধ কহে, — “মৃগাদি লহ, যেই তোমার মনে ॥ ২৪৪ ॥
nārada kahe, — ‘eka-vastu māgi tomāra sthāne’
vyādha kahe, — “mṛgādi laha, yei tomāra mane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.245

মৃগছাল চাহ যদি, আইস মোর ঘরে ।
যেই চাহ তাহা দিব মৃগব্যাঘ্রাম্বরে ॥” ২৪৫ ॥
mṛga-chāla cāha yadi, āisa mora ghare
yei cāha tāhā diba mṛga-vyāghrāmbare”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.246

নারদ কহে, — “ইহা আমি কিছু নাহি চাহি ।
আর একদান আমি মাগি তোমা-ঠাঞি ॥ ২৪৬ ॥
nārada kahe, — “ihā āmi kichu nāhi cāhi
āra eka-dāna āmi māgi tomā-ṭhāñi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.247

কালি হৈতে তুমি যেই মৃগাদি মারিবা ।
প্রথমেই মারিবা, অর্ধ-মারা না করিবা ॥” ২৪৭ ॥
kāli haite tumi yei mṛgādi māribā
prathamei māribā, ardha-mārā nā karibā”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.248

ব্যাধ কহে, — “কিবা দান মাগিলা আমারে ।
অর্ধ মারিলে কিবা হয়, তাহা কহ মোরে ॥” ২৪৮ ॥
vyādha kahe, — “kibā dāna māgilā āmāre
ardha mārile kibā haya, tāhā kaha more”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.249

নারদ কহে, — “অর্ধ মারিলে জীব পায় ব্যথা ।
জীবে দুঃখ দিতেছ, তোমার হইবে ঐছে অবস্থা ॥ ২৪৯ ॥
nārada kahe, — “ardha mārile jīva pāya vyathā
jīve duḥkha ditecha, tomāra ha-ibe aiche avasthā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.250

ব্যাধ তুমি, জীব মার — ‘অল্প’ অপরাধ তোমার ।
কদর্থনা দিয়া মার’ — এ পাপ ‘অপার’ ॥ ২৫০ ॥
vyādha tumi, jīva māra — ‘alpa’ aparādha tomāra
kadarthanā diyā māra’ — e pāpa ‘apāra’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.251

কদর্থিয়া তুমি যত মারিলা জীবেরে ।
তারা তৈছে তোমা মারিবে জন্ম-জন্মান্তরে ॥” ২৫১ ॥
kadarthiyā tumi yata mārilā jīvere
tārā taiche tomā māribe janma-janmāntare”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.252

নারদ-সঙ্গে ব্যাধের মন পরসন্ন হইল ।
তাঁর বাক্য শুনি’ মনে ভয় উপজিল ॥ ২৫২ ॥
nārada-saṅge vyādhera mana parasanna ha-ila
tāṅra vākya śuni’ mane bhaya upajila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.253

ব্যাধ কহে, — “বাল্য হৈতে এই আমার কর্ম ।
কেমনে তরিমু মুঞি পামর অধম ? ২৫৩ ॥
vyādha kahe, — “bālya haite ei āmāra karma
kemane tarimu muñi pāmara adhama?

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.254

এই পাপ যায় মোর, কেমন উপায়ে ?
নিস্তার করহ মোরে, পড়োঁ তোমার পায়ে ॥” ২৫৪ ॥
ei pāpa yāya mora, kemana upāye?
nistāra karaha more, paḍoṅ tomāra pāye”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.255

নারদ কহে, — ‘যদি ধর আমার বচন ।
তবে সে করিতে পারি তোমার মোচন ॥’ ২৫৫ ॥
nārada kahe, — ‘yadi dhara āmāra vacana
tabe se karite pāri tomāra mocana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.256

ব্যাধ কহে, — ‘যেই কহ, সেই ত’ করিব’ ।
নারদ কহে, — ‘ধনুক ভাঙ্গ, তবে সে কহিব’ ॥ ২৫৬ ॥
vyādha kahe, — ‘yei kaha, sei ta’ kariba’
nārada kahe, — ‘dhanuka bhāṅga, tabe se kahiba’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.257

ব্যাধ কহে, — ‘ধনুক ভাঙ্গিলে বর্তিব কেমনে ?’
নারদ কহে, — ‘আমি অন্ন দিব প্রতিদিনে ॥’ ২৫৭ ॥
vyādha kahe, — ‘dhanuka bhāṅgile vartiba kemane?’
nārada kahe, — ‘āmi anna diba prati-dine’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.258

ধনুক ভাঙ্গি’ ব্যাধ তাঁর চরণে পড়িল ।
তারে উঠাঞা নারদ উপদেশ কৈল ॥ ২৫৮ ॥
dhanuka bhāṅgi’ vyādha tāṅra caraṇe paḍila
tāre uṭhāñā nārada upadeśa kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.259

