JAPA TIME

Sanskrit, IAST, and official Vedabase links

LIVE DARSHAN & DAILY PRACTICE

Madhya-līlā — Chapter 6: Original Text and IAST

Madhya-līlā — Chapter 6: original text, IAST, and official Vedabase links.

Madhya-līlā — Chapter 6

CC Madhya 6.1

নৌমি তং গৌরচন্দ্রং যঃ কুতর্ক-কর্কশাশয়ম্ ।
সার্বভৌমং সর্বভূমা ভক্তিভূমানমাচরৎ ॥ ১ ॥
naumi taṁ gauracandraṁ yaḥ
kutarka-karkaśāśayam
sārvabhaumaṁ sarva-bhūmā
bhakti-bhūmānam ācarat

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.2

জয় জয় গৌরচন্দ্র জয় নিত্যানন্দ ।
জয়াদ্বৈতচন্দ্র জয় গৌরভক্তবৃন্দ ॥ ২ ॥
jaya jaya gauracandra jaya nityānanda
jayādvaitacandra jaya gaura-bhakta-vṛnda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.3

আবেশে চলিলা প্রভু জগন্নাথ-মন্দিরে ।
জগন্নাথ দেখি’ প্রেমে হইলা অস্থিরে ॥ ৩ ॥
āveśe calilā prabhu jagannātha-mandire
jagannātha dekhi’ preme ha-ilā asthire

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.4

জগন্নাথ আলিঙ্গিতে চলিলা ধাঞা ।
মন্দিরে পড়িলা প্রেমে আবিষ্ট হঞা ॥ ৪ ॥
jagannātha āliṅgite calilā dhāñā
mandire paḍilā preme āviṣṭa hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.5

দৈবে সার্বভৌম তাঁহাকে করে দরশন ।
পড়িছা মারিতে তেঁহো কৈল নিবারণ ॥ ৫ ॥
daive sārvabhauma tāṅhāke kare daraśana
paḍichā mārite teṅho kaila nivāraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.6

প্রভুর সৌন্দর্য আর প্রেমের বিকার ।
দেখি’ সার্বভৌম হৈলা বিস্মিত অপার ॥ ৬ ॥
prabhura saundarya āra premera vikāra
dekhi’ sārvabhauma hailā vismita apāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.7

বহুক্ষণে চৈতন্য নহে, ভোগের কাল হৈল ।
সার্বভৌম মনে তবে উপায় চিন্তিল ॥ ৭ ॥
bahu-kṣaṇe caitanya nahe, bhogera kāla haila
sārvabhauma mane tabe upāya cintila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.8

শিষ্য পড়িছা-দ্বারা প্রভু নিল বহাঞা ।
ঘরে আনি’ পবিত্র স্থানে রাখিল শোয়াঞা ॥ ৮ ॥
śiṣya paḍichā-dvārā prabhu nila vahāñā
ghare āni’ pavitra sthāne rākhila śoyāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.9

শ্বাস-প্রশ্বাস নাহি উদর-স্পন্দন ।
দেখিয়া চিন্তিত হৈল ভট্টাচার্যের মন ॥ ৯ ॥
śvāsa-praśvāsa nāhi udara-spandana
dekhiyā cintita haila bhaṭṭācāryera mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.10

সূক্ষ্ম তুলা আনি’ নাসা-অগ্রেতে ধরিল ।
ঈষৎ চলয়ে তুলা দেখি’ ধৈর্য হৈল ॥ ১০ ॥
sūkṣma tulā āni’ nāsā-agrete dharila
īṣat calaye tulā dekhi’ dhairya haila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.11

বসি’ ভট্টাচার্য মনে করেন বিচার ।
এই কৃষ্ণ-মহাপ্রেমের সাত্ত্বিক বিকার ॥ ১১ ॥
vasi’ bhaṭṭācārya mane karena vicāra
ei kṛṣṇa-mahāpremera sāttvika vikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.12

‘সূদ্দীপ্ত সাত্ত্বিক’ এই নাম যে ‘প্রলয়’ ।
নিত্যসিদ্ধ ভক্তে সে ‘সূদ্দীপ্ত ভাব’ হয় ॥ ১২ ॥
‘sūddīpta sāttvika’ ei nāma ye ‘pralaya’
nitya-siddha bhakte se ‘sūddīpta bhāva’ haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.13

‘অধিরূঢ় ভাব’ যাঁর, তাঁর এ বিকার ।
মনুষ্যের দেহে দেখি, — বড় চমৎকার ॥ ১৩ ॥
‘adhirūḍha bhāva’ yāṅra, tāṅra e vikāra
manuṣyera dehe dekhi, — baḍa camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.14

এত চিন্তি’ ভট্টাচার্য আছেন বসিয়া ।
নিত্যানন্দাদি সিংহদ্বারে মিলিল আসিয়া ॥ ১৪ ॥
eta cinti’ bhaṭṭācārya āchena vasiyā
nityānandādi siṁha-dvāre milila āsiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.15

তাঁহা শুনে লোকে কহে অন্যোন্যে বাত্‌ ।
এক সন্ন্যাসী আসি’ দেখি’ জগন্নাথ ॥ ১৫ ॥
tāṅhā śune loke kahe anyonye bāt
eka sannyāsī āsi’ dekhi’ jagannātha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.16

মূর্চ্ছিত হৈল, চেতন না হয় শরীরে ।
সার্বভৌম লঞা গেলা আপনার ঘরে ॥ ১৬ ॥
mūrcchita haila, cetana nā haya śarīre
sārvabhauma lañā gelā āpanāra ghare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.17

শুনি’ সবে জানিলা এই মহাপ্রভুর কার্য ।
হেনকালে আইলা তাহাঁ গোপীনাথাচার্য ॥ ১৭ ॥
śuni’ sabe jānilā ei mahāprabhura kārya
hena-kāle āilā tāhāṅ gopīnāthācārya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.18

নদীয়া-নিবাসী, বিশারদের জামাতা ।
মহাপ্রভুর ভক্ত তেঁহো প্রভুতত্ত্বজ্ঞাতা ॥ ১৮ ॥
nadīyā-nivāsī, viśāradera jāmātā
mahāprabhura bhakta teṅho prabhu-tattva-jñātā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.19

মুকুন্দ-সহিত পূর্বে আছে পরিচয় ।
মুকুন্দ দেখিয়া তাঁর হইল বিস্ময় ॥ ১৯ ॥
mukunda-sahita pūrve āche paricaya
mukunda dekhiyā tāṅra ha-ila vismaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.20

মুকুন্দ তাঁহারে দেখি’ কৈল নমস্কার ।
তেঁহো আলিঙ্গিয়া পুছে প্রভুর সমাচার ॥ ২০ ॥
mukunda tāṅhāre dekhi’ kaila namaskāra
teṅho āliṅgiyā puche prabhura samācāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.21

মুকুন্দ কহে, — প্রভুর ইহাঁ হৈল আগমনে ।
আমি-সব আসিয়াছি মহাপ্রভুর সনে ॥ ২১ ॥
mukunda kahe, — prabhura ihāṅ haila āgamane
āmi-saba āsiyāchi mahāprabhura sane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.22

নিত্যানন্দ-গোসাঞিকে আচার্য কৈল নমস্কার ।
সবে মেলি’ পুছে প্রভুর বার্তা বার বার ॥ ২২ ॥
nityānanda-gosāñike ācārya kaila namaskāra
sabe meli’ puche prabhura vārtā bāra bāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.23

মুকুন্দ কহে, — ‘মহাপ্রভু সন্ন্যাস করিয়া ।
নীলাচলে আইলা সঙ্গে আমা-সবা লঞা ॥ ২৩ ॥
mukunda kahe, — ‘mahāprabhu sannyāsa kariyā
nīlācale āilā saṅge āmā-sabā lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.24

আমা-সবা ছাড়ি’ আগে গেলা দরশনে ।
আমি-সব পাছে আইলাঙ তাঁর অন্বেষণে ॥ ২৪ ॥
āmā-sabā chāḍi’ āge gelā daraśane
āmi-saba pāche āilāṅ tāṅra anveṣaṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.25

অন্যোন্যে লোকের মুখে যে কথা শুনিল ।
সার্বভৌম-গৃহে প্রভু, — অনুমান কৈল ॥ ২৫ ॥
anyonye lokera mukhe ye kathā śunila
sārvabhauma-gṛhe prabhu, — anumāna kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.26

ঈশ্বর-দর্শনে প্রভু প্রেমে অচেতন ।
সার্বভৌম লঞা গেলা আপন-ভবন ॥ ২৬ ॥
īśvara-darśane prabhu preme acetana
sārvabhauma lañā gelā āpana-bhavana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.27

তোমার মিলনে যবে আমার হৈল মন ।
দৈবে সেই ক্ষণে পাইলুঁ তোমার দরশন ॥ ২৭ ॥
tomāra milane yabe āmāra haila mana
daive sei kṣaṇe pāiluṅ tomāra daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.28

চল, সবে যাই সার্বভৌমের ভবন ।
প্রভু দেখি’ পাছে করিব ঈশ্বর দর্শন ॥’ ২৮ ॥
cala, sabe yāi sārvabhaumera bhavana
prabhu dekhi’ pāche kariba īśvara darśana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.29

এত শুনি’ গোপীনাথ সবারে লঞা ।
সার্বভৌম-ঘরে গেলা হরষিত হঞা ॥ ২৯ ॥
eta śuni’ gopīnātha sabāre lañā
sārvabhauma-ghare gelā haraṣita hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.30

সার্বভৌম-স্থানে গিয়া প্রভুকে দেখিল ।
প্রভু দেখি’ আচার্যের দুঃখ-হর্ষ হৈল ॥ ৩০ ॥
sārvabhauma-sthāne giyā prabhuke dekhila
prabhu dekhi’ ācāryera duḥkha-harṣa haila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.31

সার্বভৌমে জানাঞা সবা নিল অভ্যন্তরে ।
নিত্যানন্দ-গোসাঞিরে তেঁহো কৈল নমস্কারে ॥ ৩১ ॥
sārvabhaume jānāñā sabā nila abhyantare
nityānanda-gosāñire teṅho kaila namaskāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.32

সবা সহিত যথাযোগ্য করিল মিলন ।
প্রভু দেখি’ সবার হৈল হরষিত মন ॥ ৩২ ॥
sabā sahita yathā-yogya karila milana
prabhu dekhi’ sabāra haila haraṣita mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.33

সার্বভৌম পাঠাইল সবা দর্শন করিতে ।
‘চন্দনেশ্বর’ নিজপুত্র দিল সবার সাথে ॥ ৩৩ ॥
sārvabhauma pāṭhāila sabā darśana karite
‘candaneśvara’ nija-putra dila sabāra sāthe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.34

জগন্নাথ দেখি’ সবার হইল আনন্দ ।
ভাবেতে আবিষ্ট হৈলা প্রভু নিত্যানন্দ ॥ ৩৪ ॥
jagannātha dekhi’ sabāra ha-ila ānanda
bhāvete āviṣṭa hailā prabhu nityānanda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.35

সবে মেলি’ ধরি তাঁরে সুস্থির করিল ।
ঈশ্বর-সেবক মালা-প্রসাদ আনি’ দিল ॥ ৩৫ ॥
sabe meli’ dhari tāṅre susthira karila
īśvara-sevaka mālā-prasāda āni’ dila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.36

প্রসাদ পাঞা সবে হৈলা আনন্দিত মনে ।
পুনরপি আইলা সবে মহাপ্রভুর স্থানে ॥ ৩৬ ॥
prasāda pāñā sabe hailā ānandita mane
punarapi āilā sabe mahāprabhura sthāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.37

উচ্চ করি’ করে সবে নাম-সংকীর্তন ।
তৃতীয় প্রহরে হৈল প্রভুর চেতন ॥ ৩৭ ॥
ucca kari’ kare sabe nāma-saṅkīrtana
tṛtīya prahare haila prabhura cetana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.38

হুঙ্কার করিয়া উঠে ‘হরি’ ‘হরি’ বলি’ ।
আনন্দে সার্বভৌম তাঁর লৈল পদধূলি ॥ ৩৮ ॥
huṅkāra kariyā uṭhe ‘hari’ ‘hari’ bali’
ānande sārvabhauma tāṅra laila pada-dhūli

