JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 5: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 5: original text, IAST, and official Vedabase links.

Madhya-līlā — Chapter 5

CC Madhya 5.1

পদ্ভ্যাং চলন্ যঃ প্রতিমা-স্বরূপো
ব্রহ্মণ্যদেবো হি শতাহগম্যম্ ।
দেশং যযৌ বিপ্রকৃতেঽদ্ভুতেহং
তং সাক্ষিগোপালমহং নতোঽস্মি ॥ ১ ॥
padbhyāṁ calan yaḥ pratimā-svarūpo
brahmaṇya-devo hi śatāha-gamyam
deśaṁ yayau vipra-kṛte ’dbhutehaṁ
taṁ sākṣi-gopālam ahaṁ nato ’smi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.2

জয় জয় শ্রীচৈতন্য জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya śrī-caitanya jaya nityānanda
jayādvaitacandra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.3

চলিতে চলিতে আইলা যাজপুর-গ্রাম ।
বরাহ-ঠাকুর দেখি’ করিলা প্রণাম ॥ ৩ ॥
calite calite āilā yājapura-grāma
varāha-ṭhākura dekhi’ karilā praṇāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.4

নৃত্যগীত কৈল প্রেমে বহুত স্তবন ।
যাজপুরে সে রাত্রি করিলা যাপন ॥ ৪ ॥
nṛtya-gīta kaila preme bahuta stavana
yājapure se rātri karilā yāpana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.5

কটকে আইলা সাক্ষিগোপাল দেখিতে ।
গোপাল-সৌন্দর্য দেখি’ হৈলা আনন্দিতে ॥ ৫ ॥
kaṭake āilā sākṣi-gopāla dekhite
gopāla-saundarya dekhi’ hailā ānandite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.6

প্রেমাবেশে নৃত্যগীত কৈল কতক্ষণ ।
আবিষ্ট হঞা কৈল গোপাল স্তবন ॥ ৬ ॥
premāveśe nṛtya-gīta kaila kata-kṣaṇa
āviṣṭa hañā kaila gopāla stavana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.7

সেই রাত্রি তাহাঁ রহি’ ভক্তগণ-সঙ্গে ।
গোপালের পূর্বকথা শুনে বহু রঙ্গে ॥ ৭ ॥
sei rātri tāhāṅ rahi’ bhakta-gaṇa-saṅge
gopālera pūrva-kathā śune bahu raṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.8

নিত্যানন্দ-গোসাঞি যবে তীর্থ ভ্রমিলা ।
সাক্ষিগোপাল দেখিবারে কটক আইলা ॥ ৮ ॥
nityānanda-gosāñi yabe tīrtha bhramilā
sākṣi-gopāla dekhibāre kaṭaka āilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.9

সাক্ষিগোপালের কথা শুনি, লোকমুখে ।
সেই কথা কহেন, প্রভু শুনে মহাসুখে ॥ ৯ ॥
sākṣi-gopālera kathā śuni, loka-mukhe
sei kathā kahena, prabhu śune mahā-sukhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.10

পূর্বে বিদ্যানগরের দুই ত’ ব্রাহ্মণ ।
তীর্থ করিবারে দুঁহে করিলা গমন ॥ ১০ ॥
pūrve vidyānagarera dui ta’ brāhmaṇa
tīrtha karibāre duṅhe karilā gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.11

গয়া, বারাণসী, প্ৰয়াগ — সকল করিয়া ।
মথুরাতে আইলা দুঁহে আনন্দিত হঞা ॥ ১১ ॥
gayā, vārāṇasī, prayāga — sakala kariyā
mathurāte āilā duṅhe ānandita hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.12

বনযাত্রায় বন দেখি’ দেখে গোবর্ধন ।
দ্বাদশ-বন দেখি’ শেষে গেলা বৃন্দাবন ॥ ১২ ॥
vana-yātrāya vana dekhi’ dekhe govardhana
dvādaśa-vana dekhi’ śeṣe gelā vṛndāvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.13

বৃন্দাবনে গোবিন্দ-স্থানে মহাদেবালয় ।
সে মন্দিরে গোপালের মহাসেবা হয় ॥ ১৩ ॥
vṛndāvane govinda-sthāne mahā-devālaya
se mandire gopālera mahā-sevā haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.14

কেশীতীর্থ, কালীয়-হ্রদাদিকে কৈল স্নান ।
শ্রীগোপাল দেখি’ তাহাঁ করিলা বিশ্রাম ॥ ১৪ ॥
keśī-tīrtha, kālīya-hradādike kaila snāna
śrī-gopāla dekhi’ tāhāṅ karilā viśrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.15

গোপাল-সৌন্দর্য দুঁহার মন নিল হরি’ ।
সুখ পাঞা রহে তাহাঁ দিন দুই-চারি ॥ ১৫ ॥
gopāla-saundarya duṅhāra mana nila hari’
sukha pāñā rahe tāhāṅ dina dui-cāri

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.16

দুইবিপ্ৰ-মধ্যে এক বিপ্ৰ — বৃদ্ধপ্রায় ।
আর বিপ্র — যুবা, তাঁর করেন সহায় ॥ ১৬ ॥
dui-vipra-madhye eka vipra — vṛddha-prāya
āra vipra — yuvā, tāṅra karena sahāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.17

ছোটবিপ্ৰ করে সদা তাঁহার সেবন ।
তাঁহার সেবায় বিপ্রের তুষ্ট হৈল মন ॥ ১৭ ॥
choṭa-vipra kare sadā tāṅhāra sevana
tāṅhāra sevāya viprera tuṣṭa haila mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.18

বিপ্র বলে, — তুমি মোর বহু সেবা কৈলা ।
সহায় হঞা মোরে তীর্থ করাইলা ॥ ১৮ ॥
vipra bale — tumi mora bahu sevā kailā
sahāya hañā more tīrtha karāilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.19

পুত্রেও পিতার ঐছে না করে সেবন ।
তোমার প্ৰসাদে আমি না পাইলাম শ্রম ॥ ১৯ ॥
putreo pitāra aiche nā kare sevana
tomāra prasāde āmi nā pāilāma śrama

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.20

কৃতঘ্নতা হয় তোমায় না কৈলে সম্মান ।
অতএব তোমায় আমি দিব কন্যাদান ॥ ২০ ॥
kṛta-ghnatā haya tomāya nā kaile sammāna
ataeva tomāya āmi diba kanyā-dāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.21