“ঘরে গিয়া ব্রাহ্মণে দেহ’ যত আছে ধন ।
এক এক বস্ত্র পরি’ বাহির হও দুইজন ॥ ২৫৯ ॥
“ghare giyā brāhmaṇe deha’ yata āche dhana
eka eka vastra pari’ bāhira hao dui-jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.260

নদী-তীরে একখানি কুটীর করিয়া ।
তার আগে একপিণ্ডি তুলসী রোপিয়া ॥ ২৬০ ॥
nadī-tīre eka-khāni kuṭīra kariyā
tāra āge eka-piṇḍi tulasī ropiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.261

তুলসী-পরিক্রমা কর, তুলসী-সেবন ।
নিরন্তর কৃষ্ণনাম করিহ কীর্তন ॥ ২৬১ ॥
tulasī-parikramā kara, tulasī-sevana
nirantara kṛṣṇa-nāma kariha kīrtana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.262

আমি তোমায় বহু অন্ন পাঠাইমু দিনে ।
সেই অন্ন লবে, যত খাও দুইজনে ॥” ২৬২ ॥
āmi tomāya bahu anna pāṭhāimu dine
sei anna labe, yata khāo dui-jane”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.263

তবে সেই মৃগাদি তিনে নারদ সুস্থ কৈল ।
সুস্থ হঞা মৃগাদি তিনে ধাঞা পলাইল ॥ ২৬৩ ॥
tabe sei mṛgādi tine nārada sustha kaila
sustha hañā mṛgādi tine dhāñā palāila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.264

দেখিয়া ব্যাধের মনে হৈল চমৎকার ।
ঘরে গেল ব্যাধ, গুরুকে করি’ নমস্কার ॥ ২৬৪ ॥
dekhiyā vyādhera mane haila camatkāra
ghare gela vyādha, guruke kari’ namaskāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.265

যথা-স্থানে নারদ গেলা, ব্যাধ ঘরে আইল ।
নারদের উপদেশে সকল করিল ॥ ২৬৫ ॥
yathā-sthāne nārada gelā, vyādha ghare āila
nāradera upadeśe sakala karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.266

গ্রামে ধ্বনি হৈল, ব্যাধ ‘বৈষ্ণব’ হইল ।
গ্রামের লোক সব অন্ন আনিতে লাগিল ॥ ২৬৬ ॥
grāme dhvani haila, — vyādha ‘vaiṣṇava’ ha-ila
grāmera loka saba anna ānite lāgila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.267

একদিন অন্ন আনে দশ-বিশ জনে ।
দিনে তত লয়, যত খায় দুই জনে ॥ ২৬৭ ॥
eka-dina anna āne daśa-biśa jane
dine tata laya, yata khāya dui jane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.268

একদিন নারদ কহে, — “শুনহ, পর্বতে ।
আমার এক শিষ্য আছে, চলহ দেখিতে ॥” ॥ ২৬৮ ॥
eka-dina nārada kahe, — “śunaha, parvate
āmāra eka śiṣya āche, calaha dekhite”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.269

তবে দুই ঋষি আইলা সেই ব্যাধ-স্থানে ।
দূর হৈতে ব্যাধ পাইল গুরুর দরশনে ॥ ২৬৯ ॥
tabe dui ṛṣi āilā sei vyādha-sthāne
dūra haite vyādha pāila gurura daraśane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.270

আস্তে-ব্যস্তে ধাঞা আসে, পথ নাহি পায় ।
পথের পিপীলিকা ইতি-উতি ধরে পায় ॥ ২৭০ ॥
āste-vyaste dhāñā āse, patha nāhi pāya
pathera pipīlikā iti-uti dhare pāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.271

দণ্ডবৎ-স্থানে পিপীলিকারে দেখিয়া ।
বস্ত্রে স্থান ঝাড়ি’ পড়ে দণ্ডবৎ হঞা ॥ ২৭১ ॥
daṇḍavat-sthāne pipīlikāre dekhiyā
vastre sthāna jhāḍi’ paḍe daṇḍavat hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.272

নারদ কহে, — “ব্যাধ, এই না হয় আশ্চর্য ।
হরিভক্ত্যে হিংসা-শূন্য হয় সাধুবর্য ॥ ২৭২ ॥
nārada kahe, — “vyādha, ei nā haya āścarya
hari-bhaktye hiṁsā-śūnya haya sādhu-varya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.273

এতে ন হ্যদ্ভুতা ব্যাধ তবাহিংসাদয়ো গুণাঃ ।
হরিভক্তৌ প্রবৃত্তা যে ন তে স্যুঃ পরতাপিনঃ ॥ ২৭৩ ॥
ete na hy adbhutā vyādha
tavāhiṁsādayo guṇāḥ
hari-bhaktau pravṛttā ye
na te syuḥ para-tāpinaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.274

তবে সেই ব্যাধ দোঁহারে অঙ্গনে আনিল ।
কুশাসন আনি’ দোঁহারে ভক্ত্যে বসাইল ॥ ২৭৪ ॥
tabe sei vyādha doṅhāre aṅgane ānila
kuśāsana āni’ doṅhāre bhaktye vasāila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.275