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.39

সার্বভৌম কহে, — শীঘ্র করহ মধ্যাহ্ন ।
মুঞি ভিক্ষা দিমু আজি মহা-প্রসাদান্ন ॥ ৩৯ ॥
sārvabhauma kahe, — śīghra karaha madhyāhna
muñi bhikṣā dimu āji mahā-prasādānna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.40

সমুদ্রস্নান করি’ মহাপ্রভু শীঘ্র আইলা ।
চরণ পাখালি’ প্রভু আসনে বসিলা ॥ ৪০ ॥
samudra-snāna kari’ mahāprabhu śīghra āilā
caraṇa pākhāli’ prabhu āsane vasilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.41

বহুত প্রসাদ সার্বভৌম আনাইল ।
তবে মহাপ্রভু সুখে ভোজন করিল ॥ ৪১ ॥
bahuta prasāda sārvabhauma ānāila
tabe mahāprabhu sukhe bhojana karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.42

সুবর্ণ-থালীর অন্ন উত্তম ব্যঞ্জন ।
ভক্তগণ-সঙ্গে প্রভু করেন ভোজন ॥ ৪২ ॥
suvarṇa-thālīra anna uttama vyañjana
bhakta-gaṇa-saṅge prabhu karena bhojana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.43

সার্বভৌম পরিবেশন করেন আপনে ।
প্রভু কহে, — মোরে দেহ লাফ্‌রা-ব্যঞ্জনে ॥ ৪৩ ॥
sārvabhauma pariveśana karena āpane
prabhu kahe, — more deha lāphrā-vyañjane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.44

পীঠা-পানা দেহ তুমি ইঁহা-সবাকারে ।
তবে ভট্টাচার্য কহে যুড়ি’ দুই করে ॥ ৪৪ ॥
pīṭhā-pānā deha tumi iṅhā-sabākāre
tabe bhaṭṭācārya kahe yuḍi’ dui kare

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.45

জগন্নাথ কৈছে করিয়াছেন ভোজন ।
আজি সব মহাপ্রসাদ কর আস্বাদন ॥ ৪৫ ॥
jagannātha kaiche kariyāchena bhojana
āji saba mahāprasāda kara āsvādana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.46

এত বলি’ পীঠা-পানা সব খাওয়াইলা ।
ভিক্ষা করাঞা আচমন করাইলা ॥ ৪৬ ॥
eta bali’ pīṭhā-pānā saba khāoyāilā
bhikṣā karāñā ācamana karāilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.47

আজ্ঞা মাগি’ গেলা গোপীনাথ আচার্যকে লঞা ।
প্রভুর নিকট আইলা ভোজন করিঞা ॥ ৪৭ ॥
ājñā māgi’ gelā gopīnātha ācāryake lañā
prabhura nikaṭa āilā bhojana kariñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.48

‘নমো নারায়ণায়’ বলি’ নমস্কার কৈল ।
‘কৃষ্ণে মতিরস্তু’ বলি’ গোসাঞি কহিল ॥ ৪৮ ॥
‘namo nārāyaṇāya’ bali’ namaskāra kaila
‘kṛṣṇe matir astu’ bali’ gosāñi kahila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.49

শুনি’ সার্বভৌম মনে বিচার করিল ।
বৈষ্ণব-সন্ন্যাসী ইঁহো, বচনে জানিল ॥ ৪৯ ॥
śuni’ sārvabhauma mane vicāra karila
vaiṣṇava-sannyāsī iṅho, vacane jānila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.50

গোপীনাথ আচার্যেরে কহে সার্বভৌম ।
গোসাঞির জানিতে চাহি কাহাঁ পূর্বাশ্রম ॥ ৫০ ॥
gopīnātha ācāryere kahe sārvabhauma
gosāñira jānite cāhi kāhāṅ pūrvāśrama

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.51

গোপীনাথাচার্য কহে, — নবদ্বীপে ঘর ।
‘জগন্নাথ’ নাম, পদবী — ‘মিশ্র পুরন্দর’ ॥ ৫১ ॥
gopīnāthācārya kahe, — navadvīpe ghara
‘jagannātha’ — nāma, padavī — ‘miśra purandara’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.52

‘বিশ্বম্ভর’ — নাম ইঁহার, তাঁর ইঁহো পুত্র ।
নীলাম্বর চক্রবর্তীর হয়েন দৌহিত্র ॥ ৫২ ॥
‘viśvambhara’ — nāma iṅhāra, tāṅra iṅho putra
nīlāmbara cakravartīra hayena dauhitra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.53

সার্বভৌম কহে, — নীলাম্বর চক্রবর্তী ।
বিশারদের সমাধ্যায়ী, — এই তাঁর খ্যাতি ॥ ৫৩ ॥
sārvabhauma kahe, — nīlāmbara cakravartī
viśāradera samādhyāyī, — ei tāṅra khyāti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.54

‘মিশ্র পুরন্দর’ তাঁর মান্য, হেন জানি ।
পিতার সম্বন্ধে দোঁহাকে পূজ্য করি’ মানি ॥ ৫৪ ॥
‘miśra purandara’ tāṅra mānya, hena jāni
pitāra sambandhe doṅhāke pūjya kari’ māni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.55

নদীয়া-সম্বন্ধে সার্বভৌম হৃষ্ট হৈলা ।
প্রীত হঞা গোসাঞিরে কহিতে লাগিলা ॥ ৫৫ ॥
nadīyā-sambandhe sārvabhauma hṛṣṭa hailā
prīta hañā gosāñire kahite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.56

‘সহজেই পূজ্য তুমি, আরে ত’ সন্ন্যাস ।
অতএব হঙ তোমার আমি নিজ-দাস ॥’ ৫৬ ॥
‘sahajei pūjya tumi, āre ta’ sannyāsa
ataeva haṅ tomāra āmi nija-dāsa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.57

শুনি’ মহাপ্রভু কৈল শ্রীবিষ্ণু স্মরণ ।
ভট্টাচার্যে কহে কিছু বিনয় বচন ॥ ৫৭ ॥
śuni’ mahāprabhu kaila śrī-viṣṇu smaraṇa
bhaṭṭācārye kahe kichu vinaya vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.58

“তুমি জগদ্‌গুরু — সর্বলোক-হিতকর্তা ।
বেদান্ত পড়াও, সন্ন্যাসীর উপকর্তা ॥ ৫৮ ॥
“tumi jagad-guru — sarvaloka-hita-kartā
vedānta paḍāo, sannyāsīra upakartā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.59

আমি বালক-সন্ন্যাসী — ভাল-মন্দ নাহি জানি ।
তোমার আশ্রয় নিলুঁ, গুরু করি’ মানি ॥ ৫৯ ॥
āmi bālaka-sannyāsī — bhānda-manda nāhi jāni
tomāra āśraya niluṅ, guru kari’ māni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.60

তোমার সঙ্গ লাগি’ মোর ইহাঁ আগমন ।
সর্বপ্রকারে করিবে আমায় পালন ॥ ৬০ ॥
tomāra saṅga lāgi’ mora ihāṅ āgamana
sarva-prakāre karibe āmāya pālana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.61

আজি যে হৈল আমার বড়ই বিপত্তি ।
তাহা হৈতে কৈলে তুমি আমার অব্যাহতি ॥” ৬১ ॥
āji ye haila āmāra baḍa-i vipatti
tāhā haite kaile tumi āmāra avyāhati”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.62

ভট্টাচার্য কহে, — একলে তুমি না যাইহ দর্শনে ।
আমার সঙ্গে যাবে, কিম্বা আমার লোক-সনে ॥ ৬২ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ekale tumi nā yāiha darśane
āmāra saṅge yābe, kimvā āmāra loka-sane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.63

প্রভু কহে, — ‘মন্দির ভিতরে না যাইব ।
গরুড়ের পাশে রহি’ দর্শন করিব ॥’ ৬৩ ॥
prabhu kahe, — ‘mandira bhitare nā yāiba
garuḍera pāśe rahi’ darśana kariba’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.64

গোপীনাথাচার্যকে কহে সার্বভৌম ।
‘তুমি গোসাঞিরে লঞা করাইহ দরশন ॥ ৬৪ ॥
gopīnāthācāryake kahe sārvabhauma
‘tumi gosāñire lañā karāiha daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.65

আমার মাতৃষসা-গৃহ — নির্জন স্থান ।
তাহাঁ বাসা দেহ, কর সর্ব সমাধান ॥’ ৬৫ ॥
āmāra mātṛ-svasā-gṛha — nirjana sthāna
tāhāṅ vāsā deha, kara sarva samādhāna’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.66

গোপীনাথ প্রভু লঞা তাহাঁ বাসা দিল ।
জল, জলপাত্রাদিক সর্ব সমাধান কৈল ॥ ৬৬ ॥
gopīnātha prabhu lañā tāhāṅ vāsā dila
jala, jala-pātrādika sarva samādhāna kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.67

আর দিন গোপীনাথ প্রভু স্থানে গিয়া ।
শয্যোত্থান দরশন করাইল লঞা ॥ ৬৭ ॥
āra dina gopīnātha prabhu sthāne giyā
śayyotthāna daraśana karāila lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.68

মুকুন্দদত্ত লঞা আইলা সার্বভৌম স্থানে ।
সার্বভৌম কিছু তাঁরে বলিলা বচনে ॥ ৬৮ ॥
mukunda-datta lañā āilā sārvabhauma sthāne
sārvabhauma kichu tāṅre balilā vacane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.69

‘প্রকৃতি-বিনীত, সন্ন্যাসী দেখিতে সুন্দর ।
আমার বহুপ্রীতি বাড়ে ইঁহার উপর ॥ ৬৯ ॥
‘prakṛti-vinīta, sannyāsī dekhite sundara
āmāra bahu-prīti bāḍe iṅhāra upara

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.70

কোন্ সম্প্রদায়ে সন্ন্যাস কর‌্যাছেন গ্রহণ ।
কিবা নাম ইঁহার, শুনিতে হয় মন ॥’ ৭০ ॥
kon sampradāye sannyāsa karyāchena grahaṇa
kibā nāma iṅhāra, śunite haya mana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.71

গোপীনাথ কহে, — নাম শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য ।
গুরু ইঁহার কেশব-ভারতী মহাধন্য ॥ ৭১ ॥
gopīnātha kahe, — nāma śrī-kṛṣṇa-caitanya
guru iṅhāra keśava-bhāratī mahā-dhanya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.72

সার্বভৌম কহে, — ‘ইঁহার নাম সর্বোত্তম ।
ভারতী সম্প্রদায় ইঁহো — হয়েন মধ্যম ॥’ ৭২ ॥
sārvabhauma kahe, — ‘iṅhāra nāma sarvottama
bhāratī-sampradāya iṅho — hayena madhyama’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.73

গোপীনাথ কহে, — ইঁহার নাহি বাহ্যাপেক্ষা ।
অতএব বড় সম্প্রদায়ের নাহিক অপেক্ষা ॥ ৭৩ ॥
gopīnātha kahe, — iṅhāra nāhi bāhyāpekṣā
ataeva baḍa sampradāyera nāhika apekṣā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.74

ভট্টাচার্য কহে, — ‘ইঁহার প্রৌঢ় যৌবন ।
কেমতে সন্ন্যাস-ধর্ম হইবে রক্ষণ ॥ ৭৪ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ‘iṅhāra prauḍha yauvana
kemate sannyāsa-dharma ha-ibe rakṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.75

নিরন্তর ইঁহাকে বেদান্ত শুনাইব ।
বৈরাগ্য-অদ্বৈত-মার্গে প্রবেশ করাইব ॥ ৭৫ ॥
nirantara iṅhāke vedānta śunāiba
vairāgya-advaita-mārge praveśa karāiba

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.76

কহেন যদি, পুনরপি যোগ-পট্ট দিয়া ।
সংস্কার করিয়ে উত্তম-সম্প্রদায়ে আনিয়া ॥’ ৭৬ ॥
kahena yadi, punarapi yoga-paṭṭa diyā
saṁskāra kariye uttama-sampradāye āniyā’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.77

