Sanskrit, IAST, and JAPA TIME Library links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 6: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 6: original text, IAST, and JAPA TIME Library links.

Madhya-līlā — Chapter 6

CC Madhya 6.1

নৌমি তং গৌরচন্দ্রং যঃ কুতর্ক-কর্কশাশয়ম্ ।
সার্বভৌমং সর্বভূমা ভক্তিভূমানমাচরৎ ॥ ১ ॥
naumi taṁ gauracandraṁ yaḥ
kutarka-karkaśāśayam
sārvabhaumaṁ sarva-bhūmā
bhakti-bhūmānam ācarat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.2

জয় জয় গৌরচন্দ্র জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya gauracandra jaya nityānanda
jayādvaitacandra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.3

আবেশে চলিলা প্রভু জগন্নাথ-মন্দিরে ।
জগন্নাথ দেখি’ প্রেমে হইলা অস্থিরে ॥ ৩ ॥
āveśe calilā prabhu jagannātha-mandire
jagannātha dekhi’ preme ha-ilā asthire

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.4

জগন্নাথ আলিঙ্গিতে চলিলা ধাঞা ।
মন্দিরে পড়িলা প্রেমে আবিষ্ট হঞা ॥ ৪ ॥
jagannātha āliṅgite calilā dhāñā
mandire paḍilā preme āviṣṭa hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.5

দৈবে সার্বভৌম তাঁহাকে করে দরশন ।
পড়িছা মারিতে তেঁহো কৈল নিবারণ ॥ ৫ ॥
daive sārvabhauma tāṅhāke kare daraśana
paḍichā mārite teṅho kaila nivāraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.6

প্রভুর সৌন্দর্য আর প্রেমের বিকার ।
দেখি’ সার্বভৌম হৈলা বিস্মিত অপার ॥ ৬ ॥
prabhura saundarya āra premera vikāra
dekhi’ sārvabhauma hailā vismita apāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.7

বহুক্ষণে চৈতন্য নহে, ভোগের কাল হৈল ।
সার্বভৌম মনে তবে উপায় চিন্তিল ॥ ৭ ॥
bahu-kṣaṇe caitanya nahe, bhogera kāla haila
sārvabhauma mane tabe upāya cintila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.8

শিষ্য পড়িছা-দ্বারা প্রভু নিল বহাঞা ।
ঘরে আনি’ পবিত্র স্থানে রাখিল শোয়াঞা ॥ ৮ ॥
śiṣya paḍichā-dvārā prabhu nila vahāñā
ghare āni’ pavitra sthāne rākhila śoyāñā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.9

শ্বাস-প্রশ্বাস নাহি উদর-স্পন্দন ।
দেখিয়া চিন্তিত হৈল ভট্টাচার্যের মন ॥ ৯ ॥
śvāsa-praśvāsa nāhi udara-spandana
dekhiyā cintita haila bhaṭṭācāryera mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.10

সূক্ষ্ম তুলা আনি’ নাসা-অগ্রেতে ধরিল ।
ঈষৎ চলয়ে তুলা দেখি’ ধৈর্য হৈল ॥ ১০ ॥
sūkṣma tulā āni’ nāsā-agrete dharila
īṣat calaye tulā dekhi’ dhairya haila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.11

বসি’ ভট্টাচার্য মনে করেন বিচার ।
এই কৃষ্ণ-মহাপ্রেমের সাত্ত্বিক বিকার ॥ ১১ ॥
vasi’ bhaṭṭācārya mane karena vicāra
ei kṛṣṇa-mahāpremera sāttvika vikāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.12

‘সূদ্দীপ্ত সাত্ত্বিক’ এই নাম যে ‘প্রলয়’ ।
নিত্যসিদ্ধ ভক্তে সে ‘সূদ্দীপ্ত ভাব’ হয় ॥ ১২ ॥
‘sūddīpta sāttvika’ ei nāma ye ‘pralaya’
nitya-siddha bhakte se ‘sūddīpta bhāva’ haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.13

‘অধিরূঢ় ভাব’ যাঁর, তাঁর এ বিকার ।
মনুষ্যের দেহে দেখি, — বড় চমৎকার ॥ ১৩ ॥
‘adhirūḍha bhāva’ yāṅra, tāṅra e vikāra
manuṣyera dehe dekhi, — baḍa camatkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.14

এত চিন্তি’ ভট্টাচার্য আছেন বসিয়া ।
নিত্যানন্দাদি সিংহদ্বারে মিলিল আসিয়া ॥ ১৪ ॥
eta cinti’ bhaṭṭācārya āchena vasiyā
nityānandādi siṁha-dvāre milila āsiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.15

তাঁহা শুনে লোকে কহে অন্যোন্যে বাত্‌ ।
এক সন্ন্যাসী আসি’ দেখি’ জগন্নাথ ॥ ১৫ ॥
tāṅhā śune loke kahe anyonye bāt
eka sannyāsī āsi’ dekhi’ jagannātha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.16

মূর্চ্ছিত হৈল, চেতন না হয় শরীরে ।
সার্বভৌম লঞা গেলা আপনার ঘরে ॥ ১৬ ॥
mūrcchita haila, cetana nā haya śarīre
sārvabhauma lañā gelā āpanāra ghare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.17

শুনি’ সবে জানিলা এই মহাপ্রভুর কার্য ।
হেনকালে আইলা তাহাঁ গোপীনাথাচার্য ॥ ১৭ ॥
śuni’ sabe jānilā ei mahāprabhura kārya
hena-kāle āilā tāhāṅ gopīnāthācārya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.18

নদীয়া-নিবাসী, বিশারদের জামাতা ।
মহাপ্রভুর ভক্ত তেঁহো প্রভুতত্ত্বজ্ঞাতা ॥ ১৮ ॥
nadīyā-nivāsī, viśāradera jāmātā
mahāprabhura bhakta teṅho prabhu-tattva-jñātā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.19

মুকুন্দ-সহিত পূর্বে আছে পরিচয় ।
মুকুন্দ দেখিয়া তাঁর হইল বিস্ময় ॥ ১৯ ॥
mukunda-sahita pūrve āche paricaya
mukunda dekhiyā tāṅra ha-ila vismaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.20

মুকুন্দ তাঁহারে দেখি’ কৈল নমস্কার ।
তেঁহো আলিঙ্গিয়া পুছে প্রভুর সমাচার ॥ ২০ ॥
mukunda tāṅhāre dekhi’ kaila namaskāra
teṅho āliṅgiyā puche prabhura samācāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.21

মুকুন্দ কহে, — প্রভুর ইহাঁ হৈল আগমনে ।
আমি-সব আসিয়াছি মহাপ্রভুর সনে ॥ ২১ ॥
mukunda kahe, — prabhura ihāṅ haila āgamane
āmi-saba āsiyāchi mahāprabhura sane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.22

নিত্যানন্দ-গোসাঞিকে আচার্য কৈল নমস্কার ।
সবে মেলি’ পুছে প্রভুর বার্তা বার বার ॥ ২২ ॥
nityānanda-gosāñike ācārya kaila namaskāra
sabe meli’ puche prabhura vārtā bāra bāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.23

মুকুন্দ কহে, — ‘মহাপ্রভু সন্ন্যাস করিয়া ।
নীলাচলে আইলা সঙ্গে আমা-সবা লঞা ॥ ২৩ ॥
mukunda kahe, — ‘mahāprabhu sannyāsa kariyā
nīlācale āilā saṅge āmā-sabā lañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.24

আমা-সবা ছাড়ি’ আগে গেলা দরশনে ।
আমি-সব পাছে আইলাঙ তাঁর অন্বেষণে ॥ ২৪ ॥
āmā-sabā chāḍi’ āge gelā daraśane
āmi-saba pāche āilāṅ tāṅra anveṣaṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.25

অন্যোন্যে লোকের মুখে যে কথা শুনিল ।
সার্বভৌম-গৃহে প্রভু, — অনুমান কৈল ॥ ২৫ ॥
anyonye lokera mukhe ye kathā śunila
sārvabhauma-gṛhe prabhu, — anumāna kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.26

ঈশ্বর-দর্শনে প্রভু প্রেমে অচেতন ।
সার্বভৌম লঞা গেলা আপন-ভবন ॥ ২৬ ॥
īśvara-darśane prabhu preme acetana
sārvabhauma lañā gelā āpana-bhavana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.27

তোমার মিলনে যবে আমার হৈল মন ।
দৈবে সেই ক্ষণে পাইলুঁ তোমার দরশন ॥ ২৭ ॥
tomāra milane yabe āmāra haila mana
daive sei kṣaṇe pāiluṅ tomāra daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.28

চল, সবে যাই সার্বভৌমের ভবন ।
প্রভু দেখি’ পাছে করিব ঈশ্বর দর্শন ॥’ ২৮ ॥
cala, sabe yāi sārvabhaumera bhavana
prabhu dekhi’ pāche kariba īśvara darśana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.29

এত শুনি’ গোপীনাথ সবারে লঞা ।
সার্বভৌম-ঘরে গেলা হরষিত হঞা ॥ ২৯ ॥
eta śuni’ gopīnātha sabāre lañā
sārvabhauma-ghare gelā haraṣita hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.30

সার্বভৌম-স্থানে গিয়া প্রভুকে দেখিল ।
প্রভু দেখি’ আচার্যের দুঃখ-হর্ষ হৈল ॥ ৩০ ॥
sārvabhauma-sthāne giyā prabhuke dekhila
prabhu dekhi’ ācāryera duḥkha-harṣa haila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.31

সার্বভৌমে জানাঞা সবা নিল অভ্যন্তরে ।
নিত্যানন্দ-গোসাঞিরে তেঁহো কৈল নমস্কারে ॥ ৩১ ॥
sārvabhaume jānāñā sabā nila abhyantare
nityānanda-gosāñire teṅho kaila namaskāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.32

সবা সহিত যথাযোগ্য করিল মিলন ।
প্রভু দেখি’ সবার হৈল হরষিত মন ॥ ৩২ ॥
sabā sahita yathā-yogya karila milana
prabhu dekhi’ sabāra haila haraṣita mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.33

সার্বভৌম পাঠাইল সবা দর্শন করিতে ।
‘চন্দনেশ্বর’ নিজপুত্র দিল সবার সাথে ॥ ৩৩ ॥
sārvabhauma pāṭhāila sabā darśana karite
‘candaneśvara’ nija-putra dila sabāra sāthe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.34

জগন্নাথ দেখি’ সবার হইল আনন্দ ।
ভাবেতে আবিষ্ট হৈলা প্রভু নিত্যানন্দ ॥ ৩৪ ॥
jagannātha dekhi’ sabāra ha-ila ānanda
bhāvete āviṣṭa hailā prabhu nityānanda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.35

সবে মেলি’ ধরি তাঁরে সুস্থির করিল ।
ঈশ্বর-সেবক মালা-প্রসাদ আনি’ দিল ॥ ৩৫ ॥
sabe meli’ dhari tāṅre susthira karila
īśvara-sevaka mālā-prasāda āni’ dila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.36

প্রসাদ পাঞা সবে হৈলা আনন্দিত মনে ।
পুনরপি আইলা সবে মহাপ্রভুর স্থানে ॥ ৩৬ ॥
prasāda pāñā sabe hailā ānandita mane
punarapi āilā sabe mahāprabhura sthāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.37

উচ্চ করি’ করে সবে নাম-সংকীর্তন ।
তৃতীয় প্রহরে হৈল প্রভুর চেতন ॥ ৩৭ ॥
ucca kari’ kare sabe nāma-saṅkīrtana
tṛtīya prahare haila prabhura cetana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.38

হুঙ্কার করিয়া উঠে ‘হরি’ ‘হরি’ বলি’ ।
আনন্দে সার্বভৌম তাঁর লৈল পদধূলি ॥ ৩৮ ॥
huṅkāra kariyā uṭhe ‘hari’ ‘hari’ bali’
ānande sārvabhauma tāṅra laila pada-dhūli

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.39

সার্বভৌম কহে, — শীঘ্র করহ মধ্যাহ্ন ।
মুঞি ভিক্ষা দিমু আজি মহা-প্রসাদান্ন ॥ ৩৯ ॥
sārvabhauma kahe, — śīghra karaha madhyāhna
muñi bhikṣā dimu āji mahā-prasādānna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.40