জল আনি’ ভক্ত্যে দোঁহার পাদ প্রক্ষালিল ।
সেই জল স্ত্রী-পুরুষে পিয়া শিরে লইল ॥ ২৭৫ ॥
jala āni’ bhaktye doṅhāra pāda prakṣālila
sei jala strī-puruṣe piyā śire la-ila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.276

কম্প-পুলকাশ্রু হৈল কৃষ্ণনাম গাঞা ।
ঊর্ধ্ববাহু নৃত্য করে বস্ত্র উড়াঞা ॥ ২৭৬ ॥
kampa-pulakāśru haila kṛṣṇa-nāma gāñā
ūrdhva bāhu nṛtya kare vastra uḍāñā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.277

দেখিয়া ব্যাধের প্রেম পর্বত-মহামুনি ।
নারদেরে কহে, — তুমি হও স্পর্শমণি ॥ ২৭৭ ॥
dekhiyā vyādhera prema parvata-mahāmuni
nāradere kahe, — tumi hao sparśa-maṇi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.278

“অহো ধন্যোঽসি দেবর্ষে কৃপয়া যস্য তৎক্ষণাৎ ।
নীচোঽপ্যুৎপুলকো লেভে লুব্ধকো রতিমচ্যুতে ॥” ২৭৮ ॥
“aho dhanyo ’si devarṣe
kṛpayā yasya tat-kṣaṇāt
nīco ’py utpulako lebhe
lubdhako ratim acyute”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.279

নারদ কহে, — ‘বৈষ্ণব, তোমার অন্ন কিছু আয় ?’
ব্যাধ কহে, “যারে পাঠাও, সেই দিয়া যায় ॥ ২৭৯ ॥
nārada kahe, — ‘vaiṣṇava, tomāra anna kichu āya?’
vyādha kahe, “yāre pāṭhāo, sei diyā yāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.280

এত অন্ন না পাঠাও, কিছু কার্য নাই ।
সবে দুইজনার যোগ্য ভক্ষ্যমাত্র চাই ॥” ২৮০ ॥
eta anna nā pāṭhāo, kichu kārya nāi
sabe dui-janāra yogya bhakṣya-mātra cāi”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.281

নারদ কহে, — ‘ঐছে রহ, তুমি ভাগ্যবান্’ ।
এত বলি’ দুইজন হইলা অন্তর্ধান ॥ ২৮১ ॥
nārada kahe, — ‘aiche raha, tumi bhāgyavān’
eta bali’ dui-jana ha-ilā antardhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.282

এই ত’ কহিলুঁ তোমায় ব্যাধের আখ্যান ।
যা শুনিলে হয় সাধুসঙ্গ-প্রভাব-জ্ঞান ॥ ২৮২ ॥
ei ta’ kahiluṅ tomāya vyādhera ākhyāna
yā śunile haya sādhu-saṅga-prabhāva-jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.283

এই আর তিন অর্থ গণনাতে পাইল ।
এই দুই অর্থ মিলি’ ‘ছাব্বিশ’ অর্থ হৈল ॥ ২৮৩ ॥
ei āra tina artha gaṇanāte pāila
ei dui artha mili’ ‘chābbiśa’ artha haila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.284

আর অর্থ শুন, যাহা — অর্থের ভাণ্ডার ।
স্থূলে ‘দুই’ অর্থ, সূক্ষ্মে ‘বত্রিশ’ প্রকার ॥ ২৮৪ ॥
āra artha śuna, yāhā — arthera bhāṇḍāra
sthūle ‘dui’ artha, sūkṣme ‘batriśa’ prakāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.285

‘আত্মা’-শব্দে কহে — সর্ববিধ ভগবান্ ।
এক ‘স্বয়ং ভগবান্’, আর ‘ভগবান্’-আখ্যান ॥ ২৮৫ ॥
‘ātmā’-śabde kahe — sarva-vidha bhagavān
eka ‘svayaṁ bhagavān’, āra ‘bhagavān’-ākhyāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.286

তাঁতে রমে যেই, সেই সব — ‘আত্মারাম’ ।
‘বিধিভক্ত’, ‘রাগভক্ত’, — দুইবিধ নাম ॥ ২৮৬ ॥
tāṅte rame yei, sei saba — ‘ātmārāma’
‘vidhi-bhakta’, ‘rāga-bhakta’, — dui-vidha nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.287

দুইবিধ ভক্ত হয় চারি চারি প্রকার ।
পারিষদ, সাধনসিদ্ধ, সাধকগণ আর ॥ ২৮৭ ॥
dui-vidha bhakta haya cāri cāri prakāra
pāriṣada, sādhana-siddha, sādhaka-gaṇa āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.288

জাত-অজাত-রতিভেদে সাধক দুই ভেদ ।
বিধি-রাগ-মার্গে চারি চারি — অষ্ট ভেদ ॥ ২৮৮ ॥
jāta-ajāta-rati-bhede sādhaka dui bheda
vidhi-rāga-mārge cāri cāri — aṣṭa bheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.289