শুনি’ গোপীনাথ-মুকুন্দ দুঁহে দুঃখী হৈলা ।
গোপীনাথাচার্য কিছু কহিতে লাগিলা ॥ ৭৭ ॥
śuni’ gopīnātha-mukunda duṅhe duḥkhī hailā
gopīnāthācārya kichu kahite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.78

‘ভট্টাচার্য তুমি ইঁহার না জান মহিমা ।
ভগবত্তা-লক্ষণের ইঁহাতেই সীমা ॥ ৭৮ ॥
‘bhaṭṭācārya’ tumi iṅhāra nā jāna mahimā
bhagavattā-lakṣaṇera iṅhātei sīmā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.79

তাহাতে বিখ্যাত ইঁহো পরম-ঈশ্বর ।
অজ্ঞ-স্থানে কিছু নহে বিজ্ঞের গোচর ॥’ ৭৯ ॥
tāhāte vikhyāta iṅho parama-īśvara
ajña-sthāne kichu nahe vijñera gocara’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.80

শিষ্যগণ কহে, — ‘ঈশ্বর কহ কোন্ প্রমাণে ।’
আচার্য কহে, — ‘বিজ্ঞমত ঈশ্বর-লক্ষণে ॥’ ৮০ ॥
śiṣya-gaṇa kahe, — ‘īśvara kaha kon pramāṇe’
ācārya kahe, — ‘vijña-mata īśvara-lakṣaṇe’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.81

শিষ্য কহে, — ‘ঈশ্বর-তত্ত্ব সাধি অনুমানে ।’
আচার্য কহে, — ‘অনুমানে নহে ঈশ্বরজ্ঞানে ॥ ৮১ ॥
śiṣya kahe, — ‘īśvara-tattva sādhi anumāne’
ācārya kahe, — ‘anumāne nahe īśvara-jñāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.82

অনুমান প্রমাণ নহে ঈশ্বরতত্ত্বজ্ঞানে ।
কৃপা বিনা ঈশ্বরেরে কেহ নাহি জানে ॥ ৮২ ॥
anumāna pramāṇa nahe īśvara-tattva-jñāne
kṛpā vinā īśvarere keha nāhi jāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.83

ঈশ্বরের কৃপা-লেশ হয় ত’ যাহারে ।
সেই ত’ ঈশ্বর-তত্ত্ব জানিবারে পারে ॥ ৮৩ ॥
īśvarera kṛpā-leśa haya ta’ yāhāre
sei ta’ īśvara-tattva jānibāre pāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.84

অথাপি তে দেব পদাম্বুজদ্বয়-
প্রসাদ-লেশানুগৃহীত এব হি ।
জানাতি তত্ত্বং ভগবন্মহিম্নো
ন চান্য একোঽপি চিরং বিচিন্বন্ ॥ ৮৪ ॥
athāpi te deva padāmbuja-dvaya-
prasāda-leśānugṛhīta eva hi
jānāti tattvaṁ bhagavan-mahimno
na cānya eko ’pi ciraṁ vicinvan

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.85-86

যদ্যপি জগদ্‌গুরু তুমি — শাস্ত্র-জ্ঞানবান্ ।
পৃথিবীতে নাহি পণ্ডিত তোমার সমান ॥ ৮৫ ॥
ঈশ্বরের কৃপা-লেশ নাহিক তোমাতে ।
অতএব ঈশ্বরতত্ত্ব না পার জানিতে ॥ ৮৬ ॥
yadyapi jagad-guru tumi — śāstra-jñānavān
pṛthivīte nāhi paṇḍita tomāra samāna
īśvarera kṛpā-leśa nāhika tomāte
ataeva īśvara-tattva nā pāra jānite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.87

তোমার নাহিক দোষ, শাস্ত্রে এই কহে ।
পাণ্ডিত্যাদ্যে ঈশ্বরতত্ত্ব-জ্ঞান কভু নহে ॥’ ৮৭ ॥
tomāra nāhika doṣa, śāstre ei kahe
pāṇḍityādye īśvara-tattva-jñāna kabhu nahe’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.88

সার্বভৌম কহে, — আচার্য, কহ সাবধানে ।
তোমাতে ঈশ্বর-কৃপা ইথে কি প্রমাণে ॥ ৮৮ ॥
sārvabhauma kahe, — ācārya, kaha sāvadhāne
tomāte īśvara-kṛpā ithe ki pramāṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.89

আচার্য কহে, — “বস্তু-বিষয়ে হয় বস্তু-জ্ঞান ।
বস্তুতত্ত্ব-জ্ঞান হয় কৃপাতে প্রমাণ ॥ ৮৯ ॥
ācārya kahe, — “vastu-viṣaye haya vastu-jñāna
vastu-tattva-jñāna haya kṛpāte pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.90

ইঁহার শরীরে সব ঈশ্বর-লক্ষণ ।
মহা-প্রেমাবেশ তুমি পাঞাছ দর্শন ॥ ৯০ ॥
iṅhāra śarīre saba īśvara-lakṣaṇa
mahā-premāveśa tumi pāñācha darśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.91

তবু ত’ ঈশ্বর-জ্ঞান না হয় তোমার ।
ঈশ্বরের মায়া এই — বলি ব্যবহার ॥ ৯১ ॥
tabu ta’ īśvara-jñāna nā haya tomāra
īśvarera māyā ei — bali vyavahāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.92

দেখিলে না দেখে তারে বহির্মুখ জন ।”
শুনি’ হাসি’ সার্বভৌম বলিল বচন ॥ ৯২ ॥
dekhile nā dekhe tāre bahirmukha jana”
śuni’ hāsi’ sārvabhauma balila vacana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.93

ইষ্টগোষ্ঠী বিচার করি, না করিহ রোষ ।
শাস্ত্রদৃষ্ট্যে কহি, কিছু না লইহ দোষ ॥ ৯৩ ॥
iṣṭa-goṣṭhī vicāra kari, nā kariha roṣa
śāstra-dṛṣṭye kahi, kichu nā la-iha doṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.94

মহা-ভাগবত হয় চৈতন্য-গোসাঞি ।
এই কলিকালে বিষ্ণুর অবতার নাই ॥ ৯৪ ॥
mahā-bhāgavata haya caitanya-gosāñi
ei kali-kāle viṣṇura avatāra nāi

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.95

অতএব ‘ত্রিযুগ’ করি’ কহি বিষ্ণুনাম ।
কলিযুগে অবতার নাহি, — শাস্ত্রজ্ঞান ॥ ৯৫ ॥
ataeva ‘tri-yuga’ kari’ kahi viṣṇu-nāma
kali-yuge avatāra nāhī, — śāstra-jñāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.96

শুনিয়া আচার্য কহে দুঃখী হঞা মনে ।
শাস্ত্রজ্ঞ করিঞা তুমি কর অভিমানে ॥ ৯৬ ॥
śuniyā ācārya kahe duḥkhī hañā mane
śāstra-jña kariñā tumi kara abhimāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.97

ভাগবত-ভারত দুই শাস্ত্রের প্রধান ।
সেই দুইগ্রন্থ-বাক্যে নাহি অবধান ॥ ৯৭ ॥
bhāgavata-bhārata dui śāstrera pradhāna
sei dui-grantha-vākye nāhi avadhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.98

সেই দুই কহে কলিতে সাক্ষাৎ-অবতার ।
তুমি কহ, — কলিতে নাহি বিষ্ণুর প্রচার ॥ ৯৮ ॥
sei dui kahe kalite sākṣāt-avatāra
tumi kaha, — kalite nāhi viṣṇura pracāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.99

কলিযুগে লীলাবতার না করে ভগবান্ ।
অতএব ‘ত্রিযুগ’ করি’ কহি তার নাম ॥ ৯৯ ॥
kali-yuge līlāvatāra nā kare bhagavān
ataeva ‘tri-yuga’ kari’ kahi tāra nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.100

প্রতিযুগে করেন কৃষ্ণ যুগ-অবতার ।
তর্কনিষ্ঠ হৃদয় তোমার নাহিক বিচার ॥ ১০০ ॥
pratiyuge karena kṛṣṇa yuga-avatāra
tarka-niṣṭha hṛdaya tomāra nāhika vicāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.101

আসন্ বর্ণাস্ত্রয়ো হ্যস্য গৃহ্ণতোঽনুযুগং তনূঃ ।
শুক্লো রক্তস্তথা পীত ইদানীং কৃষ্ণতাং গতঃ ॥ ১০১ ॥
āsan varṇās trayo hy asya
gṛhṇato ’nu-yugaṁ tanūḥ
śuklo raktas tathā pīta
idānīṁ kṛṣṇatāṁ gataḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.102

ইতি দ্বাপর উর্বীশ স্তুবন্তি জগদীশ্বরম্ ।
নানাতন্ত্রবিধানেন কলাবপি তথা শৃণু ॥ ১০২ ॥
iti dvāpara urv-īśa
stuvanti jagad-īśvaram
nānā-tantra-vidhānena
kalāv api tathā śṛṇu

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.103

কৃষ্ণবর্ণং ত্বিষাঽকৃষ্ণং সাঙ্গোপাঙ্গাস্ত্রপার্ষদম্ ।
যজ্ঞৈঃ সংকীর্তনপ্রায়ৈর্যজন্তি হি সুমেধসঃ ॥ ১০৩ ॥
kṛṣṇa-varṇaṁ tviṣākṛṣṇaṁ
sāṅgopāṅgāstra-pārṣadam
yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair
yajanti hi su-medhasaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.104

সুবর্ণবর্ণো হেমাঙ্গো বরাঙ্গশ্চন্দনাঙ্গদী ।
সন্ন্যাসকৃচ্ছমঃ শান্তো নিষ্ঠা-শান্তি-পরায়ণঃ ॥ ১০৪ ॥
suvarṇa-varṇo hemāṅgo
varāṅgaś candanāṅgadī
sannyāsa-kṛc chamaḥ śānto
niṣṭhā-śānti-parāyaṇaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.105

তোমার আগে এত কথার নাহি প্রয়োজন ।
ঊষর-ভূমিতে যেন বীজের রোপণ ॥ ১০৫ ॥
tomāra āge eta kathāra nāhi prayojana
ūṣara-bhūmite yena bījera ropaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.106

তোমার উপরে তাঁর কৃপা যবে হবে ।
এসব সিদ্ধান্ত তবে তুমিহ কহিবে ॥ ১০৬ ॥
tomāra upare tāṅra kṛpā yabe habe
e-saba siddhānta tabe tumiha kahibe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.107

তোমার যে শিষ্য কহে কুতর্ক, নানাবাদ ।
ইহার কি দোষ — এই মায়ার প্রসাদ ॥ ১০৭ ॥
tomāra ye śiṣya kahe kutarka, nānā-vāda
ihāra ki doṣa — ei māyāra prasāda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.108

যচ্ছক্তয়ো বদতাং বাদিনাং বৈ, বিবাদ-সংবাদ-ভুবো ভবন্তি ।
কুর্বন্তি চৈষাং মুহুরাত্মমোহং, তস্মৈ নমোঽনন্তগুণায় ভূম্নে ॥ ১০৮ ॥
yac-chaktayo vadatāṁ vādināṁ vai
vivāda-saṁvāda-bhuvo bhavanti
kurvanti caiṣāṁ muhur ātma-mohaṁ
tasmai namo ’nanta-guṇāya bhūmne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.109

যুক্তং সন্তি সর্বত্র ভাষন্তে ব্রাহ্মণা যথা ।
মায়াং মদীয়ামুদ্‌গৃহ্য বদতাং কিং নু দুর্ঘটম্ ॥ ১০৯ ॥
yuktaṁ ca santi sarvatra
bhāṣante brāhmaṇā yathā
māyāṁ madīyām udgṛhya
vadatāṁ kiṁ nu durghaṭam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.110

তবে ভট্টাচার্য কহে, যাহ গোসাঞির স্থানে ।
আমার নামে গণ-সহিত কর নিমন্ত্রণে ॥ ১১০ ॥
tabe bhaṭṭācārya kahe, yāha gosāñira sthāne
āmāra nāme gaṇa-sahita kara nimantraṇe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.111

প্রসাদ আনি’ তাঁরে করাহ আগে ভিক্ষা ।
পশ্চাৎ আসি’ আমারে করাইহ শিক্ষা ॥ ১১১ ॥
prasāda āni’ tāṅre karāha āge bhikṣā
paścāt āsi’ āmāre karāiha śikṣā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.112