সমুদ্রস্নান করি’ মহাপ্রভু শীঘ্র আইলা ।
চরণ পাখালি’ প্রভু আসনে বসিলা ॥ ৪০ ॥
samudra-snāna kari’ mahāprabhu śīghra āilā
caraṇa pākhāli’ prabhu āsane vasilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.41

বহুত প্রসাদ সার্বভৌম আনাইল ।
তবে মহাপ্রভু সুখে ভোজন করিল ॥ ৪১ ॥
bahuta prasāda sārvabhauma ānāila
tabe mahāprabhu sukhe bhojana karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.42

সুবর্ণ-থালীর অন্ন উত্তম ব্যঞ্জন ।
ভক্তগণ-সঙ্গে প্রভু করেন ভোজন ॥ ৪২ ॥
suvarṇa-thālīra anna uttama vyañjana
bhakta-gaṇa-saṅge prabhu karena bhojana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.43

সার্বভৌম পরিবেশন করেন আপনে ।
প্রভু কহে, — মোরে দেহ লাফ্‌রা-ব্যঞ্জনে ॥ ৪৩ ॥
sārvabhauma pariveśana karena āpane
prabhu kahe, — more deha lāphrā-vyañjane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.44

পীঠা-পানা দেহ তুমি ইঁহা-সবাকারে ।
তবে ভট্টাচার্য কহে যুড়ি’ দুই করে ॥ ৪৪ ॥
pīṭhā-pānā deha tumi iṅhā-sabākāre
tabe bhaṭṭācārya kahe yuḍi’ dui kare

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.45

জগন্নাথ কৈছে করিয়াছেন ভোজন ।
আজি সব মহাপ্রসাদ কর আস্বাদন ॥ ৪৫ ॥
jagannātha kaiche kariyāchena bhojana
āji saba mahāprasāda kara āsvādana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.46

এত বলি’ পীঠা-পানা সব খাওয়াইলা ।
ভিক্ষা করাঞা আচমন করাইলা ॥ ৪৬ ॥
eta bali’ pīṭhā-pānā saba khāoyāilā
bhikṣā karāñā ācamana karāilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.47

আজ্ঞা মাগি’ গেলা গোপীনাথ আচার্যকে লঞা ।
প্রভুর নিকট আইলা ভোজন করিঞা ॥ ৪৭ ॥
ājñā māgi’ gelā gopīnātha ācāryake lañā
prabhura nikaṭa āilā bhojana kariñā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.48

‘নমো নারায়ণায়’ বলি’ নমস্কার কৈল ।
‘কৃষ্ণে মতিরস্তু’ বলি’ গোসাঞি কহিল ॥ ৪৮ ॥
‘namo nārāyaṇāya’ bali’ namaskāra kaila
‘kṛṣṇe matir astu’ bali’ gosāñi kahila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.49

শুনি’ সার্বভৌম মনে বিচার করিল ।
বৈষ্ণব-সন্ন্যাসী ইঁহো, বচনে জানিল ॥ ৪৯ ॥
śuni’ sārvabhauma mane vicāra karila
vaiṣṇava-sannyāsī iṅho, vacane jānila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.50

গোপীনাথ আচার্যেরে কহে সার্বভৌম ।
গোসাঞির জানিতে চাহি কাহাঁ পূর্বাশ্রম ॥ ৫০ ॥
gopīnātha ācāryere kahe sārvabhauma
gosāñira jānite cāhi kāhāṅ pūrvāśrama

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.51

গোপীনাথাচার্য কহে, — নবদ্বীপে ঘর ।
‘জগন্নাথ’ নাম, পদবী — ‘মিশ্র পুরন্দর’ ॥ ৫১ ॥
gopīnāthācārya kahe, — navadvīpe ghara
‘jagannātha’ — nāma, padavī — ‘miśra purandara’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.52

‘বিশ্বম্ভর’ — নাম ইঁহার, তাঁর ইঁহো পুত্র ।
নীলাম্বর চক্রবর্তীর হয়েন দৌহিত্র ॥ ৫২ ॥
‘viśvambhara’ — nāma iṅhāra, tāṅra iṅho putra
nīlāmbara cakravartīra hayena dauhitra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.53

সার্বভৌম কহে, — নীলাম্বর চক্রবর্তী ।
বিশারদের সমাধ্যায়ী, — এই তাঁর খ্যাতি ॥ ৫৩ ॥
sārvabhauma kahe, — nīlāmbara cakravartī
viśāradera samādhyāyī, — ei tāṅra khyāti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.54

‘মিশ্র পুরন্দর’ তাঁর মান্য, হেন জানি ।
পিতার সম্বন্ধে দোঁহাকে পূজ্য করি’ মানি ॥ ৫৪ ॥
‘miśra purandara’ tāṅra mānya, hena jāni
pitāra sambandhe doṅhāke pūjya kari’ māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.55

নদীয়া-সম্বন্ধে সার্বভৌম হৃষ্ট হৈলা ।
প্রীত হঞা গোসাঞিরে কহিতে লাগিলা ॥ ৫৫ ॥
nadīyā-sambandhe sārvabhauma hṛṣṭa hailā
prīta hañā gosāñire kahite lāgilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.56

‘সহজেই পূজ্য তুমি, আরে ত’ সন্ন্যাস ।
অতএব হঙ তোমার আমি নিজ-দাস ॥’ ৫৬ ॥
‘sahajei pūjya tumi, āre ta’ sannyāsa
ataeva haṅ tomāra āmi nija-dāsa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.57

শুনি’ মহাপ্রভু কৈল শ্রীবিষ্ণু স্মরণ ।
ভট্টাচার্যে কহে কিছু বিনয় বচন ॥ ৫৭ ॥
śuni’ mahāprabhu kaila śrī-viṣṇu smaraṇa
bhaṭṭācārye kahe kichu vinaya vacana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.58

“তুমি জগদ্‌গুরু — সর্বলোক-হিতকর্তা ।
বেদান্ত পড়াও, সন্ন্যাসীর উপকর্তা ॥ ৫৮ ॥
“tumi jagad-guru — sarvaloka-hita-kartā
vedānta paḍāo, sannyāsīra upakartā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.59

আমি বালক-সন্ন্যাসী — ভাল-মন্দ নাহি জানি ।
তোমার আশ্রয় নিলুঁ, গুরু করি’ মানি ॥ ৫৯ ॥
āmi bālaka-sannyāsī — bhānda-manda nāhi jāni
tomāra āśraya niluṅ, guru kari’ māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.60

তোমার সঙ্গ লাগি’ মোর ইহাঁ আগমন ।
সর্বপ্রকারে করিবে আমায় পালন ॥ ৬০ ॥
tomāra saṅga lāgi’ mora ihāṅ āgamana
sarva-prakāre karibe āmāya pālana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.61

আজি যে হৈল আমার বড়ই বিপত্তি ।
তাহা হৈতে কৈলে তুমি আমার অব্যাহতি ॥” ৬১ ॥
āji ye haila āmāra baḍa-i vipatti
tāhā haite kaile tumi āmāra avyāhati”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.62

ভট্টাচার্য কহে, — একলে তুমি না যাইহ দর্শনে ।
আমার সঙ্গে যাবে, কিম্বা আমার লোক-সনে ॥ ৬২ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ekale tumi nā yāiha darśane
āmāra saṅge yābe, kimvā āmāra loka-sane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.63

প্রভু কহে, — ‘মন্দির ভিতরে না যাইব ।
গরুড়ের পাশে রহি’ দর্শন করিব ॥’ ৬৩ ॥
prabhu kahe, — ‘mandira bhitare nā yāiba
garuḍera pāśe rahi’ darśana kariba’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.64

গোপীনাথাচার্যকে কহে সার্বভৌম ।
‘তুমি গোসাঞিরে লঞা করাইহ দরশন ॥ ৬৪ ॥
gopīnāthācāryake kahe sārvabhauma
‘tumi gosāñire lañā karāiha daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.65

আমার মাতৃষসা-গৃহ — নির্জন স্থান ।
তাহাঁ বাসা দেহ, কর সর্ব সমাধান ॥’ ৬৫ ॥
āmāra mātṛ-svasā-gṛha — nirjana sthāna
tāhāṅ vāsā deha, kara sarva samādhāna’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.66

গোপীনাথ প্রভু লঞা তাহাঁ বাসা দিল ।
জল, জলপাত্রাদিক সর্ব সমাধান কৈল ॥ ৬৬ ॥
gopīnātha prabhu lañā tāhāṅ vāsā dila
jala, jala-pātrādika sarva samādhāna kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.67

আর দিন গোপীনাথ প্রভু স্থানে গিয়া ।
শয্যোত্থান দরশন করাইল লঞা ॥ ৬৭ ॥
āra dina gopīnātha prabhu sthāne giyā
śayyotthāna daraśana karāila lañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.68

মুকুন্দদত্ত লঞা আইলা সার্বভৌম স্থানে ।
সার্বভৌম কিছু তাঁরে বলিলা বচনে ॥ ৬৮ ॥
mukunda-datta lañā āilā sārvabhauma sthāne
sārvabhauma kichu tāṅre balilā vacane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.69

‘প্রকৃতি-বিনীত, সন্ন্যাসী দেখিতে সুন্দর ।
আমার বহুপ্রীতি বাড়ে ইঁহার উপর ॥ ৬৯ ॥
‘prakṛti-vinīta, sannyāsī dekhite sundara
āmāra bahu-prīti bāḍe iṅhāra upara

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.70

কোন্ সম্প্রদায়ে সন্ন্যাস কর‌্যাছেন গ্রহণ ।
কিবা নাম ইঁহার, শুনিতে হয় মন ॥’ ৭০ ॥
kon sampradāye sannyāsa karyāchena grahaṇa
kibā nāma iṅhāra, śunite haya mana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.71

গোপীনাথ কহে, — নাম শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য ।
গুরু ইঁহার কেশব-ভারতী মহাধন্য ॥ ৭১ ॥
gopīnātha kahe, — nāma śrī-kṛṣṇa-caitanya
guru iṅhāra keśava-bhāratī mahā-dhanya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.72

সার্বভৌম কহে, — ‘ইঁহার নাম সর্বোত্তম ।
ভারতী সম্প্রদায় ইঁহো — হয়েন মধ্যম ॥’ ৭২ ॥
sārvabhauma kahe, — ‘iṅhāra nāma sarvottama
bhāratī-sampradāya iṅho — hayena madhyama’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.73

গোপীনাথ কহে, — ইঁহার নাহি বাহ্যাপেক্ষা ।
অতএব বড় সম্প্রদায়ের নাহিক অপেক্ষা ॥ ৭৩ ॥
gopīnātha kahe, — iṅhāra nāhi bāhyāpekṣā
ataeva baḍa sampradāyera nāhika apekṣā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.74

ভট্টাচার্য কহে, — ‘ইঁহার প্রৌঢ় যৌবন ।
কেমতে সন্ন্যাস-ধর্ম হইবে রক্ষণ ॥ ৭৪ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ‘iṅhāra prauḍha yauvana
kemate sannyāsa-dharma ha-ibe rakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.75

নিরন্তর ইঁহাকে বেদান্ত শুনাইব ।
বৈরাগ্য-অদ্বৈত-মার্গে প্রবেশ করাইব ॥ ৭৫ ॥
nirantara iṅhāke vedānta śunāiba
vairāgya-advaita-mārge praveśa karāiba

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.76

কহেন যদি, পুনরপি যোগ-পট্ট দিয়া ।
সংস্কার করিয়ে উত্তম-সম্প্রদায়ে আনিয়া ॥’ ৭৬ ॥
kahena yadi, punarapi yoga-paṭṭa diyā
saṁskāra kariye uttama-sampradāye āniyā’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.77

শুনি’ গোপীনাথ-মুকুন্দ দুঁহে দুঃখী হৈলা ।
গোপীনাথাচার্য কিছু কহিতে লাগিলা ॥ ৭৭ ॥
śuni’ gopīnātha-mukunda duṅhe duḥkhī hailā
gopīnāthācārya kichu kahite lāgilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.78