ছোটবিপ্র কহে, — “শুন, বিপ্ৰ-মহাশয় ।
অসম্ভব কহ কেনে, যেই নাহি হয় ॥ ২১ ॥
choṭa-vipra kahe, “śuna, vipra-mahāśaya
asambhava kaha kene, yei nāhi haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.22

মহাকুলীন তুমি — বিদ্যা-ধনাদি-প্রবীণ ।
আমি অকুলীন, আর ধন-বিদ্যা-হীন ॥ ২২ ॥
mahā-kulīna tumi — vidyā-dhanādi-pravīṇa
āmi akulīna, āra dhana-vidyā-hīna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.23

কন্যাদান-পাত্র আমি না হই তোমার ।
কৃষ্ণপ্রীত্যে করি তোমার সেবা-ব্যবহার ॥ ২৩ ॥
kanyā-dāna-pātra āmi nā ha-i tomāra
kṛṣṇa-prītye kari tomāra sevā-vyavahāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.24

ব্রাহ্মণ-সেবায় কৃষ্ণের প্রীতি বড় হয় ।
তাঁহার সন্তোষ ভক্তি-সম্পদ্ বাড়য় ॥” ২৪ ॥
brāhmaṇa-sevāya kṛṣṇera prīti baḍa haya
tāṅhāra santoṣe bhakti-sampad bāḍaya”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.25

বড়বিপ্ৰ কহে, — “তুমি না কর সংশয় ।
তোমাকে কন্যা দিব আমি, করিল নিশ্চয় ॥” ২৫ ॥
baḍa-vipra kahe, — “tumi nā kara saṁśaya
tomāke kanyā diba āmi, karila niścaya”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.26

ছোটবিপ্ৰ বলে, — “তোমার স্ত্রীপুত্র সব ।
বহু জ্ঞাতি-গোষ্ঠি তোমার বহুত বান্ধব ॥ ২৬ ॥
choṭa-vipra bale, — “tomāra strī-putra saba
bahu jñāti-goṣṭhī tomāra bahuta bāndhava

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.27

তা’-সবার সম্মতি বিনা নহে কন্যাদান ।
রুক্মিণীর পিতা ভীষ্মক তাহাতে প্রমাণ ॥ ২৭ ॥
tā’-sabāra sammati vinā nahe kanyā-dāna
rukmiṇīra pitā bhīṣmaka tāhāte pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.28

ভীষ্মকের ইচ্ছা, — কৃষ্ণে কন্যা সমর্পিতে ।
পুত্রের বিরোধে কন্যা নারিল অর্পিতে ॥” ২৮ ॥
bhīṣmakera icchā, — kṛṣṇe kanyā samarpite
putrera virodhe kanyā nārila arpite”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.29

বড়বিপ্র কহে, — “কন্যা মোর নিজ-ধন ।
নিজ-ধন দিতে নিষেধিবে কোন্ জন ॥ ২৯ ॥
baḍa-vipra kahe, — “kanyā mora nija-dhana
nija-dhana dite niṣedhibe kon jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.30

তোমাকে কন্যা দিব, সবাকে করি’ তিরস্কার ।
সংশয় না কর তুমি, করহ স্বীকার ॥” ৩০ ॥
tomāke kanyā diba, sabāke kari’ tiraskāra
saṁśaya nā kara tumi, karaha svīkāra”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.31

ছোটবিপ্র কহে — “যদি কন্যা দিতে মন ।
গোপালের আগে কহ এ সত্যবচন ॥” ৩১ ॥
choṭa-vipra kahe, — “yadi kanyā dite mana
gopālera āge kaha e satya-vacana”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.32

গোপালের আগে বিপ্র কহিতে লাগিল ।
“তুমি জান, নিজ-কন্যা ইহারে আমি দিল ॥” ৩২ ॥
gopālera āge vipra kahite lāgila
‘tumi jāna, nija-kanyā ihāre āmi dila’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.33

ছোটবিপ্র বলে, — “ঠাকুর, তুমি মোর সাক্ষী ।
তোমা সাক্ষী বোলাইমু, যদি অন্যথা দেখি ॥” ৩৩ ॥
choṭa-vipra bale, — “ṭhākura, tumi mora sākṣī
tomā sākṣī bolāimu, yadi anyathā dekhi”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.34

এত বলি’ দুইজনে চলিলা দেশেরে ।
গুরুবুদ্ধ্যে ছোট-বিপ্ৰ বহু সেবা করে ॥ ৩৪ ॥
eta bali’ dui-jane calilā deśere
guru-buddhye choṭa-vipra bahu sevā kare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.35

দেশে আসি’ দুইজনে গেলা নিজ-ঘরে ।
কত দিনে বড়-বিপ্র চিন্তিত অন্তরে ॥ ৩৫ ॥
deśe āsi’ dui-jane gelā nija-ghare
kata dine baḍa-vipra cintita antare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.36

তীর্থে বিপ্রে বাক্য দিলুঁ, — কেমতে সত্য হয় ।
স্ত্রী, পুত্র, জ্ঞাতি, বন্ধু জানিবে নিশ্চয় ॥ ৩৬ ॥
tīrthe vipre vākya diluṅ, — kemate satya haya
strī, putra, jñāti, bandhu jānibe niścaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.37

একদিন নিজ-লোক একত্র করিল ।
তা-সবার আগে সব বৃত্তান্ত কহিল ॥ ৩৭ ॥
eka-dina nija-loka ekatra karila
tā-sabāra āge saba vṛttānta kahila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.38

শুনি’ সব গোষ্ঠী তার করে হাহাকার ।
‘ঐছে বাত্‌ মুখে তুমি না আনিবে আর ॥ ৩৮ ॥
śuni’ saba goṣṭhī tāra kare hāhā-kāra
‘aiche bāt mukhe tumi nā ānibe āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.39

নীচে কন্যা দিলে কুল যাইবেক নাশ ।
শুনিঞা সকল লোক করিবে উপহাস ॥’ ৩৯ ॥
nīce kanyā dile kula yāibeka nāśa
śuniñā sakala loka karibe upahāsa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.40

বিপ্র বলে, — “তীর্থ-বাক্য কেমনে করি আন ।
যে হউক্, সে হউক, আমি দিব কন্যাদান ॥” ৪০ ॥
vipra bale, — “tīrtha-vākya kemane kari āna
ye ha-uk, se ha-uka, āmi diba kanyā-dāna”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.41