আচার্য — ভগিনীপতি, শ্যালক — ভট্টাচার্য ।
নিন্দা-স্তুতি-হাস্যে শিক্ষা করা’ন আচার্য ॥ ১১২ ॥
ācārya — bhaginī-pati, śyālaka — bhaṭṭācārya
nindā-stuti-hāsye śikṣā karā’na ācārya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.113

আচার্যের সিদ্ধান্তে মুকুন্দের হৈল সন্তোষ ।
ভট্টাচার্যের বাক্যে মনে হৈল দুঃখ-রোষ ॥ ১১৩ ॥
ācāryera siddhānte mukundera haila santoṣa
bhaṭṭācāryera vākya mane haila duḥkha-roṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.114

গোসাঞির স্থানে আচার্য কৈল আগমন ।
ভট্টাচার্যের নামে তাঁরে কৈল নিমন্ত্রণ ॥ ১১৪ ॥
gosāñira sthāne ācārya kaila āgamana
bhaṭṭācāryera nāme tāṅre kaila nimantraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.115

মুকুন্দ-সহিত কহে ভট্টাচার্যের কথা ।
ভট্টাচার্যের নিন্দা করে, মনে পাঞা ব্যথা ॥ ১১৫ ॥
mukunda-sahita kahe bhaṭṭācāryera kathā
bhaṭṭācāryera nindā kare, mane pāñā vyathā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.116

শুনি মহাপ্রভু কহে ঐছে মৎ কহ ।
আমা প্রতি ভট্টাচার্যের হয় অনুগ্রহ ॥ ১১৬ ॥
śuni mahāprabhu kahe aiche mat kaha
āmā prati bhaṭṭācāryera haya anugraha

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.117

আমার সন্ন্যাস-ধর্ম চাহেন রাখিতে ।
বাৎসল্যে করুণা করেন, কি দোষ ইহাতে ॥ ১১৭ ॥
āmāra sannyāsa-dharma cāhena rākhite
vātsalye karuṇā karena, ki doṣa ihāte

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.118

আর দিন মহাপ্ৰভু ভট্টাচার্য-সনে ।
আনন্দে করিলা জগন্নাথ দরশনে ॥ ১১৮ ॥
āra dina mahāprabhu bhaṭṭācārya-sane
ānande karilā jagannātha daraśane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.119

ভট্টাচার্য-সঙ্গে তাঁর মন্দিরে আইলা ।
প্রভুরে আসন দিয়া আপনে বসিলা ॥ ১১৯ ॥
bhaṭṭācārya-saṅge tāṅra mandire āilā
prabhure āsana diyā āpane vasilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.120

বেদান্ত পড়াইতে তবে আরম্ভ করিলা ।
স্নেহ-ভক্তি করি’ কিছু প্রভুরে কহিলা ॥ ১২০ ॥
vedānta paḍāite tabe ārambha karilā
sneha-bhakti kari’ kichu prabhure kahilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.121

বেদান্ত-শ্রবণ, — এই সন্ন্যাসীর ধর্ম ।
নিরন্তর কর তুমি বেদান্ত শ্রবণ ॥ ১২১ ॥
vedānta-śravaṇa, — ei sannyāsīra dharma
nirantara kara tumi vedānta śravaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.122

প্রভু কহে, — ‘মোরে তুমি কর অনুগ্রহ ।
সেই সে কর্তব্য, তুমি যেই মোরে কহ ॥’ ১২২ ॥
prabhu kahe, — ‘more tumi kara anugraha
sei se kartavya, tumi yei more kaha’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.123

সাত দিন পর্যন্ত ঐছে করেন শ্রবণে ।
ভাল-মন্দ নাহি কহে, বসি’ মাত্র শুনে ॥ ১২৩ ॥
sāta dina paryanta aiche karena śravaṇe
bhāla-manda nāhi kahe, vasi’ mātra śune

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.124

অষ্টম-দিবসে তাঁরে পুছে সার্বভৌম ।
সাতদিন কর তুমি বেদান্ত শ্রবণ ॥ ১২৪ ॥
aṣṭama-divase tāṅre puche sārvabhauma
sāta dina kara tumi vedānta śravaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.125

ভালমন্দ নাহি কহ, রহ মৌন ধরি’ ।
বুঝ, কি না বুঝ, — ইহা বুঝিতে না পারি ॥ ১২৫ ॥
bhāla-manda nāhi kaha, raha mauna dhari’
bujha, ki nā bujha, — ihā bujhite nā pāri

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.126

প্রভু কহে — “মূর্খ আমি, নাহি অধ্যয়ন ।
তোমার আজ্ঞাতে মাত্র করিয়ে শ্রবণ ॥ ১২৬ ॥
prabhu kahe — “mūrkha āmi, nāhi adhyayana
tomāra ājñāte mātra kariye śravaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.127

সন্ন্যাসীর ধর্ম লাগি’ শ্রবণ মাত্র করি ।
তুমি যেই অর্থ কর, বুঝিতে না পারি ॥” ১২৭ ॥
sannyāsīra dharma lāgi’ śravaṇa mātra kari
tumi yei artha kara, bujhite nā pāri”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.128

ভট্টাচার্য কহে, — না বুঝি’, হেন জ্ঞান যার ।
বুঝিবার লাগি’ সেহ পুছে পুনর্বার ॥ ১২৮ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — nā bujhi’, hena jñāna yāra
bujhibāra lāgi’ seha puche punarbāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.129

তুমি শুনি’ শুনি’ রহ মৌন মাত্র ধরি’ ।
হৃদয়ে কি আছে তোমার, বুঝিতে না পারি ॥ ১২৯ ॥
tumi śuni’ śuni’ raha mauna mātra dhari’
hṛdaye ki āche tomāra, bujhite nā pāri

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.130

প্রভু কহে, — “সূত্রের অর্থ বুঝিয়ে নির্মল ।
তোমার ব্যাখ্যা শুনি’ মন হয় ত’ বিকল ॥ ১৩০ ॥
prabhu kahe, — “sūtrera artha bujhiye nirmala
tomāra vyākhyā śuni’ mana haya ta’ vikala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.131

সূত্রের অর্থ ভাষ্য কহে প্রকাশিয়া ।
তুমি, ভাষ্য কহ — সূত্রের অর্থ আচ্ছাদিয়া ॥ ১৩১ ॥
sūtrera artha bhāṣya kahe prakāśiyā
tumi, bhāṣya kaha — sūtrera artha ācchādiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.132

সূত্রের মুখ্য অর্থ না করহ ব্যাখ্যান ।
কল্পনার্থে তুমি তাহা কর আচ্ছাদন ॥ ১৩২ ॥
sūtrera mukhya artha nā karaha vyākhyāna
kalpanārthe tumi tāhā kara ācchādana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.133

উপনিষদ্-শব্দে যেই মুখ্য অর্থ হয় ।
সেই অর্থ মুখ্য, — ব্যাসসূত্রে সব কয় ॥ ১৩৩ ॥
upaniṣad-śabde yei mukhya artha haya
sei artha mukhya, — vyāsa-sūtre saba kaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.134

মুখ্যার্থ ছাড়িয়া কর গৌণার্থ কল্পনা ।
‘অভিধা’-বৃত্তি ছাড়ি’ কর শব্দের লক্ষণা ॥ ১৩৪ ॥
mukhyārtha chāḍiyā kara gauṇārtha kalpanā
‘abhidhā’-vṛtti chāḍi’ kara śabdera lakṣaṇā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.135

প্রমাণের মধ্যে শ্রুতি প্রমাণ — প্রধান ।
শ্রুতি যে মুখ্যার্থ কহে, সেই সে প্রমাণ ॥ ১৩৫ ॥
pramāṇera madhye śruti pramāṇa — pradhāna
śruti ye mukhyārtha kahe, sei se pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.136

জীবের অস্থি-বিষ্ঠা দুই — শঙ্খ-গোময় ।
শ্রুতি-বাক্যে সেই দুই মহা-পবিত্র হয় ॥ ১৩৬ ॥
jīvera asthi-viṣṭhā dui — śaṅkha-gomaya
śruti-vākye sei dui mahā-pavitra haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.137

স্বতঃপ্রমাণ বেদ সত্য যেই কয় ।
‘লক্ষণা’ করিলে স্বতঃপ্রামাণ্য-হানি হয় ॥ ১৩৭ ॥
svataḥ-pramāṇa veda satya yei kaya
‘lakṣaṇā’ karile svataḥ-prāmāṇya-hāni haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.138

ব্যাস-সূত্রের অর্থ — যৈছে সূর্যের কিরণ ।
স্বকল্পিত ভাষ্য-মেঘে করে আচ্ছাদন ॥ ১৩৮ ॥
vyāsa-sūtrera artha — yaiche sūryera kiraṇa
sva-kalpita bhāṣya-meghe kare ācchādana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.139

বেদ-পুরাণে কহে ব্রহ্ম-নিরূপণ ।
সেই ব্রহ্ম — বৃহদ্বস্তু, ঈশ্বর-লক্ষণ ॥ ১৩৯ ॥
veda-purāṇe kahe brahma-nirūpaṇa
sei brahma — bṛhad-vastu, īśvara-lakṣaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.140

সর্বৈশ্বর্যপরিপূর্ণ স্বয়ং ভগবান্ ।
তাঁরে নিরাকার করি’ করহ ব্যাখ্যান ॥ ১৪০ ॥
sarvaiśvarya-paripūrṇa svayaṁ bhagavān
tāṅre nirākāra kari’ karaha vyākhyāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.141

‘নির্বিশেষ’ তাঁরে কহে যেই শ্রুতিগণ ।
‘প্রাকৃত’ নিষেধি করে ‘অপ্রাকৃত’ স্থাপন ॥ ১৪১ ॥
‘nirviśeṣa’ tāṅre kahe yei śruti-gaṇa
‘prākṛta’ niṣedhi kare ‘aprākṛta’ sthāpana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.142

যা যা শ্রুতির্জল্পতি নির্বিশেষং সা সাভিধত্তে সবিশেষমেব ।
বিচারযোগে সতি হন্ত তাসাং প্রায়ো বলীয়ঃ সবিশেষমেব ॥ ১৪২ ॥
yā yā śrutir jalpati nirviśeṣaṁ
sā sābhidhatte sa-viśeṣam eva
vicāra-yoge sati hanta tāsāṁ
prāyo balīyaḥ sa-viśeṣam eva

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.143

ব্রহ্ম হৈতে জন্মে বিশ্ব, ব্রহ্মেতে জীবয় ।
সেই ব্ৰহ্মে পুনরপি হয়ে যায় লয় ॥ ১৪৩ ॥
brahma haite janme viśva, brahmete jīvaya
sei brahme punarapi haye yāya laya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.144

‘অপাদান’, ‘করণ’ এবং ‘অধিকরণ’-কারক তিন ।
ভগবানের সবিশেষে এই তিন চিহ্ন ॥ ১৪৪ ॥
‘apādāna,’ ‘karaṇa,’ ‘adhikaraṇa’-kāraka tina
bhagavānera saviśeṣe ei tina cihna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.145-146

ভগবান্ বহু হৈতে যবে কৈল মন ।
প্রাকৃত-শক্তিতে তবে কৈল বিলোকন ॥ ১৪৫ ॥
সে কালে নাহি জন্মে ‘প্রাকৃত’ মনোনয়ন ।
অতএব ‘অপ্রাকৃত’ ব্রহ্মের নেত্র-মন ॥ ১৪৬ ॥
bhagavān bahu haite yabe kaila mana
prākṛta-śaktite tabe kaila vilokana
se kāle nāhi janme ‘prākṛta’ mano-nayana
ataeva ‘aprākṛta’ brahmera netra-mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.147

ব্রহ্ম-শব্দে কহে পূর্ণ স্বয়ং ভগবান্ ।
স্বয়ং ভগবান্ কৃষ্ণ, — শাস্ত্রের প্রমাণ ॥ ১৪৭ ॥
brahma-śabde kahe pūrṇa svayaṁ bhagavān
svayaṁ bhagavān kṛṣṇa, — śāstrera pramāṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.148