‘ভট্টাচার্য তুমি ইঁহার না জান মহিমা ।
ভগবত্তা-লক্ষণের ইঁহাতেই সীমা ॥ ৭৮ ॥
‘bhaṭṭācārya’ tumi iṅhāra nā jāna mahimā
bhagavattā-lakṣaṇera iṅhātei sīmā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.79

তাহাতে বিখ্যাত ইঁহো পরম-ঈশ্বর ।
অজ্ঞ-স্থানে কিছু নহে বিজ্ঞের গোচর ॥’ ৭৯ ॥
tāhāte vikhyāta iṅho parama-īśvara
ajña-sthāne kichu nahe vijñera gocara’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.80

শিষ্যগণ কহে, — ‘ঈশ্বর কহ কোন্ প্রমাণে ।’
আচার্য কহে, — ‘বিজ্ঞমত ঈশ্বর-লক্ষণে ॥’ ৮০ ॥
śiṣya-gaṇa kahe, — ‘īśvara kaha kon pramāṇe’
ācārya kahe, — ‘vijña-mata īśvara-lakṣaṇe’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.81

শিষ্য কহে, — ‘ঈশ্বর-তত্ত্ব সাধি অনুমানে ।’
আচার্য কহে, — ‘অনুমানে নহে ঈশ্বরজ্ঞানে ॥ ৮১ ॥
śiṣya kahe, — ‘īśvara-tattva sādhi anumāne’
ācārya kahe, — ‘anumāne nahe īśvara-jñāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.82

অনুমান প্রমাণ নহে ঈশ্বরতত্ত্বজ্ঞানে ।
কৃপা বিনা ঈশ্বরেরে কেহ নাহি জানে ॥ ৮২ ॥
anumāna pramāṇa nahe īśvara-tattva-jñāne
kṛpā vinā īśvarere keha nāhi jāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.83

ঈশ্বরের কৃপা-লেশ হয় ত’ যাহারে ।
সেই ত’ ঈশ্বর-তত্ত্ব জানিবারে পারে ॥ ৮৩ ॥
īśvarera kṛpā-leśa haya ta’ yāhāre
sei ta’ īśvara-tattva jānibāre pāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.84

অথাপি তে দেব পদাম্বুজদ্বয়-
প্রসাদ-লেশানুগৃহীত এব হি ।
জানাতি তত্ত্বং ভগবন্মহিম্নো
ন চান্য একোঽপি চিরং বিচিন্বন্ ॥ ৮৪ ॥
athāpi te deva padāmbuja-dvaya-
prasāda-leśānugṛhīta eva hi
jānāti tattvaṁ bhagavan-mahimno
na cānya eko ’pi ciraṁ vicinvan

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.85-86

যদ্যপি জগদ্‌গুরু তুমি — শাস্ত্র-জ্ঞানবান্ ।
পৃথিবীতে নাহি পণ্ডিত তোমার সমান ॥ ৮৫ ॥
ঈশ্বরের কৃপা-লেশ নাহিক তোমাতে ।
অতএব ঈশ্বরতত্ত্ব না পার জানিতে ॥ ৮৬ ॥
yadyapi jagad-guru tumi — śāstra-jñānavān
pṛthivīte nāhi paṇḍita tomāra samāna
īśvarera kṛpā-leśa nāhika tomāte
ataeva īśvara-tattva nā pāra jānite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.87

তোমার নাহিক দোষ, শাস্ত্রে এই কহে ।
পাণ্ডিত্যাদ্যে ঈশ্বরতত্ত্ব-জ্ঞান কভু নহে ॥’ ৮৭ ॥
tomāra nāhika doṣa, śāstre ei kahe
pāṇḍityādye īśvara-tattva-jñāna kabhu nahe’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.88

সার্বভৌম কহে, — আচার্য, কহ সাবধানে ।
তোমাতে ঈশ্বর-কৃপা ইথে কি প্রমাণে ॥ ৮৮ ॥
sārvabhauma kahe, — ācārya, kaha sāvadhāne
tomāte īśvara-kṛpā ithe ki pramāṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.89

আচার্য কহে, — “বস্তু-বিষয়ে হয় বস্তু-জ্ঞান ।
বস্তুতত্ত্ব-জ্ঞান হয় কৃপাতে প্রমাণ ॥ ৮৯ ॥
ācārya kahe, — “vastu-viṣaye haya vastu-jñāna
vastu-tattva-jñāna haya kṛpāte pramāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.90

ইঁহার শরীরে সব ঈশ্বর-লক্ষণ ।
মহা-প্রেমাবেশ তুমি পাঞাছ দর্শন ॥ ৯০ ॥
iṅhāra śarīre saba īśvara-lakṣaṇa
mahā-premāveśa tumi pāñācha darśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.91

তবু ত’ ঈশ্বর-জ্ঞান না হয় তোমার ।
ঈশ্বরের মায়া এই — বলি ব্যবহার ॥ ৯১ ॥
tabu ta’ īśvara-jñāna nā haya tomāra
īśvarera māyā ei — bali vyavahāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.92

দেখিলে না দেখে তারে বহির্মুখ জন ।”
শুনি’ হাসি’ সার্বভৌম বলিল বচন ॥ ৯২ ॥
dekhile nā dekhe tāre bahirmukha jana”
śuni’ hāsi’ sārvabhauma balila vacana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.93

ইষ্টগোষ্ঠী বিচার করি, না করিহ রোষ ।
শাস্ত্রদৃষ্ট্যে কহি, কিছু না লইহ দোষ ॥ ৯৩ ॥
iṣṭa-goṣṭhī vicāra kari, nā kariha roṣa
śāstra-dṛṣṭye kahi, kichu nā la-iha doṣa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.94

মহা-ভাগবত হয় চৈতন্য-গোসাঞি ।
এই কলিকালে বিষ্ণুর অবতার নাই ॥ ৯৪ ॥
mahā-bhāgavata haya caitanya-gosāñi
ei kali-kāle viṣṇura avatāra nāi

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.95

অতএব ‘ত্রিযুগ’ করি’ কহি বিষ্ণুনাম ।
কলিযুগে অবতার নাহি, — শাস্ত্রজ্ঞান ॥ ৯৫ ॥
ataeva ‘tri-yuga’ kari’ kahi viṣṇu-nāma
kali-yuge avatāra nāhī, — śāstra-jñāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.96

শুনিয়া আচার্য কহে দুঃখী হঞা মনে ।
শাস্ত্রজ্ঞ করিঞা তুমি কর অভিমানে ॥ ৯৬ ॥
śuniyā ācārya kahe duḥkhī hañā mane
śāstra-jña kariñā tumi kara abhimāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.97

ভাগবত-ভারত দুই শাস্ত্রের প্রধান ।
সেই দুইগ্রন্থ-বাক্যে নাহি অবধান ॥ ৯৭ ॥
bhāgavata-bhārata dui śāstrera pradhāna
sei dui-grantha-vākye nāhi avadhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.98

সেই দুই কহে কলিতে সাক্ষাৎ-অবতার ।
তুমি কহ, — কলিতে নাহি বিষ্ণুর প্রচার ॥ ৯৮ ॥
sei dui kahe kalite sākṣāt-avatāra
tumi kaha, — kalite nāhi viṣṇura pracāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.99

কলিযুগে লীলাবতার না করে ভগবান্ ।
অতএব ‘ত্রিযুগ’ করি’ কহি তার নাম ॥ ৯৯ ॥
kali-yuge līlāvatāra nā kare bhagavān
ataeva ‘tri-yuga’ kari’ kahi tāra nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.100

প্রতিযুগে করেন কৃষ্ণ যুগ-অবতার ।
তর্কনিষ্ঠ হৃদয় তোমার নাহিক বিচার ॥ ১০০ ॥
pratiyuge karena kṛṣṇa yuga-avatāra
tarka-niṣṭha hṛdaya tomāra nāhika vicāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.101

আসন্ বর্ণাস্ত্রয়ো হ্যস্য গৃহ্ণতোঽনুযুগং তনূঃ ।
শুক্লো রক্তস্তথা পীত ইদানীং কৃষ্ণতাং গতঃ ॥ ১০১ ॥
āsan varṇās trayo hy asya
gṛhṇato ’nu-yugaṁ tanūḥ
śuklo raktas tathā pīta
idānīṁ kṛṣṇatāṁ gataḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.102

ইতি দ্বাপর উর্বীশ স্তুবন্তি জগদীশ্বরম্ ।
নানাতন্ত্রবিধানেন কলাবপি তথা শৃণু ॥ ১০২ ॥
iti dvāpara urv-īśa
stuvanti jagad-īśvaram
nānā-tantra-vidhānena
kalāv api tathā śṛṇu

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.103

কৃষ্ণবর্ণং ত্বিষাঽকৃষ্ণং সাঙ্গোপাঙ্গাস্ত্রপার্ষদম্ ।
যজ্ঞৈঃ সংকীর্তনপ্রায়ৈর্যজন্তি হি সুমেধসঃ ॥ ১০৩ ॥
kṛṣṇa-varṇaṁ tviṣākṛṣṇaṁ
sāṅgopāṅgāstra-pārṣadam
yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair
yajanti hi su-medhasaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.104

সুবর্ণবর্ণো হেমাঙ্গো বরাঙ্গশ্চন্দনাঙ্গদী ।
সন্ন্যাসকৃচ্ছমঃ শান্তো নিষ্ঠা-শান্তি-পরায়ণঃ ॥ ১০৪ ॥
suvarṇa-varṇo hemāṅgo
varāṅgaś candanāṅgadī
sannyāsa-kṛc chamaḥ śānto
niṣṭhā-śānti-parāyaṇaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.105

তোমার আগে এত কথার নাহি প্রয়োজন ।
ঊষর-ভূমিতে যেন বীজের রোপণ ॥ ১০৫ ॥
tomāra āge eta kathāra nāhi prayojana
ūṣara-bhūmite yena bījera ropaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.106

তোমার উপরে তাঁর কৃপা যবে হবে ।
এসব সিদ্ধান্ত তবে তুমিহ কহিবে ॥ ১০৬ ॥
tomāra upare tāṅra kṛpā yabe habe
e-saba siddhānta tabe tumiha kahibe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.107

তোমার যে শিষ্য কহে কুতর্ক, নানাবাদ ।
ইহার কি দোষ — এই মায়ার প্রসাদ ॥ ১০৭ ॥
tomāra ye śiṣya kahe kutarka, nānā-vāda
ihāra ki doṣa — ei māyāra prasāda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.108

যচ্ছক্তয়ো বদতাং বাদিনাং বৈ, বিবাদ-সংবাদ-ভুবো ভবন্তি ।
কুর্বন্তি চৈষাং মুহুরাত্মমোহং, তস্মৈ নমোঽনন্তগুণায় ভূম্নে ॥ ১০৮ ॥
yac-chaktayo vadatāṁ vādināṁ vai
vivāda-saṁvāda-bhuvo bhavanti
kurvanti caiṣāṁ muhur ātma-mohaṁ
tasmai namo ’nanta-guṇāya bhūmne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.109

যুক্তং সন্তি সর্বত্র ভাষন্তে ব্রাহ্মণা যথা ।
মায়াং মদীয়ামুদ্‌গৃহ্য বদতাং কিং নু দুর্ঘটম্ ॥ ১০৯ ॥
yuktaṁ ca santi sarvatra
bhāṣante brāhmaṇā yathā
māyāṁ madīyām udgṛhya
vadatāṁ kiṁ nu durghaṭam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.110

তবে ভট্টাচার্য কহে, যাহ গোসাঞির স্থানে ।
আমার নামে গণ-সহিত কর নিমন্ত্রণে ॥ ১১০ ॥
tabe bhaṭṭācārya kahe, yāha gosāñira sthāne
āmāra nāme gaṇa-sahita kara nimantraṇe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.111

প্রসাদ আনি’ তাঁরে করাহ আগে ভিক্ষা ।
পশ্চাৎ আসি’ আমারে করাইহ শিক্ষা ॥ ১১১ ॥
prasāda āni’ tāṅre karāha āge bhikṣā
paścāt āsi’ āmāre karāiha śikṣā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.112