জ্ঞাতি লোক কহে, — ‘মোরা তোমাকে ছাড়িব ।’
স্ত্রী-পুত্র কহে, — ‘বিষ খাইয়া মরিব ॥’ ৪১ ॥
jñāti loka kahe, — ‘morā tomāke chāḍiba’
strī-putra kahe, — ‘viṣa khāiyā mariba’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.42

বিপ্র বলে, — “সাক্ষী বোলাঞা করিবেক ন্যায় ।
জিতি’ কন্যা লবে, মোর ব্যর্থ ধর্ম হয় ॥” ৪২ ॥
vipra bale, — “sākṣī bolāñā karibeka nyāya
jiti’ kanyā labe, mora vyartha dharma haya”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.43

পুত্র বলে, — “প্রতিমা সাক্ষী, সেহ দূর দেশে ।
কে তোমার সাক্ষী দিবে, চিন্তা কর কিসে ॥ ৪৩ ॥
putra bale, — “pratimā sākṣī, seha dūra deśe
ke tomāra sākṣī dibe, cintā kara kise

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.44

নাহি কহি — না কহিও এ মিথ্যা-বচন ।
সবে কহিবে — ‘মোর কিছু নাহিক স্মরণ ॥’ ৪৪ ॥
nāhi kahi — nā kahio e mithyā-vacana
sabe kahibe — ‘mora kichu nāhika smaraṇa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.45

তুমি যদি কহ, — ‘আমি কিছুই না জানি ।
তবে আমি ন্যায় করি’ ব্রাহ্মণেরে জিনি ॥” ৪৫ ॥
tumi yadi kaha, — ‘āmi kichui nā jāni’
tabe āmi nyāya kari’ brāhmaṇere jini”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.46

এত শুনি’ বিপ্রের চিন্তিত হৈল মন ।
একান্ত-ভাবে চিন্তে বিপ্র গোপাল-চরণ ॥ ৪৬ ॥
eta śuni’ viprera cintita haila mana
ekānta-bhāve cinte vipra gopāla-caraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.47

‘মোর ধর্ম রক্ষা পায়, না মরে নিজ-জন ।
দুই রক্ষা কর, গোপাল, লইনু শরণ ॥’ ৪৭ ॥
‘mora dharma rakṣā pāya, nā mare nija-jana
dui rakṣā kara, gopāla, lainu śaraṇa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.48

এইমত বিপ্র চিত্তে চিন্তিতে লাগিল ।
আর দিন লঘুবিপ্র তাঁর ঘরে আইল ॥ ৪৮ ॥
ei-mata vipra citte cintite lāgila
āra dina laghu-vipra tāṅra ghare āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.49

আসিঞা পরম-ভক্ত্যে নমস্কার করি’ ।
বিনয় করিঞা কহে কর দুই যুড়ি’ ॥ ৪৯ ॥
āsiñā parama-bhaktye namaskāra kari’
vinaya kariñā kahe kara dui yuḍi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.50

‘তুমি মোরে কন্যা দিতে কর‌্যাছ অঙ্গীকার ।
এবে কিছু নাহি কহ, কি তোমার বিচার ॥’ ৫০ ॥
‘tumi more kanyā dite karyācha aṅgīkāra
ebe kichu nāhi kaha, ki tomāra vicāra’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.51

এত শুনি’ সেই বিপ্র রহে মৌন ধরি’ ।
তাঁর পুত্র মারিতে আইল হাতে ঠেঙ্গা করি’ ॥ ৫১ ॥
eta śuni’ sei vipra rahe mauna dhari’
tāṅra putra mārite āila hāte ṭheṅgā kari’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.52

‘আরে অধম! মোর ভগ্নী চাহ বিবাহিতে ।
বামন হঞা চাঁদ যেন চাহ ত’ ধরিতে ॥’ ৫২ ॥
‘āre adhama! mora bhagnī cāha vivāhite
vāmana hañā cāṅda yena cāha ta’ dharite’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.53

ঠেঞা দেখি’ সেই বিপ্র পলাঞা গেল ।
আর দিন গ্রামের লোক একত্র করিল ॥ ৫৩ ॥
ṭheñā dekhi’ sei vipra palāñā gela
āra dina grāmera loka ekatra karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.54

সব লোক বড়বিপ্রে ডাকিয়া আনিল ।
তবে সেই লঘুবিপ্র কহিতে লাগিল ॥ ৫৪ ॥
saba loka baḍa-vipre ḍākiyā ānila
tabe sei laghu-vipra kahite lāgila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.55

‘ইহঁ মোরে কন্যা দিতে কর‌্যাছে অঙ্গীকার ।
এবে যে না দেন, পুছ ইঁহার ব্যবহার ॥’ ৫৫ ॥
‘iṅha more kanyā dite karyāche aṅgīkāra
ebe ye nā dena, pucha iṅhāra vyavahāra’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.56

তবে সেই বিপ্রেরে পুছিল সর্বজন ।
‘কন্যা কেনে না দেহ, যদি দিয়াছ বচন ॥’ ৫৬ ॥
tabe sei viprere puchila sarva-jana
‘kanyā kene nā deha, yadi diyācha vacana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.57

বিপ্র কহে, — ‘শুন, লোক, মোর নিবেদন ।
কবে কি বলিয়াছি, মোর নাহিক স্মরণ ॥’ ৫৭ ॥
vipra kahe, — ‘śuna, loka, mora nivedana
kabe ki baliyāchi, mora nāhika smaraṇa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.58

এত শুনি’ তাঁর পুত্র বাক্য-চ্ছল পাঞা ।
প্রগল্ভ হইয়া কহে সম্মুখে আসিঞা ॥ ৫৮ ॥
eta śuni’ tāṅra putra vākya-cchala pāñā
pragalbha ha-iyā kahe sammukhe āsiñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.59

‘তীর্থযাত্রায় পিতার সঙ্গে ছিল বহু ধন ।
ধন দেখি এই দুষ্টের লৈতে হৈল মন ॥ ৫৯ ॥
‘tīrtha-yātrāya pitāra saṅge chila bahu dhana
dhana dekhi ei duṣṭera laite haila mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.60