বেদের নিগূঢ় অর্থ বুঝন না হয় ।
পুরাণ-বাক্যে সেই অর্থ করয় নিশ্চয় ॥ ১৪৮ ॥
vedera nigūḍha artha bujhana nā haya
purāṇa-vākye sei artha karaya niścaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.149

অহো ভাগ্যমহো ভাগ্যং নন্দগোপব্রজৌকসাম্ ।
যন্মিত্রং পরমানন্দং পূর্ণং ব্রহ্ম সনাতনম্ ॥ ১৪৯ ॥
aho bhāgyam aho bhāgyaṁ
nanda-gopa-vrajaukasām
yan-mitraṁ paramānandaṁ
pūrṇaṁ brahma sanātanam

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.150

‘অপাণি-পাদ’-শ্রুতি বর্জে ‘প্রাকৃত’ পাণি-চরণ ।
পুনঃ কহে, শীঘ্র চলে, করে সর্ব গ্রহণ ॥ ১৫০ ॥
‘apāṇi-pāda’-śruti varje ‘prākṛta’ pāṇi-caraṇa
punaḥ kahe, śīghra cale, kare sarva grahaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.151

অতএব শ্রুতি কহে, ব্রহ্ম — সবিশেষ ।
‘মুখ্য’ ছাড়ি’ ‘লক্ষণা’তে মানে নির্বিশেষ ॥ ১৫১ ॥
ataeva śruti kahe, brahma — saviśeṣa
‘mukhya’ chāḍi’ ‘lakṣaṇā’te māne nirviśeṣa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.152

ষড়ৈশ্বর্যপূর্ণানন্দ-বিগ্রহ যাঁহার ।
হেন-ভগবানে তুমি কহ নিরাকার? ॥ ১৫২ ॥
ṣaḍ-aiśvarya-pūrṇānanda-vigraha yāṅhāra
hena-bhagavāne tumi kaha nirākāra?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.153

স্বাভাবিক তিন শক্তি যেই ব্রহ্মে হয় ।
‘নিঃশক্তিক’ করি’ তাঁরে করহ নিশ্চয়? ১৫৩ ॥
svābhāvika tina śakti yei brahme haya
‘niḥśaktika’ kari’ tāṅre karaha niścaya?

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.154

বিষ্ণুশক্তিঃ পরা প্রোক্তা ক্ষেত্রজ্ঞাখ্যা তথাপরা ।
অবিদ্যাকর্মসংজ্ঞান্যা তৃতীয়া শক্তিরিষ্যতে ॥ ১৫৪ ॥
viṣṇu-śaktiḥ parā proktā
kṣetra-jñākhyā tathā parā
avidyā-karma-saṁjñānyā
tṛtīyā śaktir iṣyate

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.155

যয়া ক্ষেত্রজ্ঞশক্তিঃ সা বেষ্টিতা নৃপ সর্বগা ।
সংসারতাপানখিলানবাপ্নোত্যত্র সন্ততান্ ॥ ১৫৫ ॥
yayā kṣetra-jña-śaktiḥ sā
veṣṭitā nṛpa sarva-gā
saṁsāra-tāpān akhilān
avāpnoty atra santatān

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.156

তয়া তিরোহিতত্বাচ্চ শক্তিঃ ক্ষেত্রজ্ঞসংজ্ঞিতা ।
সর্বভূতেষু ভূপাল তারতম্যেন বর্ততে ॥ ১৫৬ ॥
tayā tirohitatvāc ca
śaktiḥ kṣetra-jña-saṁjñitā
sarva-bhūteṣu bhū-pāla
tāratamyena vartate

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.157

হ্লাদিনী সন্ধিনী সম্বিৎ ত্বয্যেকা সর্বসংশ্রয়ে ।
হ্লাদতাপকরী মিশ্রা ত্বয়ি নো গুণ-বর্জিতে ॥ ১৫৭ ॥
hlādinī sandhinī samvit
tvayy ekā sarva-saṁśraye
hlāda-tāpa-karī miśrā
tvayi no guṇa-varjite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.158

সচ্চিদানন্দময় হয় ঈশ্বর-স্বরূপ ।
তিন অংশে চিচ্ছক্তি হয় তিন রূপ ॥ ১৫৮ ॥
sac-cid-ānanda-maya haya īśvara-svarūpa
tina aṁśe cic-chakti haya tina rūpa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.159

আনন্দাংশে ‘হ্লাদিনী’, সদংশে ‘সন্ধিনী’ ।
চিদংশে ‘সম্বিৎ’, যারে জ্ঞান করি মানি ॥ ১৫৯ ॥
ānandāṁśe ‘hlādinī,’ sad-aṁśe ‘sandhinī’
cid-aṁśe ‘samvit’, yāre jñāna kari māni

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.160

অন্তরঙ্গা — চিচ্ছক্তি, তটস্থা — জীবশক্তি ।
বহিরঙ্গা — মায়া, — তিনে করে প্রেমভক্তি ॥ ১৬০ ॥
antaraṅgā — cic-chakti, taṭasthā — jīva-śakti
bahiraṅgā — māyā, — tine kare prema-bhakti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.161

ষড়্‌বিধ ঐশ্বর্য — প্রভুর চিচ্ছক্তি-বিলাস ।
হেন শক্তি নাহি মান, — পরম সাহস ॥ ১৬১ ॥
ṣaḍ-vidha aiśvarya — prabhura cic-chakti-vilāsa
hena śakti nāhi māna, — parama sāhasa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.162

‘মায়াধীশ’ ‘মায়াবশ’ — ঈশ্বরে-জীবে ভেদ ।
হেন-জীবে ঈশ্বর-সহ কহ ত’ অভেদ ॥ ১৬২ ॥
‘māyādhīśa’ ‘māyā-vaśa’ — īśvare-jīve bheda
hena-jīve īśvara-saha kaha ta’ abheda

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.163

গীতাশাস্ত্রে জীবরূপ ‘শক্তি’ করি’ মানে ।
হেন জীবে ‘ভেদ’ কর ঈশ্বরের সনে ॥ ১৬৩ ॥
gītā-śāstre jīva-rūpa ‘śakti’ kari’ māne
hena jīve ‘bheda’ kara īśvarera sane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.164

ভূমিরাপোঽনলো বায়ুঃ খং মনো বুদ্ধিরেব চ ।
অহঙ্কার ইতীয়ং মে ভিন্না প্রকৃতিরষ্টধা ॥ ১৬৪ ॥
bhūmir āpo ’nalo vāyuḥ
khaṁ mano buddhir eva ca
ahaṅkāra itīyaṁ me
bhinnā prakṛtir aṣṭadhā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.165

অপরেয়মিতস্ত্বন্যাং প্ৰকৃতিং বিদ্ধি মে পরাম্ ।
জীবভূতাং মহাবাহো যয়েদং ধার্যতে জগৎ ॥ ১৬৫ ॥
apareyam itas tv anyāṁ
prakṛtiṁ viddhi me parām
jīva-bhūtāṁ mahā-bāho
yayedaṁ dhāryate jagat

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.166

ঈশ্বরের শ্রীবিগ্রহ সচ্চিদানন্দাকার ।
সে-বিগ্রহে কহ সত্ত্বগুণের বিকার ॥ ১৬৬ ॥
īśvarera śrī-vigraha sac-cid-ānandākāra
se-vigrahe kaha sattva-guṇera vikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.167

শ্রীবিগ্রহ যে না মানে, সেই ত’ পাষণ্ডী ।
অদৃশ্য অস্পৃশ্য, সেই হয় যমদণ্ডী ॥ ১৬৭ ॥
śrī-vigraha ye nā māne, sei ta’ pāṣaṇḍī
adṛśya aspṛśya, sei haya yama-daṇḍī

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.168

বেদ না মানিয়া বৌদ্ধ হয় ত’ নাস্তিক ।
বেদাশ্রয় নাস্তিক্য-বাদ বৌদ্ধকে অধিক ॥ ১৬৮ ॥
veda nā māniyā bauddha haya ta’ nāstika
vedāśraya nāstikya-vāda bauddhake adhika

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.169

জীবের নিস্তার লাগি’ সূত্র কৈল ব্যাস ।
মায়াবাদি-ভাষ্য শুনিলে হয় সর্বনাশ ॥ ১৬৯ ॥
jīvera nistāra lāgi’ sūtra kaila vyāsa
māyāvādi-bhāṣya śunile haya sarva-nāśa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.170

‘পরিণাম-বাদ’ — ব্যাস-সূত্রের সম্মত ।
অচিন্ত্যশক্তি ঈশ্বর জগদ্রূপে পরিণত ॥ ১৭০ ॥
‘pariṇāma-vāda’ — vyāsa-sūtrera sammata
acintya-śakti īśvara jagad-rūpe pariṇata

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.171

মণি যৈছে অবিকৃতে প্রসবে হেমভার ।
জগদ্রূপ হয় ঈশ্বর, তবু অবিকার ॥ ১৭১ ॥
maṇi yaiche avikṛte prasabe hema-bhāra
jagad-rūpa haya īśvara, tabu avikāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.172

ব্যাস — ভ্রান্ত বলি’ সেই সূত্রে দোষ দিয়া ।
‘বিবর্তবাদ’ স্থাপিয়াছে কল্পনা করিয়া ॥ ১৭২ ॥
vyāsa — bhrānta bali’ sei sūtre doṣa diyā
‘vivarta-vāda’ sthāpiyāche kalpanā kariyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.173

জীবের দেহে আত্মবুদ্ধি — সেই মিথ্যা হয় ।
জগৎ যে মিথ্যা নহে, নশ্বরমাত্র হয় ॥ ১৭৩ ॥
jīvera dehe ātma-buddhi — sei mithyā haya
jagat ye mithyā nahe, naśvara-mātra haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.174

‘প্রণব’ যে মহাবাক্য — ঈশ্বরের মূর্তি ।
প্রণব হৈতে সর্ববেদ, জগৎ-উৎপত্তি ॥ ১৭৪ ॥
‘praṇava’ ye mahā-vākya — īśvarera mūrti
praṇava haite sarva-veda, jagat-utpatti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.175

‘তত্ত্বমসি’ — জীব-হেতু প্রাদেশিক বাক্য ।
প্রণব না মানি’ তারে কহে মহাবাক্য ॥” ১৭৫ ॥
‘tat tvam asi’ — jīva-hetu prādeśika vākya
praṇava nā māni’ tāre kahe mahā-vākya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.176

এইমতে কল্পিত ভাষ্যে শত দোষ দিল ।
ভট্টাচার্য পূর্বপক্ষ অপার করিল ॥ ১৭৬ ॥
ei-mate kalpita bhāṣye śata doṣa dila
bhaṭṭācārya pūrva-pakṣa apāra karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.177

বিতণ্ডা, ছল, নিগ্রহাদি অনেক উঠাইল ।
সব খণ্ডি’ প্রভু নিজ-মত সে স্থাপিল ॥ ১৭৭ ॥
vitaṇḍā, chala, nigrahādi aneka uṭhāila
saba khaṇḍi’ prabhu nija-mata se sthāpila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.178

“ভগবান্ — ‘সম্বন্ধ’, ভক্তি — ‘অভিধেয়’ হয় ।
প্রেমা — ‘প্রয়োজন’, বেদে তিনবস্তু কয় ॥ ১৭৮ ॥
bhagavān — ‘sambandha’, bhakti — ‘abhidheya’ haya
premā — ‘prayojana’, vede tina-vastu kaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.179

আর যে যে-কিছু কহে, সকলই কল্পনা ।
স্বতঃপ্রমাণ বেদ-বাক্যে কল্পেন লক্ষণা ॥ ১৭৯ ॥
āra ye ye-kichu kahe, sakala-i kalpanā
svataḥ-pramāṇa veda-vākye kalpena lakṣaṇā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.180

আচার্যের দোষ নাহি, ঈশ্বর-আজ্ঞা হৈল ।
অতএব কল্পনা করি’ নাস্তিক-শাস্ত্র কৈল ॥ ১৮০ ॥
ācāryera doṣa nāhi, īśvara-ājñā haila
ataeva kalpanā kari’ nāstika-śāstra kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.181