বিধিভক্ত্যে নিত্যসিদ্ধ পারিষদ — ‘দাস’ ।
‘সখা’ ‘গুরু’, ‘কান্তাগণ’, — চারিবিধ প্রকাশ ॥ ২৮৯ ॥
vidhi-bhaktye nitya-siddha pāriṣada — ‘dāsa’
‘sakhā’ ‘guru’, ‘kāntā-gaṇa’, — cāri-vidha prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.290

সাধনসিদ্ধ — দাস, সখা, গুরু, কান্তাগণ ।
জাতরতি সাধকভক্ত — চারিবিধ জন ॥ ২৯০ ॥
sādhana-siddha — dāsa, sakhā, guru, kānta-gaṇa
jāta-rati sādhaka-bhakta — cāri-vidha jana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.291

অজাতরতি সাধকভক্ত, — এ চারি প্রকার ।
বিধিমার্গে ভক্তে ষোড়শ ভেদ প্রচার ॥ ২৯১ ॥
ajāta-rati sādhaka-bhakta, — e cāri prakāra
vidhi-mārge bhakte ṣoḍaśa bheda pracāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.292

রাগমার্গে ঐছে ভক্তে ষোড়শ বিভেদ ।
দুই মার্গে আত্মারামের বত্রিশ বিভেদ ॥ ২৯২ ॥
rāga-mārge aiche bhakte ṣoḍaśa vibheda
dui mārge ātmārāmera batriśa vibheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.293

‘মুনি’, ‘নির্গ্রন্থ’, ‘চ’ ‘অপি’, — চারি শব্দের অর্থ ।
যাহাঁ যেই লাগে, তাহা করিয়ে সমর্থ ॥ ২৯৩ ॥
‘muni’, ‘nirgrantha’, ‘ca’ ‘api’, — cāri śabdera artha
yāhāṅ yei lāge, tāhā kariye samartha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.294

বত্রিশে ছাব্বিশে মিলি’ অষ্টপঞ্চাশ ।
আর এক ভেদ শুন অর্থের প্রকাশ ॥ ২৯৪ ॥
batriśe chābbiśe mili, aṣṭa-pañcāśa
āra eka bheda śuna arthera prakāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.295

ইতরেতর ‘চ’ দিয়া সমাস করিয়ে ।
‘আটান্ন’বার আত্মারাম নাম লইয়ে ॥ ২৯৫ ॥
itaretara ‘ca’ diyā samāsa kariye
‘āṭānna’-bāra ātmārāma nāma la-iye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.296

‘আত্মারামাশ্চ আত্মারামাশ্চ’ আটান্নবার ।
শেষে সব লোপ করি’ রাখি একবার ॥ ২৯৬ ॥
‘ātmārāmāś ca ātmārāmāś ca’ āṭānna-bāra
śeṣe saba lopa kari’ rākhi eka-bāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.297

সরূপাণামেকশেষ একবিভক্তৌ,
উক্তার্থানামপ্রয়োগ ইতি ॥ ২৯৭ ॥
sarūpāṇām eka-śeṣa eka-vibhaktau,
uktārthānām aprayoga iti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.298

আটান্ন চ-কারের সব লোপ হয় ।
এক আত্মারাম-শব্দে আটান্ন অর্থ কয় ॥ ২৯৮ ॥
āṭānna ca-kārera saba lopa haya
eka ātmārāma-śabde āṭānna artha kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.299

অশ্বত্থবৃক্ষাশ্চ বটবৃক্ষাশ্চ
কপিত্থবৃক্ষাশ্চ আম্রবৃক্ষাশ্চ বৃক্ষাঃ ॥ ২৯৯ ॥
aśvattha-vṛkṣāś ca baṭa-vṛkṣāś ca kapittha-
vṛkṣāś ca āmra-vṛkṣāś ca vṛkṣāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.300

“অস্মিন্ বনে বৃক্ষাঃ ফলন্তি” যৈছে হয় ।
তৈছে সব আত্মারাম কৃষ্ণে ভক্তি করয় ॥ ৩০০ ॥
“asmin vane vṛkṣāḥ phalanti” yaiche haya
taiche saba ātmārāma kṛṣṇe bhakti karaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.301

‘আত্মারামাশ্চ’ সমুচ্চয়ে কহিয়ে চ-কার ।
‘মুনয়শ্চ’ ভক্তি করে, — এই অর্থ তার ॥ ৩০১ ॥
‘ātmārāmāś ca’ samuccaye kahiye ca-kāra
‘munayaś ca’ bhakti kare, — ei artha tāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.302

‘নির্গ্রন্থা এব’ হঞা, ‘অপি’ — নির্ধারণে ।
এই ‘ঊনষষ্টি’ প্রকার অর্থ করিলুঁ ব্যাখ্যানে ॥ ৩০২ ॥
‘nirgranthā eva’ hañā, ‘api’ — nirdhāraṇe
ei ‘ūnaṣaṣṭi’ prakāra artha kariluṅ vyākhyāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.303