আর কেহ সঙ্গে নাহি, এই সঙ্গে একল ।
ধুতুরা খাওয়াঞা বাপে করিল পাগল ॥ ৬০ ॥
āra keha saṅge nāhi, ei saṅge ekala
dhuturā khāoyāñā bāpe karila pāgala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.61

সব ধন লঞা কহে — ‘চোরে লইল ধন ।’
‘কন্যা দিতে চাহিয়াছে’ — উঠাইল বচন ॥ ৬১ ॥
saba dhana lañā kahe — ‘core la-ila dhana’
‘kanyā dite cāhiyāche’ — uṭhāila vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.62

তোমরা সকল লোক করহ বিচারে ।
‘মোর পিতার কন্যা দিতে যোগ্য কি ইহারে ॥’ ৬২ ॥
tomarā sakala loka karaha vicāre
‘mora pitāra kanyā dite yogya ki ihāre’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.63

এত শুনি’ লোকের মনে হইল সংশয় ।
‘সম্ভবে, — ধনলোভে লোক ছাড়ে ধর্মভয় ॥’ ৬৩ ॥
eta śuni’ lokera mane ha-ila saṁśaya
‘sambhave, — dhana-lobhe loka chāḍe dharma-bhaya’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.64

তবে ছোটবিপ্র কহে, — “শুন, মহাজন ।
ন্যায় জিনিবারে কহে অসত্য-বচন ॥ ৬৪ ॥
tabe choṭa-vipra kahe, “śuna, mahājana
nyāya jinibāre kahe asatya-vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.65

এই বিপ্র মোর সেবায় তুষ্ট যবে হৈলা ।
‘তোরে আমি কন্যা দিব’ আপনে কহিলা ॥ ৬৫ ॥
ei vipra mora sevāya tuṣṭa yabe hailā
‘tore āmi kanyā diba’ āpane kahilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.66

তবে মুঞি-নিষেধিনু, — শুন, দ্বিজবর ।
তোমার কন্যার যোগ্য নহি মুঞি বর ॥ ৬৬ ॥
tabe muñi niṣedhinu, — śuna, dvija-vara
tomāra kanyāra yogya nahi muñi vara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.67

কাহাঁ তুমি পণ্ডিত, ধনী, পরম কুলীন ।
কাহাঁ মুঞি দরিদ্র, মূর্খ, নীচ, কুলহীন ॥ ৬৭ ॥
kāhāṅ tumi paṇḍita, dhanī, parama kulīna
kāhāṅ muñi daridra, mūrkha, nīca, kula-hīna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.68

তবু এই বিপ্র মোরে কহে বার বার ।
তোরে কন্যা দিলুঁ, তুমি করহ স্বীকার ॥ ৬৮ ॥
tabu ei vipra more kahe bāra bāra
tore kanyā diluṅ, tumi karaha svīkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.69

তবে আমি কহিলাঙ — শুন, মহামতি ।
তোমার স্ত্রী-পুত্র-জ্ঞাতির না হবে সম্মতি ॥ ৬৯ ॥
tabe āmi kahilāṅ — śuna, mahā-mati
tomāra strī-putra-jñātira nā habe sammati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.70

কন্যা দিতে নারিবে, হবে অসত্য-বচন ।
পুনরপি কহে বিপ্র করিয়া যতন ॥ ৭০ ॥
kanyā dite nāribe, habe asatya-vacana
punarapi kahe vipra kariyā yatana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.71

কন্যা তোরে দিলুঁ, দ্বিধা না করিহ চিতে ।
আত্মকন্যা দিব, কেবা পারে নিষেধিতে ॥ ৭১ ॥
kanyā tore diluṅ, dvidhā nā kariha cite
ātma-kanyā diba, kebā pāre niṣedhite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.72

তবে আমি কহিলাঙ দৃঢ় করি’ মন ।
গোপালের আগে কহ এ-সত্য বচন ॥ ৭২ ॥
tabe āmi kahilāṅ dṛḍha kari’ mana
gopālera āge kaha e-satya vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.73

তবে ইঁহো গোপালের আগেতে কহিল ।
তুমি জান, এই বিপ্রে কন্যা আমি দিল ॥ ৭৩ ॥
tabe iṅho gopālera āgete kahila
tumi jāna, ei vipre kanyā āmi dila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.74

তবে আমি গোপালেরে সাক্ষী করিঞা ।
কহিলাঙ তাঁর পদে মিনতি করিঞা ॥ ৭৪ ॥
tabe āmi gopālere sākṣī kariñā
kahilāṅ tāṅra pade minati kariñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.75

যদি এই বিপ্র মোরে না দিবে কন্যাদান ।
সাক্ষী বোলাইমু তোমায়, হইও সাবধান ॥ ৭৫ ॥
yadi ei vipra more nā dibe kanyā-dāna
sākṣī bolāimu tomāya, ha-io sāvadhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.76

এই বাক্যে সাক্ষী মোর আছে মহাজন ।
যাঁর বাক্য সত্য করি মানে ত্রিভুবন ॥” ৭৬ ॥
ei vākye sākṣī mora āche mahājana
yāṅra vākya satya kari māne tribhuvana”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.77-78

তবে বড়বিপ্র কহে, — “এই সত্য কথা ।
গোপাল যদি সাক্ষী দেন, আপনে আসি’ এথা ॥ ৭৭ ॥
তবে কন্যা দিব আমি, জানিহ নিশ্চয় ।”
তাঁর পুত্র কহে, — ‘এই ভাল বাত হয় ॥’ ৭৮ ॥
tabe baḍa-vipra kahe, “ei satya kathā
gopāla yadi sākṣī dena, āpane āsi’ ethā
tabe kanyā diba āmi, jāniha niścaya”
tāṅra putra kahe, — ‘ei bhāla bāta haya’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.79

বড়বিপ্রের মনে, — ‘কৃষ্ণ বড় দয়াবান্ ।
অবশ্য মোর বাক্য তেঁহো করিবে প্রমাণ ॥’ ৭৯ ॥
baḍa-viprera mane, — ‘kṛṣṇa baḍa dayāvān
avaśya mora vākya teṅho karibe pramāṇa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.80

পুত্রের মনে, — ‘প্রতিমা না আসিবে সাক্ষী দিতে ।’
এই বুদ্ধ্যে দুইজন হইলা সম্মতে ॥ ৮০ ॥
putrera mane, — ‘pratimā nā āsibe sākṣī dite’
ei buddhye dui-jana ha-ilā sammate