স্বাগমৈঃ কল্পিতৈস্ত্বঞ্চ জনান্ মদ্বিমুখান্ কুরু ।
মাঞ্চ গোপয় যেন স্যাৎ সৃষ্টিরেষোত্তরোত্তরা ॥ ১৮১ ॥
svāgamaiḥ kalpitais tvaṁ ca
janān mad-vimukhān kuru
māṁ ca gopaya yena syāt
sṛṣṭir eṣottarottarā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.182

মায়াবাদমসচ্ছাস্ত্রং প্ৰচ্ছন্নং বৌদ্ধমুচ্যতে ।
ময়ৈব বিহিতং দেবি কলৌ ব্রাহ্মণমূর্তিনা ॥” ১৮২ ॥
māyāvādam asac-chāstraṁ
pracchannaṁ bauddham ucyate
mayaiva vihitaṁ devi
kalau brāhmaṇa-mūrtinā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.183

শুনি’ ভট্টাচার্য হৈল পরম বিস্মিত ।
মুখে না নিঃসরে বাণী, হইলা স্তম্ভিত ॥ ১৮৩ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya haila parama vismita
mukhe nā niḥsare vāṇī, ha-ilā stambhita

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.184

প্রভু কহে, — “ভট্টাচার্য, না কর বিস্ময় ।
ভগবানে ভক্তি — পরম-পুরুষার্থ হয় ॥ ১৮৪ ॥
prabhu kahe, — bhaṭṭācārya, nā kara vismaya
bhagavāne bhakti — parama-puruṣārtha haya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.185

‘আত্মারাম’ পর্যন্ত করে ঈশ্বর ভজন ।
ঐছে অচিন্ত্য ভগবানের গুণগণ ॥ ১৮৫ ॥
‘ātmārāma’ paryanta kare īśvara bhajana
aiche acintya bhagavānera guṇa-gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.186

আত্মারামাশ্চ মুনয়ো নির্গ্রন্থা অপ্যুরুক্রমে ।
কুর্বন্ত্যহৈতুকীং ভক্তিমিত্থম্ভূতগুণো হরিঃ ॥” ১৮৬ ॥
ātmārāmāś ca munayo
nirgranthā apy urukrame
kurvanty ahaitukīṁ bhaktim
ittham-bhūta-guṇo hariḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.187

শুনি’ ভট্টাচার্য কহে, — ‘শুন, মহাশয় ।
এই শ্লোকের অর্থ শুনিতে বাঞ্ছা হয় ॥’ ১৮৭ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya kahe, — ‘śuna, mahāśaya
ei ślokera artha śunite vāñchā haya’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.188

প্রভু কহে, — ‘তুমি কি অর্থ কর, তাহা আগে শুনি’ ।
পাছে আমি করিব অর্থ, যেবা কিছু জানি ॥’ ১৮৮ ॥
prabhu kahe, — ‘tumi ki artha kara, tāhā āge śuni’
pāche āmi kariba artha, yebā kichu jāni’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.189

শুনি’ ভট্টাচার্য শ্লোক করিল ব্যাখ্যান ।
তর্কশাস্ত্র-মত উঠায় বিবিধ বিধান ॥ ১৮৯ ॥
śuni’ bhaṭṭācārya śloka karila vyākhyāna
tarka-śāstra-mata uṭhāya vividha vidhāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.190

নববিধ অর্থ কৈল শাস্ত্রমত লঞা ।
শুনি’ প্রভু কহে কিছু ঈষৎ হাসিয়া ॥ ১৯০ ॥
nava-vidha artha kaila śāstra-mata lañā
śuni’ prabhu kahe kichu īṣat hāsiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.191

“‘ভট্টাচার্য’, জানি — তুমি সাক্ষাৎ বৃহস্পতি ।
শাস্ত্রব্যাখ্যা করিতে ঐছে কারো নাহি শক্তি ॥ ১৯১ ॥
‘bhaṭṭācārya’, jāni — tumi sākṣāt bṛhaspati
śāstra-vyākhyā karite aiche kāro nāhi śakti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.192

কিন্তু তুমি অর্থ কৈলে পাণ্ডিত্য-প্রতিভায় ।
ইহা বই শ্লোকের আছে আরো অভিপ্রায় ॥” ১৯২ ॥
kintu tumi artha kaile pāṇḍitya-pratibhāya
ihā va-i ślokera āche āro abhiprāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.193

ভট্টাচার্যের প্রার্থনাতে প্রভু ব্যাখ্যা কৈল ।
তাঁর নব অর্থ-মধ্যে এক না ছুইঁল ॥ ১৯৩ ॥
bhaṭṭācāryera prārthanāte prabhu vyākhyā kaila
tāṅra nava artha-madhye eka nā chuṅila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.194

আত্মারামাশ্চ-শ্লোকে ‘একাদশ’ পদ হয় ।
পৃথক্ পৃথক্ কৈল পদের অর্থ নিশ্চয় ॥ ১৯৪ ॥
ātmārāmāś ca-śloke ‘ekādaśa’ pada haya
pṛthak pṛthak kaila padera artha niścaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.195

তত্তৎপদ-প্রাধান্যে ‘আত্মারাম’ মিলাঞা ।
অষ্টাদশ অর্থ কৈল অভিপ্রায় লঞা ॥ ১৯৫ ॥
tat-tat-pada-prādhānye ‘ātmārāma’ milāñā
aṣṭādaśa artha kaila abhiprāya lañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.196

“ভগবান্, তাঁর শক্তি, তাঁর গুণগণ ।
অচিন্ত্য প্রভাব তিনের না যায় কথন ॥ ১৯৬ ॥
bhagavān, tāṅra śakti, tāṅra guṇa-gaṇa
acintya prabhāva tinera nā yāya kathana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.197

অন্য যত সাধ্য-সাধন করি’ আচ্ছাদন ।
এই তিনে হরে সিদ্ধ-সাধকের মন ॥” ১৯৭ ॥
anya yata sādhya-sādhana kari’ ācchādana
ei tine hare siddha-sādhakera mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.198

সনকাদি-শুকদেব তাহাতে প্রমাণ ।
এইমত নানা অর্থ করেন ব্যাখ্যান ॥ ১৯৮ ॥
sanakādi-śukadeva tāhāte pramāṇa
ei-mata nānā artha karena vyākhyāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.199

শুনি’ ভট্টাচার্যের মনে হৈল চমৎকার ।
প্রভুকে কৃষ্ণ জানি’ করে আপনা ধিক্কার ॥ ১৯৯ ॥
śuni’ bhaṭṭācāryera mane haila camatkāra
prabhuke kṛṣṇa jāni’ kare āpanā dhikkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.200

‘ইঁহো ত’ সাক্ষাৎ কৃষ্ণ, — মুঞি না জানিয়া ।
মহা-অপরাধ কৈনু গর্বিত হইয়া ॥’ ২০০ ॥
‘iṅho ta’ sākṣāt kṛṣṇa, — muñi nā jāniyā
mahā-aparādha kainu garvita ha-iyā’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.201

আত্মনিন্দা করি’ লৈল প্ৰভুর শরণ ।
কৃপা করিবারে তবে প্রভুর হৈল মন ॥ ২০১ ॥
ātma-nindā kari’ laila prabhura śaraṇa
kṛpā karibāre tabe prabhura haila mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.202

নিজ-রূপ প্রভু তাঁরে করাইল দর্শন ।
চতুর্ভুজ-রূপ প্রভু হইলা তখন ॥ ২০২ ॥
nija-rūpa prabhu tāṅre karāila darśana
catur-bhuja-rūpa prabhu hā-ilā takhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.203

দেখাইল তাঁরে আগে চতুর্ভুজ-রূপ ।
পাছে শ্যাম-বংশীমুখ স্বকীয় স্বরূপ ॥ ২০৩ ॥
dekhāila tāṅre āge catur-bhuja-rūpa
pāche śyāma-vaṁśī-mukha svakīya svarūpa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.204

দেখি’ সার্বভৌম দণ্ডবৎ করি’ পড়ি’ ।
পুনঃ উঠি’ স্তুতি করে দুই কর যুড়ি’ ॥ ২০৪ ॥
dekhi’ sārvabhauma daṇḍavat kari’ paḍi’
punaḥ uṭhi’ stuti kare dui kara yuḍi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.205

প্রভুর কৃপায় তাঁর স্ফুরিল সব তত্ত্ব ।
নাম-প্রেমদান-আদি বর্ণেন মহত্ত্ব ॥ ২০৫ ॥
prabhura kṛpāya tāṅra sphurila saba tattva
nāma-prema-dāna-ādi varṇena mahattva

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.206

শত শ্লোক কৈল এক দণ্ড না যাইতে ।
বৃহস্পতি তৈছে শ্লোক না পারে করিতে ॥ ২০৬ ॥
śata śloka kaila eka daṇḍa nā yāite
bṛhaspati taiche śloka nā pāre karite

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.207

শুনি’ সুখে প্রভু তাঁরে কৈল আলিঙ্গন ।
ভট্টাচার্য প্রেমাবেশে হৈল অচেতন ॥ ২০৭ ॥
śuni’ sukhe prabhu tāṅre kaila āliṅgana
bhaṭṭācārya premāveśe haila acetana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.208

অশ্রু, স্তম্ভ, পুলক, স্বেদ, কম্প থরহরি ।
নাচে, গায়, কান্দে, পড়ে প্রভু-পদ ধরি’ ॥ ২০৮ ॥
aśru, stambha, pulaka, sveda, kampa tharahari
nāce, gāya, kānde, paḍe prabhu-pada dhari’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.209

দেখি’ গোপীনাথাচার্য হরষিত-মন ।
ভট্টাচার্যের নৃত্য দেখি’ হাসে প্রভুর গণ ॥ ২০৯ ॥
dekhi’ gopīnāthācārya haraṣita-mana
bhaṭṭācāryera nṛtya dekhi’ hāse prabhura gaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.210

গোপীনাথাচার্য কহে মহাপ্রভুর প্রতি ।
‘সেই ভট্টাচার্যের প্রভু কৈলে এই গতি ॥’ ২১০ ॥
gopīnāthācārya kahe mahāprabhura prati
‘sei bhaṭṭācāryera prabhu kaile ei gati’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.211

প্রভু কহে, — ‘তুমি ভক্ত, তোমার সঙ্গ হৈতে ।
জগন্নাথ ইঁহারে কৃপা কৈল ভালমতে ॥’ ২১১ ॥
prabhu kahe, — ‘tumi bhakta, tomāra saṅga haite
jagannātha iṅhāre kṛpā kaila bhāla-mate’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.212

তবে ভট্টাচার্যে প্রভু সুস্থির করিল ।
স্থির হঞা ভট্টাচার্য বহু স্তুতি কৈল ॥ ২১২ ॥
tabe bhaṭṭācārye prabhu susthira karila
sthira hañā bhaṭṭācārya bahu stuti kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.213

‘জগৎ নিস্তারিলে তুমি, — সেহ অল্পকার্য ।
আমা উদ্ধারিলে তুমি, — এ শক্তি আশ্চর্য ॥ ২১৩ ॥
‘jagat nistārile tumi, — seha alpa-kārya
āmā uddhārile tumi, — e śakti āścarya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.214

তর্ক-শাস্ত্রে জড় আমি, যৈছে লৌহপিণ্ড ।
আমা দ্রবাইলে তুমি, প্রতাপ প্রচণ্ড ॥’ ২১৪ ॥
tarka-śāstre jaḍa āmi, yaiche lauha-piṇḍa
āmā dravāile tumi, pratāpa pracaṇḍa’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.215

স্তুতি শুনি’ মহাপ্রভু নিজ বাসা আইলা ।
ভট্টাচার্য আচার্য-দ্বারে ভিক্ষা করাইলা ॥ ২১৫ ॥
stuti śuni’ mahāprabhu nija vāsā āilā
bhaṭṭācārya ācārya-dvāre bhikṣā karāilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.216

আর দিন প্রভু গেলা জগন্নাথ-দরশনে ।
দর্শন করিলা জগন্নাথ-শয্যোত্থানে ॥ ২১৬ ॥
āra dina prabhu gelā jagannātha-daraśane
darśana karilā jagannātha-śayyotthāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.217

পূজারী আনিয়া মালা-প্রসাদান্ন দিলা ।
প্রসাদান্ন-মালা পাঞা প্রভু হর্ষ হৈলা ॥ ২১৭ ॥
pūjārī āniyā mālā-prasādānna dilā
prasādānna-mālā pāñā prabhu harṣa hailā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.218