আচার্য — ভগিনীপতি, শ্যালক — ভট্টাচার্য ।
নিন্দা-স্তুতি-হাস্যে শিক্ষা করা’ন আচার্য ॥ ১১২ ॥
ācārya — bhaginī-pati, śyālaka — bhaṭṭācārya
nindā-stuti-hāsye śikṣā karā’na ācārya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.113

আচার্যের সিদ্ধান্তে মুকুন্দের হৈল সন্তোষ ।
ভট্টাচার্যের বাক্যে মনে হৈল দুঃখ-রোষ ॥ ১১৩ ॥
ācāryera siddhānte mukundera haila santoṣa
bhaṭṭācāryera vākya mane haila duḥkha-roṣa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.114

গোসাঞির স্থানে আচার্য কৈল আগমন ।
ভট্টাচার্যের নামে তাঁরে কৈল নিমন্ত্রণ ॥ ১১৪ ॥
gosāñira sthāne ācārya kaila āgamana
bhaṭṭācāryera nāme tāṅre kaila nimantraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.115

মুকুন্দ-সহিত কহে ভট্টাচার্যের কথা ।
ভট্টাচার্যের নিন্দা করে, মনে পাঞা ব্যথা ॥ ১১৫ ॥
mukunda-sahita kahe bhaṭṭācāryera kathā
bhaṭṭācāryera nindā kare, mane pāñā vyathā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.116

শুনি মহাপ্রভু কহে ঐছে মৎ কহ ।
আমা প্রতি ভট্টাচার্যের হয় অনুগ্রহ ॥ ১১৬ ॥
śuni mahāprabhu kahe aiche mat kaha
āmā prati bhaṭṭācāryera haya anugraha

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.117

আমার সন্ন্যাস-ধর্ম চাহেন রাখিতে ।
বাৎসল্যে করুণা করেন, কি দোষ ইহাতে ॥ ১১৭ ॥
āmāra sannyāsa-dharma cāhena rākhite
vātsalye karuṇā karena, ki doṣa ihāte

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.118

আর দিন মহাপ্ৰভু ভট্টাচার্য-সনে ।
আনন্দে করিলা জগন্নাথ দরশনে ॥ ১১৮ ॥
āra dina mahāprabhu bhaṭṭācārya-sane
ānande karilā jagannātha daraśane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.119

ভট্টাচার্য-সঙ্গে তাঁর মন্দিরে আইলা ।
প্রভুরে আসন দিয়া আপনে বসিলা ॥ ১১৯ ॥
bhaṭṭācārya-saṅge tāṅra mandire āilā
prabhure āsana diyā āpane vasilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.120

বেদান্ত পড়াইতে তবে আরম্ভ করিলা ।
স্নেহ-ভক্তি করি’ কিছু প্রভুরে কহিলা ॥ ১২০ ॥
vedānta paḍāite tabe ārambha karilā
sneha-bhakti kari’ kichu prabhure kahilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.121

বেদান্ত-শ্রবণ, — এই সন্ন্যাসীর ধর্ম ।
নিরন্তর কর তুমি বেদান্ত শ্রবণ ॥ ১২১ ॥
vedānta-śravaṇa, — ei sannyāsīra dharma
nirantara kara tumi vedānta śravaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.122

প্রভু কহে, — ‘মোরে তুমি কর অনুগ্রহ ।
সেই সে কর্তব্য, তুমি যেই মোরে কহ ॥’ ১২২ ॥
prabhu kahe, — ‘more tumi kara anugraha
sei se kartavya, tumi yei more kaha’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.123

সাত দিন পর্যন্ত ঐছে করেন শ্রবণে ।
ভাল-মন্দ নাহি কহে, বসি’ মাত্র শুনে ॥ ১২৩ ॥
sāta dina paryanta aiche karena śravaṇe
bhāla-manda nāhi kahe, vasi’ mātra śune

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.124

অষ্টম-দিবসে তাঁরে পুছে সার্বভৌম ।
সাতদিন কর তুমি বেদান্ত শ্রবণ ॥ ১২৪ ॥
aṣṭama-divase tāṅre puche sārvabhauma
sāta dina kara tumi vedānta śravaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.125

ভালমন্দ নাহি কহ, রহ মৌন ধরি’ ।
বুঝ, কি না বুঝ, — ইহা বুঝিতে না পারি ॥ ১২৫ ॥
bhāla-manda nāhi kaha, raha mauna dhari’
bujha, ki nā bujha, — ihā bujhite nā pāri

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.126

প্রভু কহে — “মূর্খ আমি, নাহি অধ্যয়ন ।
তোমার আজ্ঞাতে মাত্র করিয়ে শ্রবণ ॥ ১২৬ ॥
prabhu kahe — “mūrkha āmi, nāhi adhyayana
tomāra ājñāte mātra kariye śravaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.127

সন্ন্যাসীর ধর্ম লাগি’ শ্রবণ মাত্র করি ।
তুমি যেই অর্থ কর, বুঝিতে না পারি ॥” ১২৭ ॥
sannyāsīra dharma lāgi’ śravaṇa mātra kari
tumi yei artha kara, bujhite nā pāri”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.128

ভট্টাচার্য কহে, — না বুঝি’, হেন জ্ঞান যার ।
বুঝিবার লাগি’ সেহ পুছে পুনর্বার ॥ ১২৮ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — nā bujhi’, hena jñāna yāra
bujhibāra lāgi’ seha puche punarbāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.129

তুমি শুনি’ শুনি’ রহ মৌন মাত্র ধরি’ ।
হৃদয়ে কি আছে তোমার, বুঝিতে না পারি ॥ ১২৯ ॥
tumi śuni’ śuni’ raha mauna mātra dhari’
hṛdaye ki āche tomāra, bujhite nā pāri

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.130

প্রভু কহে, — “সূত্রের অর্থ বুঝিয়ে নির্মল ।
তোমার ব্যাখ্যা শুনি’ মন হয় ত’ বিকল ॥ ১৩০ ॥
prabhu kahe, — “sūtrera artha bujhiye nirmala
tomāra vyākhyā śuni’ mana haya ta’ vikala

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.131

সূত্রের অর্থ ভাষ্য কহে প্রকাশিয়া ।
তুমি, ভাষ্য কহ — সূত্রের অর্থ আচ্ছাদিয়া ॥ ১৩১ ॥
sūtrera artha bhāṣya kahe prakāśiyā
tumi, bhāṣya kaha — sūtrera artha ācchādiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.132

সূত্রের মুখ্য অর্থ না করহ ব্যাখ্যান ।
কল্পনার্থে তুমি তাহা কর আচ্ছাদন ॥ ১৩২ ॥
sūtrera mukhya artha nā karaha vyākhyāna
kalpanārthe tumi tāhā kara ācchādana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.133

উপনিষদ্-শব্দে যেই মুখ্য অর্থ হয় ।
সেই অর্থ মুখ্য, — ব্যাসসূত্রে সব কয় ॥ ১৩৩ ॥
upaniṣad-śabde yei mukhya artha haya
sei artha mukhya, — vyāsa-sūtre saba kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.134

মুখ্যার্থ ছাড়িয়া কর গৌণার্থ কল্পনা ।
‘অভিধা’-বৃত্তি ছাড়ি’ কর শব্দের লক্ষণা ॥ ১৩৪ ॥
mukhyārtha chāḍiyā kara gauṇārtha kalpanā
‘abhidhā’-vṛtti chāḍi’ kara śabdera lakṣaṇā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.135

প্রমাণের মধ্যে শ্রুতি প্রমাণ — প্রধান ।
শ্রুতি যে মুখ্যার্থ কহে, সেই সে প্রমাণ ॥ ১৩৫ ॥
pramāṇera madhye śruti pramāṇa — pradhāna
śruti ye mukhyārtha kahe, sei se pramāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.136

জীবের অস্থি-বিষ্ঠা দুই — শঙ্খ-গোময় ।
শ্রুতি-বাক্যে সেই দুই মহা-পবিত্র হয় ॥ ১৩৬ ॥
jīvera asthi-viṣṭhā dui — śaṅkha-gomaya
śruti-vākye sei dui mahā-pavitra haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.137

স্বতঃপ্রমাণ বেদ সত্য যেই কয় ।
‘লক্ষণা’ করিলে স্বতঃপ্রামাণ্য-হানি হয় ॥ ১৩৭ ॥
svataḥ-pramāṇa veda satya yei kaya
‘lakṣaṇā’ karile svataḥ-prāmāṇya-hāni haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.138

ব্যাস-সূত্রের অর্থ — যৈছে সূর্যের কিরণ ।
স্বকল্পিত ভাষ্য-মেঘে করে আচ্ছাদন ॥ ১৩৮ ॥
vyāsa-sūtrera artha — yaiche sūryera kiraṇa
sva-kalpita bhāṣya-meghe kare ācchādana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.139

বেদ-পুরাণে কহে ব্রহ্ম-নিরূপণ ।
সেই ব্রহ্ম — বৃহদ্বস্তু, ঈশ্বর-লক্ষণ ॥ ১৩৯ ॥
veda-purāṇe kahe brahma-nirūpaṇa
sei brahma — bṛhad-vastu, īśvara-lakṣaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.140

সর্বৈশ্বর্যপরিপূর্ণ স্বয়ং ভগবান্ ।
তাঁরে নিরাকার করি’ করহ ব্যাখ্যান ॥ ১৪০ ॥
sarvaiśvarya-paripūrṇa svayaṁ bhagavān
tāṅre nirākāra kari’ karaha vyākhyāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.141

‘নির্বিশেষ’ তাঁরে কহে যেই শ্রুতিগণ ।
‘প্রাকৃত’ নিষেধি করে ‘অপ্রাকৃত’ স্থাপন ॥ ১৪১ ॥
‘nirviśeṣa’ tāṅre kahe yei śruti-gaṇa
‘prākṛta’ niṣedhi kare ‘aprākṛta’ sthāpana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.142

যা যা শ্রুতির্জল্পতি নির্বিশেষং সা সাভিধত্তে সবিশেষমেব ।
বিচারযোগে সতি হন্ত তাসাং প্রায়ো বলীয়ঃ সবিশেষমেব ॥ ১৪২ ॥
yā yā śrutir jalpati nirviśeṣaṁ
sā sābhidhatte sa-viśeṣam eva
vicāra-yoge sati hanta tāsāṁ
prāyo balīyaḥ sa-viśeṣam eva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.143

ব্রহ্ম হৈতে জন্মে বিশ্ব, ব্রহ্মেতে জীবয় ।
সেই ব্ৰহ্মে পুনরপি হয়ে যায় লয় ॥ ১৪৩ ॥
brahma haite janme viśva, brahmete jīvaya
sei brahme punarapi haye yāya laya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.144

‘অপাদান’, ‘করণ’ এবং ‘অধিকরণ’-কারক তিন ।
ভগবানের সবিশেষে এই তিন চিহ্ন ॥ ১৪৪ ॥
‘apādāna,’ ‘karaṇa,’ ‘adhikaraṇa’-kāraka tina
bhagavānera saviśeṣe ei tina cihna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.145-146

ভগবান্ বহু হৈতে যবে কৈল মন ।
প্রাকৃত-শক্তিতে তবে কৈল বিলোকন ॥ ১৪৫ ॥
সে কালে নাহি জন্মে ‘প্রাকৃত’ মনোনয়ন ।
অতএব ‘অপ্রাকৃত’ ব্রহ্মের নেত্র-মন ॥ ১৪৬ ॥
bhagavān bahu haite yabe kaila mana
prākṛta-śaktite tabe kaila vilokana
se kāle nāhi janme ‘prākṛta’ mano-nayana
ataeva ‘aprākṛta’ brahmera netra-mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.147

ব্রহ্ম-শব্দে কহে পূর্ণ স্বয়ং ভগবান্ ।
স্বয়ং ভগবান্ কৃষ্ণ, — শাস্ত্রের প্রমাণ ॥ ১৪৭ ॥
brahma-śabde kahe pūrṇa svayaṁ bhagavān
svayaṁ bhagavān kṛṣṇa, — śāstrera pramāṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.148

বেদের নিগূঢ় অর্থ বুঝন না হয় ।
পুরাণ-বাক্যে সেই অর্থ করয় নিশ্চয় ॥ ১৪৮ ॥
vedera nigūḍha artha bujhana nā haya
purāṇa-vākye sei artha karaya niścaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.149

অহো ভাগ্যমহো ভাগ্যং নন্দগোপব্রজৌকসাম্ ।
যন্মিত্রং পরমানন্দং পূর্ণং ব্রহ্ম সনাতনম্ ॥ ১৪৯ ॥
aho bhāgyam aho bhāgyaṁ
nanda-gopa-vrajaukasām
yan-mitraṁ paramānandaṁ
pūrṇaṁ brahma sanātanam

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.150

‘অপাণি-পাদ’-শ্রুতি বর্জে ‘প্রাকৃত’ পাণি-চরণ ।
পুনঃ কহে, শীঘ্র চলে, করে সর্ব গ্রহণ ॥ ১৫০ ॥
‘apāṇi-pāda’-śruti varje ‘prākṛta’ pāṇi-caraṇa
punaḥ kahe, śīghra cale, kare sarva grahaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.151

অতএব শ্রুতি কহে, ব্রহ্ম — সবিশেষ ।
‘মুখ্য’ ছাড়ি’ ‘লক্ষণা’তে মানে নির্বিশেষ ॥ ১৫১ ॥
ataeva śruti kahe, brahma — saviśeṣa
‘mukhya’ chāḍi’ ‘lakṣaṇā’te māne nirviśeṣa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.152

ষড়ৈশ্বর্যপূর্ণানন্দ-বিগ্রহ যাঁহার ।
হেন-ভগবানে তুমি কহ নিরাকার? ॥ ১৫২ ॥
ṣaḍ-aiśvarya-pūrṇānanda-vigraha yāṅhāra
hena-bhagavāne tumi kaha nirākāra?