সর্বসমুচ্চয়ে আর এক অর্থ হয় ।
‘আত্মারামাশ্চ মুনয়শ্চ নির্গ্রন্থাশ্চ’ ভজয় ॥ ৩০৩ ॥
sarva-samuccaye āra eka artha haya
‘ātmārāmāś ca munayaś ca nirgranthāś ca’ bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.304

‘অপি’-শব্দ — অবধারণে, সেহ চারি বার ।
চারিশব্দ-সঙ্গে এবের করিবে উচ্চার ॥ ৩০৪ ॥
‘api’-śabda — avadhāraṇe, seha cāri bāra
cāri-śabda-saṅge evera karibe uccāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.305

“উরুক্রমে এব ভক্তিমেব
অহৈতুকীমেব কুর্বন্ত্যেব” ॥ ৩০৫ ॥
“urukrame eva bhaktim eva ahaitukīm eva kurvanty eva”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.306

এই ত’ কহিলুঁ শ্লোকের ‘ষষ্টি’ সংখ্যক অর্থ ।
আর এক অর্থ শুন প্রমাণে সমর্থ ॥ ৩০৬ ॥
ei ta’ kahiluṅ ślokera ‘ṣaṣṭi’ saṅkhyaka artha
āra eka artha śuna pramāṇe samartha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.307

‘আত্মা’-শব্দে কহে ‘ক্ষেত্রজ্ঞ জীব’-লক্ষণ ।
ব্ৰহ্মাদি কীটপর্যন্ত — তাঁর শক্তিতে গণন ॥ ৩০৭ ॥
‘ātmā’-śabde kahe ‘kṣetrajña jīva’-lakṣaṇa
brahmādi kīṭa-paryanta — tāṅra śaktite gaṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.308

বিষ্ণুশক্তিঃ পরা প্রোক্তা ক্ষেত্রজ্ঞাখ্যা তথাপরা ।
অবিদ্যা-কর্ম-সংজ্ঞান্যা তৃতীয়া শক্তিরিষ্যতে ॥ ৩০৮ ॥
viṣṇu-śaktiḥ parā proktā
kṣetrajñākhyā tathā parā
avidyā-karma-saṁjñānyā
tṛtīyā śaktir iṣyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.309

“ক্ষেত্রজ্ঞ আত্মা পুরুষঃ
প্রধানং প্রকৃতিঃ স্ত্রিয়াম্‌ ॥” ৩০৯ ॥
“kṣetrajña ātmā puruṣaḥ
pradhānaṁ prakṛtiḥ striyām”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.310

ভ্রমিতে ভ্রমিতে যদি সাধুসঙ্গ পায় ।
সব ত্যজি’ তবে তিঁহো কৃষ্ণেরে ভজয় ॥ ৩১০ ॥
bhramite bhramite yadi sādhu-saṅga pāya
saba tyaji’ tabe tiṅho kṛṣṇere bhajaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.311

ষাটি অর্থ কহিলুঁ, সব — কৃষ্ণের ভজনে ।
সেই অর্থ হয় এই সব উদাহরণে ॥ ৩১১ ॥
ṣāṭi artha kahiluṅ, saba — kṛṣṇera bhajane
sei artha haya ei saba udāharaṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.312

‘একষষ্টি’ অর্থ এবে স্ফুরিল তোমা-সঙ্গে ।
তোমার ভক্তিবশে উঠে অর্থের তরঙ্গে ॥ ৩১২ ॥
‘eka-ṣaṣṭi’ artha ebe sphurila tomā-saṅge
tomāra bhakti-vaśe uṭhe arthera taraṅge

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.313

অহং বেদ্মি শুকো বেত্তি ব্যাসো বেত্তি ন বেত্তি বা ।
ভক্ত্যা ভাগবতং গ্রাহ্যং ন বুদ্ধ্যা ন চ টিকয়া ॥ ৩১৩ ॥
ahaṁ vedmi śuko vetti
vyāso vetti na vetti vā
bhaktyā bhāgavataṁ grāhyaṁ
na buddhyā na ca ṭīkayā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.314

অর্থ শুনি’ সনাতন বিস্মিত হঞা ।
স্তুতি করে মহাপ্রভুর চরণে ধরিয়া ॥ ৩১৪ ॥
artha śuni’ sanātana vismita hañā
stuti kare mahāprabhura caraṇe dhariyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.315

“সাক্ষাৎ ঈশ্বর তুমি ব্রজেন্দ্রনন্দন ।
তোমার নিশ্বাসে সর্ববেদ-প্রবর্তন ॥ ৩১৫ ॥
“sākṣāt īśvara tumi vrajendra-nandana
tomāra niśvāse sarva-veda-pravartana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.316

তুমি — বক্তা ভাগবতের, তুমি জান অর্থ ।
তোমা বিনা অন্য জানিতে নাহিক সমর্থ ॥” ৩১৬ ॥
tumi — vaktā bhāgavatera, tumi jāna artha
tomā vinā anya jānite nāhika samartha”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.317

প্রভু কহে, — “কেনে কর আমার স্তবন ।
ভাগবতের স্বরূপ কেনে না কর বিচারণ ? ৩১৭ ॥
prabhu kahe, — “kene kara āmāra stavana
bhāgavatera svarūpa kene nā kara vicāraṇa?