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.81

ছোটবিপ্র বলে, — ‘পত্র করহ লিখন ।
পুনঃ যেন নাহি চলে এসব বচন ॥’ ৮১ ॥
choṭa-vipra bale, — ‘patra karaha likhana
punaḥ yena nāhi cale e-saba vacana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.82

তবে সব লোক মেলি’ পত্র ত’ লিখিল ।
দুঁহার সম্মতি লঞা মধ্যস্থ রাখিল ॥ ৮২ ॥
tabe saba loka meli’ patra ta’ likhila
duṅhāra sammati lañā madhyastha rākhila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.83

তবে ছোটবিপ্র কহে, — শুন, সর্বজন ।
এই বিপ্র — সত্য-বাক্য, ধর্মপরায়ণ ॥ ৮৩ ॥
tabe choṭa-vipra kahe, — śuna, sarva-jana
ei vipra — satya-vākya, dharma-parāyaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.84

স্ববাক্য ছাড়িতে ইঁহার নাহি কভু মন ।
স্বজন-মৃত্যু-ভয়ে কহে অসত্য-বচন ॥ ৮৪ ॥
sva-vākya chāḍite iṅhāra nāhi kabhu mana
svajana-mṛtyu-bhaye kahe asatya-vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.85

ইঁহার পুণ্যে কৃষ্ণে আনি’ সাক্ষী বোলাইব ।
তবে এই বিপ্রের সত্য-প্রতিজ্ঞা রাখিব ॥ ৮৫ ॥
iṅhāra puṇye kṛṣṇe āni’ sākṣī bolāiba
tabe ei viprera satya-pratijñā rākhiba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.86

এত শুনি’ নাস্তিক লোক উপহাস করে ।
কেহ বলে, ঈশ্বর — দয়ালু, আসিতেই পারে ॥ ৮৬ ॥
eta śuni’ nāstika loka upahāsa kare
keha bale, īśvara — dayālu, āsiteha pāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.87

তবে সেই ছোটবিপ্র গেলা বৃন্দাবন ।
দণ্ডবৎ করি’ কহে সব বিবরণ ॥ ৮৭ ॥
tabe sei choṭa-vipra gelā vṛndāvana
daṇḍavat kari’ kahe saba vivaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.88

“ব্রহ্মণ্যদেব তুমি বড় দয়াময় ।
দুই বিপ্রের ধর্ম রাখ হঞা সদয় ॥ ৮৮ ॥
“brahmaṇya-deva tumi baḍa dayā-maya
dui viprera dharma rākha hañā sadaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.89

কন্যা পাব, — মোর মনে ইহা নাহি সুখ ।
ব্রাহ্মণের প্রতিজ্ঞা যায় — এই বড় দুঃখ ॥ ৮৯ ॥
kanyā pāba, — mora mane ihā nāhi sukha
brāhmaṇera pratijñā yāya — ei baḍa duḥkha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.90

এত জানি’ তুমি সাক্ষী দেহ, দয়াময় ।
জানি’ সাক্ষী নাহি দেয়, তার পাপ হয় ॥ ৯০ ॥
eta jāni’ tumi sākṣī deha, dayā-maya
jāni’ sākṣī nāhi deya, tāra pāpa haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.91

কৃষ্ণ কহে, — বিপ্র, তুমি যাহ স্ব-ভবনে ।
সভা করি’ মোরে তুমি করিহ স্মরণে ॥ ৯১ ॥
kṛṣṇa kahe, — vipra, tumi yāha sva-bhavane
sabhā kari’ more tumi kariha smaraṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.92

আবির্ভাব হঞা আমি তাঁহা সাক্ষী দিব ।
তবে দুই বিপ্রের সত্য প্রতিজ্ঞা রাখিব ॥ ৯২ ॥
āvirbhāva hañā āmi tāhāṅ sākṣī diba
tabe dui viprera satya pratijñā rākhiba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.93

বিপ্র বলে, — “যদি হও চতুর্ভুজ-মূর্তি ।
তবু তোমার বাক্যে কারু না হবে প্রতীতি ॥ ৯৩ ॥
vipra bale, — “yadi hao caturbhuja-mūrti
tabu tomāra vākye kāru nā habe pratīti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.94

এই মূর্তি গিয়া যদি এই শ্রীবদনে ।
সাক্ষী দেহ যদি — তবে সর্বলোক শুনে ॥” ৯৪ ॥
ei mūrti giyā yadi ei śrī-vadane
sākṣī deha yadi — tabe sarva-loka śune”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.95

কৃষ্ণ কহে, — “প্রতিমা চলে, কোথাহ না শুনি ।”
বিপ্র বলে, — “প্রতিমা হঞা কহ কেনে বাণী ॥ ৯৫ ॥
kṛṣṇa kahe, — “pratimā cale, kothāha nā śuni”
vipra bale, — “pratimā hañā kaha kene vāṇī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.96

প্রতিমা নহ তুমি, — সাক্ষাৎ ব্রজেন্দ্রনন্দন ।
বিপ্র লাগি’ কর তুমি অকার্য-করণ ॥” ৯৬ ॥
pratimā naha tumi — sākṣāt vrajendra-nandana
vipra lāgi’ kara tumi akārya-karaṇa”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.97

হাসিঞা গোপাল কহে, — “শুনহ, ব্রাহ্মণ ।
তোমার পাছে পাছে আমি করিব গমন ॥ ৯৭ ॥
hāsiñā gopāla kahe, — “śunaha, brāhmaṇa
tomāra pāche pāche āmi kariba gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.98

উলটিয়া আমা তুমি না করিহ দরশনে ।
আমাকে দেখিলে, আমি রহিব সেই স্থানে ॥ ৯৮ ॥
ulaṭiyā āmā tumi nā kariha daraśane
āmāke dekhile, āmi rahiba sei sthāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.99

নূপুরের ধ্বনিমাত্র আমার শুনিবা ।
সেই শব্দে আমার গমন প্রতীতি করিবা ॥ ৯৯ ॥
nūpurera dhvani-mātra āmāra śunibā
sei śabde āmāra gamana pratīti karibā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.100

একসের অন্ন রান্ধি’ করিহ সমর্পণ ।
তাহা খাঞা তোমার সঙ্গে করিব গমন ॥” ১০০ ॥
eka-sera anna rāndhi’ kariha samarpaṇa
tāhā khāñā tomāra saṅge kariba gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.101