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.153

স্বাভাবিক তিন শক্তি যেই ব্রহ্মে হয় ।
‘নিঃশক্তিক’ করি’ তাঁরে করহ নিশ্চয়? ১৫৩ ॥
svābhāvika tina śakti yei brahme haya
‘niḥśaktika’ kari’ tāṅre karaha niścaya?

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.154

বিষ্ণুশক্তিঃ পরা প্রোক্তা ক্ষেত্রজ্ঞাখ্যা তথাপরা ।
অবিদ্যাকর্মসংজ্ঞান্যা তৃতীয়া শক্তিরিষ্যতে ॥ ১৫৪ ॥
viṣṇu-śaktiḥ parā proktā
kṣetra-jñākhyā tathā parā
avidyā-karma-saṁjñānyā
tṛtīyā śaktir iṣyate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.155

যয়া ক্ষেত্রজ্ঞশক্তিঃ সা বেষ্টিতা নৃপ সর্বগা ।
সংসারতাপানখিলানবাপ্নোত্যত্র সন্ততান্ ॥ ১৫৫ ॥
yayā kṣetra-jña-śaktiḥ sā
veṣṭitā nṛpa sarva-gā
saṁsāra-tāpān akhilān
avāpnoty atra santatān

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.156

তয়া তিরোহিতত্বাচ্চ শক্তিঃ ক্ষেত্রজ্ঞসংজ্ঞিতা ।
সর্বভূতেষু ভূপাল তারতম্যেন বর্ততে ॥ ১৫৬ ॥
tayā tirohitatvāc ca
śaktiḥ kṣetra-jña-saṁjñitā
sarva-bhūteṣu bhū-pāla
tāratamyena vartate

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.157

হ্লাদিনী সন্ধিনী সম্বিৎ ত্বয্যেকা সর্বসংশ্রয়ে ।
হ্লাদতাপকরী মিশ্রা ত্বয়ি নো গুণ-বর্জিতে ॥ ১৫৭ ॥
hlādinī sandhinī samvit
tvayy ekā sarva-saṁśraye
hlāda-tāpa-karī miśrā
tvayi no guṇa-varjite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.158

সচ্চিদানন্দময় হয় ঈশ্বর-স্বরূপ ।
তিন অংশে চিচ্ছক্তি হয় তিন রূপ ॥ ১৫৮ ॥
sac-cid-ānanda-maya haya īśvara-svarūpa
tina aṁśe cic-chakti haya tina rūpa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.159

আনন্দাংশে ‘হ্লাদিনী’, সদংশে ‘সন্ধিনী’ ।
চিদংশে ‘সম্বিৎ’, যারে জ্ঞান করি মানি ॥ ১৫৯ ॥
ānandāṁśe ‘hlādinī,’ sad-aṁśe ‘sandhinī’
cid-aṁśe ‘samvit’, yāre jñāna kari māni

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.160

অন্তরঙ্গা — চিচ্ছক্তি, তটস্থা — জীবশক্তি ।
বহিরঙ্গা — মায়া, — তিনে করে প্রেমভক্তি ॥ ১৬০ ॥
antaraṅgā — cic-chakti, taṭasthā — jīva-śakti
bahiraṅgā — māyā, — tine kare prema-bhakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.161

ষড়্‌বিধ ঐশ্বর্য — প্রভুর চিচ্ছক্তি-বিলাস ।
হেন শক্তি নাহি মান, — পরম সাহস ॥ ১৬১ ॥
ṣaḍ-vidha aiśvarya — prabhura cic-chakti-vilāsa
hena śakti nāhi māna, — parama sāhasa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.162

‘মায়াধীশ’ ‘মায়াবশ’ — ঈশ্বরে-জীবে ভেদ ।
হেন-জীবে ঈশ্বর-সহ কহ ত’ অভেদ ॥ ১৬২ ॥
‘māyādhīśa’ ‘māyā-vaśa’ — īśvare-jīve bheda
hena-jīve īśvara-saha kaha ta’ abheda

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.163

গীতাশাস্ত্রে জীবরূপ ‘শক্তি’ করি’ মানে ।
হেন জীবে ‘ভেদ’ কর ঈশ্বরের সনে ॥ ১৬৩ ॥
gītā-śāstre jīva-rūpa ‘śakti’ kari’ māne
hena jīve ‘bheda’ kara īśvarera sane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.164

ভূমিরাপোঽনলো বায়ুঃ খং মনো বুদ্ধিরেব চ ।
অহঙ্কার ইতীয়ং মে ভিন্না প্রকৃতিরষ্টধা ॥ ১৬৪ ॥
bhūmir āpo ’nalo vāyuḥ
khaṁ mano buddhir eva ca
ahaṅkāra itīyaṁ me
bhinnā prakṛtir aṣṭadhā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.165

অপরেয়মিতস্ত্বন্যাং প্ৰকৃতিং বিদ্ধি মে পরাম্ ।
জীবভূতাং মহাবাহো যয়েদং ধার্যতে জগৎ ॥ ১৬৫ ॥
apareyam itas tv anyāṁ
prakṛtiṁ viddhi me parām
jīva-bhūtāṁ mahā-bāho
yayedaṁ dhāryate jagat

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.166

ঈশ্বরের শ্রীবিগ্রহ সচ্চিদানন্দাকার ।
সে-বিগ্রহে কহ সত্ত্বগুণের বিকার ॥ ১৬৬ ॥
īśvarera śrī-vigraha sac-cid-ānandākāra
se-vigrahe kaha sattva-guṇera vikāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.167

শ্রীবিগ্রহ যে না মানে, সেই ত’ পাষণ্ডী ।
অদৃশ্য অস্পৃশ্য, সেই হয় যমদণ্ডী ॥ ১৬৭ ॥
śrī-vigraha ye nā māne, sei ta’ pāṣaṇḍī
adṛśya aspṛśya, sei haya yama-daṇḍī

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.168

বেদ না মানিয়া বৌদ্ধ হয় ত’ নাস্তিক ।
বেদাশ্রয় নাস্তিক্য-বাদ বৌদ্ধকে অধিক ॥ ১৬৮ ॥
veda nā māniyā bauddha haya ta’ nāstika
vedāśraya nāstikya-vāda bauddhake adhika

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.169

জীবের নিস্তার লাগি’ সূত্র কৈল ব্যাস ।
মায়াবাদি-ভাষ্য শুনিলে হয় সর্বনাশ ॥ ১৬৯ ॥
jīvera nistāra lāgi’ sūtra kaila vyāsa
māyāvādi-bhāṣya śunile haya sarva-nāśa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.170

‘পরিণাম-বাদ’ — ব্যাস-সূত্রের সম্মত ।
অচিন্ত্যশক্তি ঈশ্বর জগদ্রূপে পরিণত ॥ ১৭০ ॥
‘pariṇāma-vāda’ — vyāsa-sūtrera sammata
acintya-śakti īśvara jagad-rūpe pariṇata

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.171

মণি যৈছে অবিকৃতে প্রসবে হেমভার ।
জগদ্রূপ হয় ঈশ্বর, তবু অবিকার ॥ ১৭১ ॥
maṇi yaiche avikṛte prasabe hema-bhāra
jagad-rūpa haya īśvara, tabu avikāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.172

ব্যাস — ভ্রান্ত বলি’ সেই সূত্রে দোষ দিয়া ।
‘বিবর্তবাদ’ স্থাপিয়াছে কল্পনা করিয়া ॥ ১৭২ ॥
vyāsa — bhrānta bali’ sei sūtre doṣa diyā
‘vivarta-vāda’ sthāpiyāche kalpanā kariyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.173

জীবের দেহে আত্মবুদ্ধি — সেই মিথ্যা হয় ।
জগৎ যে মিথ্যা নহে, নশ্বরমাত্র হয় ॥ ১৭৩ ॥
jīvera dehe ātma-buddhi — sei mithyā haya
jagat ye mithyā nahe, naśvara-mātra haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.174

‘প্রণব’ যে মহাবাক্য — ঈশ্বরের মূর্তি ।
প্রণব হৈতে সর্ববেদ, জগৎ-উৎপত্তি ॥ ১৭৪ ॥
‘praṇava’ ye mahā-vākya — īśvarera mūrti
praṇava haite sarva-veda, jagat-utpatti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.175

‘তত্ত্বমসি’ — জীব-হেতু প্রাদেশিক বাক্য ।
প্রণব না মানি’ তারে কহে মহাবাক্য ॥” ১৭৫ ॥
‘tat tvam asi’ — jīva-hetu prādeśika vākya
praṇava nā māni’ tāre kahe mahā-vākya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.176

এইমতে কল্পিত ভাষ্যে শত দোষ দিল ।
ভট্টাচার্য পূর্বপক্ষ অপার করিল ॥ ১৭৬ ॥
ei-mate kalpita bhāṣye śata doṣa dila
bhaṭṭācārya pūrva-pakṣa apāra karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.177

বিতণ্ডা, ছল, নিগ্রহাদি অনেক উঠাইল ।
সব খণ্ডি’ প্রভু নিজ-মত সে স্থাপিল ॥ ১৭৭ ॥
vitaṇḍā, chala, nigrahādi aneka uṭhāila
saba khaṇḍi’ prabhu nija-mata se sthāpila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.178

“ভগবান্ — ‘সম্বন্ধ’, ভক্তি — ‘অভিধেয়’ হয় ।
প্রেমা — ‘প্রয়োজন’, বেদে তিনবস্তু কয় ॥ ১৭৮ ॥
bhagavān — ‘sambandha’, bhakti — ‘abhidheya’ haya
premā — ‘prayojana’, vede tina-vastu kaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.179

আর যে যে-কিছু কহে, সকলই কল্পনা ।
স্বতঃপ্রমাণ বেদ-বাক্যে কল্পেন লক্ষণা ॥ ১৭৯ ॥
āra ye ye-kichu kahe, sakala-i kalpanā
svataḥ-pramāṇa veda-vākye kalpena lakṣaṇā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.180

আচার্যের দোষ নাহি, ঈশ্বর-আজ্ঞা হৈল ।
অতএব কল্পনা করি’ নাস্তিক-শাস্ত্র কৈল ॥ ১৮০ ॥
ācāryera doṣa nāhi, īśvara-ājñā haila
ataeva kalpanā kari’ nāstika-śāstra kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.181