সেই প্রসাদান্ন-মালা অঞ্চলে বান্ধিয়া ।
ভট্টাচার্যের ঘরে আইলা ত্বরাযুক্ত হঞা ॥ ২১৮ ॥
sei prasādānna-mālā añcale bāndhiyā
bhaṭṭācāryera ghare āilā tvarāyukta hañā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.219

অরুণোদয়-কালে হৈল প্রভুর আগমন ।
সেইকালে ভট্টাচার্যের হৈল জাগরণ ॥ ২১৯ ॥
aruṇodaya-kāle haila prabhura āgamana
sei-kāle bhaṭṭācāryera haila jāgaraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.220

‘কৃষ্ণ’ ‘কৃষ্ণ’ স্ফুট কহি’ ভট্টাচার্য জাগিলা ।
কৃষ্ণনাম শুনি’ প্রভুর আনন্দ বাড়িলা ॥ ২২০ ॥
‘kṛṣṇa’ ‘kṛṣṇa’ sphuṭa kahi’ bhaṭṭācārya jāgilā
kṛṣṇa-nāma śuni’ prabhura ānanda bāḍilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.221

বাহিরে প্রভুর তেঁহো পাইল দরশন ।
আস্তে-ব্যস্তে আসি’ কৈল চরণ বন্দন ॥ ২২১ ॥
bāhire prabhura teṅho pāila daraśana
āste-vyaste āsi’ kaila caraṇa vandana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.222

বসিতে আসন দিয়া দুঁহেত বসিলা ।
প্রসাদান্ন খুলি’ প্রভু তাঁর হাতে দিলা ॥ ২২২ ॥
vasite āsana diyā duṅheta vasilā
prasādānna khuli’ prabhu tāṅra hāte dilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.223

প্রসাদান্ন পাঞা ভট্টাচার্যের আনন্দ হৈল ।
স্নান, সন্ধ্যা, দন্তধাবন যদ্যপি না কৈল ॥ ২২৩ ॥
prasādānna pāñā bhaṭṭācāryera ānanda haila
snāna, sandhyā, danta-dhāvana yadyapi nā kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.224

চৈতন্য-প্রসাদে মনের সব জাড্য গেল ।
এই শ্লোক পড়ি’ অন্ন ভক্ষণ করিল ॥ ২২৪ ॥
caitanya-prasāde manera saba jāḍya gela
ei śloka paḍi’ anna bhakṣaṇa karila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.225

শুষ্কং পর্যুষিতং বাপি নীতং বা দূরদেশতঃ ।
প্রাপ্তিমাত্রেণ ভোক্তব্যং নাত্র কালবিচারণা ॥ ২২৫ ॥
śuṣkaṁ paryuṣitaṁ vāpi
nītaṁ vā dūra-deśataḥ
prāpti-mātreṇa bhoktavyaṁ
nātra kāla-vicāraṇā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.226

ন দেশনিয়মস্তত্র ন কালনিয়মস্তথা ।
প্রাপ্তমন্নং দ্রুতং শিষ্টৈর্ভোক্তব্যং হরিরব্রবীৎ ॥ ২২৬ ॥
na deśa-niyamas tatra
na kāla-niyamas tathā
prāptam annaṁ drutaṁ śiṣṭair
bhoktavyaṁ harir abravīt

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.227

দেখি’ আনন্দিত হৈল মহাপ্রভুর মন ।
প্রেমাবিষ্ট হঞা প্রভু কৈলা আলিঙ্গন ॥ ২২৭ ॥
dekhi’ ānandita haila mahāprabhura mana
premāviṣṭa hañā prabhu kailā āliṅgana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.228

দুইজনে ধরি’ দুঁহে করেন নর্তন ।
প্ৰভু-ভৃত্য দুঁহা স্পর্শে, দোঁহার ফুলে মন ॥ ২২৮ ॥
dui-jane dhari’ duṅhe karena nartana
prabhu-bhṛtya duṅhā sparśe, doṅhāra phule mana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.229

স্বেদ-কম্প-অশ্রু দুঁহে আনন্দে ভাসিলা ।
প্রেমাবিষ্ট হঞা প্রভু কহিতে লাগিলা ॥ ২২৯ ॥
sveda-kampa-aśru duṅhe ānande bhāsilā
premāviṣṭa hañā prabhu kahite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.230

“আজি মুঞি অনায়াসে জিনিনু ত্রিভুবন ।
আজি মুঞি করিনু বৈকুন্ঠ আরোহণ ॥ ২৩০ ॥
“āji muñi anāyāse jininu tribhuvana
āji muñi karinu vaikuṇṭha ārohaṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.231

আজি মোর পূর্ণ হৈল সর্ব অভিলাষ ।
সার্বভৌমের হৈল মহাপ্রসাদে বিশ্বাস ॥ ২৩১ ॥
āji mora pūrṇa haila sarva abhilāṣa
sārvabhaumera haila mahā-prasāde viśvāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.232

আজি তুমি নিষ্কপটে হৈলা কৃষ্ণাশ্রয় ।
কৃষ্ণ আজি নিষ্কপটে তোমা হৈল সদয় ॥ ২৩২ ॥
āji tumi niṣkapaṭe hailā kṛṣṇāśraya
kṛṣṇa āji niṣkapaṭe tomā haila sadaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.233

আজি সে খণ্ডিল তোমার দেহাদি-বন্ধন ।
আজি তুমি ছিন্ন কৈলে মায়ার বন্ধন ॥ ২৩৩ ॥
āji se khaṇḍila tomāra dehādi-bandhana
āji tumi chinna kaile māyāra bandhana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.234

আজি কৃষ্ণপ্রাপ্তি-যোগ্য হৈল তোমার মন ।
বেদ-ধর্ম লঙ্ঘি’ কৈলে প্রসাদ ভক্ষণ ॥” ২৩৪ ॥
āji kṛṣṇa-prāpti-yogya haila tomāra mana
veda-dharma laṅghi’ kaile prasāda bhakṣaṇa”

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.235

যেষাং স এষ ভগবান্ দয়য়েদনন্তঃ
সর্বাত্মনাশ্রিতপদো যদি নির্ব্যলীকম্ ।
তে দুস্তরামতিতরন্তি চ দেবমায়াং
নৈষাং মমাহমিতিধীঃ শ্বশৃগালভক্ষ্যে ॥ ২৩৫ ॥
yeṣāṁ sa eṣa bhagavān dayayed anantaḥ
sarvātmanāśrita-pado yadi nirvyalīkam
te dustarām atitaranti ca deva-māyāṁ
naiṣāṁ mamāham iti dhīḥ śva-śṛgāla-bhakṣye

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.236

এত কহি’ মহাপ্রভু আইলা নিজ-স্থানে ।
সেই হৈতে ভট্টাচার্যের খণ্ডিল অভিমানে ॥ ২৩৬ ॥
eta kahi’ mahāprabhu āilā nija-sthāne
sei haite bhaṭṭācāryera khaṇḍila abhimāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.237

চৈতন্য-চরণ বিনে নাহি জানে আন ।
ভক্তি বিনু শাস্ত্রের আর না করে ব্যাখ্যান ॥ ২৩৭ ॥
caitanya-caraṇa vine nāhi jāne āna
bhakti vinu śāstrera āra nā kare vyākhyāna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.238

গোপীনাথাচার্য তাঁর বৈষ্ণবতা দেখিয়া ।
‘হরি’ ‘হরি’ বলি’ নাচে হাতে তালি দিয়া ॥ ২৩৮ ॥
gopīnāthācārya tāṅra vaiṣṇavatā dekhiyā
‘hari’ ‘hari’ bali’ nāce hāte tāli diyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.239

আর দিন ভট্টাচার্য আইলা দর্শনে ।
জগন্নাথ না দেখি’ আইলা প্রভুস্থানে ॥ ২৩৯ ॥
āra dina bhaṭṭācārya āilā darśane
jagannātha nā dekhi’ āilā prabhu-sthāne

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.240

দণ্ডবৎ করি’ কৈল বহুবিধ স্তুতি ।
দৈন্য করি’ কহে নিজ পূর্বদুর্মতি ॥ ২৪০ ॥
daṇḍavat kari’ kaila bahu-vidha stuti
dainya kari’ kahe nija pūrva-durmati

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.241

ভক্তিসাধন-শ্রেষ্ঠ শুনিতে হৈল মন ।
প্রভু উপদেশ কৈল নাম-সংকীর্তন ॥ ২৪১ ॥
bhakti-sādhana-śreṣṭha śunite haila mana
prabhu upadeśa kaila nāma-saṅkīrtana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.242

হরের্নাম হরের্নাম হরের্নামৈব কেবলম্ ।
কলৌ নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব নাস্ত্যেব গতিরন্যথা ॥ ২৪২ ॥
harer nāma harer nāma
harer nāmaiva kevalam
kalau nāsty eva nāsty eva
nāsty eva gatir anyathā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.243

এই শ্লোকের অর্থ শুনাইল করিয়া বিস্তার ।
শুনি’ ভট্টাচার্য-মনে হৈল চমৎকার ॥ ২৪৩ ॥
ei ślokera artha śunāila kariyā vistāra
śuni’ bhaṭṭācārya-mane haila camatkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.244

গোপীনাথাচার্য বলে — ‘আমি পূর্বে যে কহিল ।
শুন, ভট্টাচার্য, তোমার সেই ত’ হইল’ ॥ ২৪৪ ॥
gopīnāthācārya bale, — ‘āmi pūrve ye kahila
śuna, bhaṭṭācārya, tomāra sei ta’ ha-ila’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.245

ভট্টাচার্য কহে তাঁরে করি’ নমস্কারে ।
তোমার সম্বন্ধে প্রভু কৃপা কৈল মোরে ॥ ২৪৫ ॥
bhaṭṭācārya kahe tāṅre kari’ namaskāre
tomāra sambandhe prabhu kṛpā kaila more

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.246

তুমি — মহাভাগবত, আমি — তর্ক-অন্ধে ।
প্রভু কৃপা কৈল মোরে তোমার সম্বন্ধে ॥ ২৪৬ ॥
tumi — mahābhāgavata, āmi — tarka-andhe
prabhu kṛpā kaila more tomāra sambandhe

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.247

বিনয় শুনি’ তুষ্ট্যে প্রভু কৈল আলিঙ্গন ।
কহিল, — যাঞা করহ ঈশ্বর দরশন ॥ ২৪৭ ॥
vinaya śuni’ tuṣṭye prabhu kaila āliṅgana
kahila, — yāñā karaha īśvara daraśana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.248

জগদানন্দ দামোদর, — দুই সঙ্গে লঞা ।
ঘরে আইল ভট্টাচার্য জগন্নাথ দেখিয়া ॥ ২৪৮ ॥
jagadānanda dāmodara, — dui saṅge lañā
ghare āila bhaṭṭācārya jagannātha dekhiyā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.249

উত্তম উত্তম প্রসাদ বহুত আনিলা ।
নিজবিপ্ৰ-হাতে দুই জনা সঙ্গে দিলা ॥ ২৪৯ ॥
uttama uttama prasāda bahuta ānilā
nija-vipra-hāte dui janā saṅge dilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.250

নিজ কৃত দুই শ্লোক লিখিয়া তালপাতে ।
‘প্ৰভুকে দিহ’ বলি’ দিল জগদানন্দ হাতে ॥ ২৫০ ॥
nija kṛta dui śloka likhiyā tāla-pāte
‘prabhuke diha’ bali’ dila jagadānanda-hāte

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.251

প্ৰভু-স্থানে আইলা দুঁহে প্রসাদ-পত্রী লঞা ।
মুকুন্দ দত্ত পত্রী নিল তার হাতে পাঞা ॥ ২৫১ ॥
prabhu-sthāne āilā duṅhe prasāda-patrī lañā
mukunda datta patrī nila tāra hāte pāñā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.252

দুই শ্লোক বাহির-ভিতে লিখিয়া রাখিল ।
তবে জগদানন্দ পত্রী প্রভুকে লঞা দিল ॥ ২৫২ ॥
dui śloka bāhira-bhite likhiyā rākhila
tabe jagadānanda patrī prabhuke lañā dila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.253