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.318

কৃষ্ণ-তুল্য ভাগবত — বিভু, সর্বাশ্রয় ।
প্ৰতি-শ্লোকে প্ৰতি-অক্ষরে নানা অর্থ কয় ॥ ৩১৮ ॥
kṛṣṇa-tulya bhāgavata — vibhu, sarvāśraya
prati-śloke prati-akṣare nānā artha kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.319

প্ৰশ্নোত্তরে ভাগবতে করিয়াছে নির্ধার ।
যাঁহার শ্রবণে লোকে লাগে চমৎকার ॥ ৩১৯ ॥
praśnottare bhāgavate kariyāche nirdhāra
yāṅhāra śravaṇe loke lāge camatkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.320

ব্রূহি যোগেশ্বরে কৃষ্ণে ব্রহ্মণ্যে ধর্মবর্মণি ।
স্বাং কাষ্ঠামধুনোপেতে ধর্মঃ কং শরণং গতঃ ॥ ৩২০ ॥
brūhi yogeśvare kṛṣṇe
brahmaṇye dharma-varmaṇi
svāṁ kāṣṭhām adhunopete
dharmaḥ kaṁ śaraṇaṁ gataḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.321

কৃষ্ণে স্বধামোপগতে ধর্মজ্ঞানাদিভিঃ সহ ।
কলৌ নষ্টদৃশামেষ পুরাণার্কোঽধুনোদিতঃ ॥ ৩২১ ॥
kṛṣṇe sva-dhāmopagate
dharma-jñānādibhiḥ saha
kalau naṣṭa-dṛśām eṣa
purāṇārko ’dhunoditaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.322

এই মত কহিলুঁ এক শ্লোকের ব্যাখ্যান ।
বাতুলের প্রলাপ করি’ কে করে প্রমাণ ? ৩২২ ॥
ei mata kahiluṅ eka ślokera vyākhyāna
vātulera pralāpa kari’ ke kare pramāṇa?

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.323

আমা-হেন যেবা কেহ ‘বাতুল’ হয় ।
এইদৃষ্টে ভাগবতের অর্থ জানয় ॥” ৩২৩ ॥
āmā-hena yebā keha ‘vātula’ haya
ei-dṛṣṭe bhāgavatera artha jānaya”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.324

পুনঃ সনাতন কহে যুড়ি’ দুই করে ।
“প্রভু আজ্ঞা দিলা ‘বৈষ্ণবস্মৃতি’ করিবারে ॥ ৩২৪ ॥
punaḥ sanātana kahe yuḍi’ dui kare
“prabhu ājñā dilā ‘vaiṣṇava-smṛti’ karibāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.325

মুঞি — নীচ-জাতি, কিছু না জানোঁ আচার ।
মো-হৈতে কৈছে হয় স্মৃতি-পরচার ॥ ৩২৫ ॥
muñi — nīca-jāti, kichu nā jānoṅ ācāra
mo-haite kaiche haya smṛti-paracāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.326

সূত্র করি’ দিশা যদি করহ উপদেশ ।
আপনে করহ যদি হৃদয়ে প্রবেশ ॥ ৩২৬ ॥
sūtra kari’ diśā yadi karaha upadeśa
āpane karaha yadi hṛdaye praveśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.327

তবে তার দিশা স্ফুরে মো-নীচের হৃদয় ।
ঈশ্বর তুমি, — যে করাহ, সেই সিদ্ধ হয় ॥” ৩২৭ ॥
tabe tāra diśā sphure mo-nīcera hṛdaya
īśvara tumi, — ye karāha, sei siddha haya”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.328

প্রভু কহে, — “যে করিতে করিবা তুমি মন ।
কৃষ্ণ সেই সেই তোমা করাবে স্ফুরণ ॥ ৩২৮ ॥
prabhu kahe, — “ye karite karibā tumi mana
kṛṣṇa sei sei tomā karābe sphuraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.329

তথাপি এই সূত্রের শুন দিগ্‌দরশন ।
সকারণ লিখি আদৌ গুরু-আশ্রয়ণ ॥ ৩২৯ ॥
tathāpi ei sūtrera śuna dig-daraśana
sakāraṇa likhi ādau guru-āśrayaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.330

গুরুলক্ষণ, শিষ্যলক্ষণ, দোঁহার পরীক্ষণ ।
সেব্য — ভগবান্, সর্বমন্ত্র-বিচারণ ॥ ৩৩০ ॥
guru-lakṣaṇa, śiṣya-lakṣaṇa, doṅhāra parīkṣaṇa
sevya — bhagavān, sarva-mantra-vicāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.331