স্বাগমৈঃ কল্পিতৈস্ত্বঞ্চ জনান্ মদ্বিমুখান্ কুরু ।
মাঞ্চ গোপয় যেন স্যাৎ সৃষ্টিরেষোত্তরোত্তরা ॥ ১৮১ ॥
svāgamaiḥ kalpitais tvaṁ ca
janān mad-vimukhān kuru
māṁ ca gopaya yena syāt
sṛṣṭir eṣottarottarā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.182

মায়াবাদমসচ্ছাস্ত্রং প্ৰচ্ছন্নং বৌদ্ধমুচ্যতে ।
ময়ৈব বিহিতং দেবি কলৌ ব্রাহ্মণমূর্তিনা ॥” ১৮২ ॥
māyāvādam asac-chāstraṁ
pracchannaṁ bauddham ucyate
mayaiva vihitaṁ devi
kalau brāhmaṇa-mūrtinā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.183

শুনি’ ভট্টাচার্য হৈল পরম বিস্মিত ।
মুখে না নিঃসরে বাণী, হইলা স্তম্ভিত ॥ ১৮৩ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya haila parama vismita
mukhe nā niḥsare vāṇī, ha-ilā stambhita

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.184

প্রভু কহে, — “ভট্টাচার্য, না কর বিস্ময় ।
ভগবানে ভক্তি — পরম-পুরুষার্থ হয় ॥ ১৮৪ ॥
prabhu kahe, — bhaṭṭācārya, nā kara vismaya
bhagavāne bhakti — parama-puruṣārtha haya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.185

‘আত্মারাম’ পর্যন্ত করে ঈশ্বর ভজন ।
ঐছে অচিন্ত্য ভগবানের গুণগণ ॥ ১৮৫ ॥
‘ātmārāma’ paryanta kare īśvara bhajana
aiche acintya bhagavānera guṇa-gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.186

আত্মারামাশ্চ মুনয়ো নির্গ্রন্থা অপ্যুরুক্রমে ।
কুর্বন্ত্যহৈতুকীং ভক্তিমিত্থম্ভূতগুণো হরিঃ ॥” ১৮৬ ॥
ātmārāmāś ca munayo
nirgranthā apy urukrame
kurvanty ahaitukīṁ bhaktim
ittham-bhūta-guṇo hariḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.187

শুনি’ ভট্টাচার্য কহে, — ‘শুন, মহাশয় ।
এই শ্লোকের অর্থ শুনিতে বাঞ্ছা হয় ॥’ ১৮৭ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya kahe, — ‘śuna, mahāśaya
ei ślokera artha śunite vāñchā haya’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.188

প্রভু কহে, — ‘তুমি কি অর্থ কর, তাহা আগে শুনি’ ।
পাছে আমি করিব অর্থ, যেবা কিছু জানি ॥’ ১৮৮ ॥
prabhu kahe, — ‘tumi ki artha kara, tāhā āge śuni’
pāche āmi kariba artha, yebā kichu jāni’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.189

শুনি’ ভট্টাচার্য শ্লোক করিল ব্যাখ্যান ।
তর্কশাস্ত্র-মত উঠায় বিবিধ বিধান ॥ ১৮৯ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya śloka karila vyākhyāna
tarka-śāstra-mata uṭhāya vividha vidhāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.190

নববিধ অর্থ কৈল শাস্ত্রমত লঞা ।
শুনি’ প্রভু কহে কিছু ঈষৎ হাসিয়া ॥ ১৯০ ॥
nava-vidha artha kaila śāstra-mata lañā
śuni’ prabhu kahe kichu īṣat hāsiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.191

“‘ভট্টাচার্য’, জানি — তুমি সাক্ষাৎ বৃহস্পতি ।
শাস্ত্রব্যাখ্যা করিতে ঐছে কারো নাহি শক্তি ॥ ১৯১ ॥
‘bhaṭṭācārya’, jāni — tumi sākṣāt bṛhaspati
śāstra-vyākhyā karite aiche kāro nāhi śakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.192

কিন্তু তুমি অর্থ কৈলে পাণ্ডিত্য-প্রতিভায় ।
ইহা বই শ্লোকের আছে আরো অভিপ্রায় ॥” ১৯২ ॥
kintu tumi artha kaile pāṇḍitya-pratibhāya
ihā va-i ślokera āche āro abhiprāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.193

ভট্টাচার্যের প্রার্থনাতে প্রভু ব্যাখ্যা কৈল ।
তাঁর নব অর্থ-মধ্যে এক না ছুইঁল ॥ ১৯৩ ॥
bhaṭṭācāryera prārthanāte prabhu vyākhyā kaila
tāṅra nava artha-madhye eka nā chuṅila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.194

আত্মারামাশ্চ-শ্লোকে ‘একাদশ’ পদ হয় ।
পৃথক্ পৃথক্ কৈল পদের অর্থ নিশ্চয় ॥ ১৯৪ ॥
ātmārāmāś ca-śloke ‘ekādaśa’ pada haya
pṛthak pṛthak kaila padera artha niścaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.195

তত্তৎপদ-প্রাধান্যে ‘আত্মারাম’ মিলাঞা ।
অষ্টাদশ অর্থ কৈল অভিপ্রায় লঞা ॥ ১৯৫ ॥
tat-tat-pada-prādhānye ‘ātmārāma’ milāñā
aṣṭādaśa artha kaila abhiprāya lañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.196

“ভগবান্, তাঁর শক্তি, তাঁর গুণগণ ।
অচিন্ত্য প্রভাব তিনের না যায় কথন ॥ ১৯৬ ॥
bhagavān, tāṅra śakti, tāṅra guṇa-gaṇa
acintya prabhāva tinera nā yāya kathana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.197

অন্য যত সাধ্য-সাধন করি’ আচ্ছাদন ।
এই তিনে হরে সিদ্ধ-সাধকের মন ॥” ১৯৭ ॥
anya yata sādhya-sādhana kari’ ācchādana
ei tine hare siddha-sādhakera mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.198

সনকাদি-শুকদেব তাহাতে প্রমাণ ।
এইমত নানা অর্থ করেন ব্যাখ্যান ॥ ১৯৮ ॥
sanakādi-śukadeva tāhāte pramāṇa
ei-mata nānā artha karena vyākhyāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.199

শুনি’ ভট্টাচার্যের মনে হৈল চমৎকার ।
প্রভুকে কৃষ্ণ জানি’ করে আপনা ধিক্কার ॥ ১৯৯ ॥
śuni’ bhaṭṭācāryera mane haila camatkāra
prabhuke kṛṣṇa jāni’ kare āpanā dhikkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.200

‘ইঁহো ত’ সাক্ষাৎ কৃষ্ণ, — মুঞি না জানিয়া ।
মহা-অপরাধ কৈনু গর্বিত হইয়া ॥’ ২০০ ॥
‘iṅho ta’ sākṣāt kṛṣṇa, — muñi nā jāniyā
mahā-aparādha kainu garvita ha-iyā’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.201

আত্মনিন্দা করি’ লৈল প্ৰভুর শরণ ।
কৃপা করিবারে তবে প্রভুর হৈল মন ॥ ২০১ ॥
ātma-nindā kari’ laila prabhura śaraṇa
kṛpā karibāre tabe prabhura haila mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.202

নিজ-রূপ প্রভু তাঁরে করাইল দর্শন ।
চতুর্ভুজ-রূপ প্রভু হইলা তখন ॥ ২০২ ॥
nija-rūpa prabhu tāṅre karāila darśana
catur-bhuja-rūpa prabhu hā-ilā takhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.203

দেখাইল তাঁরে আগে চতুর্ভুজ-রূপ ।
পাছে শ্যাম-বংশীমুখ স্বকীয় স্বরূপ ॥ ২০৩ ॥
dekhāila tāṅre āge catur-bhuja-rūpa
pāche śyāma-vaṁśī-mukha svakīya svarūpa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.204

দেখি’ সার্বভৌম দণ্ডবৎ করি’ পড়ি’ ।
পুনঃ উঠি’ স্তুতি করে দুই কর যুড়ি’ ॥ ২০৪ ॥
dekhi’ sārvabhauma daṇḍavat kari’ paḍi’
punaḥ uṭhi’ stuti kare dui kara yuḍi’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.205

প্রভুর কৃপায় তাঁর স্ফুরিল সব তত্ত্ব ।
নাম-প্রেমদান-আদি বর্ণেন মহত্ত্ব ॥ ২০৫ ॥
prabhura kṛpāya tāṅra sphurila saba tattva
nāma-prema-dāna-ādi varṇena mahattva

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.206

শত শ্লোক কৈল এক দণ্ড না যাইতে ।
বৃহস্পতি তৈছে শ্লোক না পারে করিতে ॥ ২০৬ ॥
śata śloka kaila eka daṇḍa nā yāite
bṛhaspati taiche śloka nā pāre karite

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.207

শুনি’ সুখে প্রভু তাঁরে কৈল আলিঙ্গন ।
ভট্টাচার্য প্রেমাবেশে হৈল অচেতন ॥ ২০৭ ॥
śuni’ sukhe prabhu tāṅre kaila āliṅgana
bhaṭṭācārya premāveśe haila acetana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.208

অশ্রু, স্তম্ভ, পুলক, স্বেদ, কম্প থরহরি ।
নাচে, গায়, কান্দে, পড়ে প্রভু-পদ ধরি’ ॥ ২০৮ ॥
aśru, stambha, pulaka, sveda, kampa tharahari
nāce, gāya, kānde, paḍe prabhu-pada dhari’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.209

দেখি’ গোপীনাথাচার্য হরষিত-মন ।
ভট্টাচার্যের নৃত্য দেখি’ হাসে প্রভুর গণ ॥ ২০৯ ॥
dekhi’ gopīnāthācārya haraṣita-mana
bhaṭṭācāryera nṛtya dekhi’ hāse prabhura gaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.210

গোপীনাথাচার্য কহে মহাপ্রভুর প্রতি ।
‘সেই ভট্টাচার্যের প্রভু কৈলে এই গতি ॥’ ২১০ ॥
gopīnāthācārya kahe mahāprabhura prati
‘sei bhaṭṭācāryera prabhu kaile ei gati’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.211

প্রভু কহে, — ‘তুমি ভক্ত, তোমার সঙ্গ হৈতে ।
জগন্নাথ ইঁহারে কৃপা কৈল ভালমতে ॥’ ২১১ ॥
prabhu kahe, — ‘tumi bhakta, tomāra saṅga haite
jagannātha iṅhāre kṛpā kaila bhāla-mate’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.212

তবে ভট্টাচার্যে প্রভু সুস্থির করিল ।
স্থির হঞা ভট্টাচার্য বহু স্তুতি কৈল ॥ ২১২ ॥
tabe bhaṭṭācārye prabhu susthira karila
sthira hañā bhaṭṭācārya bahu stuti kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.213

‘জগৎ নিস্তারিলে তুমি, — সেহ অল্পকার্য ।
আমা উদ্ধারিলে তুমি, — এ শক্তি আশ্চর্য ॥ ২১৩ ॥
‘jagat nistārile tumi, — seha alpa-kārya
āmā uddhārile tumi, — e śakti āścarya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.214

তর্ক-শাস্ত্রে জড় আমি, যৈছে লৌহপিণ্ড ।
আমা দ্রবাইলে তুমি, প্রতাপ প্রচণ্ড ॥’ ২১৪ ॥
tarka-śāstre jaḍa āmi, yaiche lauha-piṇḍa
āmā dravāile tumi, pratāpa pracaṇḍa’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.215

স্তুতি শুনি’ মহাপ্রভু নিজ বাসা আইলা ।
ভট্টাচার্য আচার্য-দ্বারে ভিক্ষা করাইলা ॥ ২১৫ ॥
stuti śuni’ mahāprabhu nija vāsā āilā
bhaṭṭācārya ācārya-dvāre bhikṣā karāilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.216

আর দিন প্রভু গেলা জগন্নাথ-দরশনে ।
দর্শন করিলা জগন্নাথ-শয্যোত্থানে ॥ ২১৬ ॥
āra dina prabhu gelā jagannātha-daraśane
darśana karilā jagannātha-śayyotthāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.217