প্রভু শ্লোক পড়ি’ পত্র ছিণ্ডিয়া ফেলিল ।
ভিত্ত্যে দেখি’ ভক্ত সব শ্লোক কণ্ঠে কৈল ॥ ২৫৩ ॥
prabhu śloka paḍi’ patra chiṇḍiyā phelila
bhittye dekhi’ bhakta saba śloka kaṇṭhe kaila

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.254

বৈরাগ্য-বিদ্যা-নিজ-ভক্তিযোগ-শিক্ষার্থমেকঃ পুরুষঃ পুরাণঃ ।
শ্রীকৃষ্ণচৈতন্যশরীরধারী কৃপাম্বুধির্যস্তমহং প্ৰপদ্যে ॥ ২৫৪ ॥
vairāgya-vidyā-nija-bhakti-yoga-
śikṣārtham ekaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ
śrī-kṛṣṇa-caitanya-śarīra-dhārī
kṛpāmbudhir yas tam ahaṁ prapadye

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.255

কালান্নষ্টং ভক্তিযোগং নিজং যঃ
প্ৰাদুষ্কর্তুং কৃষ্ণচৈতন্যনামা ।
আবির্ভূতস্তস্য পাদারবিন্দে
গাঢ়ং গাঢ়ং লীয়তাং চিত্তভৃঙ্গঃ ॥ ২৫৫ ॥
kālān naṣṭaṁ bhakti-yogaṁ nijaṁ yaḥ
prāduṣkartuṁ kṛṣṇa-caitanya-nāmā
āvirbhūtas tasya pādāravinde
gāḍhaṁ gāḍhaṁ līyatāṁ citta-bhṛṅgaḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.256

এই দুই শ্লোক — ভক্তকন্ঠে রত্নহার ।
সার্বভৌমের কীর্তি ঘোষে ঢক্কাবাদ্যাকার ॥ ২৫৬ ॥
ei dui śloka — bhakta-kaṇṭhe ratna-hāra
sārvabhaumera kīrti ghoṣe ḍhakkā-vādyākāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.257

সার্বভৌম হৈলা প্রভুর ভক্ত একতান ।
মহাপ্রভুর সেবা-বিনা নাহি জানে আন ॥ ২৫৭ ॥
sārvabhauma hailā prabhura bhakta ekatāna
mahāprabhura sevā-vinā nāhi jāne āna

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.258

‘শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য শচীসূত গুণধাম’ ।
এই ধ্যান, এই জপ, লয় এই নাম ॥ ২৫৮ ॥
‘śrī-kṛṣṇa-caitanya śacī-sūta guṇa-dhāma’
ei dhyāna, ei japa, laya ei nāma

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.259

একদিন সার্বভৌম প্রভু-আগে আইলা ।
নমস্কার করি’ শ্লোক পড়িতে লাগিলা ॥ ২৫৯ ॥
eka-dina sārvabhauma prabhu-āge āilā
namaskāra kari’ śloka paḍite lāgilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.260

ভাগবতের ‘ব্রহ্মস্তবে’র শ্লোক পড়িলা ।
শ্লোক-শেষে দুই অক্ষর-পাঠ ফিরাইলা ॥ ২৬০ ॥
bhāgavatera ‘brahma-stave’ra śloka paḍilā
śloka-śeṣe dui akṣara-pāṭha phirāilā

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.261

তত্তেঽনুকম্পাং সুসমীক্ষমাণো ভুঞ্জান এবাত্মকৃতং বিপাকম্ ।
হৃদ্বাগ্বপুর্ভির্বিদধন্নমস্তে জীবেত যো ভক্তিপদে স দায়ভাক্ ॥ ২৬১ ॥
tat te ’nukampāṁ su-samīkṣamāṇo
bhuñjāna evātma-kṛtaṁ vipākam
hṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas te
jīveta yo bhakti-pade sa dāya-bhāk

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.262

প্রভু কহে, ‘মুক্তিপদে’ — ইহা পাঠ হয় ।
‘ভক্তিপদে’ কেনে পড়, কি তোমার আশয় ॥ ২৬২ ॥
prabhu kahe, ‘mukti-pade’ — ihā pāṭha haya
‘bhakti-pade’ kene paḍa, ki tomāra āśaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.263

ভট্টাচার্য কহে — ‘ভক্তি’-সম নহে মুক্তি-ফল ।
ভগবদ্ভক্তিবিমুখের হয় দণ্ড কেবল ॥ ২৬৩ ॥
bhaṭṭācārya kahe, — ‘bhakti’-sama nahe mukti-phala
bhagavad-bhakti-vimukhera haya daṇḍa kevala

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.264-265

কৃষ্ণের বিগ্রহ যেই সত্য নাহি মানে ।
যেই নিন্দা-যুদ্ধাদিক করে তাঁর সনে ॥ ২৬৪ ॥
সেই দুইর দণ্ড হয় — ‘ব্রহ্মসাযুজ্য-মুক্তি’ ।
তার মুক্তি ফল নহে, যেই করে ভক্তি ॥ ২৬৫ ॥
kṛṣṇera vigraha yei satya nāhi māne
yei nindā-yuddhādika kare tāṅra sane
sei duira daṇḍa haya — ‘brahma-sāyujya-mukti’
tāra mukti phala nahe, yei kare bhakti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.266

যদ্যপি সে মুক্তি হয় পঞ্চ-পরকার ।
সালোক্য-সামীপ্য-সারূপ্য-সার্ষ্টি-সাযুজ্য আর ॥ ২৬৬ ॥
yadyapi se mukti haya pañca-parakāra
sālokya-sāmīpya-sārūpya-sārṣṭi-sāyujya āra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.267

‘সালোক্যাদি’ চারি যদি হয় সেবা-দ্বার ।
তবু কদাচিৎ ভক্ত করে অঙ্গীকার ॥ ২৬৭ ॥
‘sālokyādi’ cāri yadi haya sevā-dvāra
tabu kadācit bhakta kare aṅgīkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.268

‘সাযুজ্য’ শুনিতে ভক্তের হয় ঘৃণা ভয় ।
নরক বাঞ্ছয়ে, তবু সাযুজ্য না লয় ॥ ২৬৮ ॥
‘sāyujya’ śunite bhaktera haya ghṛṇā-bhaya
naraka vāñchaye, tabu sāyujya nā laya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.269

ব্ৰহ্মে, ঈশ্বরে সাযুজ্য দুই ত’ প্রকার ।
ব্রহ্ম-সাযুজ্য হৈতে ঈশ্বর-সাযুজ্য ধিক্কার ॥ ২৬৯ ॥
brahme, īśvare sāyujya dui ta’ prakāra
brahma-sāyujya haite īśvara-sāyujya dhikkāra

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.270

সালোক্য-সার্ষ্টি-সামীপ্য সারূপ্যৈকত্বমপ্যুত ।
দীয়মানং ন গৃহ্ণন্তি বিনা মৎ-সেবনং জনাঃ ॥ ২৭০ ॥
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya-
sārūpyaikatvam apy uta
dīyamānaṁ na gṛhṇanti
vinā mat-sevanaṁ janāḥ

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.271

প্রভু কহে, — ‘মুক্তিপদে’র আর অর্থ হয় ।
মুক্তিপদ-শব্দে ‘সাক্ষাৎ ঈশ্বর’ কহয় ॥ ২৭১ ॥
prabhu kahe, — ‘mukti-pade’ra āra artha haya
mukti-pada-śabde ‘sākṣāt īśvara’ kahaya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.272

মুক্তি পদে যাঁর, সেই ‘মুক্তিপদ’ হয় ।
কিম্বা নবম পদার্থ ‘মুক্তির’ সমাশ্রয় ॥ ২৭২ ॥
mukti pade yāṅra, sei ‘mukti-pada’ haya
kimvā navama padārtha ‘muktira’ samāśraya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.273

দুই-অর্থে ‘কৃষ্ণ’ কহি, কেনে পাঠ ফিরি ।
সার্বভৌম কহে, — ও-পাঠ কহিতে না পারি ॥ ২৭৩ ॥
dui-arthe ‘kṛṣṇa’ kahi, kene pāṭha phiri
sārvabhauma kahe, — o-pāṭha kahite nā pāri

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.274

যদ্যপি তোমার অর্থ এই শব্দে কয় ।
তথাপি ‘আশ্লিষ্য-দোষে’ কহন না যায় ॥ ২৭৪ ॥
yadyapi tomāra artha ei śabde kaya
tathāpi ‘āśliṣya-doṣe’ kahana nā yāya

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.275

যদ্যপি ‘মুক্তি’-শব্দের হয় পঞ্চ বৃত্তি ।
রূঢ়িবৃত্ত্যে কহে তবু ‘সাযুজ্যে’ প্রতীতি ॥ ২৭৫ ॥
yadyapi ‘mukti’-śabdera haya pañca vṛtti
rūḍhi-vṛttye kahe tabu ‘sāyujye’ pratīti

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.276

মুক্তি-শব্দ কহিতে মনে হয় ঘৃণা-ত্রাস ।
ভক্তি-শব্দ কহিতে মনে হয় ত’ উল্লাস ॥ ২৭৬ ॥
mukti-śabda kahite mane haya ghṛṇā-trāsa
bhakti-śabda kahite mane haya ta’ ullāsa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.277

শুনিয়া হাসেন প্রভু আনন্দিত-মনে ।
ভট্টাচার্যে কৈল প্রভু দৃঢ় আলিঙ্গনে ॥ ২৭৭ ॥
śuniyā hāsena prabhu ānandita-mane
bhaṭṭācārya kaila prabhu dṛḍha āliṅgane

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.278

যেই ভট্টাচার্য পড়ে পড়ায় মায়াবাদে ।
তাঁর ঐছে বাক্য স্ফুরে চৈতন্য-প্রসাদে ॥ ২৭৮ ॥
yei bhaṭṭācārya pade paḍāya māyāvāde
tāṅra aiche vākya sphure caitanya-prasāde

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.279

লোহাকে যাবৎ স্পর্শি’ হেম নাহি করে ।
তাবৎ স্পর্শমণি কেহ চিনিতে না পারে ॥ ২৭৯ ॥
lohāke yāvat sparśi’ hema nāhi kare
tāvat sparśa-maṇi keha cinite nā pāre

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.280

ভট্টাচার্যের বৈষ্ণবতা দেখি’ সর্বজন ।
প্রভুকে জানিল — ‘সাক্ষাৎ ব্রজেন্দ্রনন্দন’ ॥ ২৮০ ॥
bhaṭṭācāryera vaiṣṇavatā dekhi’ sarva-jana
prabhuke jānila — ‘sākṣāt vrajendra-nandana’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.281

কাশীমিশ্র-আদি যত নীলাচলবাসী ।
শরণ লইল সবে প্ৰভু-পদে আসি’ ॥ ২৮১ ॥
kāśī-miśra-ādi yata nīlācala-vāsī
śaraṇa la-ila sabe prabhu-pade āsi’

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.282

সেই সব কথা আগে করিব বর্ণন ।
সার্বভৌম করে যৈছে প্রভুর সেবন ॥ ২৮২ ॥
sei saba kathā āge kariba varṇana
sārvabhauma kare yaiche prabhura sevana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.283

যৈছে পরিপাটী করে ভিক্ষা-নিৰ্বাহন ।
বিস্তারিয়া আগে তাহা করিব বর্ণন ॥ ২৮৩ ॥
yaiche paripāṭī kare bhikṣā-nirvāhana
vistāriyā āge tāhā kariba varṇana

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.284-285

এই মহাপ্ৰভুর লীলা — সার্বভৌম-মিলন ।
ইহা যেই শ্রদ্ধা করি’ করয়ে শ্রবণ ॥ ২৮৪ ॥
জ্ঞান-কর্মপাশ হৈতে হয় বিমোচন ।
অচিরে মিলয়ে তাঁরে চৈতন্যচরণ ॥ ২৮৫ ॥
ei mahāprabhura līlā — sārvabhauma-milana
ihā yei śraddhā kari’ karaye śravaṇa
jñāna-karma-pāśa haite haya vimocana
acire milaye tāṅre caitanya-caraṇa

Official translation and purport on Vedabase

CC Madhya 6.286

শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৮৬ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Official translation and purport on Vedabase