আর দিন আজ্ঞা মাগি’ চলিলা ব্রাহ্মণ ।
তার পাছে পাছে গোপাল করিলা গমন ॥ ১০১ ॥
āra dina ājñā māgi’ calilā brāhmaṇa
tāra pāche pāche gopāla karilā gamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.102

নূপুরের ধ্বনি শুনি’ আনন্দিত মন ।
উত্তমান্ন পাক করি’ করায় ভোজন ॥ ১০২ ॥
nūpurera dhvani śuni’ ānandita mana
uttamānna pāka kari’ karāya bhojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.103

এইমতে চলি’ বিপ্র নিজে-দেশে আইলা ।
গ্রামের নিকট আসি’ মনেতে চিন্তিলা ॥ ১০৩ ॥
ei-mate cali’ vipra nija-deśe āilā
grāmera nikaṭa āsi’ manete cintilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.104

‘এবে মুঞি গ্রামে আইনু, যাইমু ভবন ।
লোকেরে কহিব গিয়া সাক্ষীর আগমন ॥ ১০৪ ॥
‘ebe muñi grāme āinu, yāimu bhavana
lokere kahiba giyā sākṣīra āgamana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.105

সাক্ষাতে না দেখিলে মনে প্রতীতি না হয় ।
ইহাঁ যদি রহেন, তবু নাহি কিছু ভয় ॥’ ১০৫ ॥
sākṣāte nā dekhile mane pratīti nā haya
ihāṅ yadi rahena, tabu nāhi kichu bhaya’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.106

এত ভাবি’ সেই বিপ্র ফিরিয়া চাহিল ।
হাসিঞা গোপাল-দেব তথায় রহিল ॥ ১০৬ ॥
eta bhāvi’ sei vipra phiriyā cāhila
hāsiñā gopāla-deva tathāya rahila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.107

ব্রাহ্মণেরে কহে, — “তুমি যাহ নিজ-ঘর ।
এথায় রহিব আমি, না যাব অতঃপর ॥” ১০৭ ॥
brāhmaṇere kahe, — “tumi yāha nija-ghara
ethāya rahiba āmi, nā yāba ataḥpara”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.108

তবে সেই বিপ্র যাই নগরে কহিল ।
শুনিঞা সকল লোক চমৎকার হৈল ॥ ১০৮ ॥
tabe sei vipra yāi nagare kahila
śuniñā sakala loka camatkāra haila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.109

আইল সকল লোক সাক্ষী দেখিবারে ।
গোপাল দেখিঞা লোক দণ্ডবৎ করে ॥ ১০৯ ॥
āila sakala loka sākṣī dekhibāre
gopāla dekhiñā loka daṇḍavat kare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.110

গোপাল-সৌন্দর্য দেখি’ লোকে আনন্দিত ।
প্রতিমা চলিঞা আইলা, — শুনিঞা বিস্মিত ॥ ১১০ ॥
gopāla-saundarya dekhi’ loke ānandita
pratimā caliñā āilā, — śuniñā vismita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.111

তবে সেই বড়বিপ্র আনন্দিত হঞা ।
গোপালের আগে পড়ে দণ্ডবৎ হঞা ॥ ১১১ ॥
tabe sei baḍa-vipra ānandita hañā
gopālera āge paḍe daṇḍavat hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.112

সকল লোকের আগে গোপাল সাক্ষী দিল ।
বড়বিপ্র ছোটবিপ্রে কন্যাদান কৈল ॥ ১১২ ॥
sakala lokera āge gopāla sākṣī dila
baḍa-vipra choṭa-vipre kanyā-dāna kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.113

তবে সেই দুই বিপ্রে কহিল ঈশ্বর ।
“তুমি-দুই — জন্মে জন্মে আমার কিঙ্কর ॥ ১১৩ ॥
tabe sei dui vipre kahila īśvara
“tumi-dui — janme-janme āmāra kiṅkara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.114

দুঁহার সত্যে তুষ্ট হইলাঙ, দুঁহে মাগ’ বর ।”
দুইবিপ্র বর মাগে আনন্দ-অন্তর ॥ ১১৪ ॥
duṅhāra satye tuṣṭa ha-ilāṅ, duṅhe māga’ vara”
dui-vipra vara māge ānanda-antara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.115

“যদি বর দিবে, তবে রহ এই স্থানে ।
কিঙ্করেরে দয়া তব সর্বলোকে জানে ॥” ১১৫ ॥
“yadi vara dibe, tabe raha ei sthāne
kiṅkarere dayā tava sarva-loke jāne”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.116

গোপাল রহিলা, দুঁহে করেন সেবন ।
দেখিতে আইলা সব দেশের লোক-জন ॥ ১১৬ ॥
gopāla rahilā, duṅhe karena sevana
dekhite āilā saba deśera loka-jana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.117

সে দেশের রাজা আইল আশ্চর্য শুনিঞা ।
পরম সন্তোষ পাইল গোপালে দেখিঞা ॥ ১১৭ ॥
se deśera rājā āila āścarya śuniñā
parama santoṣa pāila gopāle dekhiñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.118

মন্দির করিয়া রাজা সেবা চালাইল ।
‘সাক্ষিগোপাল’ বলি’ তাঁর নাম খ্যাতি হৈল ॥ ১১৮ ॥
mandira kariyā rājā sevā cālāila
‘sākṣi-gopāla’ bali’ tāṅra nāma khyāti haila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.119

এই মত বিদ্যানগরে সাক্ষিগোপাল ।
সেবা অঙ্গীকার করি’ আছেন চিরকাল ॥ ১১৯ ॥
ei mata vidyānagare sākṣi-gopāla
sevā aṅgīkāra kari’ āchena cira-kāla

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.120

উৎকলের রাজা পুরুষোত্তমদেব নাম ।
সেই দেশ জিনি’ নিল করিয়া সংগ্রাম ॥ ১২০ ॥
utkalera rājā puruṣottama-deva nāma
sei deśa jini’ nila kariyā saṅgrāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.121

সেই রাজা জিনি’ নিল তাঁর সিংহাসন ।
‘মাণিক্য-সিংহাসন’ নাম অনেক রতন ॥ ১২১ ॥
sei rājā jini’ nila tāṅra siṁhāsana
‘māṇikya-siṁhāsana’ nāma aneka ratana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.122