পূজারী আনিয়া মালা-প্রসাদান্ন দিলা ।
প্রসাদান্ন-মালা পাঞা প্রভু হর্ষ হৈলা ॥ ২১৭ ॥
pūjārī āniyā mālā-prasādānna dilā
prasādānna-mālā pāñā prabhu harṣa hailā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.218

সেই প্রসাদান্ন-মালা অঞ্চলে বান্ধিয়া ।
ভট্টাচার্যের ঘরে আইলা ত্বরাযুক্ত হঞা ॥ ২১৮ ॥
sei prasādānna-mālā añcale bāndhiyā
bhaṭṭācāryera ghare āilā tvarāyukta hañā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.219

অরুণোদয়-কালে হৈল প্রভুর আগমন ।
সেইকালে ভট্টাচার্যের হৈল জাগরণ ॥ ২১৯ ॥
aruṇodaya-kāle haila prabhura āgamana
sei-kāle bhaṭṭācāryera haila jāgaraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.220

‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ স্ফুট কহি’ ভট্টাচার্য জাগিলা ।
কৃষ্ণনাম শুনি’ প্রভুর আনন্দ বাড়িলা ॥ ২২০ ॥
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ sphuṭa kahi’ bhaṭṭācārya jāgilā
kṛṣṇa-nāma śuni’ prabhura ānanda bāḍilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.221

বাহিরে প্রভুর তেঁহো পাইল দরশন ।
আস্তে-ব্যস্তে আসি’ কৈল চরণ বন্দন ॥ ২২১ ॥
bāhire prabhura teṅho pāila daraśana
āste-vyaste āsi’ kaila caraṇa vandana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.222

বসিতে আসন দিয়া দুঁহেত বসিলা ।
প্রসাদান্ন খুলি’ প্রভু তাঁর হাতে দিলা ॥ ২২২ ॥
vasite āsana diyā duṅheta vasilā
prasādānna khuli’ prabhu tāṅra hāte dilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.223

প্রসাদান্ন পাঞা ভট্টাচার্যের আনন্দ হৈল ।
স্নান, সন্ধ্যা, দন্তধাবন যদ্যপি না কৈল ॥ ২২৩ ॥
prasādānna pāñā bhaṭṭācāryera ānanda haila
snāna, sandhyā, danta-dhāvana yadyapi nā kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.224

চৈতন্য-প্রসাদে মনের সব জাড্য গেল ।
এই শ্লোক পড়ি’ অন্ন ভক্ষণ করিল ॥ ২২৪ ॥
caitanya-prasāde manera saba jāḍya gela
ei śloka paḍi’ anna bhakṣaṇa karila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.225

শুষ্কং পর্যুষিতং বাপি নীতং বা দূরদেশতঃ ।
প্রাপ্তিমাত্রেণ ভোক্তব্যং নাত্র কালবিচারণা ॥ ২২৫ ॥
śuṣkaṁ paryuṣitaṁ vāpi
nītaṁ vā dūra-deśataḥ
prāpti-mātreṇa bhoktavyaṁ
nātra kāla-vicāraṇā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.226

ন দেশনিয়মস্তত্র ন কালনিয়মস্তথা ।
প্রাপ্তমন্নং দ্রুতং শিষ্টৈর্ভোক্তব্যং হরিরব্রবীৎ ॥ ২২৬ ॥
na deśa-niyamas tatra
na kāla-niyamas tathā
prāptam annaṁ drutaṁ śiṣṭair
bhoktavyaṁ harir abravīt

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.227

দেখি’ আনন্দিত হৈল মহাপ্রভুর মন ।
প্রেমাবিষ্ট হঞা প্রভু কৈলা আলিঙ্গন ॥ ২২৭ ॥
dekhi’ ānandita haila mahāprabhura mana
premāviṣṭa hañā prabhu kailā āliṅgana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.228

দুইজনে ধরি’ দুঁহে করেন নর্তন ।
প্ৰভু-ভৃত্য দুঁহা স্পর্শে, দোঁহার ফুলে মন ॥ ২২৮ ॥
dui-jane dhari’ duṅhe karena nartana
prabhu-bhṛtya duṅhā sparśe, doṅhāra phule mana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.229

স্বেদ-কম্প-অশ্রু দুঁহে আনন্দে ভাসিলা ।
প্রেমাবিষ্ট হঞা প্রভু কহিতে লাগিলা ॥ ২২৯ ॥
sveda-kampa-aśru duṅhe ānande bhāsilā
premāviṣṭa hañā prabhu kahite lāgilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.230

“আজি মুঞি অনায়াসে জিনিনু ত্রিভুবন ।
আজি মুঞি করিনু বৈকুন্ঠ আরোহণ ॥ ২৩০ ॥
“āji muñi anāyāse jininu tribhuvana
āji muñi karinu vaikuṇṭha ārohaṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.231

আজি মোর পূর্ণ হৈল সর্ব অভিলাষ ।
সার্বভৌমের হৈল মহাপ্রসাদে বিশ্বাস ॥ ২৩১ ॥
āji mora pūrṇa haila sarva abhilāṣa
sārvabhaumera haila mahā-prasāde viśvāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.232

আজি তুমি নিষ্কপটে হৈলা কৃষ্ণাশ্রয় ।
কৃষ্ণ আজি নিষ্কপটে তোমা হৈল সদয় ॥ ২৩২ ॥
āji tumi niṣkapaṭe hailā kṛṣṇāśraya
kṛṣṇa āji niṣkapaṭe tomā haila sadaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.233

আজি সে খণ্ডিল তোমার দেহাদি-বন্ধন ।
আজি তুমি ছিন্ন কৈলে মায়ার বন্ধন ॥ ২৩৩ ॥
āji se khaṇḍila tomāra dehādi-bandhana
āji tumi chinna kaile māyāra bandhana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.234

আজি কৃষ্ণপ্রাপ্তি-যোগ্য হৈল তোমার মন ।
বেদ-ধর্ম লঙ্ঘি’ কৈলে প্রসাদ ভক্ষণ ॥” ২৩৪ ॥
āji kṛṣṇa-prāpti-yogya haila tomāra mana
veda-dharma laṅghi’ kaile prasāda bhakṣaṇa”

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.235

যেষাং স এষ ভগবান্ দয়য়েদনন্তঃ
সর্বাত্মনাশ্রিতপদো যদি নির্ব্যলীকম্ ।
তে দুস্তরামতিতরন্তি চ দেবমায়াং
নৈষাং মমাহমিতিধীঃ শ্বশৃগালভক্ষ্যে ॥ ২৩৫ ॥
yeṣāṁ sa eṣa bhagavān dayayed anantaḥ
sarvātmanāśrita-pado yadi nirvyalīkam
te dustarām atitaranti ca deva-māyāṁ
naiṣāṁ mamāham iti dhīḥ śva-śṛgāla-bhakṣye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.236

এত কহি’ মহাপ্রভু আইলা নিজ-স্থানে ।
সেই হৈতে ভট্টাচার্যের খণ্ডিল অভিমানে ॥ ২৩৬ ॥
eta kahi’ mahāprabhu āilā nija-sthāne
sei haite bhaṭṭācāryera khaṇḍila abhimāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.237

চৈতন্য-চরণ বিনে নাহি জানে আন ।
ভক্তি বিনু শাস্ত্রের আর না করে ব্যাখ্যান ॥ ২৩৭ ॥
caitanya-caraṇa vine nāhi jāne āna
bhakti vinu śāstrera āra nā kare vyākhyāna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.238

গোপীনাথাচার্য তাঁর বৈষ্ণবতা দেখিয়া ।
‘হরি’ ‘হরি’ বলি’ নাচে হাতে তালি দিয়া ॥ ২৩৮ ॥
gopīnāthācārya tāṅra vaiṣṇavatā dekhiyā
‘hari’ ‘hari’ bali’ nāce hāte tāli diyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.239

আর দিন ভট্টাচার্য আইলা দর্শনে ।
জগন্নাথ না দেখি’ আইলা প্রভুস্থানে ॥ ২৩৯ ॥
āra dina bhaṭṭācārya āilā darśane
jagannātha nā dekhi’ āilā prabhu-sthāne

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.240

দণ্ডবৎ করি’ কৈল বহুবিধ স্তুতি ।
দৈন্য করি’ কহে নিজ পূর্বদুর্মতি ॥ ২৪০ ॥
daṇḍavat kari’ kaila bahu-vidha stuti
dainya kari’ kahe nija pūrva-durmati

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.241

ভক্তিসাধন-শ্রেষ্ঠ শুনিতে হৈল মন ।
প্রভু উপদেশ কৈল নাম-সংকীর্তন ॥ ২৪১ ॥
bhakti-sādhana-śreṣṭha śunite haila mana
prabhu upadeśa kaila nāma-saṅkīrtana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.242

হরের্নাম হরের্নাম হরের্নামৈব কেবলম্ ।
কলৌ নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব গতিরন্যথা ॥ ২৪২ ॥
harer nāma harer nāma
harer nāmaiva kevalam
kalau nāsty eva nāsty eva
nāsty eva gatir anyathā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.243

এই শ্লোকের অর্থ শুনাইল করিয়া বিস্তার ।
শুনি’ ভট্টাচার্য-মনে হৈল চমৎকার ॥ ২৪৩ ॥
ei ślokera artha śunāila kariyā vistāra
śuni’ bhaṭṭācārya-mane haila camatkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.244

গোপীনাথাচার্য বলে — ‘আমি পূর্বে যে কহিল ।
শুন, ভট্টাচার্য, তোমার সেই ত’ হইল’ ॥ ২৪৪ ॥
gopīnāthācārya bale, — ‘āmi pūrve ye kahila
śuna, bhaṭṭācārya, tomāra sei ta’ ha-ila’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.245

ভট্টাচার্য কহে তাঁরে করি’ নমস্কারে ।
তোমার সম্বন্ধে প্রভু কৃপা কৈল মোরে ॥ ২৪৫ ॥
bhaṭṭācārya kahe tāṅre kari’ namaskāre
tomāra sambandhe prabhu kṛpā kaila more

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.246

তুমি — মহাভাগবত, আমি — তর্ক-অন্ধে ।
প্রভু কৃপা কৈল মোরে তোমার সম্বন্ধে ॥ ২৪৬ ॥
tumi — mahābhāgavata, āmi — tarka-andhe
prabhu kṛpā kaila more tomāra sambandhe

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.247

বিনয় শুনি’ তুষ্ট্যে প্রভু কৈল আলিঙ্গন ।
কহিল, — যাঞা করহ ঈশ্বর দরশন ॥ ২৪৭ ॥
vinaya śuni’ tuṣṭye prabhu kaila āliṅgana
kahila, — yāñā karaha īśvara daraśana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.248

জগদানন্দ দামোদর, — দুই সঙ্গে লঞা ।
ঘরে আইল ভট্টাচার্য জগন্নাথ দেখিয়া ॥ ২৪৮ ॥
jagadānanda dāmodara, — dui saṅge lañā
ghare āila bhaṭṭācārya jagannātha dekhiyā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.249

উত্তম উত্তম প্রসাদ বহুত আনিলা ।
নিজবিপ্ৰ-হাতে দুই জনা সঙ্গে দিলা ॥ ২৪৯ ॥
uttama uttama prasāda bahuta ānilā
nija-vipra-hāte dui janā saṅge dilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.250

নিজ কৃত দুই শ্লোক লিখিয়া তালপাতে ।
‘প্ৰভুকে দিহ’ বলি’ দিল জগদানন্দ হাতে ॥ ২৫০ ॥
nija kṛta dui śloka likhiyā tāla-pāte
‘prabhuke diha’ bali’ dila jagadānanda-hāte

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.251

প্ৰভু-স্থানে আইলা দুঁহে প্রসাদ-পত্রী লঞা ।
মুকুন্দ দত্ত পত্রী নিল তার হাতে পাঞা ॥ ২৫১ ॥
prabhu-sthāne āilā duṅhe prasāda-patrī lañā
mukunda datta patrī nila tāra hāte pāñā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.252

দুই শ্লোক বাহির-ভিতে লিখিয়া রাখিল ।
তবে জগদানন্দ পত্রী প্রভুকে লঞা দিল ॥ ২৫২ ॥
dui śloka bāhira-bhite likhiyā rākhila
tabe jagadānanda patrī prabhuke lañā dila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.253

প্রভু শ্লোক পড়ি’ পত্র ছিণ্ডিয়া ফেলিল ।
ভিত্ত্যে দেখি’ ভক্ত সব শ্লোক কণ্ঠে কৈল ॥ ২৫৩ ॥
prabhu śloka paḍi’ patra chiṇḍiyā phelila
bhittye dekhi’ bhakta saba śloka kaṇṭhe kaila

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.254

বৈরাগ্য-বিদ্যা-নিজ-ভক্তিযোগ-শিক্ষার্থমেকঃ পুরুষঃ পুরাণঃ ।
শ্রীকৃষ্ণচৈতন্যশরীরধারী কৃপাম্বুধির্যস্তমহং প্ৰপদ্যে ॥ ২৫৪ ॥
vairāgya-vidyā-nija-bhakti-yoga-
śikṣārtham ekaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ
śrī-kṛṣṇa-caitanya-śarīra-dhārī
kṛpāmbudhir yas tam ahaṁ prapadye

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.255

কালান্নষ্টং ভক্তিযোগং নিজং যঃ
প্ৰাদুষ্কর্তুং কৃষ্ণচৈতন্যনামা ।
আবির্ভূতস্তস্য পাদারবিন্দে
গাঢ়ং গাঢ়ং লীয়তাং চিত্তভৃঙ্গঃ ॥ ২৫৫ ॥
kālān naṣṭaṁ bhakti-yogaṁ nijaṁ yaḥ
prāduṣkartuṁ kṛṣṇa-caitanya-nāmā
āvirbhūtas tasya pādāravinde
gāḍhaṁ gāḍhaṁ līyatāṁ citta-bhṛṅgaḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.256

এই দুই শ্লোক — ভক্তকন্ঠে রত্নহার ।
সার্বভৌমের কীর্তি ঘোষে ঢক্কাবাদ্যাকার ॥ ২৫৬ ॥
ei dui śloka — bhakta-kaṇṭhe ratna-hāra
sārvabhaumera kīrti ghoṣe ḍhakkā-vādyākāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.257

সার্বভৌম হৈলা প্রভুর ভক্ত একতান ।
মহাপ্রভুর সেবা-বিনা নাহি জানে আন ॥ ২৫৭ ॥
sārvabhauma hailā prabhura bhakta ekatāna
mahāprabhura sevā-vinā nāhi jāne āna

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.258

‘শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য শচীসূত গুণধাম’ ।
এই ধ্যান, এই জপ, লয় এই নাম ॥ ২৫৮ ॥
‘śrī-kṛṣṇa-caitanya śacī-sūta guṇa-dhāma’
ei dhyāna, ei japa, laya ei nāma

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.259

একদিন সার্বভৌম প্রভু-আগে আইলা ।
নমস্কার করি’ শ্লোক পড়িতে লাগিলা ॥ ২৫৯ ॥
eka-dina sārvabhauma prabhu-āge āilā
namaskāra kari’ śloka paḍite lāgilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.260

ভাগবতের ‘ব্রহ্মস্তবে’র শ্লোক পড়িলা ।
শ্লোক-শেষে দুই অক্ষর-পাঠ ফিরাইলা ॥ ২৬০ ॥
bhāgavatera ‘brahma-stave’ra śloka paḍilā
śloka-śeṣe dui akṣara-pāṭha phirāilā

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.261

তত্তেঽনুকম্পাং সুসমীক্ষমাণো ভুঞ্জান এবাত্মকৃতং বিপাকম্ ।
হৃদ্বাগ্বপুর্ভির্বিদধন্নমস্তে জীবেত যো ভক্তিপদে স দায়ভাক্ ॥ ২৬১ ॥
tat te ’nukampāṁ su-samīkṣamāṇo
bhuñjāna evātma-kṛtaṁ vipākam
hṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas te
jīveta yo bhakti-pade sa dāya-bhāk

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.262

প্রভু কহে, ‘মুক্তিপদে’ — ইহা পাঠ হয় ।
‘ভক্তিপদে’ কেনে পড়, কি তোমার আশয় ॥ ২৬২ ॥
prabhu kahe, ‘mukti-pade’ — ihā pāṭha haya
‘bhakti-pade’ kene paḍa, ki tomāra āśaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.263

ভট্টাচার্য কহে — ‘ভক্তি’-সম নহে মুক্তি-ফল ।
ভগবদ্ভক্তিবিমুখের হয় দণ্ড কেবল ॥ ২৬৩ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ‘bhakti’-sama nahe mukti-phala
bhagavad-bhakti-vimukhera haya daṇḍa kevala

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.264-265

কৃষ্ণের বিগ্রহ যেই সত্য নাহি মানে ।
যেই নিন্দা-যুদ্ধাদিক করে তাঁর সনে ॥ ২৬৪ ॥
সেই দুইর দণ্ড হয় — ‘ব্রহ্মসাযুজ্য-মুক্তি’ ।
তার মুক্তি ফল নহে, যেই করে ভক্তি ॥ ২৬৫ ॥
kṛṣṇera vigraha yei satya nāhi māne
yei nindā-yuddhādika kare tāṅra sane
sei duira daṇḍa haya — ‘brahma-sāyujya-mukti’
tāra mukti phala nahe, yei kare bhakti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.266

যদ্যপি সে মুক্তি হয় পঞ্চ-পরকার ।
সালোক্য-সামীপ্য-সারূপ্য-সার্ষ্টি-সাযুজ্য আর ॥ ২৬৬ ॥
yadyapi se mukti haya pañca-parakāra
sālokya-sāmīpya-sārūpya-sārṣṭi-sāyujya āra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.267

‘সালোক্যাদি’ চারি যদি হয় সেবা-দ্বার ।
তবু কদাচিৎ ভক্ত করে অঙ্গীকার ॥ ২৬৭ ॥
‘sālokyādi’ cāri yadi haya sevā-dvāra
tabu kadācit bhakta kare aṅgīkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.268

‘সাযুজ্য’ শুনিতে ভক্তের হয় ঘৃণা ভয় ।
নরক বাঞ্ছয়ে, তবু সাযুজ্য না লয় ॥ ২৬৮ ॥
‘sāyujya’ śunite bhaktera haya ghṛṇā-bhaya
naraka vāñchaye, tabu sāyujya nā laya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.269

ব্ৰহ্মে, ঈশ্বরে সাযুজ্য দুই ত’ প্রকার ।
ব্রহ্ম-সাযুজ্য হৈতে ঈশ্বর-সাযুজ্য ধিক্কার ॥ ২৬৯ ॥
brahme, īśvare sāyujya dui ta’ prakāra
brahma-sāyujya haite īśvara-sāyujya dhikkāra

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.270

সালোক্য-সার্ষ্টি-সামীপ্য সারূপ্যৈকত্বমপ্যুত ।
দীয়মানং ন গৃহ্ণন্তি বিনা মৎ-সেবনং জনাঃ ॥ ২৭০ ॥
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya-
sārūpyaikatvam apy uta
dīyamānaṁ na gṛhṇanti
vinā mat-sevanaṁ janāḥ

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.271

প্রভু কহে, — ‘মুক্তিপদে’র আর অর্থ হয় ।
মুক্তিপদ-শব্দে ‘সাক্ষাৎ ঈশ্বর’ কহয় ॥ ২৭১ ॥
prabhu kahe, — ‘mukti-pade’ra āra artha haya
mukti-pada-śabde ‘sākṣāt īśvara’ kahaya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.272

মুক্তি পদে যাঁর, সেই ‘মুক্তিপদ’ হয় ।
কিম্বা নবম পদার্থ ‘মুক্তির’ সমাশ্রয় ॥ ২৭২ ॥
mukti pade yāṅra, sei ‘mukti-pada’ haya
kimvā navama padārtha ‘muktira’ samāśraya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.273

দুই-অর্থে ‘কৃষ্ণ’ কহি, কেনে পাঠ ফিরি ।
সার্বভৌম কহে, — ও-পাঠ কহিতে না পারি ॥ ২৭৩ ॥
dui-arthe ‘kṛṣṇa’ kahi, kene pāṭha phiri
sārvabhauma kahe, — o-pāṭha kahite nā pāri

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.274

যদ্যপি তোমার অর্থ এই শব্দে কয় ।
তথাপি ‘আশ্লিষ্য-দোষে’ কহন না যায় ॥ ২৭৪ ॥
yadyapi tomāra artha ei śabde kaya
tathāpi ‘āśliṣya-doṣe’ kahana nā yāya

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.275

যদ্যপি ‘মুক্তি’-শব্দের হয় পঞ্চ বৃত্তি ।
রূঢ়িবৃত্ত্যে কহে তবু ‘সাযুজ্যে’ প্রতীতি ॥ ২৭৫ ॥
yadyapi ‘mukti’-śabdera haya pañca vṛtti
rūḍhi-vṛttye kahe tabu ‘sāyujye’ pratīti

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.276

মুক্তি-শব্দ কহিতে মনে হয় ঘৃণা-ত্রাস ।
ভক্তি-শব্দ কহিতে মনে হয় ত’ উল্লাস ॥ ২৭৬ ॥
mukti-śabda kahite mane haya ghṛṇā-trāsa
bhakti-śabda kahite mane haya ta’ ullāsa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.277

শুনিয়া হাসেন প্রভু আনন্দিত-মনে ।
ভট্টাচার্যে কৈল প্রভু দৃঢ় আলিঙ্গনে ॥ ২৭৭ ॥
śuniyā hāsena prabhu ānandita-mane
bhaṭṭācārya kaila prabhu dṛḍha āliṅgane

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.278

যেই ভট্টাচার্য পড়ে পড়ায় মায়াবাদে ।
তাঁর ঐছে বাক্য স্ফুরে চৈতন্য-প্রসাদে ॥ ২৭৮ ॥
yei bhaṭṭācārya pade paḍāya māyāvāde
tāṅra aiche vākya sphure caitanya-prasāde

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.279

লোহাকে যাবৎ স্পর্শি’ হেম নাহি করে ।
তাবৎ স্পর্শমণি কেহ চিনিতে না পারে ॥ ২৭৯ ॥
lohāke yāvat sparśi’ hema nāhi kare
tāvat sparśa-maṇi keha cinite nā pāre

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.280

ভট্টাচার্যের বৈষ্ণবতা দেখি’ সর্বজন ।
প্রভুকে জানিল — ‘সাক্ষাৎ ব্রজেন্দ্রনন্দন’ ॥ ২৮০ ॥
bhaṭṭācāryera vaiṣṇavatā dekhi’ sarva-jana
prabhuke jānila — ‘sākṣāt vrajendra-nandana’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.281

কাশীমিশ্র-আদি যত নীলাচলবাসী ।
শরণ লইল সবে প্ৰভু-পদে আসি’ ॥ ২৮১ ॥
kāśī-miśra-ādi yata nīlācala-vāsī
śaraṇa la-ila sabe prabhu-pade āsi’

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.282

সেই সব কথা আগে করিব বর্ণন ।
সার্বভৌম করে যৈছে প্রভুর সেবন ॥ ২৮২ ॥
sei saba kathā āge kariba varṇana
sārvabhauma kare yaiche prabhura sevana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.283

যৈছে পরিপাটী করে ভিক্ষা-নিৰ্বাহন ।
বিস্তারিয়া আগে তাহা করিব বর্ণন ॥ ২৮৩ ॥
yaiche paripāṭī kare bhikṣā-nirvāhana
vistāriyā āge tāhā kariba varṇana

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.284-285

এই মহাপ্ৰভুর লীলা — সার্বভৌম-মিলন ।
ইহা যেই শ্রদ্ধা করি’ করয়ে শ্রবণ ॥ ২৮৪ ॥
জ্ঞান-কর্মপাশ হৈতে হয় বিমোচন ।
অচিরে মিলয়ে তাঁরে চৈতন্যচরণ ॥ ২৮৫ ॥
ei mahāprabhura līlā — sārvabhauma-milana
ihā yei śraddhā kari’ karaye śravaṇa
jñāna-karma-pāśa haite haya vimocana
acire milaye tāṅre caitanya-caraṇa

Read in JAPA TIME Library

CC Madhya 6.286

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৮৬ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Read in JAPA TIME Library