মন্ত্র-অধিকারী, মন্ত্র-সিদ্ধ্যাদি-শোধন ।
দীক্ষা, প্রাতঃস্মৃতি-কৃত্য, শৌচ, আচমন ॥ ৩৩১ ॥
mantra-adhikārī, mantra-siddhy-ādi-śodhana
dīkṣā, prātaḥ-smṛti-kṛtya, śauca, ācamana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.332

দন্তধাবন, স্নান, সন্ধ্যাদি বন্দন ।
গুরুসেবা, ঊর্ধ্বপুণ্ড্রচক্রাদি-ধারণ ॥ ৩৩২ ॥
danta-dhāvana, snāna, sandhyādi vandana
guru-sevā, ūrdhva-puṇḍra-cakrādi-dhāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.333

গোপীচন্দন-মাল্য-ধৃতি, তুলসী-আহরণ ।
বস্ত্র-পীঠ-গৃহ-সংস্কার, কৃষ্ণ-প্রবোধন ॥ ৩৩৩ ॥
gopīcandana-mālya-dhṛti, tulasī-āharaṇa
vastra-pīṭha-gṛha-saṁskāra, kṛṣṇa-prabodhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.334

পঞ্চ, ষোড়শ, পঞ্চাশৎ উপচারে অর্চন ।
পঞ্চকাল পূজা আরতি, কৃষ্ণের ভোজন-শয়ন ॥ ৩৩৪ ॥
pañca, ṣoḍaśa, pañcāśat upacāre arcana
pañca-kāla pūjā ārati, kṛṣṇera bhojana-śayana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.335

শ্রীমূর্তিলক্ষণ, আর শালগ্রামলক্ষণ ।
কৃষ্ণক্ষেত্র-যাত্রা, কৃষ্ণমূর্তি-দরশন ॥ ৩৩৫ ॥
śrī-mūrti-lakṣaṇa, āra śālagrāma-lakṣaṇa
kṛṣṇa-kṣetra-yātrā, kṛṣṇa-mūrti-daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.336

নামমহিমা, নামাপরাধ দূরে বর্জন ।
বৈষ্ণবলক্ষণ, সেবাপরাধ-খণ্ডন ॥ ৩৩৬ ॥
nāma-mahimā, nāmāparādha dūre varjana
vaiṣṇava-lakṣaṇa, sevāparādha-khaṇḍana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.337

শঙ্খ-জল-গন্ধ-পুষ্প-ধূপাদি-লক্ষণ ।
জপ, স্তুতি, পরিক্রমা, দণ্ডবৎ বন্দন ॥ ৩৩৭ ॥
śaṅkha-jala-gandha-puṣpa-dhūpādi-lakṣaṇa
japa, stuti, parikramā, daṇḍavat vandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.338

পুরশ্চরণ-বিধি, কৃষ্ণপ্রসাদ-ভোজন ।
অনিবেদিত-ত্যাগ, বৈষ্ণবনিন্দাদি-বর্জন ॥ ৩৩৮ ॥
puraścaraṇa-vidhi, kṛṣṇa-prasāda-bhojana
anivedita-tyāga, vaiṣṇava-nindādi-varjana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.339

সাধুলক্ষণ, সাধুসঙ্গ, সাধুসেবন ।
অসৎসঙ্গ-ত্যাগ, শ্রীভাগবত-শ্রবণ ॥ ৩৩৯ ॥
sādhu-lakṣaṇa, sādhu-saṅga, sādhu-sevana
asat-saṅga-tyāga, śrī-bhāgavata-śravaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.340

দিনকৃত্য, পক্ষকৃত্য, একাদশ্যাদি-বিবরণ ।
মাসকৃত্য, জন্মাষ্টম্যাদি-বিধি-বিচারণ ॥ ৩৪০ ॥
dina-kṛtya, pakṣa-kṛtya, ekādaśy-ādi-vivaraṇa
māsa-kṛtya, janmāṣṭamyādi-vidhi-vicāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.341

একাদশী, জন্মাষ্টমী, বামনদ্বাদশী ।
শ্রীরামনবমী, আর নৃসিংহচতুর্দশী ॥ ৩৪১ ॥
ekādaśī, janmāṣṭamī, vāmana-dvādaśī
śrī-rāma-navamī, āra nṛsiṁha-caturdaśī

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.342

এই সবে বিদ্ধা-ত্যাগ, অবিদ্ধা-করণ ।
অকরণে দোষ, কৈলে ভক্তির লম্ভন ॥ ৩৪২ ॥
ei sabe viddhā-tyāga, aviddhā-karaṇa
akaraṇe doṣa, kaile bhaktira lambhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.343

সর্বত্র প্রমাণ দিবে পুরাণ-বচন ।
শ্রীমূর্তি-বিষ্ণুমন্দিরকরণ-লক্ষণ ॥ ৩৪৩ ॥
sarvatra pramāṇa dibe purāṇa-vacana
śrī-mūrti-viṣṇu-mandira-karaṇa-lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.344

‘সামান্য’ সদাচার, আর ‘বৈষ্ণব’-আচার ।
কর্তব্যাকর্তব্য সব ‘স্মার্ত’ ব্যবহার ॥ ৩৪৪ ॥
‘sāmānya’ sad-ācāra, āra ‘vaiṣṇava’-ācāra
kartavyākartavya saba ‘smārta’ vyavahāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.345

এই সংক্ষেপে সূত্র কহিলুঁ দিগ্‌দরশন ।
যবে তুমি লিখিবা, কৃষ্ণ করাবে স্ফুরণ ॥ ৩৪৫ ॥
ei saṅkṣepe sūtra kahiluṅ dig-daraśana
yabe tumi likhibā, kṛṣṇa karābe sphuraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.346

এই ত’ কহিলু প্রভুর সনাতনে প্রসাদ ।
যাহার শ্রবণে চিত্তের খণ্ডে অবসাদ ॥ ৩৪৬ ॥
ei ta’ kahilu prabhura sanātane prasāda
yāhāra śravaṇe cittera khaṇḍe avasāda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.347

নিজ-গ্রন্থে কর্ণপূর বিস্তার করিয়া ।
সনাতনে প্রভুর প্রসাদ রাখিয়াছে লিখিয়া ॥ ৩৪৭ ॥
nija-granthe karṇapūra vistāra kariyā
sanātane prabhura prasāda rākhiyāche likhiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.348

গৌড়েন্দ্রস্য সভা-বিভূষণমণিস্ত্যক্ত্বা য ঋদ্ধাং শ্রিয়ং
রূপস্যাগ্রজ এষ এব তরুণীং বৈরাগ্যলক্ষ্মীং দধে ।
অন্তর্ভক্তিরসেন পূর্ণহৃদয়ো বাহ্যেহ্বধূতাকৃতিঃ
শৈবালৈঃ পিহিতং মহা-সর ইব প্রীতিপ্রদস্তদ্বিদাম্ ॥ ৩৪৮ ॥
gauḍendrasya sabhā-vibhūṣaṇa-maṇis tyaktvā ya ṛddhāṁ śriyaṁ
rūpasyāgraja eṣa eva taruṇīṁ vairāgya-lakṣmīṁ dadhe
antar-bhakti-rasena pūrṇa-hṛdayo bāhye ’vadhūtākṛtiḥ
śaivālaiḥ pihitaṁ mahā-sara iva prīti-pradas tad-vidām

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.349

তং সনাতনমুপাগতমক্ষ্ণো-
র্দৃষ্টমাত্রমতিমাত্রদয়ার্দ্রঃ ।
আলিলিঙ্গ পরিঘায়ত-দোর্ভ্যাং
সানুকম্পমথ চম্পক-গৌরঃ ॥ ৩৪৯ ॥
taṁ sanātanam upāgatam akṣṇor
dṛṣṭa-mātram atimātra-dayārdraḥ
āliliṅga parighāyata-dorbhyāṁ
sānukampam atha campaka-gauraḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.350

কালেন বৃন্দাবনকেলি-বার্তা
লুপ্তেতি তাং খ্যাপয়িতুং বিশিষ্য ।
কৃপামৃতেনাভিষিষেচ দেব-
স্তত্রৈব রূপঞ্চ সনাতনঞ্চ ॥ ৩৫০ ॥
kālena vṛndāvana-keli-vārtā
lupteti tāṁ khyāpayituṁ viśiṣya
kṛpāmṛtenābhiṣiṣeca devas
tatraiva rūpaṁ ca sanātanaṁ ca

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.351

এই ত’ কহিলুঁ সনাতনে প্রভুর প্রসাদ ।
যাহার শ্রবণে চিত্তের খণ্ডে অবসাদ ॥ ৩৫১ ॥
ei ta’ kahiluṅ sanātane prabhura prasāda
yāhāra śravaṇe cittera khaṇḍe avasāda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.352

কৃষ্ণের স্বরূপগণের সকল হয় ‘জ্ঞান’ ।
বিধি-রাগ-মার্গে ‘সাধনভক্তি’র বিধান ॥ ৩৫২ ॥
kṛṣṇera svarūpa-gaṇera sakala haya ‘jñāna’
vidhi-rāga-mārge ‘sādhana-bhakti’ra vidhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.353

‘কৃষ্ণপ্রেম’, ‘ভক্তিরস’, ‘ভক্তির সিদ্ধান্ত’ ।
ইহার শ্রবণে ভক্ত জানেন সব অন্ত ॥ ৩৫৩ ॥
‘kṛṣṇa-prema’, ‘bhakti-rasa’, ‘bhaktira siddhānta’
ihāra śravaṇe bhakta jānena saba anta

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.354

শ্রীচৈতন্য-নিত্যানন্দ-অদ্বৈত-চরণ ।
যাঁর প্রাণধন, সেই পায় এই ধন ॥ ৩৫৪ ॥
śrī-caitanya-nityānanda-advaita-caraṇa
yāṅra prāṇa-dhana, sei pāya ei dhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 24.355

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ৩৫৫ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Read in JAPA TIME Library