পুরুষোত্তম-দেব সেই বড় ভক্ত আর্য ।
গোপাল-চরণে মাগে, — ‘চল মোর রাজ্য ॥’ ১২২ ॥
puruṣottama-deva sei baḍa bhakta ārya
gopāla-caraṇe māge, — ‘cala mora rājya’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.123

তাঁর ভক্তিবশে গোপাল তাঁরে আজ্ঞা দিল ।
গোপাল লইয়া সেই কটকে আইল ॥ ১২৩ ॥
tāṅra bhakti-vaśe gopāla tāṅre ājñā dila
gopāla la-iyā sei kaṭake āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.124

জগন্নাথে আনি’ দিল মাণিক্য-সিংহাসন ।
কটকে গোপাল-সেবা করিল স্থাপন ॥ ১২৪ ॥
jagannāthe āni’ dila māṇikya-siṁhāsana
kaṭake gopāla-sevā karila sthāpana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.125

তাঁহার মহিষী আইলা গোপাল-দর্শনে ।
ভক্তি করি’ বহু অলঙ্কার কৈল সমর্পণে ॥ ১২৫ ॥
tāṅhāra mahiṣī āilā gopāla-darśane
bhakti kari’ bahu alaṅkāra kaila samarpaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.126

তাঁহার নাসাতে বহুমূল্য মুক্তা হয় ।
তাহা দিতে ইচ্ছা হৈল, মনেতে চিন্তয় ॥ ১২৬ ॥
tāṅhāra nāsāte bahu-mūlya muktā haya
tāhā dite icchā haila, manete cintaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.127

ঠাকুরের নাসাতে যদি ছিদ্র থাকিত ।
তবে এই দাসী মুক্তা নাসায় পরাইত ॥ ১২৭ ॥
ṭhākurera nāsāte yadi chidra thākita
tabe ei dāsī muktā nāsāya parāita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.128

এত চিন্তি’ নমস্করি’ গেলা স্বভবনে ।
রাত্রিশেষে গোপাল তাঁরে কহেন স্বপনে ॥ ১২৮ ॥
eta cinti’ namaskari’ gelā sva-bhavane
rātri-śeṣe gopāla tāṅre kahena svapane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.129

“বাল্যকালে মাতা মোর নাসা ছিদ্র করি’ ।
মুক্তা পরাঞাছিল বহু যত্ন করি’ ॥ ১২৯ ॥
“bālya-kāle mātā mora nāsā chidra kari’
muktā parāñāchila bahu yatna kari’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.130

সেই ছিদ্র অদ্যাপিহ আছয়ে নাসাতে ।
সেই মুক্তা পরাহ, যাহা চাহিয়াছ দিতে ॥” ১৩০ ॥
sei chidra adyāpiha āchaye nāsāte
sei muktā parāha, yāhā cāhiyācha dite”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.131

স্বপ্নে দেখি’ সেই রাণী রাজাকে কহিল ।
রাজাসহ মুক্তা লঞা মন্দিরে আইল ॥ ১৩১ ॥
svapne dekhi’ sei rāṇī rājāke kahila
rājā-saha muktā lañā mandire āila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.132

পরাইল মুক্তা নাসার ছিদ্র দেখিঞা ।
মহামহোৎসব কৈল আনন্দিত হঞা ॥ ১৩২ ॥
parāila muktā nāsāya chidra dekhiñā
mahā-mahotsava kaila ānandita hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.133

সেই হৈতে গোপালের কটকেতে স্থিতি ।
এই লাগি ‘সাক্ষিগোপাল, নাম হৈল খ্যাতি ॥ ১৩৩ ॥
sei haite gopālera kaṭakete sthiti
ei lāgi ‘sākṣi-gopāla’ nāma haila khyāti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.134

নিত্যানন্দ-মুখে শুনি’ গোপাল-চরিত ।
তুষ্ট হৈলা মহাপ্ৰভু স্বভক্ত-সহিত ॥ ১৩৪ ॥
nityānanda-mukhe śuni’ gopāla-carita
tuṣṭa hailā mahāprabhu svabhakta-sahita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.135

গোপালের আগে যবে প্রভুর হয় স্থিতি ।
ভক্তগণে দেখে — যেন দুঁহে একমূর্তি ॥ ১৩৫ ॥
gopālera āge yabe prabhura haya sthiti
bhakta-gaṇe dekhe — yena duṅhe eka-mūrti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.136

দুঁহে — এক বর্ণ, দুঁহে — প্রকাণ্ড-শরীর ।
দুঁহে — রক্তাম্বর, দুঁহার স্বভাব — গম্ভীর ॥ ১৩৬ ॥
duṅhe — eka varṇa, duṅhe — prakāṇḍa-śarīra
duṅhe — raktāmbara, duṅhāra svabhāva — gambhīra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.137

মহা-তেজোময় দুঁহে কমল-নয়ন ।
দুঁহার ভাবাবেশ, দুঁহে — চন্দ্রবদন ॥ ১৩৭ ॥
mahā-tejo-maya duṅhe kamala-nayana
duṅhāra bhāvāveśa, duṅhe — candra-vadana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.138

দুঁহা দেখি’ নিত্যানন্দপ্রভু মহারঙ্গে ।
ঠারাঠারি করি’ হাসে ভক্তগণ-সঙ্গে ॥ ১৩৮ ॥
duṅhā dekhi’ nityānanda-prabhu mahā-raṅge
ṭhārāṭhāri kari’ hāse bhakta-gaṇa-saṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.139

এইমত মহারঙ্গে যে রাত্রি বঞ্চিয়া ।
প্ৰভাতে চলিলা মঙ্গল-আরতি দেখিঞা ॥ ১৩৯ ॥
ei-mata mahā-raṅge se rātri vañciyā
prabhāte calilā maṅgala-ārati dekhiñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.140

ভুবনেশ্বর-পথে যৈছে কৈল দরশন ।
বিস্তারি’ বর্ণিয়াছেন দাস-বৃন্দাবন ॥ ১৪০ ॥
bhuvaneśvara-pathe yaiche kaila daraśana
vistāri’ varṇiyāchena dāsa-vṛndāvana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.141

কমলপুরে আসি ভার্গীনদী-স্নান কৈল ।
নিত্যানন্দ-হাতে প্রভু দণ্ড ধরিল ॥ ১৪১ ॥
kamalapure āsi bhārgīnadī-snāna kaila
nityānanda-hāte prabhu daṇḍa dharila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.142-143

কপোতেশ্বর দেখিতে গেলা ভক্তগণ সঙ্গে ।
এথা নিত্যানন্দপ্রভু কৈল দণ্ড-ভঙ্গে ॥ ১৪২ ॥
তিন খণ্ড করি’ দণ্ড দিল ভাসাঞা ।
ভক্ত-সঙ্গে আইলা প্রভু মহেশ দেখিঞা ॥ ১৪৩ ॥
kapoteśvara dekhite gelā bhakta-gaṇa saṅge
ethā nityānanda-prabhu kaila daṇḍa-bhaṅge
tina khaṇḍa kari’ daṇḍa dila bhāsāñā
bhakta-saṅge āilā prabhu maheśa dekhiñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.144

জগন্নাথের দেউল দেখি’ আবিষ্ট হৈলা ।
দণ্ডবৎ করি প্রেমে নাচিতে লাগিলা ॥ ১৪৪ ॥
jagannāthera deula dekhi’ āviṣṭa hailā
daṇḍavat kari preme nācite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.145

ভক্তগণ আবিষ্ট হঞা, সবে নাচে গায় ।
প্রেমাবেশে প্রভু-সঙ্গে রাজমার্গে যায় ॥ ১৪৫ ॥
bhakta-gaṇa āviṣṭa hañā, sabe nāce gāya
premāveśe prabhu-saṅge rāja-mārge yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.146

হাসে, কান্দে, নাচে প্রভু হুঙ্কার গর্জন ।
তিনক্রোশ পথ হৈল — সহস্র যোজন ॥ ১৪৬ ॥
hāse, kānde, nāce prabhu huṅkāra garjana
tina-krośa patha haila — sahasra yojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.147

চলিতে চলিতে প্রভু আইলা ‘আঠারনালা’ ।
তাহাঁ আসি’ প্রভু কিছু বাহ্য প্রকাশিলা ॥ ১৪৭ ॥
calite calite prabhu āilā ‘āṭhāranālā’
tāhāṅ āsi’ prabhu kichu bāhya prakāśilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.148

নিত্যানন্দে কহে প্রভু, — “দেহ মোর দণ্ড” ।
নিত্যানন্দ বলে, — “দণ্ড হৈল তিন খণ্ড ॥ ১৪৮ ॥
nityānande kahe prabhu, — deha mora daṇḍa
nityānanda bale, — daṇḍa haila tina khaṇḍa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.149

প্রেমাবেশে পড়িলা তুমি, তোমারে ধরিনু ।
তোমা-সহ সেই দণ্ড-উপরে পড়িনু ॥ ১৪৯ ॥
premāveśe paḍilā tumi, tomāre dharinu
tomā-saha sei daṇḍa-upare paḍinu

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.150

দুই জনার ভরে দণ্ড খণ্ড খণ্ড হৈল ।
সেই খণ্ড কাঁহা পড়িল, কিছু না জানিল ॥ ১৫০ ॥
dui-janāra bhare daṇḍa khaṇḍa khaṇḍa haila
sei khaṇḍa kāṅhā paḍila, kichu nā jānila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.151

মোর অপরাধে তোমার দণ্ড হইল খণ্ড ।
যে উচিত হয়, মোর কর তার দণ্ড ॥” ১৫১ ॥
mora aparādhe tomāra daṇḍa ha-ila khaṇḍa
ye ucita haya, mora kara tāra daṇḍa”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.152

শুনি’ কিছু মহাপ্রভু দুঃখ প্রকাশিলা ।
ঈষৎ ক্রোধ করি’ কিছু কহিতে লাগিলা ॥ ১৫২ ॥
śuni’ kichu mahāprabhu duḥkha prakāśilā
īṣat krodha kari’ kichu kahite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.153

“নীলাচলে আনি’ মোর সবে হিত কৈলা ।
সবে দণ্ডধন ছিল, তাহা না রাখিলা ॥ ১৫৩ ॥
nīlācale āni’ mora sabe hita kailā
sabe daṇḍa-dhana chila, tāhā nā rākhilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.154

তুমি-সব আগে যাহ ঈশ্বর দেখিতে ।
কিবা আমি আগে যাই, না যাব সহিতে ॥” ১৫৪ ॥
tumi-saba āge yāha īśvara dekhite
kibā āmi āge yāi, nā yāba sahite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.155

মুকুন্দ দত্ত কহে, — “প্রভু, তুমি যাহ আগে ।
আমি-সব পাছে যাব, না যাব তোমার সঙ্গে ॥” ১৫৫ ॥
mukunda datta kahe, — prabhu, tumi yāha āge
āmi-saba pāche yāba, nā yāba tomāra saṅge

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.156

এত শুনি’ প্রভু আগে চলিলা শীঘ্রগতি ।
বুঝিতে না পারে কেহ দুই প্রভুর মতি ॥ ১৫৬ ॥
eta śuni’ prabhu āge calilā śīghra-gati
bujhite nā pāre keha dui prabhura mati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.157

ইঁহো কেনে দণ্ড ভাঙ্গে, তেঁহো কেনে ভাঙ্গায় ।
ভাঙ্গাঞা ক্রোধে তেঁহো ইঁহাকে দোষায় ॥ ১৫৭ ॥
iṅho kene daṇḍa bhāṅge, teṅho kene bhāṅgāya
bhāṅgāñā krodhe teṅho iṅhāke doṣāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.158

দণ্ডভঙ্গ-লীলা — এই পরম গম্ভীর ।
সেই বুঝে, দুঁহার পদে যাঁর ভক্তি ধীর ॥ ১৫৮ ॥
daṇḍa-bhaṅga-līlā ei — parama gambhīra
sei bujhe, duṅhāra pade yāṅra bhakti dhīra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.159

ব্ৰহ্মণ্যদেব-গোপালের মহিমা এই ধন্য ।
নিত্যানন্দ — বক্তা যার, শ্রোতা — শ্রীচৈতন্য ॥ ১৫৯ ॥
brahmaṇya-deva-gopālera mahimā ei dhanya
nityānanda — vaktā yāra, śrotā — śrī-caitanya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.160

শ্রদ্ধাযুক্ত হঞা ইহা শুনে যেই জন ।
অচিরে মিলয়ে তারে গোপাল-চরণ ॥ ১৬০ ॥
śraddhā-yukta hañā ihā śune yei jana
acire milaye tāre gopāla-caraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 5.161

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ১৬১ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase